Кіріспе

Ағылшын журналисі және газет редакторы Чарльз Хилари Мур, Этчингем бароны Мур (31 қазан 1956 жылы туған) – ағылшын журналисі және «The Daily Telegraph», «The Spectator» және «The Sunday Telegraph» газеттерінің бұрынғы редакторы; ол әлі де олар үшін жазады. Ол Маргарет Тэтчердің үш томдық (2013, 2016 және 2019) ресми өмірбаянымен танымал. Борис Джонсон үкіметі кезінде Мур 2020 жылдың шілдесінде пэрлік мәртебесін алды, осылайша Лордтар палатасының мүшесі атанды.

Ерте өмір

Мур Шығыс Сассекс штатының Гастингс қаласында дүниеге келген. Ол либералды отбасынан шыққан. Оның анасы Энн (құрметті аты Майлз) Сассекстегі Либерал партиясының округтік кеңесшісі болған, ал әкесі Ричард News Chronicle газетінде жетекші мақалалар жазған, ол бірнеше жалпы сайлауда партиядан сәтті өте алмаған. 1974 жылы Итон колледжінде оқып жүргенде Мур "Итон хроникасында" либералдық партияға мүше екендігі және нағыз сыраға (эльге) деген әуестігі туралы жазған. Осы кезеңде ол Оливер Летвинмен дос болған. Мур жиырма жасына дейін либералдық көзқараста болды. Ол ағылшын тілі (2.1) және тарих (2.1) пәндерін оқып, 1979 жылы бакалавр дәрежесін алған. Осы кезде архитектураны сақтауды қолдайтын болған ол, осы саладағы ақын сэр Джон Бетджеманның еңбектерін жоғары бағалаған.

Ерте мансап

1979 жылы Мур «Дейли телеграф» газетіне саяси тілші болып жұмысқа орналасты. 1981 жылғы Брикстон көтерілісінен кейін (Мурдың пікірінше, оның себебі «жақсы жоспарланбаған жаппай көші-қон» болды), ол Ламбеттегі егде жастағы ақ нәсілді тұрғындармен қылмыс, полиция, көші-қон және саясатқа қатысты тәжірибелерін сұрап әңгімелесті. Мур былай деп жазды: «Ламбеттің жергілікті халқы Кариб теңізі аймағынан келген жаңа қоныс аударғандарға ешқандай жарасымдылық сезімталдық танытпайды. Ешқандай мақтаншылдық немесе догматикалық нәсілдік басымдық теориясы болмаса да, Ламбеттегі қарттар өздерінен қарапайым, заң мен жеке өмірге құрметсіздік танытатын адамдармен қоршалғандарын өз көздерімен көреді». Соңғы абзацта Мур қарттардың Корольдік отбасына адалдығы, екі дүниежүзілік соғыстың естеліктері, еңбек этикасы және заңды сақтауға дайындығы туралы жазды: «Бір қарт кісі қарапайым ғана айтты: «Бұл біздің еліміз және біздің Королевамыз. Неге біз сыртқа шығудан қорқуымыз керек?»». 2003 жылдың қыркүйегінде Мур «Бибватч» атты жаңа бағана ашты, ол корпорацияның «жасырын көзқарастарына» тереңдей зерттейтінін мәлімдеді. «Би-Би-Сидің ой-шағылысы солшылдардың көзқарастарына жақын, яғни Американың билігі жаман, ал БҰҰ жақсы, палестиналықтар дұрыс, Израиль дұрыс емес, Ирактағы соғыс қате болды, Еуропалық Одақ жақсы, ал оны сынға алғандар ксенофобияға бейім», - деді Мур.

"Sunday Telegraph" газетінің редакторы

The Spectator журналынан кейін 1992 жылдан 1995 жылға дейін The Sunday Telegraph газетінің редакторы болды. Осы кезеңнің басында, Эндрю Мортонның «Диана: Оның шынайы тарихы» кітабы жарық көрген шамада, ол Newsnight бағдарламасында Уэльс принці мен принцессасының некелік қиындықтарын талқылады. Бағдарлама жүргізушісі Джереми Паксманның таңғалуына орай, Мур монархияны қорғау ниетімен: «Мен осы мәселелерде құпиялылықты сақтаудың маңыздылығына және, қаласаңыз, екіжүзділікке сенемін» деді. Бұл сөзі баспасөзde жарияланып, қызығушылық тудырды. Ол басқа да мақалаларында аң аулауды, порнографияны, қалауынша адамдарды жұмысқа алу құқығын, алқалы сотта қарау құқығын қолдады және марихуананы заңдастыруды жақтады. Мурдың сол жылдың күзінде отставкаға кетуіне дейін болашағы туралы да сөз болды. Мур редактор болып жұмыс істеген кезде Джордж Галлоуэй туралы жарияланған материалдар саясаткердің сотқа шағымдануына себеп болды. Газетте Галлоуэйдің Саддам Хусейннің режимінен қаржы алғаны туралы жалған ақпарат жазылған еді.

Кейінгі мансап

2003 жылы «Daily Telegraph» газетінің редакторы лауазымынан кетіп, Тэтчердің ресми өмірбаянын жазуға көбірек уақыт жұмсағаннан кейін, 2007 жылдың 17 желтоқсанында «Таймс» газеті Моур қорғаған есеппен байланысты Шығыс Лондон мешітінің д-ры Мұхаммед Абдул Бариден кешірім сұрады. Policy Exchange BBC-ге қарсы жоспарлаған заңдық шараларын іске қоспады, бірақ 2008 жылдың қыркүйегінде Финсбери Парк мешіті есептегі айыптамалар бойынша Жоғарғы сотқа шағым түсірді. 2009 жылдың наурыз айында есеп Policy Exchange веб-сайтынан алынып тасталғандай болды және түзету туралы хабарлама жарияланды. Аталған іс 2009 жылдың желтоқсан айында Жоғарғы сотта қарастырылды, бірақ судья мешіт корпоративтік немесе заңды тұлға болмағандықтан, қорлау үшін сотқа шағымдануға құқығы жоқ деп шешті.

Қадір-қасиет

2020 жылдың 31 шілдесінде Мур, Клэр Фокс, Кейт Хой, Жизела Стюарт, Фрэнк Филд және Ян Ботэм сияқты басқа да көрнекті Brexit жақтастарымен бірге өмір бойына Лорд атағын алды. Ол 2020 жылдың 17 қыркүйегінде Лордтар палатасына енді және тәуелсіз мүше ретінде отырады. Алғашқы сөйлеуін 2022 жылдың 23 ақпанында жасады.

Маргарет Тэтчердің өмірбаянын жазған

2013 жылғы 8 сәуірде Маргарет Тэтчердің қайтыс болғаннан кейін, үш күн өткен соң "Сұрақ сағаты" бағдарламасында Мур Би-Би-Сиді оның өлімін тойлаған Тэтчердің сыншыларына тым көп мән бергені үшін сынады. Мензис Кэмпбелл Мурды "қудалау параноясынан" зардап шегуде деп айыптады. 17 сәуірде, Тэтчердің жерленген күні Мур елдің жаушылық көрсеткен бөліктері "шамалы маңызды" деп есептелетінін айтты. Мур 2003 жылы "The Daily Telegraph" газетінің редакторы қызметінен кетіп, Тэтчердің ресми өмірбаянын жазуға көбірек уақыт арнады. Мурдың үш томдық еңбегінің бірінші томы 2014 жылы 5000 фунт стерлингтік Элизабет Лонгфорд сыйлығына ие болды.

Жеке өмір

Мур 1981 жылы университетте танысқан Каролина Бакстерге үйленді. Оның әйелі, бұрын Кембридж қаласындағы Питерхаус колледжінде ағылшын тілінен лекция оқыған, мұндай қадам жасаудан бас тартты және Англикан шіркеуінде қалды. Мур – бұрынғы және қазіргі пасторлық үйлерді сақтауға арналған The Rectory Society қоғамының негізін қалаушы және төрағасы.

Көзқарастар

Мур монархист және монархияның "саясаттың жете алмайтын тұстарын қамтитынын" айтады. Ол Brexit-ті қолдаған және BBC-нің Brexit және климаттың өзгеруі жайлы хабарлауын сынаған. 2018 жылы The Spectator журналында ол "діни бостандық – барлық бостандықтардың бастысы" деп жазды. 2020 жылдың қыркүйегінде Мур Black Lives Matter қозғалысын "ақ адамдарға қатысты доктриналары тікелей расистік болатын марксистік қозғалыс" деп сипаттады.

BBC сыншысы

Мур Би-Би-Сиді сынға алады, оның пікірінше, Би-Би-Сиде солшыл бағыт бар. Мур 2010 жылғы мамыр айында теледидар лицензиясы болмағандықтан 262 фунт стерлинг айыппұл төледі. Бұл оқиғаға дейін, ол BBC Джонатан Рості Рассел Брэндпен жасаған "Sachsgate" оқиғасы үшін жұмыстан шығармағанына наразылық ретінде, теледидар лицензиясы үшін төленетін соманы "Help the Aged" қайырымдылық қорына беруге уәде берген еді. Ол бұл оқиғаны жеке тұрған жағдай емес, Би-Би-Сидегі жалғасып жатқан "патологияның" бір бөлігі деп қарады. Ол бағдарламаның екі бөлімінде Глобалды жылыну саясаты қорының өкілдері Мэтт Ридли мен Майкл Келлиге сұхбат берді, сондай-ақ бағдарламаға климаттық белсенді Грета Тунберг пен климаттанушы Кевин Андерсон да қатысты. Мур Би-Би-Си климаттың өзгеруін жоққа шығаратындарға қарсы көзқарас танытады деп мәлімдеді. "Today" бағдарламасының жүргізушісі Ник Робинсон корпорацияның хабарларын "Ofcom ережелері мен заңнамасымен" реттелетінін, және климаттық ғылым бойынша "жаһандық консенсусты" жариялайтынын, ал ешқандай нақты ұстанымды жақтамайтынын айтты. Би-Би-Сидің төрағасы сэр Дэвид Клементи үкіметке Мурды өзінің орнына тағайындау кандидаттарды "қорқытады" деп ескертті. Мур премьер-министрдің төрағалыққа ұсынған басты үміткері болған деген ақпарат тарады. Алайда, содан кейін Мур жеке себептерге байланысты өтініш бермеуге шешім қабылдағанын мәлімдеді, бірақ оның қазіргі жалақыдан артық жалақы талабы және бұрынғы пікірлеріне байланысты алаңдаушылығы да хабарланды.

Дэвид Кэмеронның сын-пікірлері

Мур Дэвид Кэмеронның консервативтік партияны жаңғырту стратегиясын сынады, ол бұрын солшылдарға беріліп келген денсаулық сақтау, әл-ауқат, қоршаған орта және мектептер сияқты мәселелерді қабылдады деп мәлімдеді. Ол тұтынушының емес, мемлекеттік ұйымдардың мүдделерін қолдады деп санайды. Атап айтқанда, Мур Ұлттық денсаулық сақтау жүйесін сынады, оны "қорқынышты ұйым" деп есептейді. 2009 жылдың желтоқсанында "Бино" журналының кейіпкері Лорд Снути туралы, "Private Eye" журналы Мурды осылай атады. 2011 жылы News International телефон хабарларын тыңдау оқиғасы жария болғаннан кейін, ол солшылдардың бұрынғыдан бері дұрыс болғанын ойлады, Руперт Мердоктың билігіне қарсылығында ғана емес, сонымен қатар "еркін нарық" шындығында алдын ала жоспарланған құрылған нәрсе ме деп күмәнданды.

Ағылшын қорғаныс лигасы туралы

2013 жылдың маусым айында Мур Ли Ригбиді ислами террористердің өлтіруінен кейін, BBC және мұсылмандарға қарсы шабуылдарды және мұсылмандарға қарсы пікірқанастықты бақылайтын Tell MAMA сияқты ұйымдар, "мұндай мәлімдемелерді қабылдамайтындарды" (яғни шабуылдардан кейін мұсылмандарға қарсы пікірқанастық күшейді дегенді) "Ағылшын қорғаныс лигасының (EDL) қорғанына түсіруге шақырып, тұзақ құрғанын" айтты. Мен олай істемеймін. Ол EDL-ді "әрекетке жауап беретін ұйым" деп сипаттап, ол "кем дегенде ресми түрде зорлық-зомбылықты қолдамайды" деді. Мур сондай-ақ: "Егер біз EDL-ді расистік, фашистік және зорлық-зомбылықты қолдайды деп айыптасақ, біз бұл айыптаудан жазасыз шыға аламыз, бірақ бұл толыққанды шындық емес" және "бір ғана ауыр зорлық-зомбылық британдық сарбазға қарсы бағытталды" деді.

Гейлердің құқықтары туралы

Мур азаматтық серіктестіктер гетеросексуалдық және гомосексуалдық жұптар үшін "тепе-теңдік" орнатуға қол жеткізді деген пікірін білдірді. 2013 жылдың шілдесінде Мур The Spectator газетінде неке анықтамасын өзгертуге қарсы екенін былай деп жазды: "Заң соңында итке үйленуге рұқсат беруге дейін жетеді-ау деймін". 2015 жылы Мур "гей құқықтарының шариаты" ЛГБТ+ қауымдастығына Dolce & Gabbana-ның ашық гей негіздеушілерінің гейлерді бала асырауды сынағаннан кейін неге сену керектігін диктанттады деп жазды. BBC Today бағдарламасында Buzzfeed-тің ЛГБТ редакторы Патрик Струдвик қонақ ретінде таныстырылды. Мурдың сөзінше, "Струдвик Дольченің өзі гей екендігіне қатты ашуланып, әділдік іздеді". Мур былай деп жазды: "Егер сіз гей болсаңыз, мырза Струдвик айтуынша, сіздің сенуіңіз керек нәрселер бар. Гей құқықтарының шариаты бойынша басқаша ештеңеге рұқсат етілмейді". 2017 жылы Мур жалған ғылыми практика болып табылатын конверсиялық терапияға тыйым салуға қарсы шығып, "Неге олар [гомосексуалдық сезімдерден] құтылуға құқылы болмау керек?" деп сұрады. Кейіннен 2021 жылғы Королеваның сөйлеуінде Англия мен Уэльс үшін конверсиялық терапияға ішінара тыйым салынды.

Ислам, терроризм және иммиграция туралы

2015 жылдың маусым айында Соссада болған шабуылдан кейін, 38 батыстық адам Абу Катаданың әріптесінің ықпалымен исламшыл террорист тарапынан өлтірілді. Осыдан кейін Мур эссе жазды, ондағы негізгі ой ИГИЛ және оның жақтастары әлемді билейтін құпия қастандыққа қарсы тек олар ғана күресе алады деп сенетіні және олармен ортақ тіл табу мүмкін емес екені болды. Ол "Ұлыбританияның ішінде қауіпті жау бар екенін айту параноя емес, және оны жеңгісі келу – төзімсіздік емес" деген қорытындыға келді. 2015 жылдың қыркүйек айында Мур мұсылман иммиграциясы "көбірек саяси дау-жанжалға, қоғамдық шиеленіске, басқа діндерге деген төзімсіздікке және терроризмге" әкелетінін жазды. 2017 жылдың қаңтар айында Мур Дональд Трамптың бірнеше мұсылман мемлекеттерінің азаматтарына АҚШ-қа кіруге тыйым салу әрекетінен кейін оны қорғады. Мур Трампқа қатысты сынды "ашуланып айтылған" және "абсурдты" деп сипаттады, бұл пікірін The Daily Telegraph газетіндегі редакциондық мақаласында жариялады.

Сексизмге қарсы

2015 жылдың тамызында Мур "The Spectator" журналында 2015 жылғы Еңбек партиясының лидерлігі сайлауы туралы жазған мақаласынан кейін көп назар аударды және сынға ілікті. Мақаласы "Ивет Купер мен Лиз Кендалл лидерлік күреске лайықты ма?" деп аталып, онда "ешбір лидер – әсіресе, теңдік дәуіріне қарамастан, әйел адам – телеарнада жағымсыз көрінбей жалпы сайлауда жеңіске жете алмайды" деп жазды және екі әйел кандидаттың сыртқы түрін егжей-тегжейлі талқылады. Мақалаға Лиз Кендалл, Шотландияның бірінші министрі Никола Стерджен және Лондон мэрі лауазымына Еңбек партиясынан кандидат, бұрынғы министр және депутат Тесса Джоуэлл, сондай-ақ бірнеше журналистер мен түрлі партиялардың депутаттары наразылық білдірді. 2019 жылдың тамызында ол Оливия Колманның "айқын солшыл бет-әлпеті" бар екенін айтып, оның "The Crown" сериалының алдағы маусымында Королева рөлін ойнау қабілетіне күмән келтіргені үшін сынға ұшырады.

Климаттың өзгеруі

2015 жылы Мур Қайырымдылық комиссиясы санкциялаған, «The Independent» газеті Ұлыбританияның ең белгілі климаттық ғылымды жоққа шығару науқаны деп сипаттаған Глобалды жылыну саясаты қорының қамқоршысы болды. Лондон экономика және саяси ғылымдар мектебінің Климаттың өзгеруі экономикасы және саясаты жөніндегі ESRC орталығының Боб Уордтың айтуынша, Глобалды жылыну саясаты қоры өзінің қаржыландыру көздерін жарияламайды, ал Мур немесе оның Қордағы одақтастары «климаттың өзгеруін жоққа шығаруды насихаттағанда Қормен байланыстарын ашпайды» және «Мурдың «The Daily Telegraph» газетіндегі климаттың өзгеруі туралы көптеген мақалаларында оның бұл қормен байланысы туралы ештеңе айтылмайды». 2017 жылдың сәуірінде ол «The Daily Telegraph» газетіне «жасыл ережелерді жою» және Brexit-тен кейін британ экономикасын жақсарту үшін қантөмірік отынына қайта оралуды ұсынған мақала жазды. Грантэм климаттың өзгеруі жөніндегі ғылыми-зерттеу институтының директоры Боб Уордтың сөзіне сәйкес, Мур 2018 жылы АҚШ-тың CO2 шығарындыларын сәтті азайтқанын және өткен жылы олардың шығарындылары соңғы 25 жылдағы ең төменгі көрсеткішке жеткенін бұрмалап айтқан. Сондай-ақ, Уорд Мур Германия мен Жапонияның көміртегі ізінің өсуіне «ядролық энергиядан бас тартқандықтан» себеп болғанын дұрыс емеспен айтты деп мәлімдеді.