Кіріспе

2002 жылы Джордж Клуни түсірген фильм

"Қауіпті ойлардың жаңғырығы" – 2002 жылы шыққан американдық тарихи шпиондық фильм. Онда ойын-сауық шоуының жүргізушісі және продюсері Чак Барристің қияли өмірі бейнеленген. Бұл фильм Джордж Клунидің режиссерлік дебюті болды, сценарийін Чарли Кауфман жазды. Басты рөлде Сэм Роквелл, сондай-ақ Джулия Робертс, Дрю Бэрримор және Клуни ойнады. Фильм 1984 жылы жарық көрген Барристің сол аттас "рұхсатсыз автобиографиясына" негізделген. Онда ол ЦРУ үшін саботаж жасағандығын айтқан. Бұл мәлімдемелерді ЦРУ жоққа шығарды, ал Баррис өмірі бойы бұл туралы шындық па, жоқ па екенін айтудан жалтарды. Фильмнің дайындығы ұзаққа созылды. "Columbia Pictures" 1980-жылдардың соңында Джим МакБрайдтың режиссерлігімен фильм түсіруді жоспарлаған, бірақ ол жоба іске аспады. 1997 жылы продюсер Эндрю Лазар фильмге құқықтарды сатып алып, сценарий жазу үшін Кауфманды шақырды. Содан кейін жобаға Дэвид Финчер, Брайан Де Палма және Брайан Сингер сияқты танымал режиссерлер, сондай-ақ Майк Майерс, Бен Стиллер және Джонни Депп сияқты актерлер қызығушылық танытты. Клуни режиссер болып тағайындалғаннан кейін, фильмге шынайылық қосу үшін Барристі консультант ретінде шақырды. Бұл сценарийге (авторлық құқығы көрсетілмеген) түзетулер енгізуге әкелді, бұл Кауфманға ұнамады, соның ішінде есірткіге тәуелділік туралы желі алынып тасталды. Клуни Роквеллдің актерлік шеберлігіне де жоғары баға берді, ол сол кезде көпке таныс емес еді. 30 миллион долларлық бюджетті ұстап тұру үшін Клуни Бэрримор мен Робертсті жалақыларын төмендетуге көндірді. Фильм сыншылар тарапынан жақсы пікірлер алды және прокатта сәл табысқа жетті. Роквелл актерлік шеберлігі үшін мақталып, 2003 жылғы Берлин халықаралық кинофестивалінде "Үздік актер" номинациясында күміс аю сыйлығын жеңіп алды.

Сюжет

Өзінің сүйіп, қол жеткізе алмаған әдемі әйелдердің жеңіліске ұшырауынан шаршаған Чак Баррис телеарнада аты шулы болу арманымен Манхэттенге көшіп келеді, бірақ кейін жұмыстан босатылады. Ол 1961 жылы Филадельфияға оралып, Дик Кларктың "Америкалық Бандстанд" бағдарламасында жеке көмекшісі болады. Ол "Palisades Park" атты табысты ән жазады және Пенни Пачино есімді әйелмен махаббатқа түседі. Чакқа "The Dating Game" ойынының тұжырымын ABC телеарнасына ұсынуға рұқсат беріледі. Ол пилоттық бағдарлама жасау үшін 7500 доллар алады, бірақ ABC осы идеядан бас тартып, "Hootenanny" бағдарламасын таңдайды. Бір күні Баррис төбелес салғандықтан бардан қуылғаннан кейін, оған ЦРУ агенты Джим Берд келіп, оны жалдамалы кісі өлтіруші ретінде жұмысқа шақырады. Мексикадағы миссиядан оралған Баррис Пеннидің хиппи болып кеткенін көреді. Ал ABC "The Dating Game" бағдарламасына жасыл жарық жағады, 1967 жылға қарай бұл бағдарлама сенсация тудырады. Финляндияның Хельсинки қаласында ЦРУ миссиясы кезінде ол Патрисия Уотсон атты әйел агентпен танысады. Үйде "Жаңа үйленгендер ойыны" эфирге шыққанда, ол үлкен жетістікке жетеді. Олар Пеннимен Лос-Анджелеске көшуді шешеді, бірақ Баррис үйленуден сақтанады, бұл Пенниді қатты ренжітеді. 1970 жылы Берд Барристі Ханс Колбертті өлтіру үшін Батыс Берлинге баруға көндіреді. Баррис неміс-американдық агент Килермен танысады, ол Колбертті өлтіруге көмектеседі. Бірақ оны КГБ тұтқындайды және бірнеше аптадан кейін батыс пен шығыс арасындағы шпиондық алмасу кезінде босатады. 1976 жылы Баррис "The Gong Show" бағдарламасын жасайды және оның жүргізушісі ретінде танымал болады. Килер өлтіріледі, ал Берд Барриске агенттік ішінде тыңшы бар екенін ескертеді. Оның телешоулары төмен рейтингтерге байланысты жабылады, ал Пенни оны адалсыздықпен ұстағаннан кейін кетіп қалумен қорқытады. Бір күні Баррис Бердті үйінің артындағы бассейннің секіргіш тақтасында отырғанын көреді. Берд оны ЦРУ неліктен жалдамалы кісі өлтіруші ретінде таңдағанын айтады: ол серийлі кісі өлтірушінің ұлы және анасы оны қыз ретінде өсірген, сондықтан ол "профильге сәйкес келген". Баррис Бердке қауіп көрсетеді, ал бір сәттен кейін Берд секіргіш тақтада отырған күйі қайтыс болғаны белгілі болады. Өзі туралы жағымсыз шындықты сезінген Баррис бақылаудан шыға бастайды. "The Gong Show" бағдарламасында жүйкесіне шек келгеннен кейін Баррис Нью-Йорк қаласындағы қонақүйге жасырынып, өзін-өзі оқшаулайды. Пенни оны тауып, Калифорнияға оралып үйленуге көндіруге тырысады. Баррис ақыры Бостон қаласында Патрисиямен кездесу үшін бөлмесінен шығады. Бір кесе кофе ішкеннен кейін Баррис есінен танып, уланғандай көрінеді. Патрисия өзі тыңшы екенін мойындайды. Баррис Патрисияны уланған кеседен ішіп, өлтіреді. Ол қайтыс болғаннан кейін үйіне оралып, "Қауіпті сананың жасырын сырлары" атты автобиографиясын жаза бастайды. Соңында ол Пенниге үйленуге шешім қабылдайды. Салтанаттың соңында Баррис көпшілік арасында өзі өлтірген адамдарды көреді. Дүрбелеңге түскен ол Пенниге ЦРУ-дағы қос өмірі туралы мойындасады, бірақ ол күліп, оның әзілдегенін ойлайды, ал Баррис Пенниге шындықты айтпауға шешім қабылдайды.

Даму

Чак Баррис өзінің "авторлық құқығы бұзылған автобиографиясының" киноқұқығын алғаш рет 1980-жылдардың соңында Columbia Pictures компаниясына сатты. Columbia президенті Доун Стил "Қауіпті сананың жасырын сырлары" фильмін Джим МакБрайд режиссерлігімен жасыл жарық берді және сол жылы алғашқы нұсқасын аяқтады. Баррис Кауфманның сценарийіне жағымды пікір білдірді, ал Кертис Хансон дереу режиссерлікке келісті.

Хансон ақырында бас тартты, бірақ "Менің ең жақсы досымның тойы" (1997) фильмінің қаржылық сәттілігінен кейін П. Дж. Хоган 1998 жылдың қаңтарында Warner Bros. компаниясымен режиссерлік тақырыбын талқылауға кірісті. Майк Майерс басты рөлден бас тарған Шон Пенннің орнына келді. Алайда, Хоганмен келіссөздер сәтсіз аяқталды; Сэм Мендес, Дэвид Финчер және Даррен Аронофски режиссерлік лауазымды иеленуге қызығушылық танытты. Финчер мен Майерс 2000 жылдың сәуірінде "Қауіпті сананың жасырын сырлары" фильмінің өндірісін жеделдетіп, алайда Финчер бас тартты және ол қазан айында Брайан Де Палма Renaissance Pictures компаниясымен бірлесіп қаржыландырумен режиссерлікке тағайындалды. Сол айдың соңында Warner Bros. жобаны тоқтатты, ал Майерс қызығушылығын жоғалтты. 2000 жылдың желтоқсанында Бен Стиллер Чак Баррис рөліне қатысты талқылаулар жүргізіп, Брайан Сингер режиссерлік жасады, ал Клуни әлі де қатысты. Алайда, Стиллер "Зулендер" (2001) және "Корольдік Тененбаумдар" (2001) фильмдерімен келіспеушіліктерге байланысты "Қауіпті сананың жасырын сырлары" фильмінен бас тартуға мәжбүр болды. Сингер басты рөлге Сэм Рокуэллге қызығушылық танытса да, Renaissance Pictures халықаралық тарату құқығын иеленді, бірақ фильм жасаушыларға АҚШ-та тарату міндеттерін өтеу үшін қосымша қаржыландыру мен студия қажет болды. Grosvenor Park Renaissance компаниясымен бірлесіп қаржыландыруға қызығушылық танытты, бірақ келесі айда (2001 жылдың ақпаны) "Қауіпті сананың жасырын сырлары" тағы да даму кезеңінде тоқтап қалды. Miramax Films отандық құқықтарды алу үшін келіссөздер жүргізді, бірақ Miramax халықаралық құқықтарды да қамтуға тырысқанда қиындықтар туындады. Renaissance өндірістік сақтандыру мерзімін және 65 күндік түсіру кестесін қамтамасыз ету үшін қаржыландыруды уақытында жаба алмады. Artisan Entertainment Солтүстік Американың тарату құқықтарын қамтуға қызығушылық танытты, бірақ 8 миллион доллардан астам ұсыныс жасағаннан кейін бас тартты. Джонни Депп соңында басқа фильмдерде жұмыс істеуге кірісті.

Кастинг

Барристің басты рөліне актер таңдау процесі ұзақ және қиын болды. "Екі ай экрандық сынақтардан кейін де Сэм Роквеллді ала алмадым", - деп еске алды Клуни. "Біз кофеханаларға, кешкі асқа, киноға бардық, серуендедік, жануарлар бағына бардық; тіпті оны түсірдім", - деді Роквелл. "Мен оған өзімнің сөздерімді диктофонға жазып, оның даусымен сөйлеуді үйрендім". Клуни "Океанның он бірі" (2001) фильміндегі жақсы қарым-қатынастарының арқасында Джулия Робертсті құпия ЦРУ агенті Патрисия Уотсон рөліне шақырды. Бұл рөл бастапқыда Николь Кидманға берілген, бірақ ол "Сағаттар" фильмімен келіспеушіліктерге байланысты бас тартты. Роквелл актерлік құрамға алынғаннан кейін "Қауіпті ойлардың жасырын сырлары" фильмінің түсірілімі қысқа мерзімге кейінге жылдырылды; Робертс қол қойғанға дейін Miramax фильмге рұқсат бермеді. Рене Зеллвегер мен Гвинет Пэлтроу Пенни Пачино рөліне қарастырылды, бірақ ақырында бұл рөл Дрю Бэрриморге бұйырды. Miramax Клунидің Роквеллді таңдау шешіміне күмәнданды. Клуни сондай-ақ Miramax-тың "Шпион балалар 3D: Game Over" (2003) фильмінде эпизодтық рөлде ойнауға келісті, осылайша Роквеллді таңдауға мүмкіндік болды. 30 миллион долларлық бюджеттің шеңберінде қалу үшін Клуни Робертс пен Бэрриморды гонорарларын төмендетуге көндірді. "Қауіпті ойлардың жасырын сырлары" фильмінің түсірілімі 2002 жылдың қаңтар-наурыз айларында негізінен Калифорния мен Монреальде өтті. "Плейбой" сарайындағы көрініс сәуір айының басында Лос-Анджелесте түсірілді; қалған екі апта Мексика мен АҚШ шекарасында өтті. "Қауіпті ойлардың жасырын сырлары" фильмінің түсірілімі 2002 жылдың сәуір айының соңында аяқталды. Клуни "Қауіпті ойлардың жасырын сырлары" фильмінің пост-продакшн кезеңінің стрессті болғанын айтты, себебі ол бір уақытта "Солярис" (2002) фильмінде де түсіріліп жатқан.

Шығару

Фильмнің шығуына байланысты, Miramax Books Барристің 1984 жылғы кітабын қайта басып шығарды. Фильм 2002 жылдың мамырында Канн кинофестивалінде конкурсқа қатыспай жарық көрді, ал 2002 жылдың 31 желтоқсанында Miramax Films АҚШ-та шектеулі көрсетілімге шығарды; кең форматта көрсетілім 2003 жылдың 24 қаңтарында басталды. Фильм өндіріс шығындарын шамалы ғана өтеді, барлығы 33.01 миллион доллар жинады, оның 16 миллионы ішкі кіріс, ал 17.01 миллионы шетелдік нарықтардан түсті.

Сыни жауап

Фильм сыншылардан оң пікір алды. Rotten Tomatoes сайтында фильмге 165 шолу негізінде 79% мақұлдау көрсеткіші берілген, ал орташа бағасы 7.2/10 құрады. Сайттың сыншыларының консенсусы: "Роквелл Баррис рөлін керемет ойнаған, ал Клуни ойын-сауық стилімен және шеберлікпен режиссерлік еткен". Metacritic-те фильмнің салмақты орташа есебі 33 шолу негізінде 100-ден 67 баллды көрсетіп, "жалпы жағымды пікірлер" айтылды. "Қауіпті ойлар" 2003 жылдың 10 ақпанында Берлин халықаралық кинофестивалінде көрсетілді. Сэм Роквелл "Үздік актер" номинациясында күміс аюды жеңіп алды, ал Джордж Клуни "Алтын аюға" ұсынылды, бірақ Майкл Винтерботтом ("Бұл әлемде" фильмі) жеңіске жетті. Роджер Эберт "Қауіпті ойлар" фильміне оң баға беріп, 4 жұлдыздың 3,5-ін берді. "Джордж Клунидің режиссерлік дебюті сюжетімен ғана қызықтырмайды, сонымен қатар көруге әдемі", - деді Эберт, "1960 және 1970 жылдардың жарқын поп-суреттері мен Джон ле Карренің туындыларынан келгендей сезілетін қараңғы, суық шпиондық көріністердің үйлесімі". Rolling Stone журналының Питер Траверсі фильмде қараңғы юмор мен психологиялық драманың тамаша тепе-теңдігі сақталғанын жазды. "Клуни Баррис арқылы паранойяның парадигмасы ретінде алысқа созылатын абсурдты фантазияны зерттейді", - деп бағалады Траверс. "Ол актерлік өнерінде жұмыс істеген таланттармен әрі қарай байланысты: "Үш патша" (1999) фильміндегі оператор Ньютон Томас Сигел және "Океанның он бірі" (2001) фильміндегі монтажшы Стивен Миррионе". Сан-Франциско хроникасынан Мик ЛаСалл "көңілді әрі мәселесіз фильмдер болуы мүмкін, бірақ "Қауіпті ойлар" сізді қызықтырады, ақыл-ойыңызға ие болып, ит үстел аяғын шайнағандай әсер етеді. Фильм өзін ерекшелігі мен эксцентриктігі арқылы дәлелдейді. "Қауіпті ойлар" жақсы фильм екеніне сенімді емеспін, бірақ маған ұнайтынына сенімдімін". Entertainment Weekly журналында жарияланған Оуэн Глейберманның пікірінше, "Сэм Роквелл сымбатты, бірақ сәл алаңдаған, қоян тісті, бірақ ол киножұлдыздың келбетіне ие емес". "Ол ерекше, шын жүректен ғарышқа саяхаткер секілді, өзімен-өзі сөйлесіп, ит сияқты шатасып, сегіз жасынан бері өз бөлмесінде орындап жүргендей көрінетін жұмсақ би қимылдарына кіріп шығады. Осының бәрі оны Чак Баррис рөліне тамаша кандидат етеді". Лос-Анджелес Таймс газетінің редакторы Кеннет Туран фильм туралы жағымсыз пікір білдірді. Ол Чак Барристің кейіпкерін ұнатпады және "көптеген стильді көріністері мен әсерлі трюктерімен "Қауіпті ойлар" режиссерге көрермендерге қарағанда көбірек ынталандырады" деп түсіндірді. Интернет-шолушы Джеймс Берардинелли аралас пікір жазды. "Джордж Клуни өзінің ең жақсы режиссерлерден неге үйренгенін көрсетуге құштар. Сондықтан біз Стивен Содерберг пен Коэн ағайындыларының стилінің 50% үлесін көреміз. Кейде бұл жұмыс істейді, бірақ көбінесе бұл өте көркем, әр түрлі таңғажайып бұрыштар мен ерекше кадрлармен көзге түседі".

Серияға бейімделу

2021 жылдың сәуірінде Apple TV+ телеарнасында драмалық сериалды экранизациялау жобасы іске қосылғаны хабарланды, олар сценарийге арналған аукционда жеңіс оді. Дэвид Холландер мен Джон Уорли шоураннерлер және атқарушы продюсерлер болып тағайындалды, ал Джастин Тимберлейк Чак Баррис рөліне қатысты. Сериалды Miramax және Paramount Television Studios шығаруды жоспарлап отыр.