Сағаттар мен сағаттардың механизмі: калибр, жүріс, модуль туралы ақпарат. Механикалық және цифрлық сағаттардың құрылысы, тарихы мен таңдау критерийлері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сағат немесе сағат механизмі
Mechanism of a watch or clock
Сағат жасау өнерінде, калибр немесе калибр (британ тілінде) деп те аталатын механизм – сағаттың немесе уақыт көрсететін құрылғының ішкі бөлігі, ол механизмді қоршап, қорғайтын корпусқа және уақытты көрсетуге арналған терезеге қарама-қарсы болып табылады. Бұл термин алғаш рет механикалық сағаттарда қолданылды, олардың сағаттық механизмдері көптеген қозғалмалы бөліктерден тұрады. Цифрлық сағаттың механизмі көбінесе модуль деп аталады. Қазіргі заманғы жаппай өндірілетін сағаттарда бір механизм көбінесе әртүрлі стильдегі корпусқа орнатылады. Мысалы, 19-шы ғасырдың ортасынан 20-шы ғасырдың ортасына дейінгі сапалы қалта сағатын сатып алғанда, клиент механизм мен корпусты жеке-жеке таңдайтын. Механикалық механизмдер ластанады және майлау заттары кеуіп қалады, сондықтан оларды мерзімді түрде ажыратып, тазалап, майлау қажет. Бір дереккөз бойынша, қызмет көрсету аралықтары: сағаттар үшін 3–5 жыл, әже сағаттары үшін 15–20 жыл, қабырға немесе камин сағаттары үшін 10–15 жыл, мерейтой сағаттары үшін 15–20 жыл, ал көкушка сағаттары үшін 7 жыл болуы тиіс, ал ұзақ аралықтар көне сағаттарға қатысты қолданылады.
In horology, a movement, also known as a caliber or calibre (British English), is the mechanism of a watch or timepiece, as opposed to the case, which encloses and protects the movement, and the face, which displays the time. The term originated with mechanical timepieces, whose clockwork movements are made of many moving parts. The movement of a digital watch is more commonly known as a module. In modern mass produced clocks and watches, the same movement is often inserted into many different styles of case. When buying a quality pocketwatch from the mid 19th to the mid 20th century, for example, the customer would select a movement and case individually. Mechanical movements get dirty and the lubricants dry up, so they must periodically be disassembled, cleaned, and lubricated. One source recommends servicing intervals of: 3–5 years for watches, 15–20 years for grandfather clocks, 10–15 years for wall or mantel clocks, 15–20 years for anniversary clocks, and 7 years for cuckoo clocks, with the longer intervals applying to antique timepieces.
Механикалық қозғалыс
Механикалық механизм сағаттың немесе сағаттың барлық қозғалмалы бөліктерін қамтиды, бірақ көрсеткіштерді, ал маятник сағаттары болса, маятник пен жетекші салмақтарды қамтиды. Механизм келесі компоненттерден тұрады:
A mechanical movement contains all the moving parts of a watch or clock except the hands, and in the case of pendulum clocks, the pendulum and driving weights. The movement is made of the following components:
Қуат көзі – негізгі серпімді немесе шкивке оралған арқаннан ілінетін салмақ. Негізгі серпімді немесе шкивті кері бұрауға мүмкіндік беретін механизм болады, соның ішінде кері айналуды болдырмайтын храповик (крепеж). Барель немесе шкивте орталық дөңгелекті қозғалтатын тіс дөңгелектері бар. Дөңгелектер тізбегі – қуат көзінің күшін эскапментке жеткізетін тіс дөңгелектерінің тізбегі. Ірі дөңгелектер, дөңгелектер деп аталады, кішкентай дөңгелектермен, пиньондармен байланысады. Типикалық жүріс тізбегіндегі дөңгелектер – орталық дөңгелек, үшінші дөңгелек және төртінші дөңгелек. Жегіш механизм деп аталатын жеке дөңгелектер жиынтығы, сағат көрсеткішінің қозғалысын 12-ге бөліп, сағат көрсеткішін қозғалтады, ал сағаттарда тағы бір жиынтық, кілтсіз механизм, көрсеткіштерді орнатуға мүмкіндік береді. Эскапмент – дөңгелектер тізбегінің алға жылжуына немесе тепе-теңдік дөңгелегінің немесе маятниктің әрбір тербелісімен белгілі бір мөлшерде қашуына мүмкіндік беретін механизм. Ол құтылу дөңгелегінен тұрады, ол рычаг арқылы тіс-тіс босатылады, ол алға-артқа қозғалады. Құтылу дөңгелегі алға жылған сайын маятникке немесе тепе-теңдік дөңгелегіне итермелейді, осылайша оларды қозғалыста ұстайды. Осциллятор – уақытты өлшейтін элемент, маятник немесе тепе-теңдік дөңгелегі. Ол алға-артқа тербеледі, әр тербеліс арасындағы уақыт аралығы дәл тұрақты болады, бұл соққы деп аталады. Маятник механизмінде маятник ілінетін, артқы жағындағы берік тірекке бекітілген маятник ілгіші және маятникке импульс беретін бұранда болады. Осциллятордың әрқашан сағаттың жылдамдығын реттеуге арналған құралы болады. Маятниктерде әдетте бобтың астында реттеуші гайка болады, ал тепе-теңдік дөңгелектерінде тепе-теңдік серпімінде реттеуші рычаг болады.
Power source Either a mainspring, or a weight suspended from a cord wrapped around a pulley. The mainspring or pulley has a mechanism to allow it to be wound up, which includes a ratchet to prevent it from unwinding. The barrel or pulley has gear teeth on it which drives the center wheel. Wheel train A wheel train is a gear train that transmits the force of the power source to the escapement. Large gears known as wheels mesh with small gears known as pinions. The wheels in a typical going train are the centre wheel, third wheel, and fourth wheel. A separate set of wheels, the motion work, divides the motion of the minute hand by 12 to move the hour hand and in watches another set, the keyless work, allows the hands to be set. Escapement An escapement is a mechanism that allows the wheel train to advance, or escape a fixed amount with each swing of the balance wheel or pendulum. It consists of a gear called an escape wheel which is released one tooth at a time by a lever that rocks back and forth. Each time the escape wheel moves forward it also gives the pendulum or balance wheel a push to keep it moving. Oscillator The timekeeping element, either a pendulum or a balance wheel. It swings back and forth, with a precisely constant time interval between each swing, called the beat. A pendulum movement has a pendulum hangar usually attached to a sturdy support on the back, from which the pendulum is suspended and a fork which gives the pendulum impulses. The oscillator always has some means for adjusting the rate of the clock. Pendulums usually have an adjustment nut under the bob, while balance wheels have a regulator lever on the balance spring.
Қозғалыстардың түрлері
Сағат механизмдері әртүрлі пішіндерде келеді, әр түрлі корпус стиліне сәйкес, мысалы, дөңгелек, тоннеу, тіктөртбұрыш, қиылысқан бұрыштары бар тіктөртбұрыш, сопақ және багет пішіндері болады, ал олар линь немесе миллиметрмен өлшенеді. Әрбір нақты сағат механизмі калибр деп аталады. Механизмнің бөлшектері екі негізгі санатқа бөлінеді: эбошқа жататындар және ассортиментке жататындар.
Watch movements come in various shapes to fit different case styles, such as round, tonneau, rectangular, rectangular with cut corners, oval and baguette, and are measured in lignes, or in millimetres. Each specific watch movement is called a caliber. The movement parts are separated into two main categories: those belonging to the ébauches and those belonging to the assortments.