Кіріспе
CMX, бастапқыда Cloaca Maxima, фин рок тобы. Олар бастапқыда хардкор панк ойнаған, бірақ көп ұзамай прогрессивтік рок, хеви метал және негізгі рок-н-ролл сияқты әртүрлі рок стилдерін орындауға көшті. Олардың мансабында Rush, Yes, Tool және King Crimson сияқты прогрессивтік рок топтарының ықпалы болды. Прогрессивтік ықпал олардың "Dinosaurus Stereophonicus" (2000) және "Talvikuningas" (2007) альбомдарында ең жақсы көрінеді. CMX Финляндияда кең танымал болып, үлкен жанкүйерлер қатарын жинады. Олар әсіресе А. В. Ержанның поэзиялық мәтіндерімен танымал, онда мифология мен дінге жиі сілтемелер кездеседі. Фин рок журналдары, әсіресе Rumba, оларды бірнеше рет "Жылдың ең үздік тобы" деп атады, тіпті бір рет "Барлық уақыттағы ең жақсы топ" деп мойындады.
CMX, originally Cloaca Maxima, is a Finnish rock band. They originally played hardcore punk, but soon expanded to play a wide variety of rock formats, including progressive rock, heavy metal, and mainstream rock 'n' roll. Throughout their career, they have been influenced by progressive rock bands such as Rush, Yes, Tool and King Crimson. The progressive influence is most evident on their albums Dinosaurus Stereophonicus (2000) and Talvikuningas (2007). CMX have gradually gained large scale mainstream following in Finland. They are especially known for the poetic lyrics of A. W. Yrjänä that often contain references to mythology and religion. Finnish rock magazines, particularly Rumba, have named them Best Band of the Year multiple times, and even Best Band of All Time on one occasion.
Алғашқы жылдары 1985-1990
CMX компаниясы 1985 жылы Ұлы жұма күні Финляндияның Торнио қаласында А. В. Ерьяна (онда 18 жаста болған) және Пекка Канниайнен құрды. Топтың бастапқы атауы Cloaca Maxima, латын тілінде "Ең үлкен кәріз" деген мағынаны білдіреді, бұл атау Х. П. Блаватскаяның "Изис Асылмаған" кітабындағы түсіндірмеден алынған. Алты айдың ішінде Канниайнен барабаншы, Ерьяна бассист және әнші, ал Киммо Суомалайнен гитарист болды. Топ негізінен ағылшын тілінде орындалған жылдам хардкор панк стилінде музыка ойнады; алайда, тіл тез арада фин тіліне ауысты. 1986 жылы топ атын CMX деп қысқартты. Бірінші EP Johannes Kastaja 1987 жылы Кемиде жазылып, 1988 жылы жарық көрді. Сол жылы CMX Торниодан және оның жақын маңайынан тыс жерде алғаш рет Лието панк-рок фестивалінде өнер көрсетті. 1989 жылы Raivo EP кішкентай Bad Vugum лейблінде шығарылды. Осыдан кейін топ Хельсинкидегі Тавастиа клубында алғашқы рет өнер көрсетті. Бұл құрам келесі алты жыл бойы өзгеріссіз сақталды. 1991 жылдың басында олар тағы бір EP, Tanssitauti, жазды, ал сол жылдың соңында топтың екінші студиялық альбомы Veljeskunta жарық көрді. Альбомның агрессивті хардкорлық тәсілі баспасөз тарапынан жақсы қабылданды.
Үлкен табысқа жету
1992 жылы халықаралық EMI лейблі шығарған Aurinko альбомы CMX тобына финляндиялық Rumba музыка журналының сауалнамасы бойынша «Жыл альбомы» және «Жыл тобы» сыйлықтарын жеңіп берді. Бұл үрдіс 1995 жылы Yrjänä продюсерлік еткен Rautakantele альбомымен жалғасты. Эсси Вуорела қонақ әртіс ретінде қатысты. Альбомнан шыққан «Pelasta maailma» атты жалғыз сингл радиода ойналып, кейін Анти Туиску және Веса Матти Лоири есімді әншілер де оны қайта жазды.
Өзгерістер
Келесі альбомы үшін топ жазу тәсіліне қатысты түбегейлі өзгерістер енгізді. "Дискополис" (1996) студияда Pro Tools бағдарламасымен жазылды және әндерді қысқа гитара рифтерінен монтаждау үшін үлкен мөлшерде семплдер қолданылды. Альбомға сын аралас болды: Allmusic "қазіргі заманғы музыканы ұнататындар үшін "Дискополис" өте тартымды болады" деп жазды, ал Теро Вальконен "Kultanaamio" талдауында альбомды ұнатпағанын білдірді және "Paha" әнін "нағыз нашар әзіл" деп атады. "Дискополис" – CMX тобының Финляндиялық альбомдар тізіміне енген алғашқы альбомы болды, ол тізімде 3-орынға дейін көтерілді. 1997 жылы барабаншы Канниайнен CMX тобынан кетіп, топтың тым кәсіби болғанын айтты. Оның орнына Туомас Пейппо жалданып алынды. Сол жылы CMX "Cloaca Maxima" атты үш дискілік жинақ альбомын шығарды.
1998-2003 жылдар
Жаңа барабаншы Туомас Пейппомен бірге шыққан «Vainajala» (1998) альбомы Лапландиядағы шатырда жазылған және Faith No More бассисі Билли Гулд продюсерлік етті. Топтың айтуынша, альбомның уәжілі түрде минималистік дыбысы көбінесе Гулдтың еңбегінің нәтижесі болды. «Vainajala» – CMX альбомының фин альбомдық чарттарында бірінші орынға шыққан тұңғыш альбомы. «Dinosaurus Stereophonicus» (2000) CMX-тің 1970-ші жылдардағы прогрессивті рок-топтарына, мысалы King Crimson, Pink Floyd және Yes-ке жасаған ишарасы болды. Екі сағаттық қос альбом, онда CMX-пен бұрын байланысы жоқ прогрессивті элементтер бар: үш инструменталды композиция, клавиатураға баса назар аударылуы, ұзақ сололар және әндердің ұзындығы 10 минуттан асуы. CMX-тің бірінші No 1 синглы, бейбіт және мелодиялық «Myrskyn ratsut» альбом шығар алдында жарық көрді және скрипка мен сталь гитараны қамтыды. «Isohaara» (2002) альбомы шыққан кезде CMX толық уақыт студиялық топ болу идеясынан бас тартып, қайтадан гастрольдік сапарларға шықты. Альбом өзінің алдыңғы альбомына қарағанда сәл ауыррақ деп есептелді, ал «Minne paha haudattiin» әнінің гитаралық рифтері Timo Rautiainen & Trio Niskalaukaus және Kotiteollisuus музыкасымен салыстырылды. Альбомның мәтіндері мифология мен дінге аз көңіл бөлді және қараңғы, меланхолиялық үнді сақтай отырып, дәстүрлі рок-әндеріне жақын болды. «Dinosaurus Stereophonicus» (2000) альбомына қарағанда аз болса да, прогрессивті әсерлер толығымен тасталған жоқ: топ атау трекінде балалар хорын пайдаланды және «Pohjoista leveyttä» әнінде қарқынды рок-бұрылысында гармоника солосы бар. Bad Vugum 2002 жылы CMX-тің алғашқы екі альбомын «Gold» нұсқалары ретінде қайта шығарды, оларға сондай-ақ олардың алғашқы EP-лері де кірді. «Kolmikärki Gold» жинағына «Johannes Kastaja» (1987) және «Raivo» (1989) EP-лері, ал «Veljeskunta Gold» жинағына «Tanssitauti» (1990) және «Musiikin ystävälliset kasvot» (1998) EP-лері енді. «Isohaara» альбомынан бір жыл өткен соң, «Aion» (2003) альбомы жарық көрді. Альбом жамандықтың мәні мен символикасы туралы ортақ тақырыпқа негізделген. Ол сыншылардың да, коммерциялық табыстың да иегері болды және осындай беделді топ үшін өте тәжірибелік альбом ретінде сипатталды. Гитарист Халмкрона альбомның бірінші трегінде трубада ойнайды, ал бірнеше әндерде скрипкалар мен синтезаторлар естіледі. «Melankolia» және төрт айдан кейін «Palvelemaan konetta» синглдары чарттарда бірінші орынға шықты. Бұл жинақ «Vainajala» (1998) альбомынан «Aion» (2003) альбомына дейінгі төрт альбомды қамтыды, сондай-ақ бұрын жарық көрмеген үш ән де бар. Топ бастапқыда жинаққа тек B-жақтарды ғана қосуды жоспарлаған, шын мәнінде үшінші диск баспасөз тарапынан мақтауға ие болды. «Pedot» (2005) альбомы Tool, A Perfect Circle және System of a Down сияқты заманауи рок-топтардың әсерін көрсетті және қарапайым рок-әндерін ауыр және жеңіл элементтермен біріктірді, мысалы, «Eteläisen tähtitaivaan kartoitus» минималистік балладасы және атау трегінің агрессивті қос бас-барабан соқпасы. «Uusi ihmiskunta» әні бірінші орынға шықты, CMX үшін бес жылдан астам уақыт ішіндегі алтыншы хит. Ол фин сингл чартында бірінші орынға жетті. Баспасөз шаралары көбінесе жағымды болды. «Helsingin Sanomat» газеті альбомды CMX-тің «Aura» және «Aion» альбомынан кейінгі «үшінші оқ-дәлдігі» деп атады, ал «Soundi» музыка журналы альбом CMX тарихында жай ғана қызығушылық тудыратын туынды болады деп мәлімдеді. CMX-тің он үшінші студиялық альбомы «Iäti» EMI компаниясымен 2010 жылдың 29 қыркүйегінде жарық көрді. Альбомға дейін шыққан синглдар «Sateenkaaren pää» және «Linnunrata» деп аталды. 2012 жылы барабаншы Туомас Пейппо тіс дәрігері қызметін атқарғандықтан топтан кетті. Он төртінші студиялық альбом «Seitsentahokas» 2013 жылдың ақпанында жарық көрді. Альбомның барабаншысы – «Kumikameli» және «51koodia» топтарымен танымал Олли Матти Вальстром, ол көктемде топтың ресми мүшесі атанды. Альбомнан шыққан бірінші сингл «Kusimyrsky» 2012 жылдың қарашасында, содан кейін 2013 жылдың ақпанында «Rikkisuudeltu» әні жарық көрді. Он бесінші студиялық альбом «Mesmeria» 2015 жылы жарық көрді. Оны Арто Туунела продюсерлік етті және 2002 жылы шыққан «Isohaara» альбомынан бері Раули Эсколинсіз шыққан тұңғыш альбом болды.
Танымалдық
CMX Финляндиядан тыс жерлерде дерлік белгілі емес. Дегенмен, Faith No More тобының Билли Гулд 1998 жылғы Vainajala альбомын продюсерлік етті. Финляндияда CMX Rumba журналының "Жыл тобы" оқырмандар дауыс беруі бойынша он рет жеңіске жетті. 2005 жылы журнал оқырмандары оларды The Beatles, Metallica, Led Zeppelin және Iron Maiden сияқты топтардан басымдық беріп, "Барлық уақыттың ең жақсы тобы" деп таныды. City журналының сауалнамасында олар барлық уақыттың ең үздік фин тобы деп аталды. 2007 жылы Helsingin Sanomat газетінің оқырмандары "Ruoste" және "Kultanaamio" әндерін фин рок әндерінің алғашқы ондығына енгізді. CMX топ 10-дыққа екі әнімен кірген жалғыз топ болды. CMX-тің он альбомы, оның ішінде екі жинағы алтын сертификат алды, олардың әрқайсысы шамамен 20 000 дана сатылды. CMX DVD де DVD-лер үшін алтын жазбаға жетті, ол 5 000 дананы құрайды. Финляндияда альбомдардың платиналық жазбаға жету шегі – 30 000 дана сатылған альбом, топтың ешбір альбомы осы деңгейге жеткен жоқ.
Музыкалық стиль
CMX-тің алғашқы кезеңіне хэви метал, панк-рок және прогрессивті рок үлкен әсер етті. Олар мансабында рок музыкасының әртүрлі жанрларын зерттеді. Олардың алғашқы EP-лері мен Veljeskunta (1991) альбомына дейінгі альбомдары әртүрлі стильдерді біріктіргенімен, негізінен хардкор стилінде болды. Aurinko (1992) альбомынан бастап хардкор олардың сан алуан туындыларында тек эпизодтық элемент ретінде көрінеді. Прогрессивті рок элементтері әрқашан топтың музыкасында кездеседі, ең айқын түрде Dinosaurus Stereophonicus (2000) және Talvikuningas (2008) альбомдарында. Топтың ең танымал әндерінің көптегені – "Ruoste" және "Pelasta maailma" сияқты балладалар.
Әндер мәтіні
Барлық топтың өлеңдерін вокалист Ыржана жазады. Оның мәтіндері көбінесе поэтикалық, символдық және мәтінаралық сипатта болады, сонымен қатар мифология, дін және философия тақырыптарын қамтиды. Көптеген CMX жанкүйерлері Ыржананың мәтіндері үшін осы топқа ерекше қызығушылық танытады, алайда осы мәтіндерге шыдай алмайтындар да жетерлік.
Топ мүшелері
Топтың алғашқы жылдары құрамы бірнеше рет өзгерді. А. В. Ержанна – әлі де сақталған жалғыз бастапқы мүше.