Кіріспе

Джек Томас Чик (13 сәуір 1924 – 23 қазан 2016) – американдық карикатурист және баспагер, ең алдымен өзінің фундаменталистік христиандық «Чик трактаттарымен» танымал. Ол түрлі мәселелер бойынша көзқарасын көркемдік моральдық пьесалар арқылы жеткізді. Оның көптеген трактаттары рим-католиктерді, масондарды, мұсылмандарды және тағы басқа көптеген топтарды кісі өлтіру және қастандық жасауда айыптады. «Лос-Анджелес» журналында Роберт Ито оның комикстерін «жек көру әдебиеті мен от пен күкірттен тұратын уағыздың тең бөлігі» деп сипаттады. Чиктің көзқарастары көбінесе трактаттар арқылы, соңғы кезде онлайн режимінде таратылды. Оның «Chick Publications» компаниясы 750 миллионнан астам трактат, комикс кітаптары, бейнематериалдар, кітаптар және христиандық фундаменталистік көзқараспен евангелистік протестантизмді насихаттауға арналған плакаттар сатқанын мәлімдейді. Олар 100-ден астам тілге аударылған.

Өмірбаян

Чик Лос-Анджелестегі Бойл Хайтс ауданында дүниеге келді, кейін отбасымен бірге Альгамбраға көшіп өтті. Ол жерде Чик жоғары мектептің драма үйірмесінде белсенді болды. Чиктің өзінің айтуынша, жоғары мектепте ол дінге сенбеген. Бітірген соң, ол екі жылдық стипендия алып, Пасадена театр мектебінде драмалық білімін жалғастырды. Ол үш жыл бойы Тынық мұхиты аймағында, Жаңа Гвинеяда, Австралияда, Филиппинде және Жапонияда криптография саласында қызмет етті. Чик шетелде өткізген уақытын көптеген тілдерге трактаттарын аударуға шабыттандырғанын айтты және оның "миссиялар мен миссионерлерге деген ерекше жауапкершілігі" бар екенін жеткізді. Приддл мен оның ата-анасы Чикті Чарльз Э. Фуллер радиосындағы "Ескі кездің жаңару сағаты" бағдарламасымен таныстырды, және Чик осы бағдарламаның бір бөлімін тыңдағанда дінге келгенін мәлімдеді. 1998 жылдың ақпан айында Приддл қайтыс болды. Чик көпшілікпен жеке байланыс жасауды шектеді; ол 1975 жылдан кейін тек бір рет кәсіби сұхбат берді. Ол туралы ақпараттың аздығы оның белгілі емес авторлардың псевдонимі болуы мүмкін деген пікірлерге орын берді.

Мансап

1953 жылдан 1955 жылға дейін Чик бір кадрлық карикатура жасады, оның мәтінін П.С. Клейтон жазды, атауы – «Заман өзгерді ме?». Ол тақырыптық тұрғыдан «B.C.» комиксі мен «The Flintstones» мультсериалына ұқсас болды, бірақ олардан ертерек жарық көрді. Бұл карикатуралар «Mirror Enterprises Co.» компаниясы арқылы Лос-Анджелес аймағындағы газеттерде таратылды. Дінгә келгеннен кейін Чик басқаларды да уағыздағысы келді, бірақ ол дін туралы тікелей әңгімелесуге ұялды. Сондықтан ол тағы да көптеген үнқағаздар (трактаттар) жасауға кірісіп, «асүй үстелін кеңсе және сурет салу студиясы ретінде пайдалана бастады». Бастапқыда Чик барлық комикстерді өзі жазып, суреттеді, бірақ 1972 жылы көптеген үнқағаздарды суреттеу үшін тағы бір суретшіні жұмысқа алды.

Chick басылымдары

Chick Publications құрылғаннан бері кем дегенде 23 толық көлемді "Chick комикстерін" шығарды. Олар толық түсті комикс кітаптар, олардың көпшілігі алғаш рет 1974 және 1985 жылдар аралығында жарық көрді. Алғашқы он бір комикс екі фундаменталистік христианның оқиғаларын баяндайтын және оккультизм, Киелі кітаптағы болжамдар мен эволюция теориясы сияқты тақырыптарды қамтитын "Крестонос" (Crusader) сериясын құрайды. Chick Publications сонымен қатар діни үгіттері бар кішкентай комикс трактаттарын таратады. Олардың көпшілігі компанияның веб-сайтында толықтай қарауға болады. Чик трактаттарының ең танымалдарының бірі – "Бұл сіздің өміріңіз болды!" ("This Was Your Life!"). Ол шамамен 100 тілге аударылған, ал көптеген трактаттар араб, неміс, испан және тагалог сияқты кең таралған тілдерде қолжетімді. Чиктің бірнеше трактаты көк хмонг, хуйчол, нгиембон, тшилуба және эсперанто сияқты аз таралған тілдерге де аударылған. Чик конспиративтік көзқарастарымен және Иллюминаттар сияқты құпия ұйымдар зұлымдыққа қызмет ету үшін әлемге ықпал етеді деген сенімімен белгілі. "Сынған крест" ("The Broken Cross") комиксінде Чик Джон Тоддты таныстырады – бұрынғы бас друид, ол сиқыршылар мен Иллюминаттар сияқты құпия ұйымдар зұлымдыққа қызмет ету үшін жұмыс істейді деп мәлімдейді. Чиктің христиандық көзқарасы Шайтан мен оның ізбасарларының рөлін баса көрсетеді, оларды комиксіндегі басты зұлымдықтар ретінде бейнелейді. Ол Шайтанды барлық маңызды оқиғалардың, соның ішінде Адам мен Хауа және Ұлы су тасқыны сияқты Киелі кітаптағы оқиғалардың артындағы күш деп санайды, оны билік үшін үздіксіз күрестің бір бөлігі ретінде қарастырады. Осы көзқараста Құдайдың іс-әрекеттері Ібілістің іс-әрекеттеріне жауап ретінде қарастырылады, бұл екі тараптың арасында адамзаттың тағдыры үшін динамикалық ойын тудырады. Виккан автор Керр Кухулейн Чик пен оның теорияларын "феминистке қарсы" және "жазықшыл" деп сипаттады, 1989 жылы Rapid City, Оңтүстік Дакота полициясының детективі Сатаншылдықтың тарихы туралы баяндамасында Chick Publications комиксін пайдаланғанын атап өтті және оны "діндік топтар туралы сенімді ақпараттың ең нашар көзі" деп бағалады. Чиктің толық көлемді комикстерінің алтауында Альберто Ривера бейнеленген: "Альберто", "Қос крест" ("Double Cross"), "Крестные отцы" ("The Godfathers"), "Күш" ("The Force"), "Төрт атты" ("Four Horsemen") және "Пайғамбар" ("The Prophet"). Ривера католиктерге қарсы діни белсенді болған, ол фундаменталистік протестант болудан бұрын иезуит діни қызметкері болғанын мәлімдеген. Ривера Джек Чик қолдаған Ватикан мен иезуиттер туралы көптеген конспирациялық теориялардың көзі болды. Catholic Answers Чикті "қатыгез католиктерге қарсы" деп атады, Чиктің католик шіркеуі туралы мәлімдемелерін "ерекше" деп сипаттады және трактаттарды нарықтан алып тастап, түзетуді талап етті. Christianity Today Чикті "әдеттегі, білімсіз евангелистер әлемінің" мысалы ретінде сипаттады, олар үшін "архаикалық католиктерге қарсылық әрқашан айқын және ерекше болып қала береді". Фурман университетінің социология профессоры Майкл Ян Борер 2007 жылы Американдық социологиялық қауымдастықтың мәжілісінде және келесі жылы "Дін және американдық мәдениет" журналында жарияланған рецензияланған мақалада Чиктің күшті католиктерге қарсы тақырыптарын көрсетті. Чик бұл айыптауларға жауап ретінде Рим-католик шіркеуіне әлеуметтік-саяси ұйым ретінде қарсы екенін, бірақ оның жеке мүшелеріне қарсы емес екенін мәлімдеді. "Рим католиктері туралы жиі кездесетін сұрақтар" ("Roman Catholicism FAQ") бөлімінде Чик Рим-католик шіркеуі туралы теорияларын жариялай бастағанын, өйткені "ол католиктерді жақсы көреді және олардың Исаға сену арқылы құтқарылуын қалайды" деді. Джек Чиктің қайтысынан кейін 2017 жылы Chick Publications баспасынан Дэвид У. Дэниелстің "You Don't Know Jack: The Authorized Biography of Christian Cartoonist Jack T. Chick" атты өмірбаяны жарық көрді. Кітапта Чиктің бұрын жарияланбаған суреттері бар.