Кіріспе

АҚШ-тың теңіз асты қайығы

Соғыс аралығы

Кариб теңізінде ұзаққа созылған сынақ саяхатынан кейін, "Сил" қараша айының соңында Жаңа Англиядан шығып, Панама каналы аймағына, Коко Соло портына операцияларды бастау үшін бет бұрды. 3 желтоқсанда келген ол 1939 жылдың қаңтарына дейін Балбоа, Панама және Коко Соло маңында жергілікті операцияларды жүргізді, содан кейін Гаитиге барып, Флоттың XX мәселесіне дейін түрлі жаттығуларға қатысты. Бұл жаттығу ақпан айының соңында Кіші Антиль аралдарында өтті. Наурыз айында "Сил" 4-ші эсминецтер дивизиясымен (DesDiv 4) жаттығулар үшін Гаити мен Кубаға оралды. Сәуір айында ол Нью-Лондонға, Коннектикут штатына күрделі жөндеуге түсті, онда негізгі қозғалтқыштарына өзгерістер енгізілді. Маусым айында су асты кемесі тағы оңтүстікке қарай сапар шегіп, Панама каналы арқылы Сан-Диегоға (Калифорния) және Перл-Харборға жетті. Гавайиде шілдеден қыркүйекке дейін гидрографиялық басқарма үшін тереңдік өлшеулер жасады және түрлі жергілікті жаттығуларға қатысты. Айдың соңында ол 1941 жылға дейін үй порты болған Сан-Диегоға қайтып келді. Келесі екі жыл бойы ол жаттығулар өткізді және Батыс жағалауында және Гавайи аймағында су үсті кемелеріне, АҚШ Әскери-теңіз күштеріне және АҚШ Армиясының әуе бөлімдеріне қызметтер көрсетті. 1941 жылдың күзінде ол құрамына енген 21-ші су асты кемелер дивизиясы (SubDiv 21) Азия флотына ауыстырылды. 24 қазанда Перл-Харбордан шығып, 10 қарашада Манилаға жетіп, 34 күннен кейін ол шығып, алғашқы соғыс патрулін бастады. Ол солтүстікке қарай Жапония күштерінің солтүстік Лузонға қарай жылжуын тоқтатуға бағытталды, олар Виган және Апарри, Кагаянға қоныстанған күштерді нығайтуға келген.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Бастапқыда Бохеадор мүйісінің жанынан шығып, 20 желтоқсанда Виган аймағына оңтүстікке қарай жылжыды. 23 желтоқсанда жапондық «Хаятака Мару» көлік кемесін торпедалап батырды, ол 1941 жылғы желтоқсанда американдық торпедалар батырған соңғы жапон кемесі болды.

1942 жыл

Виган аймағынан Лингэйн шығанағына қарай жылжыды, ал 1942 жылдың қаңтар айында Ламон шығанағына бару үшін солтүстікке бұрылды. 9 қаңтарда Бохеадор мүйісін, 10 қаңтарда Энганьо мүйісін айналып өтті. 11 қаңтарда жапондықтар Голландияның Шығыс Индиясын Таркан, Борнео және Минахаса, Селебес аймақтарында басып алған кезде, ол Молукка бұғазына қарай оңтүстікке бет алды. 20 қаңтарда Кемаға қарсы жау трафигін тоқтату үшін Селебестен шығысқа қарай патрульдеді. 27 қаңтарда оған 24 қаңтарда шабуылға ұшыраған Кендариден патрульдеуге және содан кейін Сорабаджадағы Нидерланд Корольдік Әскери-теңіз базасына баруға бұйрық берілді, ол кезде ол әлі де одақтастардың бақылауында болды. "Сил" 5 ақпанда Сорабаджаға келді. Күнделікті әуе шабуылдары күндіз суға түсуді қажет етті және оның қозғалтқыштарын жөндеуге мүмкіндік бермеді, олар тым көп түтін шығарды, сондай-ақ жоғары перископындағы бұзылған призманы басқару механизміне. 11 ақпанда ол Яваның оңтүстік жағалауындағы Джилатжапқа бағыт алды, ал 14 ақпанда "Голландия" кемесімен қатар жүрді. Сол күні жапондықтар Оңтүстік Суматраға енді, ал 19 ақпанда Балиге шабуыл жасады. Одақтас күштері қарсы шабуыл жасады, әуе және теңіз күштері жапон флотына соққы бергенде, "Сил" Джилатжаптан шығып, Ломбок бұғазы арқылы Яваның солтүстігіне патрульдеді. 24 ақпанда екі конвойға шабуыл жасады, бірақ тек бір жүк кемесіне ғана зақым келтірді. Келесі күні ол жаудың әскери кемелеріне шабуыл жасады, бірақ сәтті болмады. 1 наурызда жапондықтар Сорабаджаға қарсы аттанғанда, ол да сәтсіздікке ұшырады. 14 наурызда ол Макассар қаласына оңтүстікке қарай патрульдеу үшін шығысқа бағыт алды. Келесі аптада ол сол қала мен Де Брил Банкі арасында патрульдеді. 21 наурызда ол Фримантелге, Батыс Австралияға келді. 9 сәуірде келген "Сил" 12 мамырда тағы да жолға шықты және Малай архипелагы, Селебес теңізі және Сулу теңізі арқылы Индокитай жағалауындағы патрульдік аймағына жетті. 28 мамыр күні таңертеңгі сағаттарда ол Оңтүстік Қытай теңізіне кірді және сол түні 1946 тонналық "Тацуфуку Мару" кемесін атып батырды. 7 маусымда Камрань шығанағында ол сегіз кемеден тұратын конвойға шабуыл жасады және су үстіндегі кемелер мен ұшақтармен жеті сағат бойы тереңдік зарядтарына ұшырады. 15-17 маусымдағы қатты теңіз және жел аң аулауға кедергі келтірді, ал 18 маусымда оң жақтағы бортынан шығатын "сау ауа көпіршіктерінің" ағыны анықталды. 19 маусымда ол аймақтан шығып, Балабак бұғазына бағыт алды. 23 маусымда Макассар бұғазына кірді, ал 4 шілдеде Фримантелге жетті. Төртінші әскери патрулінде, 10 тамыздан 2 қазанға дейін, "Сил" Индокитай жағалауына оралды және Падаран мүйісінен солтүстікке қарай патрульдеді. 11 байқауға қарамастан, ол аз суы бар кемелерге қарсы торпеданың сенімсіз жұмысынан, ерте жарылыстардан және жанармайды өтеу желісіндегі тесіктерден және бетке мұнай мен ауаның ағып кетуінен қиындықтарға тап болды. Ол тек 3 қыркүйекте бір жүк кемесіне зақым келтіре алды. Он екі күннен кейін "Сил" Фримантелге қайтып барады. Ол 2 қазанда келді және 24 қазанда Палау аймағындағы кеме қатынасы жолақтарын патрульдеу үшін қайта жолға шықты. 16 қарашада ол екі колоннада бес жүк кемесінен тұратын конвойды жойғыш эскортымен ұстап алды және формация су асты қайығына қарай зигзагпен жүрген кезде жақын колоннаның жетекшісіне су астынан шабуыл жасады. Атыс басталғаннан кейін бір минуттан аз уақыт өткенде "Сил" басқа бір жау кемесімен соқтығысты немесе оған соқтығысты. Перископ қара түске айналып, қатты дірілдеді. Су асты қайығы 17 метрге дейін көтерілді, бір минутқа жуық сонда тұрды, содан кейін төмен түсіп кетті. Бірнеше минуттан кейін тереңдік зарядтау басталды және "Сил" 76 метр тереңдікке түсті. Бұзылу дыбыстары естілді. Төрт сағаттан кейін аймақ тазаланды және "Сил" су бетіне шықты. Жоғары перископ көлденеңге бүгілген, ал төменгі перископтың корпусы серпіліске ұшырап, оның жұмыс істеуіне кедергі келтірді. Радар антеннасы радио мачтасынан сынды. Су асты қайықта қолданылмаған пісірілмеген күріш пен бұршақ темекі палубасының ағаш бөліктері арасында, көпірде және батитермографта табылды. Перископтық қайшылардан "жапондық түстің бояуының жақсы үлгісі" алынды. Кейінірек жапондық құжаттар осы күні сол жерде американдық су асты қайығымен 3500 тонналық "Бостон Мару" батқанын растады. Бұл кеме "Силдің" нысанасы ма, әлде соқтығысқан кеме ме, белгісіз, бірақ жүк кемесінің корпусы су асты қайығының перископтық қайшыларымен қираған болуы мүмкін. 17 қарашада "Силге" Перл-Харборға баруға бұйрық берілді. Ол 30 қарашада келді, ал уақытша жөндеуден кейін, толық жөндеу үшін Мэр аралдық Әскери-теңіз базасына жол тартты.

1943 жыл

1943 жылғы 2 сәуірде ол Гавайиге оралды. 12 күннен кейін ол алтыншы соғыс патруліне шықты. 18 сәуірде ол Мидуэй аралында толықтырып, 1 мамырға қарай Палау аралдарының жанында патрульдеді. 2 мамырда ол бір жүк кемесіне шабуыл жасады, бірақ сәтті болмады, содан кейін әуе шабуылына түсті. 4 мамырда ол Сан-Клементе-Мару кемесін батырды, бірақ патрульдің қалған бөлігінде ешқандай нысананы жақындата алмады. 3 маусымда "Сил" Мидуэйге оралды. Жөндеу жұмыстары екі аптаға созылды, ал қосымша оқыту үшін тағы үш апта кетті. 24 маусымда ол теңізге шығуға дайын болды. 2 шілдеде ол Тодо Сакиден солтүстік-шығыс Хонсю жағалауына кірді, ал 8 шілдеде он сағатқа созылған тереңдік зарядтауға ұшырады, нәтижесінде ауа мен майдың үнемі ағып кетуіне әкеліп соқты және жөндеу үшін кері қайтуға мәжбүр болды. 24 шілдеде ол Перл-Харборға келді. Жөндеу жұмыстары тез аяқталды, ал тамыздың ортасында ол қайтадан батысқа бет бұрды. 27 шілдеде ол Оңтүстік Курил аралдарына кірді. 31 шілдеде суасты кемесі суға батып бара жатқанда, мұнара люгі жабыла алмады, содан кейін ашылып қалды. Су құбыры сумен толды, ал кеме бетке шыға алмады. Электрлік тізбектеріне елеулі зақым келді, сондықтан "Сил" уақытша жөндеу жұмыстарын жүргізу үшін шығысқа қарай қайтып келді. Жұмыс бір аптаға созылды, ал 8 тамызда, ауа компрессорларын торпедаларды іске қосу үшін жеткілікті ауа қысымын қамтамасыз ету үшін импровизацияланған кезде, ол Курилге оралып, Охот теңізіне өтті. 17 тамызда ол екі жүк кемесіне шабуыл жасады, бірақ сәттілік болмады. 25 тамызда ол аймақты тастап кетті, ал 4 қазанда Перл-Харборға оралды. Келесі соғыс патрульдері кезінде "Сил" құтқару қызметтерін көрсетті және барлау миссияларын жүргізді – 1944 жылғы 7 қарашадан 19 желтоқсанға дейін Кваджалейнде тоғызыншы және 1944 жылғы 17 қаңтардан 6 наурызға дейін Понапеде оныншы рет.

1944 жыл

"Сил" Маре аралына барып, қайтадан қозғалтқышы мен басқа да бөліктері жөнделіп, солтүстік Хоккайдо – Курил аралдары аймағына оралып, 8 тамыз – 17 қыркүйек аралығында он бірінші соғыс патрулін жүргізді. Күндіз 14-15 сағат бойы жағалау және аралдар арасындағы кеме жолдарымен Муроран, Мацува және Парамушироға дейін іздеді. 24 тамызда Эримо Саки жағасында "Тосей Мару" кемесіне шабуыл жасап, батырды. 5 қыркүйекте алты сағаттық қуып жететін іс-қимылдан кейін, эскортпен бірге жүрген "мару" кемесіне төрт торпеда атып, бірақ барлық торпедалары өткізіп алды. 8 қыркүйек түнінде екі колонналы, әр қанатында эскортпен бірге алты кемеден тұратын конвойды кездестіріп, алдыңғы кемеге жақындады. 2045-тен кейін, бір-біріне жақын мақсаттарға төрт торпеда атып, торпедалар тиісінше соққы бере бастағанда шығысқа қарай бұрылды. Түн ортасына дейін, енді тек төрт кемеден тұратын конвойға тағы шабуыл жасады. Бір жүк кемесі екі рет зақымдалды. Екінші "мару" кемесі "Силді" қуып жете бастады. "Сил" қысқа уақытқа кері шегініп, 9 қыркүйекте сағат 03:00-ге дейін конвойдың қалған бөлігіне шабуыл жасады. Күндіз суға қарсы ұшақтар келді, ал "Сил" 1700-ге дейін терең суға батып, қимылдады. 2026-да "Шонан Мару" кемесін батырып, үш-төрт кемені зақымдағаннан кейін Мидуэйге бет алды, ол жерге 17 қыркүйекте жетті. 10 қазан – 29 қараша аралығындағы он екінші және соңғы соғыс патрулінде "Сил" тағы да Курил аралдарында іздеді. Оның аймақтағы 30 күндік сапары торпеда атуға лайық екі ғана жағдайға әкелді. 25 қазанда жапондық "Хакуё Мару" (5 742 GRT) көліктік кемесін ұстап алып, батырды, нәтижесінде 1415 адам қаза болды, ол Парамуширодан конвой жолдарымен жүріп жатқанда. Үш аптадан кейін, Эторофу (қазіргі Итуруп) жағасындағы тағы бір "мару" кемесіне шабуыл жасап, зақым келтірді. Патрульдің соңғы күндері Сахалин жағалауында нәтижесіз іздеді. 17 қазанда аймақты тастап кетті. "Сил" 29 қарашада Перл-Харборға келді, және жөндеуден кейін Гавайи аймағында оқу міндеттерін атқарды. 1945 жылғы маусымда Нью-Лондонға оралды, онда Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанға дейін оқу жұмыстарын жалғастырды.

Соғыстан кейінгі кезең

Соғыстан кейін оны деактивациялауға және жоюға бұйрық берілді. Қарашаның басында ол Бостон, Массачусетс штатына бағытталды, онда 15 қарашада қызметтен босатылды, бірақ бұйрықтардың өзгеруіне байланысты Резервтік флотта қалды. 19 маусымда 1947 жылы ол қызметке қойылды және Теңіз резервінің оқу кемесі ретінде Бостонға бекітілді, ал 1949 жылғы наурыз айында Портсмут, Нью-Гэмпширге ауыстырылды, онда ол Теңіз резервіне қызмет ете берді, содан кейін 1 мамыр 1956 жылы қызметтен шығарылып, Теңіз кемелер тізілімінен алынды. Алты күннен кейін ол Портсмут Теңіз кеме жасау зауытынан металл тескілеуге жіберілді.