Канададағы көмір шахтасындағы апат

Кіріспе

Канадалық көмір кеніші

Вестрей кеніші – Канаданың Нова-Скотия провинциясының Плимут қаласында орналасқан көмір кеніші. Вестрей кеніші Curragh Resources Incorporated (Curragh Inc.) компаниясына тиесілі болған және осы компания басқарған. Curragh Inc. кен орнын ашу үшін провинциялық және федералдық үкіметтен қаржы алды, сондай-ақ жергілікті электр станциясын көмірмен қамтамасыз етуді көздеді. Кен орны 1991 жылдың қыркүйегінде ашылды, бірақ 1992 жылдың 9 мамырында жер астында метан жарылысы болғаннан кейін сегіз айдан соң жабылды. Осы жарылыс салдарынан сол кезде жер астында жұмыс істеп жатқан 26 кенші қаза тапты. Кеншілерді құтқаруға жасалған бір апталық әрекеттерді ұлттық БАҚ өте кеңінен жариялады, бірақ аман қалғандардың болмауы анық болды. Шамамен бір аптадан кейін Нова-Скотия үкіметі Канада тарихындағы ең ауыр кен апаттарының бірінің себебін анықтау үшін қоғамдық сауалдау жүргізуге бұйрық берді және 1997 жылдың соңында сауалдау қорытындыларын жариялады. Есепте кен орнының дұрыс басқарылмағаны, кеншілердің қауіпсіздігіне немқұрайлы қарау, сондай-ақ үкіметтік реттеуші органдардың нашар бақылауы апатқа әкелгені айтылды. 1990 жылдардың ортасында екі кен басшысына қарсы қылмыстық іс қозғалды, бірақ 1998 жылы сот айыптауды қабылдамады, себебі сотталғандардың болуы күмәнді болды. Curragh Resources компаниясы 1993 жылы, ішінара осы апаттың салдарынан банкротқа ұшырады. Жарылыстан кейін бірден 117 кенші жұмыссыз қалды; оларға кен орны жабылғаннан кейін алты жыл өткен соң 12 апталық еңбекақысы төленді, бірақ провинциялық үкімет араласуға мәжбүр болғаннан кейін ғана. Кен орны 1998 жылдың қараша айында демонтаждалды және толығымен жабылды.

Өмірбаян

1970 жылдары соңғы жұмыс істеп тұрған кенінің жабылуынан кейін, Пиктоу округінің кен өндірісінің қайта жандануына деген үміті 1980 жылдардың соңында аймақтағы жоспарланған кен орны туралы жарияланған хабармен қайта оянды. Саяси жағдай да тиімді болды, себебі аймақ 1983 жылғы Орталық Новадағы қосымша сайлауда федералды оппозицияның жаңа басшысы Брайан Малруниді сайлаған еді. Федералды консервативтік үкімет сайланғаннан кейін Элмер Маккей округтегі консерватор саясаткердің ықпалды тұлғасына айналды. Аймақ облыстық деңгейде де консервативтік премьер-министр Дональд Кэмеронның туған жері болды.

Менің қолым ашылады

1991 жылдың 11 қыркүйегінде кен орны жергілікті халықтың зор қуанышымен ашылды, бірақ бірден мәселелер көтеріле бастады, алғашқы бірнеше айдың ішінде бірнеше төбе құлап түсті. Еңбек министрлігі Curragh Inc. компаниясына көмір қабатына жеткенше осы әдістерді қолдануға арнайы рұқсат берді, бірақ көмірді қазуға емес. Кеншілер терең көмір шаңында жұмыс істеуге шағымданды. 1991 жылдың қараша айында көмірші Карл Гуптил еңбек министрлігі инспекторларына қауіпсіздік шағымдарын білдірді, бірақ олар тергелмеді, ал ол 1992 жылдың қаңтарында айтқандары үшін жұмыстан босатылды.

Апат

1992 жылдың 9 мамырында, сенбі күні, таңғы сағат 5:18-де метан газы және одан кейін көмір шаңының жарылысынан 26 шахтер қаза тапты. Бұл 1958 жылдан бері Канададағы ең ірі кен апаты болды, онда Спрингхиллдегі Жаңа Шотландиядағы тағы бір көмір шахтасындағы жер сілкінісінен 75 шахтер көз жұмды. Келесі бірнеше күн бойы БАҚ шахтаның қарсы бетінде орналасқан қоғамдық орталықтан тоқтаусыз хабарлады, ал құтқарушылар жер астындағы өте қауіпті жағдайлармен бетпе-бет келді. Westray әкімшілігі БАҚ-пен тиімді ынтымақтастық жасамады, бұл ақпарат таралуына кедері келтірді. 15 шахтердің денесі табылды, содан кейін іздеу-құтқару операциясы іздеу-табу операциясына ауыстырылды. Жер асты жағдайлары нашарлағаннан кейін, 11 шахтердің денесін шахтаның тереңдігінде қалдырып, іздеу жұмыстарын тоқтату туралы шешім қабылданды. Шахтерлерге жылдар бойы соттасқаннан кейін ғана, 1998 жылы Жаңа Шотландия үкіметі жұмыстан босату ақысын төлеуге бұйрық берді. 17 қыркүйекте RCMP тергеушілері қылмыстық қудалау үшін дәлелдер жинау мақсатымен драгер тобымен бірге шахтаға қайта кірді және қалған шахтерлердің денелері табылған «оңтүстік-батыс магистральдық» шахтаға және жарылыстың болжамдық ошағына енуге мүмкіндік алды. 1992 жылдың 5 қазанында Westray Coal және оның төрт басқарушысына Жаңа Шотландияның Еңбек департаменті Жаңа Шотландияның Еңбек денсаулығы және қауіпсіздігі заңы бойынша қауіпсіз емес шахтада жұмыс істегені үшін 52 қылмыстық емес айып тағылды. Сол жылдың желтоқсанында провинцияның бас прокуроры Джон Пирсон 34 айыптауды кері қайтарды. 1993 жылдың 4 наурызында Пирсон қалған қылмыстық емес айыптауларды кері қайтарды, болашақта қылмыстық айыптауларға қауіп тудыруы мүмкін екеніне алаңдады. Олар 26 адамды өлтіру және салдарынан адам өліміне себеп болу айыптарымен айыпталды. Сот барысында прокуратура қылмыстық кодекске сәйкес толық ақпарат беруге құлшынбады. Прокуратура судья Андерсонды істен шеттету және сотты тоқтату туралы өтініш білдірді, себебі Андерсон провинцияның бас прокуроры Мартин Хершорнға хабарласып, прокурор Герман Фельдерхофты құзыретсіздігі үшін қызметтен босатуды сұрады. Өтініш Андерсон тарапынан тыңдалды, ол Хершорнға телефон соққанда бейтараптық танытпағанын мәлімдеді, осылайша 14 наурызда оны қабылдамады. 1995 жылдың 9 маусымында судья Андерсон прокурорлар қорғаныс тарапына маңызды дәлелдерді әдейі ұсынбағаны үшін айыптауды тоқтатты. Бұл шешімге Жаңа Шотландияның апелляциялық соты шағым түсірді, ол 1995 жылдың 30 қарашасында жаңа сот отырысын тағайындады, судья Андерсонның бейтараптық танытқанын және сотты тоқтату кезінде заң бұзушылықтар жасағанын мәлімдеді. Жаңа сот отырысын тағайындау туралы шешім 1997 жылдың 20 наурызында Канаданың Жоғарғы соты бекітті, судьяның сот барысында прокурорлардың жұмысын сынап, бас прокурорға шағымданғанына сын көтерді. 2000 жылдың сәуір айында істің дұрыс жүргізілмеуіне қатысты үкіметтік есеп жарияланды. Бұл есепте ірі істерді қарау үшін арнайы прокурорлық қызметтер құру және сыртқы сарапшыларды жұмысқа алу ұсынылды.

On Saturday, May 9, 1992, methane gas and subsequent coal dust explosions at 5:18 a. m. ADT killed 26 miners. It was Canada's worst mining disaster since 1958, when a bump at another Nova Scotia coal mine in Springhill claimed the lives of 75 miners. Over the next several days, media reported non stop from a community centre located across the road from the mine, while rescue teams encountered extremely hazardous conditions underground. Westray officials did not cooperate well with the media, which affected the release of information. The bodies of 15 miners were discovered and, afterward, the search and rescue was changed to a search and recovery operation. After underground conditions worsened, the decision was made to abandon recovery efforts, entombing the bodies of 11 miners in the depths of the mine. The miners were only paid after years of legal battles, when the Nova Scotia government ordered the severance to be paid in 1998. On September 17, RCMP investigators re entered the mine with a draeger team to gather evidence for criminal prosecution, and managed to enter the "southwest main" shaft where the remaining miners' bodies were located and the explosion's suspected epicentre. On October 5, 1992, Westray Coal and four of its managers were charged with 52 non criminal counts of operating an unsafe mine under the Nova Scotia Occupational Health and Safety Act by the Nova Scotia Department of Labour. That December 34 charges were withdrawn by John Pearson, the province's director of public prosecutions. On March 4, 1993, the remaining non criminal charges were withdrawn by Pearson, who expressed concern that they might jeopardize future criminal charges. were charged with 26 counts of manslaughter and criminal negligence causing death. Throughout the trial, the Crown was reluctant to provide full disclosure in accordance with the Criminal Code. The Crown brought a motion to remove Justice Anderson from the case, and ask for a mistrial, stemming from Anderson calling the province's director of public prosecutions, Martin Herschorn, requesting lead Crown prosecutor Herman Felderhof be removed for incompetence. The motion was heard by Anderson, and he ruled that he did not show bias when he phoned Herschorn, thereby dismissing it on March 14. On June 9, 1995, the charges were stayed by Justice Anderson on the grounds that prosecutors had deliberately failed to disclose key evidence to the defence. The stay was appealed to the Nova Scotia Court of Appeal, which ordered a new trial on November 30, 1995, stating that Justice Anderson showed bias, and committed errors in law when he stayed the trial. The order for a new trial was upheld by the Supreme Court of Canada on March 20, 1997, which criticized the trial judge for having called the director of prosecutions during the trial to complain about the manner in which prosecutors were conducting the case. In April 2000, a government report on the case's mishandling by the crown prosecutors was issued. This report recommended that special prosecutors' services should be set up to deal with cases involving major cases, and recommended that they also employ outside experts.

Тергеу

Жарылыстан алты күн өткен соң, Новая Шотландия провинциялық үкіметі Вестрей кенішіне және жарылыстан туындаған қауіпсіздік мәселелеріне қатысты қоғамдық сауалнама бастады. Комиссияны Новая Шотландия Жоғарғы Сотының Сот талқылау бөлімінің судьясы Кеннет Питер Ричард басқарды. Сауалнама қазан айының ортасында басталу жоспарланған еді, бірақ Вестрей Коалдың жоғары лауазымды қызметкерлерін өкілдік ететін адвокаттар 30 қыркүйекте оны кейінге шегерді, себебі олар сауалнама конституцияға қайшы деп есептеді, өйткені бұл олардың клиенттеріне егер айыпталып қудаланса, әділ сот ала алмауына себеп болар еді. 13 қарашада Новая Шотландияның бас судьясы Констанс Глюб сауалнаманы конституцияға қайшы деп шешті, себебі ол оны қылмыстық тергеу ретінде қарастырды, бұл куәгерлерді өздерін кінәлауға мәжбүр ететін еді. Оның шешіміне шағымданылды, және 19 қаңтар 1993 жылы Новая Шотландияның апелляциялық соты сауалнама конституциялық екенін, бірақ сот жүйесі арқылы барлық айыптаулар қаралып біткеннен кейін ғана жалғаса алатынын, қызметкерлердің әділ сотқа құқығын сақтау үшін шешті. 1995 жылы сауалнама қайта басталғанда, шахтаның еншілес компаниясының негізін қалаушысы, ірі акционері, дамытушысы, төрағасы және бас директоры Кураг Инк. Клиффорд Фрейм куәлік беруден бас тартты. Curragh Inc. компаниясының тағы бір ықпалды басшысы, Вестрейдің бұрынғы президенті Марвин Пелли де куәлік беруден бас тартты.

Заңнама

Кен иелері мен басқарушыларын соттауға жұмыстың нәтижесіз аяқталуына байланысты, Канаданың Еңбек Конгресі және оның бірқатар ұйымдары 1990 жылдардың ортасында Канаданың Қылмыстық кодексіне өзгеріс енгізу үшін қарқынды лоббистік науқанды бастады. Мақсат – қызметкерлерінің өмірін қорғау үшін қадамдар жасамаған корпорациялардың басшылары мен директорларын қылмыстық жауапкершілікке тарту еді. Бұл мақсатқа жету үшін, әдетте Жаңа Демократиялық партияның немесе Квебек блогының депутаты арқылы жеке мүше заң жобасын енгізу тактикасы қолданылды. Парламенттің отырысы жабылатын сайын, жеке мүше заң жобасы қарастырылмай қалды және процесс Парламенттің келесі сессиясында қайта басталатын. Шамамен бесінші рет, 2003 жылдың соңында, федералды үкімет Вестрей кені апатына тікелей жауап ретінде C 45 заң жобасын (кейде «Вестрей заңы» деп те аталады) қабылдады. Жаңа заң 2004 жылдың 31 наурызында күшіне енді. Бұл заң жобасы Канададағы корпоративтік жауапкершілік жүйесін анықтайтын жаңа ережелерді енгізді. Сонымен қатар, соттарға корпорацияларды тек айыппұл салуға ғана емес, сонымен қатар оларды сынаққа алуға мүмкіндік беретін жаңа жазалау шаралары да ұсынылды, бұл бұзушылықтардың қайталанбауын қамтамасыз етуге бағытталған. Дегенмен, кейбір сарапшылар C 45 заң жобасының федералды үкімет тарапынан саяси әрекет ретінде қарастырылғанын айтты, себебі жаңа ережелер апаттың құқықтық салдарына қандай да бір әсер ете қоймауы мүмкін. Керісінше, кеншілерді өкілдік еткен және лоббистік жұмысты ұйымдастырған United Steelworkers кәсіподағы бұл заңды жұмыс орындарындағы апаттарда корпоративтік басшылықты жауапкершілікке тартуға мүмкіндік беретін маңызды құрал деп бағалады.

Ескерткіш

Бүгінде ескерткіш жақын маңдағы Нью-Глазго қаласының саябағында, жер бетіндегі шамамен сол орналасқан жерде, қалған 11 шахтер қалып қойды. Ескерткіш орналасқан жерлерді Новая Шотландия үкіметі қорғап, 250 акрлық аумақта кен іздеуге тыйым салынды. Зақымдалған шахта 1992 жылдың мамыр айында құтқару жұмыстарын тоқтату туралы шешім қабылданғаннан кейін және барлық тергеулер аяқталған соң, мұратымен жабылды.