Кіріспе
Австралиялық спринтер Элизабет Элис Катберт (20 сәуір 1938 – 6 тамыз 2017), австралиялық спортшы және төрт дүркін Олимпиада чемпионы. Ол Австралияның «Алтын қызы» деп аталды. Мансабында ол 60 метр, 100 ярд, 200 метр, 220 ярд және 440 ярд қашықтықтарында әлемдік рекордтарды орнатты. Катберт австралиялық эстафета командаларының 4 × 100 метр, 4 × 110 ярд, 4 × 200 метр және 4 × 220 ярдта жеңіске жеткеніне де үлес қосты. Катберттің ерекше жүгіру стилі болды – жоғары тізе көтерілімі және кең ашық ауыз. 1998 жылы ол Австралияның ұлттық қазынасы деп жарияланды және 1994 жылы Австралия Спорт Даңқы залына, ал 2000 жылы Австралия Жеңіл Атлетика Даңқы залына «Аңыз» ретінде енгізілді.
Elizabeth Alyse Cuthbert, (20 April 1938 – 6 August 2017), was an Australian athlete and a four time Olympic champion. She was nicknamed Australia's "Golden Girl". During her career, she set world records for 60 metres, 100 yards, 200 metres, 220 yards and 440 yards. Cuthbert also contributed to Australian relay teams completing a win in the 4 × 100 metres, 4 × 110 yards, 4 × 200 metres and 4 × 220 yards. Cuthbert had a distinctive running style, with a high knee lift and mouth wide open. She was named in 1998 an Australian National Treasure and was inducted as a Legend in the Sport Australia Hall of Fame in 1994 and the Athletics Australia Hall of Fame in 2000.
Ерте өмір
Катберт Лесли мен Марионның қызы, оның екі бірдей емес қызығы Мари 'Мидж' болған. Оның Жан есімді тағы бір қарындасы мен Джон есімді інісі де болды. Катберт Мариден 20 минут бұрын дүниеге келді. Мидждің айтуынша, егіздер бір-біріне ұқсамайтын, бірақ өте жақын болған. Өзінің балалық шағы туралы Катберт былай деді: "Ата-анам мені әрқашан қолдады және мен жақсы отбасылық ортада өстім. Бізге әрқашан нәрселерге және басқа адамдарға құрметпен қарауға үйретті". Марион шіркеуге барып, төрт баласын жексенбілік мектепке жіберді. Жасөспірім шағында Катберт Параматта үй шаруашылығы мектебінде оқыды. 16 жасында мектепті тастап, отбасылық балабақшада жұмыс істеді. 1960 жылғы Римдегі жазғы Олимпиада ойындарына дейін Катберт 220 ярд және 200 метрлік қашықтықта 23,2 секундтық әлемдік рекордты орнатып, Австралия чемпионатында жеңіске жетті. Рим ойындарында ол жарақат алып, 100 метрлік қашықтықтың ширек финалынан шығарылды. Кейін ол жеңіл атлетика спортынан зейнеткерлікке шықты. Бірақ ол ұзаққа тоқталмады, 1962 жылы Батыс Австралиядағы Перт қаласында өткен Британ империясы мен Достастық ойындарында Австралияның спринт эстафетасында алтын медаль жеңіп алуына көмектесті. Содан кейін ол 400 метрлік қашықтыққа көшті және 1964 жылғы Токиодағы жазғы Олимпиада ойындарында осы жарыста өнер көрсетті, ол әйелдер үшін Олимпиада бағдарламасына алғаш рет енгізілді. Іріктеу кезеңдерінде жақсы көрсетпесе де, Катберт төртінші Олимпиада алтын медалін жеңіп алды, Ұлыбританиялық Энн Паккерді 52,01 секундтық Олимпиадалық рекордпен жеңді. Оның жаттықтырушысы – Джун Фергюсон, ол орта мектепте дене шынықтыру пәнінің мұғалімі болған. Ол көптеген склерозға қарамастан, ешқашан Құдайдан "Неге мен?" деп сұрамағанын, керісінше "Құдай оны басқа адамдарға көмектесу үшін қолдануын қалағанын" айтты. 1985 жылы Катберт 47 жасында қайта туылған христиан болды. Өзінің христиан екеніне сенгенімен, қоғамдық митингте сөйлеген спикер жеке түрде дін ұстанатындардың бар екенін айтты. Ол Исаға деген сенімін ашық жариялауға мәжбүр болды. Сол кезден бастап Катберт Иса туралы жақсы жаңалықты мүмкіндігінше көп адамға жеткізуге тырысты. Дегенмен, бастапқыда ол көптеген склероз ауруынан айығуды қалады, және біреу оны емделуге болатын шіркеуге баруға ынталандырды. Ол емшіні емес, емді іздеп барғанын айтты. Оның сөздерімен айтқанда: "Мен емші туралы білдім, содан кейін емделуге мүлдем қызығушылық танытпадым. Міне, бұл ең жақсысы. Мен осыдан қатты қуаныш аламын және басқаларға осы туралы айтқым келеді. Менің ойымша, мен 1964 жылы Олимпиадаға қайта оралуым керек болды, өйткені қазір мен көпке танымалмын және бұл маған адамдарға Иса туралы айтуға көмектеседі". Көптеген склероз диагнозы қойылғаннан кейін Катберт осы аурудың белсенді жақтасы болды және MS Research Australia ұйымын құруда маңызды рөл атқарды, 2004 жылы сол кездегі премьер-министр Джон Ховардпен бірге ұйымның ашылуына қатысты. Ол ауру туралы ұлттық хабардарлықты арттыру үшін талмай күресті және 2017 жылы қайтыс болғаннан кейін MS Research Australia бас директоры доктор Мэтью Майлз оның Австралияда көптеген склерозды тану мен түсінуге зор әсер еткенін айтты. 1991 жылы Катберт туған штаты Жаңа Оңтүстік Уэльстен Батыс Австралияға көшіп, Мандура қаласында қоныстанды. Катберт 2000 жылғы Сиднейдегі (Жаңа Оңтүстік Уэльс) жазғы Олимпиада ойындарының ашылу салтанатында Олимпиада алауын алып жүргендердің бірі болды. Ол мүгедектер арбасында отырып, Рейлин Бойлмен бірге стадионда Олимпиада алауын алып жүгірді, алауды жаққан Кэти Фрименге дейінгі соңғы кезеңнің бірі болды. Катберт 2017 жылы 79 жасында Мандурада қайтыс болды. Катберт ешқашан үйленбеген және балалары болған жоқ. Батыс Австралияда тұратын 78 жастағы Ронда Гиллам өмірінің соңғы 26 жылын Катбертке күтім жасауға арнады. Гилламның айтуынша, Катберттің көптеген склерозы оның есту қабілетін де алып қойды. Катберттің егіз қарындасы Мидж Джонстон Бетти соңғы жылдары деменциямен күресіп жүргенін, Бетти оны есіне алмай қалады деп уайымдағанын, бірақ Бетти әрқашан "Мидж, әрине мен сені есіме аламын" деп айтқан.
Өлімнен кейінгі өмір
Оның қайтыс болғаннан кейінгі күні Лондондағы 2017 жылғы Әлем жеңіл атлетика чемпионатының басталуына дейін бір минуттық үнсіздік сақталды, ал Австралиялық спортшыларға Халықаралық жеңіл атлетика федерациясы жарыстар кезінде қара лента тағуға рұқсат берді. Кэтберт 2012 жылы IAAF Даңқ залына енген 10 алғашқы тұлғаның арасындағы жалғыз австралиялық болды. Марлин Мэтьюс: Мен өмірімде осындай зор сенім мен нық қадамдылыққа ие адамды кездестірген емеспін. Осы сенім оны осы уақытқа дейін, тіпті ең қиын сәттерде де жетеледі. Кэтберттің жерлеу рәсімі 2017 жылдың 16 тамызында Мандура қаласында өтті, ал оның денесі Фримантель зиратында кремацияланды. Бірнеше жүз адам қатысты, олардың ішінде Маргарет Корт, Рейлин Бойл және Марджори Джексон болды. Доун Фрейзер (Кутберт 2000 жылғы Сидней Олимпиадасының ашылу салтанатында Олимпиаданың жалынын тапсырған) сөз сөйледі. Оның егіз әпкесі Мидж естелікке шам жақты, ал немере інісі Луиза мен Петер де сөз сөйледі. Кэтберттің естелік жиыны 2017 жылдың 21 тамызында Сиднейдегі крикет алаңында өтті. Тележүргізуші Алан Джонс пен Премьер-министрдің орынбасары Барнаби Джойс құрмет көрсетуге жетекшілік етті. Бұрынғы спортшылар Норма Флеминг пен Марлин Мэтьюс та қатысты.
Жеке рекордтар
+ Жеке рекордтар – ашық ауада Іс-шара Уақыты Жел Қаласы Күні 60 метр 7.2 0.6+ Сидней 27 ақпан 1960 100 ярд 10.4 0.0 Сидней 1 наурыз 1958 100 метр 11.4 Мельбурн 24 қараша 1956 200 метр 23.2 Жел жоқ Сидней 16 қыркүйек 1956 220 ярд 23.2 2.0 м/с-ден төмен Хобарт 7 наурыз 1960 400 метр 52.01 Токио 17 қазан 1964 440 ярд 53.3 Брисбен 23 наурыз 1963
Әлемдік рекордтар
Кэтберт мансабында 10 жеке және 4 эстафеталық рекордты қамтитын 14 әлемдік рекордқа қол жеткізді. Одан әрі, ол бірқатар әлемдік үздік нәтижелерді көрсетті, соның ішінде жарияланбаған рекордтар мен метрикалық қашықтықтағы үздік көрсеткіштерді де.
Атлетикадағы елеулі жетістіктері
Ол қайтыс болған кезде, ол Олимпиада тарихында 200 метрлік жүгіруде ең жас алтын медаль иесі болды. Ол 1951 жылы өткен алғашқы Австралия мектептері чемпионатында алтын медаль жеңіп алды. Кэтберт Олимпиада ойындарында үш алтын медаль жеңген алғашқы австралиялық спортшы болды (Мюррей Роуз бұл жетістікке 1956 жылғы Ойындарда қол жеткізді). Кэтберт – Олимпиада ойындарында 100 метр, 200 метр және 400 метр қашықтықтарында жеңіс одсын тойған жалғыз спортшы.