Кіріспе
Америкалық суретші және карикатурист (ту. 1943)
Роберт Денис Крамб (/k//r//ʌ//m/; 30 тамыз 1943 жылы туған) – американдық карикатурист, өзінің жұмыстарын көбінесе R. Crumb деп қол қояды. Оның туындылары 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басындағы американдық халық мәдениетіне деген ностальгияны және қазіргі американдық мәдениеттің пародиясын көрсетеді. Крамб 1960-шы жылдардағы андеграунд комикс қозғалысының маңызды туындыларына үлес қосты, соның ішінде алғашқы табысты андеграунд комикс басылымы – Zap Comix-тің негізін қалаушылардың бірі болды және оның барлық 16 санына материалдар берді. Ол сонымен қатар East Village Other және басқа да көптеген басылымдармен, әртүрлі жеке және антологиялық комикстермен ынтымақтастық етті. Осы кезеңде 1920-1930 жылдардағы психоделика мен мультфильмдерден шабыт алып, ол Fritz the Cat және Mr. Natural сияқты контрмәдениет иконаларына айналған және Keep On Truckin' комиксінен танымал болған көптеген кейіпкерлерді жасады. Бұл жобалардың барлығында сексуалдық тақырыптар жиі кездеседі, көбінесе скатологиялық және порнографиялық комикстерге ауысады. 1970-ші жылдардың ортасында ол Arcade антологиясына материалдар қосты. Андеграундтың төмендеуінен кейін, ол өзінің сурет салу стилін жетілдіре отырып, 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басындағы мультфильмдерден шабыт алған, тығыз штрихтаулы қалам мен бояу стилінде биографиялық және автобиографиялық тақырыптарға көшті. Оның көптеген жұмыстары Weirdo журналында (1981–1993) жарияланды, ол баламалы комикстер дәуіріндегі ең танымал басылымдардың бірі болды. Карьерасы дамыған сайын, оның комикстері көбірек автобиографиялық сипатқа ие болды. 1991 жылы Крамб комикс индустриясының Уилл Эйснер Атақты комикс авторларының залына енгізілді. Ол карикатурист Алина Комински Крамбқа үйленген, олармен бірлесіп көп жұмыс істеді. Олардың қызы Софи Крамб та карикатура саласында мансап қуды.
Ерте өмір (19431966)
Роберт Крамб 1943 жылғы 30 тамызда Филадельфияда ағылшын және шотланд тегінен шыққан католик ата-анасының отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Чарльз Винсент Крамб «Адамдарды тиімді оқыту» атты кітаптың авторы болды. Оның анасы Беатрис Лоретта Крамб (Холл) диеталық таблеткалар мен амфетаминдерді қолдану арқылы зиян келтірген үй шаруасындағы әйел болды. Крамбтың ата-анасының некесі бақытсыз болды және балалар ата-аналарының ұрыс-дауларына жиі куә болды. Олардың төрт баласы болды: ұлдары Чарльз Винсент Крамб кіші және Максон Крамб, екеуі де психикалық аурудан зардап шекті, және қыздары Кэрол мен Сандра. Отбасы Филадельфия мен Чарльздың туған қаласы Альберт Лиа (Миннесота штаты) арасында жиі көшіп-қонып тұрды. 1950 жылдың тамызында Крамбтар отбасы Айова штатының Эймс қаласына көшіп барды. Крамб он екі жасқа келгенде отбасы Милфордқа (Делавэр штаты) көшті, онда ол орташа оқушы болды, ал мұғалімдері оны карикатура салудан бас тартуға шақырды. Уолт Келли, Флейшер ағайындарының анимациясы және басқалардан шабыттанған Крамб пен оның ағайындары өздерінің комикстерін салды. Оның карикатура шеберлігі үлкен ағасы Чарльз оны ынталандырғанда және кері байланыс бергенде дамыды. 1958 жылы ағайындар Харви Курцманның сатирикалық «Humbug» және «Mad» журналдарын үлгі етіп, «Foo» журналының үш нөмірін шығарды, оларды есіктен есікке сату арқылы аз табысқа ие болды, бұл жас Крамбты комикс бизнесінен суытты. Он бес жасында Крамб 1920-1940 жылдардағы классикалық джаз және блюз пластинкаларын жинады. 16 жасында ол католик дінінен бас тартты.
Алғашқы еңбектері (1962-1966 жж.)
Crumb-тің әкесі оған 40 доллар берді, ол мектеп бітірген соң үйден кеткенде. 1962 жылы ол алғаш рет жұмыс істеді – Кливлендте (Огайо штаты) American Greetings компаниясы үшін мерекелік сәлемдемелер суреттеді. Ол компанияда төрт жыл жұмыс істеді, компанияның Hi Brow желісі үшін жүздеген карточкалар жасады; басшылары оның өнерінің өмірі бойында із қалдыратын, көбірек әдемі стильде салуын қалады. Кливлендте ол Баззи Линхарт, Лиз Джонстон және Харви Пекар сияқты жас богемдіктермен танысты. Сәлемдеме карточкаларын жасаудан қанағаттанбағандықтан, ол комикс кітап компанияларына мультфильмдерін сатуға тырысты, бірақ олар оның жұмысына қызығушылық танытпады. 1965 жылы карикатурист Харви Курцман Крамбтың бірнеше жұмыстарын өзі басқаратын "Help!" юмор журналында жариялады. Крамб Нью-Йоркке көшіп, Курцманмен жұмыс істеуді жоспарлады, бірақ "Help!" жабылуға асықты. Крамб Кливлендке және American Greetings-ке оралғанға дейін Topps компаниясы үшін шайнамалы таңбаларға суреттер салды. Крамб 1964 жылы Дана Морганға үйленді. Дәулетінен айырылған жұбайлар Еуропаға саяхаттады, саяхат барысында Крамб Курцман мен American Greetings үшін жұмысын жалғастырды, ал Дана тамақ ұрлады. Қарым-қатынас тұрақсыз болды, өйткені Крамб көбінесе өз жолымен кететін, және ол ұлы Джессимен (1968 жылы туған) жақын болған жоқ. 1965 және 1966 жылдары Крамбтың "Fritz the Cat" комикстерінің бірнеше бөлімдері ерлер журналы "Cavalier"-де жарияланды. Фриц Крамбтың жұмысында 1950 жылдардың соңында пайда болды; Крамб 1969 жылы кейіпкерден бас тартқанға дейін ол хипстер, алаяқ және богемдік болды. Крамб жұмысы мен некесіне көбірек наразы болып, 1965 жылдың маусымында ЛСД қабылдауды бастады, ол заңды болған психоделикалық есірткі. Оның жақсы да, жаман да сапарлары болды. Бір жаман сапар оны жарты жылға шатастырып жіберді, сол кезде ол Дананы қысқа уақытқа тастап кетті; осы жағдай 1966 жылдың сәуірінде екеуі бірге есірткінің үлкен дозасын қабылдағанда аяқталды. Крамб ЛСД қолданған жылдары өзінің ең танымал кейіпкерлерін жасады, соның ішінде Мистер Натурал, Ангелфуд МакСпейд және Сноид. Оның андеграунд комикстердегі жұмысы Тимоти Лиридің қышқыл сынақтарымен және жалпы психоделикалық құбылыстармен бірге өркендеді, бұл Grateful Dead сияқты психоделикалық суретшілермен келісімдерге әкелді.
Жап және (1967 1979)
1967 жылдың қаңтар айында Крамб Сан-Францискоға аттануға дайындалып жатқан екі досын бір барда кездестірді. Осы кезеңде ол Despair, Uneeda (Print Mint 1969 және 1970 жылдары жарық көрді), Big Ass Comics, R. Crumb's Comics and Stories, Motor City Comics (барлығы 1969 жылы Rip Off Press баспасынан шықты), Home Grown Funnies (Kitchen Sink Press, 1971) және Hytone Comix (Apex Novelties, 1971) сияқты жеке туындылар сериясын жариялады, сонымен қатар Jiz және Snatch (екеуі де Apex Novelties, 1969) порнографиялық антологияларын құрды. Крамбтың туындылары 1970-ші жылдардағы британдық андерграунд комиксі Nasty Tales-те де жарияланды. 1972 жылы Лондондағы Олд-Бейлиде өткен танымал сот отырысында баспагерлер әдепсіздік айыбынан ақталды; комикске қатысты алғашқы мұндай сот ісі. Сотта куәлік берген күдіктілердің бірі Крамб туралы былай деді: «Ол андерграундтан шыққан ең көрнекті, сөзсіз, ең қызықты суретші, ал бұл (Dirty Dog) – жоғары деңгейдегі Раблеазиялық сатира. Ол әлеуметтік жеңілтекпілік туралы көзқарасын жеткізу үшін ошақтықты әдейі пайдаланады».
Weirdo (1980-1993) - "Бірінші ғалым"
1980 жылы медитация кезінде Крамб панк-зиндерінен, Mad журналынан және 1940-1950 жылдардағы ерлер журналдарынан шабыттанған, қарапайым стильдегі журнал құру идеясын ойлап тапты. 1981 жылдан бастап Крамб "Last Gasp" баспасында шыққан "Weirdo" журналының жиырма сегіз санының алғашқы тоғыз санын өңдеді; оның үлесі мен талғамдары кейінгі сандардың мазмұнын да анықтады, оларды 17-ге дейін Питер Бэгж, ал қалған бөлігін Алина өңдеді. Журналда жаңа және ескі суретшілердің туындылары жарияланды және оған реакция әртүрлі болды. Крамбтың фуметтисі соншалықты танылмады, ол ешқашан Крамбтың жинақтарына енген емес.
Кейінгі өмірі (1994 жылдан қазіргі уақытқа дейін)
1991 жылы Крамбс отбасы Саув қаласына (Гард, Оңтүстік-Шығыс Франция) көшіп келді, бұл үйдің сатылған алты Крамб эскиздерінен түскен қаржымен сатып алынғаны айтылады. Терри Звигоффтың режиссерлік жұмысы "Крамб" деректі фильмі 1994 жылы шықты – Звигофф 1985 жылдан бері жұмыс істеп жатқан жоба. Фильм көптеген маңызды сыншылардың жоғары бағасын алды. 1987 жылдан 2005 жылға дейін Fantagraphics Books "Complete Crumb Comics" жинағының он жеті томын және эскиздердің он томын жариялады. Крамб (R. Crumb ретінде) "Mineshaft" журналына тұрақты түрде материалдарын ұсынады, ол 2009 жылдан бері "R. Crumb арман күнделігінен үзінділер" атты сериялық басылымды шығарып келеді. 2009 жылы Крамб "Жаратылыс кітабын" – Киелі кітаптың "Жаратылыс" бөлімінің толыққанды суреттелген комикс нұсқасын жариялады. 2016 жылы Сиэтл өнер мұражайы "Графикалық шеберлер: Дюрер, Рембрандт, Хогарт, Гоя, Пикассо, R. Crumb" атты көрме аясында "Жаратылыс кітабының" түпнұсқа суреттерін көрсетті. 2015 жылдың қаңтар айында Крамбтан солшыл "Libération" журналына "Шарли Эбдоға" жасалған шабуылға орай сыйлық ретінде карикатура тапсыру сұрады. Ол "Қорқақ карикатурист" деген атпен сурет жіберді, онда Ислам дінінің негізін қалаушы Мұхаммед және бір кезде "Фриц-мысықты" бейімдеуді жоспарлаған режиссер Ральф Бакшиге сілтеме жасалып, "Мохамед Бакш" есімді кейіпкердің арт жағы бейнеленген.
Кәсіби ынтымақтастық
Комикстер жазушысы Харви Пекардың досы Крамб, Пекардың 30 әңгімесін «American Splendor» комикстер сериясында, негізінен алғашқы сегіз нөмірде (1976–1983) суреттеді. «The Complete Crumb Comics» редакторы Роберт Фиор олардың ынтымақтастығы туралы былай жазды: «American Splendor» комиксінде Крамбтың жұмысы Пекардың дауысын шынайы жеткізгенімен ерекшеленді. Оның стилі Пекардың дауысын бейнеледі. Ол Пекардың сценарийлерін таза комикске айналдырды, олар басқа ортада одан нашар болар еді. Бірақ менің ойымша, олардың барлық ынтымақтастықтарының жақсы жұмыс істеуіне себеп – Крамбтың Пекар сияқты жанындағы серіктес болуы. Крамбтың басқалардан жақсы сурет салуы ғана емес, ол нені суреттеу керектігін білді. Пекар нені жазу керектігін білгендей. Олардың бір-бірін түсінуі әрқайсысын суретші және дауыс ретінде бағалауға көмектесті. Крамб әйелі Алин Коминскимен көптеген комикстерде және жолақтарда ынтымақтастық жасады, оның ішінде «Dirty Laundry Comics», «Self Loathing Comics» және «The New Yorker» журналында жарияланған жұмыстар бар. 1978 жылы Крамб өзінің суреттерін Top Drawer Rubber Stamp Company компаниясының резеңке мөр дизайны ретінде пайдалануға рұқсат берді. Бұл карикатурашы Арт Шпигельман, баспагер Франсуаза Мули және Вермонт штатының Рочестер қаласындағы Quarry Hill Creative Center-де тұратын адамдар арасындағы ынтымақтастық болатын. Р. Крамбтың суреттері осы авангардтық мөр компаниясының шығарған ең танымал дизайндарының біріне айналды. 1980 және 1990 жылдары Крамб Чарльз Буковскидің бірнеше әңгімесін суреттеді, соның ішінде «Капитан түскі асқа шығып, теңізшілер кемені басып алды» жинағын және «Маған махаббатыңды әкел» әңгімесін. 1984–1985 жылдары Крамб Эдвард Эббидің 1985 жылы Солт-Лейк-Ситидегі Dream Garden Press баспасында жарық көрген «The Monkey Wrench Gang» экологиялық романының он жылдық мерейтойына арналған иллюстрациялар сериясын жасады. Осы иллюстрациялардың көптегені 1987 жылғы «Monkey Wrench Gang» күнтізбесінде пайда болды және футболкаларда қолжетімді. Р. Crumb Comix, оның туындыларына негізделген және Джонни Симонс режиссерлік еткен театрлық қойылым, 1986 жылы Техас штатының Форт-Уорт қаласында қойылды. 1990 жылы Дьюк университетінде қайта жаңғыртылды, және Авенер Айзенберг қатысты. Пьесаны дамытуды Крамб қадағалады, ол сонымен қатар сахналық дизайнер ретінде жұмыс істеді, сахнаның едені мен қабырғаларында өзінің ең танымал кейіпкерлерінің іріктеліп салынған суреттерін салған. Крамбтың Дэвид Зейне Майровицпен бірлесіп жасаған, иллюстрацияланған, комикстік биографиясы және библиографиясы «Кафканы таныстыру» (1993), сондай-ақ «Жаңадан бастаушыларға арналған Кафка» деген атпен де белгілі, оның аз жыныстық және сатиралық, салыстырмалы түрде жоғары мәдениетті туындыларының бірі. Ол жақсы танымал және жақсы қабылданады, сонымен қатар оның танымалдығына байланысты «R. Crumb's Kafka» деп қайта басылды.
in American Splendor, Crumb's work stood out for the way he really made Pekar's voice SING. His style embodied Pekar's voice He turned Pekar's scripts into pure comics, into something that would have been inferior in any other medium But I think what makes all of their collaborations work so well is the fact that Crumb is as sympathetic a collaborator as Pekar ever had. It's not just the fact that Crumb draws better than everybody else, he knew what to draw. Just as Pekar knew what to write Their mutual understanding of each other helped me appreciate each as artists and voices
Crumb collaborated with his wife, Aline Kominsky Crumb, on many strips and comics, including Dirty Laundry Comics, Self Loathing Comics, and work published in The New Yorker. In 1978, Crumb allowed his artwork to be used as pictorial rubber stamp designs by Top Drawer Rubber Stamp Company, a collaboration between cartoonist Art Spiegelman, publisher Françoise Mouly, and people living at Quarry Hill Creative Center in Rochester, Vermont. R. Crumb's imagery proved to be some of the most popular designs produced by this avant garde pictorial stamp company. In the 1980s and 1990s, Crumb illustrated a number of writer Charles Bukowski's stories, including the collection The Captain Is Out to Lunch and the Sailors Have Taken Over the Ship and the story "Bring Me Your Love". In 1984–1985 Crumb produced a series of illustrations for the tenth anniversary edition of Edward Abbey's environmental themed novel The Monkey Wrench Gang, published in 1985 by Dream Garden Press of Salt Lake City. Many of these illustrations also appeared in a 1987 Monkey Wrench Gang calendar, and remain available on T shirts. R. Crumb Comix, a theatrical production based on his work and directed by Johnny Simons, was produced in Fort Worth, Texas, in 1986. It was revived at Duke University in 1990, and co starred Avner Eisenberg. The development of the play was supervised by Crumb, who also served as set designer, drawing larger than life representations of some of his most famous characters all over the floors and walls of the set. Crumb's collaboration with David Zane Mairowitz, the illustrated, part comic biography and bibliography Introducing Kafka (1993), a. k. a. Kafka for Beginners, is one of his less sexual and satire oriented, comparably highbrow works. It is well known and favorably received, and due to its popularity was republished as R. Crumb's Kafka.
Музыкалық жобалар
Крамб блюз, кантри, блюграсс, каджун, француз балы музет, джаз, биг-бенд және 1920-1930 жылдардағы свинг музыкасына деген қызығушылығы туралы жиі комикстер салды, сондай-ақ олар оның Zwigoff тобының 1995 жылғы Крамб деректі фильмінің саундтрегін таңдауға үлкен әсер етті. 2006 жылы ол 1980 жылдары жарық көрген сауда карталарының үш сериясынан құралған CD-мен бірге R. Crumb's Heroes of Blues, Jazz & Country кітабын дайындады, жинақтады және суреттеді. Крамб R. Crumb & His Cheap Suit Serenaders тобының жетекшісі болды, ол бас вокал орындады, бірнеше ән жазды және банджо мен басқа да аспаптарда ойнады. Крамб жиі Эден мен Джонның Ист-Ривер Стринг-Бендімен бірге мандолинада ойнайды және олар үшін төрт обложка жасады: 2009 жылғы "Дранкен Баррел Хаус Блюз", 2008 жылғы "Сейбір суық жаңбырлы күн", 2011 жылғы "Адамның қиын жағдайда болғанда оған мейірімді бол", онда ол мандолинада ойнайды, соңғы (2022) "Goodbye Cruel World", онда ол вокал айтады, укулеле, мандолина және типлде ойнайды. 2013 жылы ол "Take A Look at That Baby" альбомында ойнады және онымен бірге түсірілген музыкалық бейнебайда қатысты. 1986 жылы Доминик Кравичпен бірге "Les Primitifs du Futur" француздық тобын құрды, оның эклектикалық музыкасы баль-музет, фольклор, джаз, блюз және әлемдік музыканы қамтиды. Ол "Cocktail d'Amour" (1986), "Trop de Routes, Trop de Trains" (1995), "World Musette" (1999) және "Tribal Musette" (2008) альбомдарында ойнады. Сондай-ақ ол осы альбомдардың обложкаларын жасады. Крамб 78 айналымдық фонографтық жазбалардан жиналған ескі, түпнұсқа орындауларды жинақтайтын CD-лер шығарды. Оның "That's What I Call Sweet Music" 1999 жылы, ал "Hot Women: Women Singers from the Torrid Regions" 2009 жылы жарық көрді. "Chimpin' the Blues" – рекорды бар Жери Золтенмен бірлескен жұмыс, ол сирек жазбаларды музыка және музыканттар туралы әңгімелермен біріктіреді, 2013 жылы жарық көрді. Крамб осы CD-лердің обложкаларын да суреттеді.
Альбом мұқабалары
Crumb көптеген альбом мұқабаларын суреттеді, ең танымалдары – Big Brother and the Holding Company тобының «Cheap Thrills» және The Grateful Dead тобының тамырларын қамтитын «The Music Never Stopped» жинақ альбомы. 1974 және 1984 жылдар аралығында Crumb, Yazoo Records/Blue Goose Records үшін кем дегенде 17 альбом мұқабасын, соның ішінде Cheap Suit Serenaders тобының мұқабаларын салды. Ол сондай-ақ 1974 жылдан бастап қолданылатын Blue Goose Records логотипі мен жазбалар таңбасының дизайнын жаңартты. 1992 және 1993 жылдары Роберт Crumb голландтық The Beau Hunks тобының жобасына қатысып, олардың екі альбомының мұқабасын жасады: «The Beau Hunks түпнұсқа Laurel & Hardy музыкасын орындайды 1» және «2». Ол сондай-ақ альбомшаларын да суреттеді. 2009 жылы Crumb француз халқының дәстүрлі музыкасының 10 CD-ден тұратын антологиясының көркемдік безендіруін жасады, оны Guillaume Veillet Frémeaux & Associés үшін жинақтады. Келесі жылы ол Christopher King-тің «Aimer Et Perdre: To Love And To Lose: Songs, 1917–1934» атты туындысы үшін үш сурет салды.
Стиль
Крамб өзінің тамырлық фильмінде айтқандай, оның өнер туындылары бастапқыда өте консервативті және дәстүрлі болды. Оның ерте туындылары осы ұстамды стильді жақсы көрсетеді. Крамбтың өзінің сөздерімен айтқанда, ұзаққа созылған LSD-дегі есірткі сапары оны "екі айға шашыратып жіберді" және оны оның белгілі сюрреалистік, психоделикалық стилін қабылдауға итермеледі. Подполье комикстері саласындағы әріптесі Виктор Москосо 1960 жылдардың ортасында, Крамбпен жеке кездеспес бұрын, оның жұмысына деген алғашқы әсері туралы былай деді: "Мен ол қарт адам жас адамды салып жатыр ма, әлде жас адам қартты салып жатыр ма екенін анықтай алмадым". Роберт Крамбтың мультфильмдер стилі бұрынғы буын суретшілерінің жұмысына сүйенді, олардың ішінде Билли Дебек ("Барни Гугл"), С. Э. Брок (ескі оқулықтардың иллюстраторы), Джин Ахерннің комикстері, Базил Вольвертон ("Powerhouse Pepper"), Джордж Бейкер ("Sad Sack"), Уб Айверкстің анимациялық кейіпкерлері, Изадор Фреленгтің 1930 жылдардың басындағы "Merrie Melodies" және "Looney Tunes" суреттері, Сидни Смит ("The Gumps"), Руб Голдберг, Э. К. Сегар ("Popeye") және Бад Фишер ("Mutt and Jeff") бар. Крамб Диснейдің "Дональд Дак" комикстерін салған Карл Баркс пен Джон Стэнли ("Little Lulu") өзінің повествотаулық тәсіліне үлкен әсер еткенін, сондай-ақ "Mad Magazine" журналының танымал Харви Курцманды да атады. "Zap" комиксінің 0 және 1 нөмірлерінен кейін Крамб басқалармен жұмыс істей бастады, алғашқысы С. Клей Уилсон болды. Крамб Уилсонның жұмысын алғаш көрген кезде былай деді: "Мазмұны бұрын-соңды көрмеген нәрсе еді, жер бетіндегі тозақтың қорқынышты көрінісі". Ал "Сол кезде менің өзімнің жұмысым ұсқынсыз болып көрінді". Крамб әртүрлі комикстер ортасында суретші де, ықпалды тұлға да болып қала береді. Ол Джейме Эрнандес, Дэниел Клоуз және Крис Уэр сияқты комикс шеберлерімен гений ретінде құрметтеледі. 2008 жылдың күзінде Филадельфиядағы қазіргі заманғы өнер институты оның жұмыстарының ірі көрмесін ұйымдастырды, ол "The New York Times" және "The Philadelphia Inquirer" газеттерінде жақсы бағаланды.
Crumb remains a prominent figure, as both artist and influence, within the alternative comics milieu. He is hailed as a genius by such comic book talents as Jaime Hernandez, Daniel Clowes, and Chris Ware. In the fall of 2008, the Institute of Contemporary Art in Philadelphia hosted a major exhibition of his work, which was favorably reviewed in The New York Times and in The Philadelphia Inquirer.
Жеке өмір
Крамб екі рет үйленген. Ол 1964 жылы Дана Морганға үйленді, ол 1968 жылы олардың ұлы Джессиді дүниеге әкелді. Крамб 1972 жылы суретші Алина Коминскимен танысты; олардың қарым-қатынасы тез күшейіп, бірге тұруға көшті (Дана Крамбпен ортақ жерде). 1978 жылы Крамб Данадан ажырасып, Алинаға үйленді, олар Крамбпен жиі бірлесіп жұмыс істеді. 1981 жылдың қыркүйегінде Алина Крамбтың екінші баласы Софи дүниеге келді. 1991 жылы Роберт, Алина және Софи Францияның оңтүстігіндегі Соуве қаласына жақын шағын ауылға көшіп кетті. Дана 2014 жылы қайтыс болды. Алина 2022 жылы қайтыс болды. Крамбтың ұлы алты жасында Роберт пен Алинаның "Dirty Laundry Comics" #1 (Cartoonists Co Op Press, 1974) комиксінде кейіпкер ретінде бейнеленді; ол сондай-ақ Терри Цвигоффтың 1994 жылғы деректі фильмінде ересек болып пайда болды. 2017 жылдың 31 желтоқсанында, Жаңа жыл қарсаңында Крамбтың ұлы Калифорния штатының Филипсвилл қаласының жанындағы жол апатында ауыр жарақат алып, үш күннен кейін қайтыс болды; ол 49 жаста болған.
Сыни қабылдау
Крамб әйелдерді жыныстық және зорлық-зомбылыққа салу туралы қайта-қайта келетін тақырыптары үшін жиі сынға ұшырады. Крамбтың өзі әйелдерге қатысты өзінің әлсіздігі мен жаушылдығын көп рет мойындаған: сыншы-теоретиктер мен академиялық зерттеушілердің болжамдарынан өзге, феминист жазушы Дейрдр Инглиш те Крамбты тексеруге алды. Инглиш Крамбтың өзінің туындылары арқылы "өз басын алдауға құмар қиялдарға" баруын, ойын-сауық пен порнография арасындағы шекараны үнемі бұзуын айтты. Ол әріптестерінің де сынына ұшырады, мысалы, Трина Роббинс, әйелдерге деген сексуалдық жаушылығына байланысты Крамбты "сексистік шошқа" деп атады. Крамбтың туындылары афроамерикандықтардың (оның қайта-қайта келетін кейіпкері Ангелфуд МакСпейд сияқты) жағымсыз бейнелерімен де толы, олар көбінесе кедей, тайпалық және карикатуралық тұлғалар ретінде бейнеленеді. Крамб афроамерикандық кейіпкерлерді көбінесе "символдық тұлғалар" ретінде пайдаланды, клоун, тайпа мүшелері, спортшылар және т.б. сияқты қайта қолданылатын образ ретінде көрінді. Зерттеуші Эдвард Шеннон "Американы қаралар басып алғанда" (1993 жылы Weirdo журналында жарияланған) атты туындысындағы шеттетілген африкалықтар туралы Крамбтың әңгімесінің тақырыптарын былай түсіндірді: "Крамб американ арманы мен оның қорқынышты көрінісін зерттейді; бұл жолдамадағы барлық американдық ақ орта таптың балалары құнсызданған және адамгершілігінен айырылған басқаларды жеуге құштар каннибальдар ретінде бейнеленеді". Крамб сынға жауап ретінде расистік карикатураларды өзі ойлап таппағанын, олардың американдық мәдениеттің бір бөлігі болғанын мәлімдеді. Ол өзінің өнерін нәсілшілдік стереотиптің өзін сынау ретінде қарастырады және 1960 жылдардың соңында оның туындыларын оқыған аудиторияның нәсілшіл емес және оның ниеттерін түсінетініне сенді.
In addition to being the target of speculation by critical theorists and academic researchers, Crumb has also been held to scrutiny, by feminist writer Deirdre English. English has been quoted as saying that Crumb engages in "self indulgent fantasies" through his work, continually blurring the line between entertainment and pornography. He has been the target of criticism by colleagues as well, such as Trina Robbins, who called Crumb a "sexist pig" due to his sexual hostility towards women. Crumb's work is also filled with unsavory images of African Americans (such as his recurring character Angelfood McSpade), who are often portrayed as indigent, tribal, and caricatured. Crumb often utilized African American characters as "tokens", appearing as re used tropes such as clowns, tribesmen, athletes, etc. Researcher Edward Shannon interpreted the themes of Crumb's story containing marginalized Africans in "When the Niggers Take Over America" (published in 1993 in Weirdo) like this: "Crumb explores both the American Dream and its nightmare reflection; in this strip all American white middle class children are depicted as cannibals eager to devour the devalued and dehumanized other." Crumb has responded to criticism by claiming that he did not invent racist caricature, but that they were part of the American culture in which he was raised. He sees his art as a criticism of the racist stereotype itself and assumed that the audience who read his work in the late 1960s were not racists and would understand his intentions.