Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америкалық спринтер
American sprinter
Вайомия Тьюс (айтылуы: уай о ми; 1945 жылдың 29 тамызында туған) – американдық жеңіл атлетика спортының зейнеткер спринтері, және 100 метрде Олимпиада титулын сақтап қалған тұңғыш адам (бұл көрсеткішті кейін Карл Льюис, Гейл Деверс, Шелли Энн Фрейзер Прайс, Усайн Болт және Элейн Томпсон Хера да қайталады).
Wyomia Tyus (pronunciation: why o mi; born August 29, 1945) is a retired American track and field sprinter, and the first person to retain the Olympic title in the 100 m (a feat since duplicated by Carl Lewis, Gail Devers, Shelly Ann Fraser Pryce, Usain Bolt, and Elaine Thompson Herah).
Ерте өмір
Төрт баланың кенжесі және отбасының жалғыз қызы ретінде сүт шаруасында өскен Тайюсқа әкесі спортпен айналысуға ынталандырды. Жоғары мектепте ойнаған кезінде Тиус баскетболмен шұғылданды және 1960 жылы Теннесси штатының мемлекеттік университетіндегі жазғы жеңіл атлетика семинарына шақырылғаннан кейін биіктікке секіруден спринтке ауысты. Осы жылы Тайюстің әкесі қайтыс болды, ал Тиус өміріндегі ер адамның үлгісін оның болашақ жаттықтырушысы, Теннесси штатынан Эд Темпл өз міндетіне алды. Тиус 200 метрлік финалға да іліккен, онда ол алтыншы орынды иеленді. Эстафета командасының соңғы кезеңінде жүгірген Тиус жаңа әлемдік рекорд орнатуға көмектесіп, үшінші алтын медалін жеңіп алды. 1976 жылы Тиус Джорджия штатының спорттық даңқ залына енгізілді. 1980 жылы Тиус Ұлттық жеңіл атлетика даңқ залына енгізілді. 1984 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында ол ашылу салтанатында Олимпиада туын көтерген он бір спортшының бірі болды. 1985 жылы ол АҚШ Олимпиада даңқ залына енгізілді. 1999 жылы оның туған қаласы Гриффин, Джорджия, оның құрметіне Wyomia Tyus Олимпиадалық паркін ашты. 2010 жылғы Breeder's World Cup жарысында оның атын алған екі жасар тай жүгірді. 2018 жылы ол Элизабет Терзакиспен бірлесіп «Tigerbelle: the Wyomia Tyus story» атты естеліктер жинағын жариялады, ол Дейв Зириннің «Edge of Sports» сериясының бір бөлігі болып табылады.
Raised on a dairy farm, as the youngest of four children, and the only girl in the family Tyus was encouraged by her father to participate in sports. While a high school athlete Tyus participated in basketball and began her track endeavors as a high jumper before transitioning to the sprints after being invited to a summer track clinic at Tennessee State University in 1960. It was in this same year that Tyus's father died leaving the job of male role model in Tyus's life to her soon to be track coach at Tennessee State Ed Temple. Tyus also qualified for the 200 m final, in which she finished sixth. Running the final leg for the relay team, Tyus helped setting a new world record, winning her third gold medal. In 1976 Tyus was inducted into the Georgia Sports Hall of Fame. In 1980, Tyus was inducted into the National Track and Field Hall of Fame. At the 1984 Summer Olympics, she was one of eleven athletes who carried in the Olympic Flag during the Opening Ceremony. In 1985, she was inducted into the U. S. Olympic Hall of Fame. In 1999 her hometown Griffin, Georgia honored her with the unveiling of the Wyomia Tyus Olympic Park. The 2010 Breeder's World Cup featured a two year old filly racing horse bearing her namesake. In 2018 she published the memoir Tigerbelle : the Wyomia Tyus story, with co author Elizabeth Terzakis; it is part of Dave Zirin's Edge of Sports series.
Жеке өмір
Тайс негізінен ақ нәсілді адамдар тұратын ауданда өскен, сондықтан өзінің нәсілі мен нәсілдік бөлінуді ерте жасынан-ақ сезіне бастады. Ол мектепке бару үшін күн сайын бір сағаттық автобуспен жүруге мәжбүр болды, тіпті жақын жерде ақ балаларға арналған мектеп болғанына қарамастан. Тайус ТГУ жаттықтырушысы Эд Темплмен жаттығуды бастады, алайда нашар бағалары, оқуға бейімділігінің жоқтығы және жалпы сабақтарға қызығушылық танытпауы оның жаттығуларын жалғастыру және 1964 жылғы Олимпиадаға қатысу мүмкіндігін қауіпке тілді. Ол жаттықтырушы Темплмен бірге жаттығудың өзінің спорттық, академиялық және кәсіби өмірінде дамуына және жетістіктеріне көмектескенін айтады, әсіресе ол қарашаң терілі спортшы болудың қиындығын және оң бағалау үшін еңбек ету қажеттігін ерекше атап көрсеткен. 1968 жылдың желтоқсан айында Тайус сол кездегі жігітімен бірге Джорджиядан Калифорнияға көшіп кетті, онда ол ауыстырып оқытушы болып жұмыс істеді. Ол 1969 жылы жігіті Арт Симбургке үйленді және 1971 жылы мұғалім болғанға дейін түрлі жұмыстар істеді. Тайус бірінші баласымен үйде болу үшін бір жыл ішінде осы жұмысынан бас тартты. Тайстың алғашқы некесі 1974 жылы аяқталды, ал 1978 жылы ол Дуэйн Тиллманға үйленді, олар екеуі екінші балалары, ұлдарына ие болды.
Tyus grew up in a primarily white neighborhood and became aware of her race and of racial segregation at an early age. She was forced to take an hour bus ride to school each day, in spite of the fact that there was a white school within walking distance. Tyus began training with TSU coach Ed Temple, however poor grades, study habits, and a general lack of interest in her classes nearly derailed her chances to continue her training and attend the 1964 Olympics. She has credited her training with Coach Temple as helping with her development and success in her sports, academic, and professional life, especially as he highlighted the struggle that comes with being a black athlete and having to work harder to receive positive recognition. In December 1968 Tyus moved with her then boyfriend from Georgia to California, where she worked as a substitute teacher. She married her boyfriend Art Simburg in 1969 and held multiple jobs until becoming a teacher in 1971. Tyus left this job within a year in order to stay at home with her first child. Tyus's first marriage ended in 1974 and in 1978 she married Duane Tillman, with whom she had her second child, a son.