Кіріспе

Гүлді өсімдіктер туысы Anigozanthos – Haemodoraceae қанқұрт тұқымдасына жататын Оңтүстік-Батыс Австралия өсімдіктерінің туысы. 11 түрі мен олардың түршелері көлеміне, гүлдерінің пішіні мен түсіне қарай «кенгуру алақаны» немесе «мысық алақаны» деп аталады. Бұрын Anigozanthos fuliginosus (қара кенгуру алақаны) деп белгіленген тағы бір түр Macropidia fuliginosa деген монотиптік туысқа бөлінді. Бұл түрлер ерекше гүлдерімен танылады, соңғы жылдары өсіру және гүл өсіру мақсатында көптеген гибридтер мен сорттар жасалды; кенгуру алақандары үй өсімдіктері ретінде және кесілген гүлдер ретінде үлкен сұранысқа ие. Қызыл және жасыл кенгуру алақаны Батыс Австралияның гүлдік символы болып табылады.

Таксономия

Бұл туысқа алғаш рет француз ботанигі Жак Лабиллардьер өзінің "Relation du Voyage à la Recherche de la Pérouse" атты еңбегінде 1800 жылы атау берген. Ол 1792 жылы d'Entrecasteaux экспедициясының Оңтүстік-Батыс Австралияға сапары кезінде Anigozanthos rufus түрін жинап, сипаттаған. Бірақ ол бұл атаудың мағынасын сипаттауда көрсетпеген. К. А. Гарднер оны грек сөздері ἄνισος ánisos "теңсіз" және ἄνθος ánthos "гүл" сөздерінен шығарған, Ла Бильярдьер оның жиынтық гүл жапырақшаларын "ретсіз" және "екі шеті алты тең емес бөлікке бөлінген түтік тәрізді" деп сипаттаған. Ол "g" әрпінің дыбысталуын жақсарту үшін қосылған деп болжаған.

Сипаттама

Бұл көпжылдық өсімдіктер Австралияның оңтүстік-батысындағы құрғақ құмды, кремнийлі аймақтарға ендемик, бірақ олар басқа да әртүрлі орталарда және топырақ түрлерінде де кездеседі. Олар Австралияда, АҚШ-та, Жапонияда және Израильде коммерциялық мақсатта өсіріледі. Өсімдік қысқа, жер астындағы көлденең тамырсабақтардан өседі. Олардың ұзындығы мен сипаты түрлеріне қарай өзгереді: кейбіреулері ет тәрізді, ал енді біреулері жұқа. Тамыр жүйесіндегі шырын өсімдіктерге шұғыл құрғақшылықты бастан кешіруге мүмкіндік береді. Жазда кейбір түрлер тамырсабаққа дейін қурап, күзде қайтадан өседі. Өсімдіктерде ұзын жасылдан сұрғылт жасылға дейін түсетін жапырақтары бар базалық розетка болады. Кейбір түрлерінің жапырақтары түкті. Осы розетканың ортасынан 2 метрге дейін жететін, жапырақтары жоқ ұзын сабақтар шығады, олар гүлшоғырмен аяқталады. Бұл сабақтардың мөлшері мен биіктігі, түсті түктермен жабылған болуы түрлеріне қарай әртүрлі. Гүлдің бүршігі де түсті түктермен жабылған, оған жұмсақ көрініс береді. Осы ұзын түкті түктер гүлдің түсіне де әсер етеді, ол қарадан сары, қызғылт сары және қызылға дейін болуы мүмкін. Кейбір түрлері тіпті дихроматикалық (мысалы, Anigozanthos manglesii). Гүл бүршігінің құбыр тәрізді пішіні кенгурудың аяғына ұқсайды, сондықтан оның аты осылай қойылған. Гүлдің ұшы желдеткіш тәрізді алты жапыраққа ажыратылады. Толыққан өсімдіктерде әр сабақтың соңында онға дейін гүл болуы мүмкін.

Коммерциялық будандар

Анигозантостың бақша өсімдігі ретінде немесе коммерциялық кесілген гүл ретінде танымалдылығы сорттардың шығарылуына ықпал етті. Австралиялық сорт тіркеу органы осы туыстан шыққан 27 тіркелген сорттың атауларын және сипаттамаларын тіркеген. Өсімдіктерді жақсартушылардың құқықтарының дерекқорында осы "сұрыптарға" қатысты қабылданған немесе берілген патенттердің саны одан да көп.