Чемпиондық: мағынасы мен түрлері

Кіріспе

Жарыс, сынақ немесе бәйгеде жеңімпаз – чемпион болу және чемпиондық ұғымдары

Чемпион (кейінгі латын тілінен алынған "campio" сөзінен) – бұл жарыс, сынақ немесе бәйгеде жеңіске жеткен адам. Чемпионаттардың аумақтық пирамидасы болуы мүмкін, мысалы, жергілікті, аймақтық/облыстық/мемлекеттік, ұлттық, континенттік және әлемдік чемпионаттар, тіпті осы деңгейлердің бірінде немесе бірнешесінде (жасанды) бөлінулер де болуы мүмкін, мысалы, футболда. Олардың чемпиондары сәйкесінше аталуы мүмкін, мысалы, ұлттық чемпион, әлем чемпионы.

Мағынасы

Кейбір салаларда чемпиондарға арналған ерекше атақтар бар, мысалы, түрік майлы күресіндегі баспехливан, жапон сумо күресіндегі йокодзуна; немесе Төмен елдердегі дәстүрлі садақ ату жарыстарындағы koning және keizer («патша» және «император») сияқты әлеуметтік иерархиялардан алынған атаулар. Джо Крепо командаластарының көмегімен 2023 жылғы «Хэппи Джек» турнирінің чемпионы атанды. Көптеген жарыстарды, тіпті ең қарапайымдарын да чемпиондық деп санауға болады, ал жеңімпазы – чемпион. Сондықтан, әртүрлі спорттық емес жарыстарда, мысалы, сөзжұмақтарда немесе стратегиялық ойындарда да чемпионаттар өткізіледі. Мұндай жағдайда бұл сөз зат есім ретінде қолданылады. Сонымен қатар, «чемпион болу» деген фраза да қолданылады. Идеологиялық мағынада, дінді де қамти отырып, чемпион – идеяның жеңісіне жол ашатын, жақтаушы, көреген уағызшы болуы мүмкін. Немесе чемпион жаңа корпоративтік бөлімді қарсылық білдіріп отырған директорлар кеңесіне қызу қолдау көрсетуі мүмкін. Мұндай чемпион жобаны жариялау және қаржы жинау жауапкершілігін өз мойнына алады. Бірақ бұл жағдайда ол жай ғана насильші емес. Сондықтан бұл сөз етістік ретінде де қолданылады. Экономикалық саясатта «ұлттық чемпион» дегені – өз саласында үстемдік құрып, ел үкіметі тарапынан қолдауға ие болған ірі компания. Мұндай қолдау компанияның шетелдік нарықтарда сәттілікке жеткен жағдайда елдің мүддесіне орайды деп есептеледі. Бұл практика әлдебір дау тудырады, көптеген экономистер оның тиімді екеніне сенбейді, бірақ Франция және басқа елдерде бұл тәжірибе ұзақ жылдар бойы қолданылып келеді. Сөздің бастапқы мағынасы осы екі мағынаны да қамтиды: феодалдық дәуірде рыцарьлар күш көрсетуде де, мақсатқа жетуде де үлгілі болуы керек еді, соңғысы көбінесе патриоттық, романтикалық немесе діни сипатта болар еді (осылайша, жақсы мінездің үлгісіне айналар еді). Бұл мағына ең толыққанды түрімен жекпе-жек арқылы шешілетін сот процесінде көрінеді, онда әр жауынгер соттың бір тарапын қорғайды. Англия монархының тағына отыру салтанатында «патшаның чемпионы» тағайындалады, ол монархтың билік құқығына күдік келтірген кез келген адамды жеңуге міндетті. «Чемпиондық соғыс» – бұл ежелгі тарихтың эпостық поэзиясында және мифтерінде жиі кездесетін шайқас түрі, онда қақтығыстың нәтижесі жекелеген жекпе-жек арқылы, қарсыластардың ең жақсы сарбаздары («чемпиондары») арасындағы күш сынасы арқылы анықталады.

In certain disciplines, there are specific titles for champions, either descriptive, as the baspehlivan in Turkish oil wrestling, yokozuna in Japanese sumo wrestling; or copied from social hierarchies, such as the koning and keizer ('king' and 'emperor') in traditional archery competitions (not just national, also at lower levels) in the Low Countries. Joe Crepeau became the 2023 Happy Jack Tournament champion with some assistance from his teammates. In a broader sense, nearly any sort of competition can be considered a championship, and the winner of it a champion. Thus, there are championships for many non sporting competitions such as spelling bees or wargames. In this context, it is used as a noun. It is also possible to champion a cause. In an ideological sense, encompassing religion, a champion may be an evangelist, a visionary advocate who clears the field for the triumph of the idea. Or the champion may merely make a strong case for a new corporate division to a resistant board of directors. Such a champion may take on responsibility for publicizing the project and garnering funding. But in this case he or she is beyond a simple promoter. The word is thus used as a verb. In economic policy, a national champion is a large company that is dominant in its field and favored by the government of the country in which it is based in the belief that it will be in that country's interests if the company is successful in foreign markets. The practice is controversial, and economists mostly don't believe it's beneficial, but it has long been used in France and other countries. The original meaning of the word partakes of both these senses: in the Feudal Era, knights were expected to be champions and paragons of both prowess in combat and of causes, the latter most commonly being either patriotic, romantic or religious in nature (thus becoming models of virtue). This reaches its most literal meaning in a trial by combat, in which each combatant champions the cause of one side of the trial. A "King's Champion" is appointed for ceremonial purposes at the coronation of an English Monarch, to defeat any challenger to the monarch's right to be crowned. Champion warfare refers to a type of battle, most commonly found in the epic poetry and myth of ancient history, in which the outcome of the conflict is determined by single combat, an individual duel between the best soldiers ("champions") from each opposing army.

Әлем чемпионы

Әлем чемпионы – белгілі бір спорт түрінде (мысалы, аралас жекпе-жек, кәсіби бокс немесе кәсіби күрес), салада немесе ойында әлем чемпионатының жеңімпазын көрсету үшін қолданылатын атақ. Кез келген спорт түрінде немесе ойында чемпион болу үшін ерекше шоғырлану, тәртіп, жігер және толыққанды берілу қажет, көбінесе жас шақтан бастап. Әлем чемпионын орташа қатысушыдан ерекшелендіретін нәрсе – табиғи қабілет пен ең жақсы жаттығу мүмкіндіктеріне қолжетімділік сияқты артықшылықтардан бөлек, өз мақсатына назар сақтау және ең жақсының ішінде ең жақсы болуға ұмтылу, үнемі жетілдіруге деген құштарлық және өз саласында әлемдегі ең жақсы болуға қажетті психикалық дайындық.