Кіріспе
Wisłoka Dębica – Польшадағы ең көне спорт клубтарының бірі, 1908 жылы Dębica қаласының орта мектебінің оқушылары тобы құрған. Клуб аты Вислока өзенінен шыққан, ол Дьбица қаласынан (Польшаның оңтүстік-шығысы, Краковтан 110 шақырым шығыста) ағып өтеді. Клубтың ең танымал спортшылары – грек-рим күресінен жарысатын спортшылар. Олар көптеген медальдар ұтып алған, оның ішінде Олимпиада, Әлем және Еуропа чемпионаттарындағы жүлделер де бар. Егіздер Казимеж Липиен мен Йозеф Липиен, Ришард Свирад, Ян Мишалик немесе Роман Вроцлавский (кейін АҚШ-қа эмиграциялап, Рулон Гарднердің жаттықтырушысы болған) есімдері күрес спортын жақсы білетін барлық жанкүйерлерге мәлім. Клуб футболшыларымен де танымал, мысалы, Лешек Пиш, Мирослав Калита және Вальдемар Пьонтек, олар мансаптарын осы клубта бастаған, боксшылар (мысалы, Еуропа вице-чемпионы Роман Готфрид) және велосипедшілер де осы клубтың тәрбиесінде өскен. 1908/09 жылдары ашылған алғашқы бөлімдер – велосипед спорты, жеңіл атлетика және коньки тебу. Польшадағы ең танымал спорт түрі – футбол, ол кейін, шамамен 1909 жылы пайда болды (бірақ бұл датаны растайтын сенімді деректер жоқ). Клуб үшін ең табысты онжылдық 1970 жылдар болды, сол кезде клубтың бөлімдері Dębica қаласының ірі зауыттарымен жеке-жеке демеушілікке ие болды, ал клубтың спортшылары түрлі ұлттық және халықаралық жарыстарда медальдар жеңіп алды. Ақ-жасыл түстердегі спортшылар көптеген спорт ареналарында көзге түсті. Дегенмен, 1990 жылдардан бастап, Польша спортындағы жалпы төмендеуге байланысты Wisłoka да көптеген қаржылық қиындықтарға тап болды. Демеушілердің саны аз, олардың көпшілігі – қаржылық мүмкіндіктері шектеулі жергілікті кәсіпкерлер. Сондықтан футбол, күрес және әйелдер волейболынан басқа көптеген спорт бөлімдері жабылды.
Қолдаушылар
Вислока өз жанкүйерлерімен танымал. Клубтың қиын жағдайда болған кезінде де оның жанкүйерлері әртүрлі ойындарға қатысып, жақсы күндер қайта оралады деп сенді. Жанкүйерлердің қолдауы бүгінгі күнге дейін өте күшті – осы жанкүйерлер пластикалық орындықтарды сатып алып, содан кейін оларды трибунаға орнатты. 2000-жылдардың ортасында жанкүйерлер Nasz KS деп аталатын өз қауымдастығын құрды, ол клубты қаржылай қолдайды. Эдвард Кацор – табыстың маңызды факторы болды. Вислока жанкүйерлері екі басқа клубтың жанкүйерлерімен одақтас – Górnik Zabrze (1988 жылдың қыркүйегінен бері) және Siarka Tarnobrzeg (2007 жылдың қарашасынан бері). Олардың ең басты қарсыластары – жергілікті көршілері Igloopol Dębica, олармен Дебица дербиі үшін күреседі.
Алғашқы жылдары
Вислоканың алғашқы онжылдықтарында оның футболшылары еске түсетіндей ештеңеге қол жеткізе алмады. 1920-1930 жылдары команда Тарнув, Милец, Ржешув немесе Ясло командаларымен ойындар өткізді. 1930 жылдардың басында Польшаның ең үздік командаларының бірі – Краковия, достық матч үшін Дембицаға келді. Краков командасы бұл ойынды жеңіл қабылдады, сондықтан ақ-жасыл команда атақты қарсыласымен тең ойнауға қол жеткізді. Дегенмен, клубтың алғашқы 50 жылы аса табысты деп санауға болмайды. Ең сәтті кезең 1920 жылдардың соңы болды, ол кезде Вислока Тарнувтың аймақтық B класында өнер көрсетті, бұл бүгінгі үшінші дивизионға балама болып табылады. Футболдағы алғашқы жетістіктер 1950 жылдардың соңында келді. Біріншіден, 1957 жылы қазіргі кезде жоқ Сталь Дембица командасы үшінші дивизионға жолдама алды (бірақ тек бір жылға). Төрт жылдан кейін Сталь Вислокамен бірікті, ал 1963 жылдың маусымында одан да күшті команда құрылды, ол Ржешув аймақтық лигасында жеңіске жетіп, Цювай Пшемысльден алты ұпаймен озып кетті. Содан кейін, үшінші дивизионға іріктеу ойындарында Вислока үшінші орын алды және жоғары дивизионға өте алмады. Дембица командасының қарсыластары: Виктория Явожно, Стар Стараховице, Орзел Рапид (кейіннен GKS Катовице) және Гурник Сосновец. 1960 жылдардың ортасында Вислока жанкүйерлерінің сүйікті ойыншысы – үздік мерген Ежи Масланка болды. Ол Ржешувта оқыса да, Дембицаға келіп, ақ-жасыл жейде киюге әрқашан уақыт таба білді. 1966 жылы Вислока басшылары ардагер, бірақ өте тәжірибелі және маңызды жартылай қорғаушы Людвик Пошвиатты сатып алды, ол 17 жасында талантты жасөспірім болып Польша чемпионатында жеңіске жеткен (1948 жылы Краковиямен). Ол 1972 жылы карьерасын аяқтап, Дембицада қалып, жастар командаларының бапкері болды. Пошвиат 1976 жылы қайтыс болды. 1966-67 маусымында команданың үшінші дивизионға жолдама алатыны күтілді. Вислока мұны істеді, бірақ оңай болмады. Күзгі маусымнан кейін Вислока екінші орында болды, ал резервтік команда Стал Ржешув. 1967 жылдың көктемінде жаңа ойыншылардың күшімен арттырылған ақ-жасыл команда 12 ойынды қатарынан ұтпай, жоғары дивизионға жолдама алды.
Екінші дивизионға көтерілу
Бес жыл өткен соң, 1972 жылдың шілде айында тағы бір көтерілу болды – бұл жолы беделді Екінші Ұлттық дивизионға. «Вислока» бірінші орынды алып, «CKS Челадзь» командасынан бес ұпаймен озып кетті. «DZOS Stomil» (қазіргі «Dębica» шина компаниясы) демеушілігімен «Вислока» Екінші дивизионда жеті жыл ойнады. Ақ-жасыл команда көптеген маусымдарды турнир кестесінің ортасында өткізді, тек 1975 жылы бір рет 5-ші орынға ие болды. 1978–79 маусымының бірінші айналымында «Вислока» жақсы нәтиже көрсетіп, 8-ші орынды алды. Бірақ көктемгі айналымда жағдай нашарлап кетті. «Дьебицаның» үміткерлері көп ойында жеңіліске ұшырады, нәтижесінде «Вислока» үшінші дивизионға қайта түсті.
Төменге түсу және аз өнім алған жылдар
Төмендеуден кейін Вислока мүмкіндігінше тезірек 2-ші дивизионға қайта оралуды қалады. 1979-80 маусымында бұл мүмкіндік аз ғана қашып кетті – ақ-жасыл команда екінші орынды иеленді, тек "Сталь Ржешувтан" кейін. 1980-жылдар 1970-жылдардай сәтті болған жоқ. Команда көбінесе кестедегі жоғарғы жартысында орналасып, 3-ші дивизионның 8-ші тобында (Польшаның оңтүстік-шығысы) өнер көрсетті. Өкінішке орай, Вислока ешқашан көтерілу үшін күресе алмады. Негізгі командадан басқа, резервтік команда, екі жасөспірім және бірнеше балалар командалары да болды. Олар аймақтық жарыстарда, сондай-ақ 1979 жылдан бері әр жазда ұйымдастырылатын Людвик Пошвиат атындағы 19 жасқа дейінгі жастар турнирінде өнер көрсетті. 1987 жылы үлкен көңілі толмады. Вислока 4-ші дивизионға түсіп қалды. Бұл жанкүйерлер мен клуб басшылығы үшін де шок болды. Кейбір өзгерістерден кейін, ақ-жасыл команда 1988 жылдың маусымында 3-ші дивизионға оралды, "BKS Бохня" және "Okocimski Бжеско" командаларынан озып шықты. 1988-89 жылдары Польша Футбол Федерациясы (PZPN) өзгерістер жасады. 3-ші дивизионның сегіз тобының орнына, төрт есе күштірек топтар құрылды. Бәсеке күшті болғанына қарамастан, Вислока қауіпсіз позицияда қалуда ешқандай қиындыққа тап болған жоқ.
Тағы бір жоғарылау
1990-91 жылдары «Вислока» бірнеше жылдық үзілістен кейін екінші ұлттық дивизионға қайта өтті, «Сандечя Новы Сонч» және «Краковиядан» жоғары тұрып аяқтады. Команданың бас жаттықтырушысы Ян Касович маусым бойы сапасын көрсетіп, 14 ойын жеңіп, 7-ін тең түйістіріп, тек 3-інде ғана жеңілді (40 гол – 13 гол). Екінші дивизионда «Вислока» көптеген уақыт бойы турнир кестесінде орташа көрсеткіштерді иеленді. Ең жоғары жетістігі (7-орын) 1993-94 маусымында тіркелді. Алайда, 1995 жылдың маусымында команда қайтадан өңірлік дивизионға түсіп қалды. Әрине, ойыншылар мен басшылар мүмкіндігінше тез жоғары дивизионға өтуді қалады, бірақ бұл оларға орындалмады. 1995-96 жылдары «Вислока» «Вавель Краковтан» кейін екінші орын алды, ал 1996-97 жылдары Дебицаның фавориттері тағы да екінші орынды иеленді, «Чувай Пшемысльден» кейін аяқтады.
Төрт жыл төртінші дивизионда және 2006 жылы жоғарылату
2001 жылдың маусым айында «Вислока» командасы тағы бір деңгей төмен – 4-ші Подкарпатье дивизионына түсіп қалды. 2004-2005 жылғы маусымда «Вислока» екінші орынды иеленді, «Сталь Санок» командасынан кейін. 2005-2006 жылғы маусымның соңында ақ-жасыл команда лигада бірінші орынды алып, «Изолятор Богухвала» командасынан үш ұпайға көтеріліп, 3-ші дивизионға жолдама алды. 2006-2007 жылғы маусымда «Вислока» 3-ші дивизионның төртінші тобында ойнап, 16 команданың арасында орташа нәтиже көрсетті. Келесі 2007-2008 жылғы маусым да осыған ұқсас болды, барлық ойындардан кейін «Вислока» турнир кестесінің ортасында қалды.
Польша кубогы
Бірінші лигаға ешқашан ілікпеген "Вислока" командасы, ең үлкен жетістіктері Польша кубогымен байланысты клубтың мысалы болып табылады. "Вислоканың" Польша кубогында өткізген көптеген ойындарының арасында екі матчты айта кеткен жөн. Біріншісі – 1988–1989 жылғы футбол маусымындағы турнир. Екіншісі – "Вислоканың" бүгінгі күнге дейінгі ең үлкен жетістігі, ол 1992–93 жылғы маусымдағы жарыстың жартылай финалына дейін жеткені.
1988-1989 жылғы маусым
Вислока сол кезде 3-ші аймақтық дивизионда, 8-ші топта (Польшаның оңтүстік-шығысы) ойнады. Команда маусымды 8-інші орында аяқтады, Иглополь Дембицаның резервтік командасынан бір қадам жоғары. Польша кубогында Вислоканың болашақ қарсыласы – Горник Забже сол кезде Польшаның ең үздік командасы болды, төрт жыл қатарынан Польша чемпионатында жеңіс одіс (1985, 1986, 1987, 1988). Сол жылдары Горник сапында көптеген талантты ойыншылар өнер көрсетті. Олардың ішінде Жозеф Вандзик, Жозеф Данковский, Вальдемар Матисик, Анджей Иван, Ришард Коморницки, Ян Урбан, Анджей Палаш есімдері бар. 1989 жылдың 24 шілдесінде Польша кубогының бірінші турында Вислока Глиник Горлице командасын 3:0 есебімен жеңді. 1989 жылдың 3 тамызында Вислока Радомяк Радомды 2:0 есебімен ұтты, ал 1989 жылдың 17 тамызында Вислока Ресовия Жешувты 5:2 есебімен жеңді. Соңында, 1989 жылдың 31 тамызында Вислока Дембица Горник Забжемен 0:0 есебімен тең түсті, ал пенальти сериясында 4:5 есебімен жеңілді. Бұл ойын қала тарихындағы ең маңызды спорттық оқиға болды. Стадион толы болды – шамамен 10 000 жанкүйер келді (бұл қала халқының шамамен төрттен бірін құрады). Ойын барысында көбірек адамдар ән шырқап, қол соғуға басталды. Ойынның соңғы минуттарында барлық көрермендер Вислоканы жақтап, белсенді қолдау көрсетті.
1992-1993 жылғы маусым
Сол маусымда Вислока 2-ші ұлттық дивизионның Шығыс тобында ойнап, 12-ші орынды иеленді. Польша кубогындағы Дембица командасының болашақ қарсыласы – Рух Хожув, Польшаның үздік командаларының бірі болды, ол бірінші дивизионда төртінші орында (Лех Познань, Легия Варшава және ŁKS Łódź командаларынан кейін) тұрды. Ресми түрде, бұл кубок маусымында Рухты резервтік команда ұсынды, бірақ ереже бойынша бірінші команданың ойыншыларына қатысуға рұқсат берілді және олар осы мүмкіндікті пайдаланды. Басқалардың арасында Рух сапында Радослав Жилевич, Вальдемар Форналик, Мариуш Срутва, Дариуш Гесиор, Яцек Беднарж, Пётр Мосор сынды ойыншылар өнер көрсетті. 1992 жылдың 12 тамызында Вислока Сандеция Новы-Сонч командасын өз алаңынан тыс ойында 4:2 есебімен жеңді. 1992 жылдың 26 тамызында Вислока тағы да өз алаңынан тыс ойында жеңіске жетті (Сталь II Миелецке қарсы 3:0). 1992 жылдың 20 қазанында Вислока өз алаңында Хутник Краковты 2:1 есебімен ұтты. 1992 жылдың 10 қарашасында Вислока Полице қаласына барып, Химик Полице командасын 3:2 есебімен жеңді. Ақырында, Польша кубогының ширек финалында (1993 жылдың 10 және 23 наурызында) Вислока Рух II Хожув командасына екі рет жеңіліп қалды (үйде 0:1, өз алаңынан тыс 0:2). Дегенмен, Рухқа қарсы ширек финал Вислока футбол командасы тарихындағы ең үлкен жетістік болды.
Басқа спорт түрлері
Вислоканың спортшылары тек футболмен ғана шектелмеді. Шындығында, клубтың ең үлкен жетістіктері басқа бір спорт түрімен – грек-рим күресімен байланысты. Күресшілер түрлі жарыстарда көптеген медальдар жеңіп алды. Олардың маңызды жетістіктерінің тізімі: