Кіріспе

Екі жүйе бір-бірімен әрекеттессе, олар байланыстырылған. Физикада екі нысан бір-бірімен әрекеттессе, олар байланыстырылған деп айтылады. Классикалық механикада байланыс – екі тербелісті жүйе арасындағы өзара әсер, мысалы, серіппемен байланысқан маятниктер. Бұл өзара әсер екі нысанның тербеліс үлгісіне әсер етеді. Бөлшек физикасында екі бөлшек төрт негізгі күштің біреуі арқылы байланысса, олар әрекеттеседі.

Қоспалы гармоникалық тербелісші

Егер екі толқын бір-біріне энергия жеткізе алса, онда олар "байланысты" деп аталады. Бұл көбінесе толқындардың ортақ құрауышысы болғанда орын алады. Мысалы, серіппе арқылы жалғанған екі маятник. Егер маятниктер бірдей болса, олардың қозғалыс теңдеулері былай беріледі.

Бұл теңдеулер серіппенің байланыс коэффициенті қосылған маятниктің қарапайым гармониялық қозғалысын көрсетеді. Осындай әрекет кейбір молекулаларда (мысалы, CO2 және H2O) байқалады, онда екі атом орталық атомның айналасында ұқсас тербеліс жасайды.

Астрофизика

Бір-бірімен гравитациялық байланыстағы ғарыш объектілері бір-бірінің тартылыс күшімен әсерлеседі. Мысалы, Жер Күн мен Айға гравитациялық байланысты, себебі ол екеуінің де тартылыс күшінің әсерінде. Ғарышта екілік жүйелер жиі кездеседі, олар екі объектінің гравитациялық байланыста болуымен сипатталады. Мұның мысалы – бір-бірін айналып жүретін екі жұлдыз. Бірнеше объектілер бір уақытта бір-бірімен байланысты болуы мүмкін, мысалы, шар тәрізді жұлдыздар шоғырлары мен галактикалар тобында. Шаң сияқты кіші бөлшектер уақыт өте бірігіп, үлкен объектілерге айналса, аккреция процесі жүзеге асады. Бұл жұлдыздар мен планеталардың қалыптасуының басты механизмі.

Плазма

Плазманың байланыс тұрақтысы оның орташа Кулондық өзара әрекеттесу энергиясының орташа кинетикалық энергиясына қатынасы арқылы анықталады, яғни әрбір атомның электр күші плазманы қаншалықты мықты ұстап тұрады. Сондықтан плазмалар осы қатынастың мәніне байланысты әлсіз және күшті байланысқан плазмаларға жіктеледі. Көптеген классикалық плазмалар, мысалы, Күн коронасындағы плазма әлсіз байланысқан, ал ақ ергежұлдыздағы плазма күшті байланысқан плазманың мысалы болып табылады. Егер екі жүйеде шамамен бірдей жалпы энергия болса, онда жүйе Раби тербелісін бастан кешіруі мүмкін. Мысалы, бір ядроның айналасында айналатын екі электронда байланысқан бұрыштық импульстар болуы мүмкін. Бұрыштық импульстің сақталу заңы және бұрыштық импульс операторының ерекшелігіне сәйкес, жалпы бұрыштық импульс әрқашан электрондардың жеке бұрыштық импульстарының қосындысына тең болады, немесе…