Мұнай саясаты және халықаралық қатынастар: тарихы мен қазіргі жағдайы

Кіріспе

Мұнай саясаты 20 ғасырдың басында Таяу Шығыста мұнай өнеркәсібінің өркендеуінен бері дипломатияның күшейіп келе жатқан маңызды аспектісі болып табылады. Өмірлік маңызы бар ресурс үшін бәсекелестік жалғасып жатқандықтан, ірі де кіші елдердің стратегиялық есептеулері мұнай өнімдерін қазуға, тазартуға, тасымалдауға, сатуға және қолдануға айрықша назар бөледі.

Квоталық келісімдер

Ачнакарри келісімі немесе "Қалай бар, солай" келісімі – 1928 жылдың 17 қыркүйегінде Шотландияда қол қойылған мұнай өндірісін шектеуге жасалған алғашқы әрекет болды. 1930 жылдары Шығыс Техас мұнай алабының табылуы өндірістің күрт өсуіне алып келді, бұл бағалардың төмендеуіне себеп болды, нәтижесінде Техас теміржол комиссиясы өндірісті бақылауға кірісті. Комиссия 1970 жылдарға дейін, ОПЕК пайда болғанға дейін нарықтың іс жүзіндегі бақылауын сақтап келді. 1944 жылғы Англо-американдық мұнай келісімі осы шектеулерді халықаралық деңгейде кеңейтуге тырысты, бірақ АҚШ-тың мұнай өнеркәсібі оған қарсы болды, сондықтан Франклин Рузвельт келісімнен бас тартты. Венесуэла 1949 жылы Иран, Габон, Ливия, Кувейт және Сауд Арабиясына жүгініп, ОПЕК құру жолында алғашқы қадам жасады, бірақ ОПЕК 1960 жылға дейін құрылмады. Осы кезде АҚШ Канада мен Мексиканың мұнай өнеркәсібін қолдау мақсатымен Венесуэла және Парсы шығанағының мұнайына импорт квоталарын енгізуге мәжбүр болды. ОПЕК алғашқы рет 1973 жылы АҚШ және Батыс Еуропаға қарсы мұнай эмбаргосын қолданды.

Мұнай және халықаралық қақтығыс

"Мұнай агрессиясы" термині мұнайға бай мемлекеттердің халықаралық қақтығыстарды тудыруға бейімділігін сипаттау үшін қолданылады. Мысалдары көп: Ирактың Иран мен Кувейт басқыншылығы; Ливияның 1970 және 1980 жылдары Чадқа жасаған қайта-қайта шабуылдары; Иранның Батыс елдеріне деген ұзақ жылдардан бергі күмәні. Кейбір ғалымдар мұнайға бай мемлекеттердің "ресурстық соғыстардың" нысанасы болатынын да айтады. "Мұнай бағасы және мемлекеттер аралық қақтығыс" атты ғылыми мақаланың авторы Каллен Хендрикс, Колган мен Уикс индекстерін ескере отырып, индекстің дұрыс өлшенуін жасауға бағытталды. Хендрикстің зерттеулері көрсеткендей, мұнай бағасының өсуімен бірге мұнайлы мемлекеттердің қақтығысқа ұмтылысы артады. Бұл осы елдердің әскери салаға көбірек инвестиция салу мүмкіндігіне байланысты болуы мүмкін. Адамдар қауіпсіздік сезімінде болғанда, көшбасшыға жоғары деңгейде қолдау көрсетеді. Мұнайлы мемлекеттің ЖІӨсі өседі, бұл салалық әртараптандыруға мүмкіндік береді, ал бұл өз кезегінде жаһандық келіссөздерде сауда жасау үшін қосымша мүмкіндіктер тудырады.

Каспий теңізі аймағындағы құбыр дипломатиясы

Баку-Тбилиси-Джейхан құбыр жолы шикі мұнайды тасымалдау үшін, ал Баку-Тбилиси-Эрзурум құбыр жолы Каспий теңізінің батыс жағынан (Әзірбайжан секторынан) Ресей құбырларын айналып өтіп, Жерорта теңізіне табиғи газ тасымалдау үшін салынған. Бұл құбырлар салынғаннан кейін АҚШ және Еуропалық Одақ оларды Каспий теңізінің астындағы Транскаспий мұнай құбыры және Транскаспий газ құбыры арқылы Каспий теңізінің шығысындағы мұнай және газ кен орындарына (Қазақстан және Түрікменстан секторлары) дейін ұзартуды ұсынды. 2007 жылы Ресей Түрікменстан мен Қазақстанмен олардың мұнай және газ кен орындарын Ресейдің құбыр жүйесіне қосу туралы келісімдерге қол қойды, бұл теңіз астындағы бағытты тоқтатып берді. Қытай Қазақстанның мұнай кен орындарынан Қытайдың Алашанкоу-Душанзи шикі мұнай құбырына дейін Қазақстан-Қытай мұнай құбырын аяқтады. Қытай сондай-ақ Қазақстанның газ кен орындарынан Қытайдың Батыс-Шығыс газ құбырына дейін Қазақстан-Қытай газ құбырының құрылысын жүргізіп жатыр.

Мұнайды мемлекет меншігіне алу саясаты

Бірнеше ел шетелдік басқарылатын мұнай бизнесін мемлекеттік меншікке алды, көбінесе инвесторларды өтемақысыз қалдырды. Аргентина мемлекеттік мұнай компаниясы Yacimientos Petrolíferos Fiscales (YPF) директоры Энрике Москони 1920 жылдардың аясында Латын Америка елдері арасында мұнайды ұлттандыруды қолдады. Бұл компания әлемдегі алғашқы мемлекеттік мұнай компаниясы болды, француздық Compagnie française des pétroles (CFP, бүгінгі TotalEnergies) компаниясынан бұрын құрылды, ол 1924 жылы консерватор Раймонд Пуанкаре құрған. Мексикада Лазаро Карденас билігі кезінде Expropiación petrolera арқылы осыған қол жеткізілді. Сол сияқты, Венесуэла 1976 жылы мұнай өнеркәсібін ұлттандырды.

Баламалы отын саясаты

Винод Хосла (ИТ фирмалары мен баламалы энергия компанияларының белгілі инвесторы) экологиялық жақтастардың, ауыл шаруашылығы бизнесінің, энергия қауіпсіздігін қолдаушылардың (мысалы, бұрынғы ЦРУ директоры Джеймс Вулси) және автокөлік өндірушілердің саяси мүдделері этанол өндірісін арттыру үшін үйлесетінін айтты. Ол 2003-2006 жылдар аралығында Бразилияда этанол отыны бензин тұтынымының 40%-ын алмастырғанын, ал флекс-отынмен жүретін көліктер автомобиль сатудың 3%-ынан 70%-ына дейін өскенін атап көрсетті. Бразилияда қант қамысынан өндірілетін этанол парниктік газдарды 60-80% төмендетсе (дәнді өндірісіндегі этанол үшін 20% төмендейді). Хосла этанолдың бірдей қашықтыққа шамамен 10% арзан екенін де айтты. Қазір АҚШ-та этанолға субсидия бар, бірақ олардың бәрі араластырушыларға берілетін кредиттер, яғни субсидияны фермерлер емес, мұнайды өңдеу зауыттары алады. Дәнді дақылдарды өндіруге субсидия беру арқылы да жанама субсидиялар бар. Винод Давостағы бірінші презентациясынан кейін Сауд Арабиясының жоғары лауазымды мұнай өкілі оған келіп: «Биотопливо өркендесе, біз мұнай бағасын төмендетеміз» деп угроза жасағанын айтты. Осыдан кейін Винод баға манипуляциясына қарсы тұру үшін мұнай бағасы барреліне 40 доллардан төмен түсетін жағдайда салық салуды ұсынды. Бұрынғы ЦРУ директоры Джеймс Вулси және АҚШ сенаторы Ричард Лугар да этанолды белсенді түрде қолдайды. Халықаралық климат саясаты және дәстүрлі емес мұнай мен газ кен орындарының дамуы мұнай экспорттаушы және импорттаушы елдер арасындағы күш тепе-теңдігін өзгертіп, экспорттаушы мемлекеттер үшін ауыр салдарға әкелуі мүмкін. 2015 жылдан бастап мұнай мен газдың геосаясаты жаңартылатын энергия ресурстары мен жаңартылатын энергия технологиялары үшін маңызды материалдардың геосаясатымен алмастырыла ма деген талқылау күшейді. Кейбір авторлар, табиғи отынның геосаясатына қарағанда, жаңартылатын энергия көбірек ұсақ ауқымды қақтығыстарға себеп болуы мүмкін, бірақ ірі мемлекетаралық қақтығыстар қаупін азайтады деп санайды. Ядролық қарсы қозғалысқа бастапқыда мұнай компаниялары, соның ішінде мұнай саласы қаржылық көмек көрсеткен. Тіпті 21-ғасырда да мұнай компаниялары ядролық энергияны жағымсыз бейнелеуге және мұнай мен газды «жаңартылатын энергияның өте жақсы серігі» ретінде көрсетуге тырысады.

Vinod Khosla (a well known investor in IT firms and alternative energy) has argued that the political interests of environmental advocates, agricultural businesses, energy security advocates (such as ex CIA director James Woolsey) and automakers, are all aligned for the increased production of ethanol. He pointed out that from 2003 to 2006, ethanol fuel in Brazil replaced 40% of its gasoline consumption while flex fuel vehicles went from 3% of car sales to 70%. Brazilian ethanol, which is produced using sugarcane, reduces greenhouse gases by 60 80% (20% for corn produced ethanol). Khosla also said that ethanol was about 10% cheaper per given distance. There are currently ethanol subsidies in the United States but they are all blender's credits, meaning the oil refineries receive the subsidies rather than the farmers. There are indirect subsidies due to subsidising farmers to produce corn. Vinod says after one of his presentations in Davos, a senior Saudi oil official came up to him and threatened: "If biofuels start to take off, we will drop the price of oil." Since then, Vinod has come up with a new recommendation that oil should be taxed if it drops below $40.00/barrel in order to counter price manipulation. Ex CIA director James Woolsey and U. S. Senator Richard Lugar are also vocal proponents of ethanol. It is argued that international climate policy and unconventional oil and gas developments may change the balance of power between petroleum exporting and importing countries with major negative implications expected for the exporting states. From around 2015 onwards, there was increasing discussion about whether the geopolitics of oil and gas would be replaced by the geopolitics of renewable energy resources and critical materials for renewable energy technologies. Some authors argue that compared to the geopolitics of fossil fuels, renewable energy may cause more small scale conflicts but reduce the risk of large inter state conflicts. The anti nuclear movement received some funding early on from fossil fuel companies, including petroleum interests. Even in the 21st century there are continuing efforts by fossil fuel companies to paint nuclear energy in a negative light and to position fossil gas and oil as a "perfect partner for renewables".

Канада

Альберта мұнай құмдарын игеру, Солтүстік Атлантикадағы терең теңіз бұрғылау және Арктикадағы мұнай мүмкіндіктерінің артуы Канаданы әлемдік мұнай экспорттаушы ел ретінде дамытуда. Қазіргі уақытта Тынық мұхиты, Атлантика және Мексика шығанағының порттарына мұнай тасымалдау үшін үш ірі құбыржол жобасы ұсынылып жатыр. Бұл жобалар ішкі пікір қақтығыстарын тудырып, жергілікті халықтар мен экологиялық белсенділердің күшті қарсылығына тап болды.

Иран

1908 жылы Ирандағы Масджед Солейман қаласында мұнайдың табылуы Таяу Шығыста мұнай іздеуге бастама берді. 1909 жылы Anglo Iranian Oil Company (AIOC) компаниясы құрылды. 1951 жылы Иран мұнай кен орындарын ұлттандырып, Абадан дағдарысын тудырды. Америка Құрама Штаттары мен Ұлыбритания демократиялық сайланған премьер-министр Мосаддыққа қарсы төңкеріс ұйымдастырып, Иранды жазалады және бұрынғы шахтың ұлы – диктаторды билікке жеткізді. 1953 жылы АҚШ және Ұлыбритания премьер-министр Мосаддықтың тұтқындалуын ұйымдастырды. Иран Қытай мен Ресейге мұнай экспорттайды.

Ирак

Ирак мұнай қоры бойынша әлемде екінші орында тұр, және оның барланған мұнай қоры "өте жоғары сапалы, өндіруге өте арзан" шикі мұнайдан одан да көп болуы күтілуде. Global Policy Forum (GPF) сияқты ұйымдар Ирактың мұнайы ондағы "саяси ландшафтың басты ерекшелігі" екенін, ал 2003 жылғы басып кірудің нәтижесінде "достық" компаниялар алдағы ондаған жылдарда жүздеген миллиард долларлық пайда әкелетін тиімді мұнай келісімдерінің көп бөлігін алуды күтеді деп мәлімдеді. GPF-тің сөзінше, АҚШ-тың 2005 жылғы Ирак Конституциясына тигізген ықпалы оның "шетелдік компанияларға маңызды рөл беретін қағидаларды қамтитынын" қамтамасыз етті.

Мексика

Мексиканың экономикасы көбінесе мұнайға негіделген, ол мұнай өндіруші елдердің арасында жетінші орында тұр. Мексика түрлі электр энергиясын қана зерттегенмен, мұнай әлі де өте маңызды, соңғы кезде кірістің 10% -ын құрап отыр. 1938 жылға дейін Мексикадағы барлық мұнай компаниялары шетелдік болған, көбінесе АҚШ немесе Еуропадан келген. 1930 жылдардың соңы мен 1940 жылдардың басында сол кездегі президент Лазаро Карденас мұнай өнеркәсібін мемлекеттік меншікке алды, осылайша PEMEX құрылды. Мексиканың мұнай өнеркәсібі әлі де күшті мемлекеттік бақылауда қалып отыр. Соңғы жылдары мұнай өндірісі азайғанмен, Мексика жетінші орында сақталды.

Норвегия

Норвегия экспорттық табысы үшін табиғи газ бен мұнайға қатты тәуелді болғанымен, ел өндіретін мұнай ресурстарын дерлік тұтынуға қолданбас еді. 2017 жылы Норвегия Ресей мен Катардан кейін әлемдегі ең ірі табиғи газ экспорттаушысы ретінде үшінші орынға ие болды. Сондай-ақ, Норвегия әлемдегі шикі мұнайдың сегізінші ірі экспорттаушысы еді. Бұл салалар Норвегия экономикасының маңызды бөлігін құрайды, елдің жалпы экспорт құнының шамамен 50%-ын және ЖІӨ-нің 17%-ын құрайды. Алайда, Норвегияның энергиясын өндірудің 98%-ы жаңаруға жарамды энергия көздеріне негізделген, оның ішінде гидроэлектр энергиясы басым. Жаңаруға жарамды энергияны дамыту Норвегияға жаңаруға жарамсыз энергиясын экспорттап табыс табуға мүмкіндік береді. «Норвегиялық шельфте өндірілген мұнай мен газдың барлығы экспортталады, ал мұнай мен газ Норвегияның тауарлар экспортының жалпы құнының шамамен жартысын құрайды. Бұл мұнай мен газды Норвегия экономикасының ең маңызды экспорттық тауарларына айналдырады». Бұл Норвегияны ерекше жағдайға қойды, себебі ол Солтүстік теңізде, Норвегия теңізінде және Баренц теңізінде мұнайды бұрғылап, газды фрекингтей беру арқасында әлемдегі климаттың өзгеруіне қарсы күресте жетекші болуға ұмтылады. Greenpeace Norway және Young Friends of the Earth Norway сияқты бірнеше норвегиялық экологиялық ұйымдар Арктикада жаңа мұнай және табиғи газ өндіріс орындары ашуға байланысты Норвегия үкіметін сотқа берді. Норвегия жасыл болашаққа ұмтылып жатқанда, Норвегия үкіметі мұнайдың төмен көміртекті болашақта да орын алуын қалайтынын дәлелдеудің әртүрлі жолдарын іздестіруде. Норвегия үкіметі мұнай және табиғи газ салаларын дамытуға бағытталған шараларды қабылдаумен қатар, экологиялық бағдарламасын іске асыру үшін заңнамалық актілерді де қабылдауда. Мұнай өндірісіне тәуелділікті сақтау үкіметте күшті қолдауға ие: «Норвегиядағы мұнай саясатын норвегиялық саясаттағы сол және оңшыл бағыттардың ең ірі саяси партиялары қолдады. Кейбір мәселелерде керісінше пікірлер болғанымен, Лейбористік партия, Консервативтік партия және Прогресс партиясы қазіргі мұнай саясатын Парламентте қолдаудың басым бөлігін құрайды».

Although Norway relies heavily on natural gas and oil for export income, the country consumes almost none of the petroleum resources that they produce. In 2017, Norway was ranked 3rd behind Russia and Qatar as the world's largest natural gas exporter. Norway was also the 8th largest exporter of crude oil in the world. These industries are a vital part of Norway's economy, making up nearly 50% of the country's total export value and accounts for 17% of its GDP. Norway however, runs on 98% renewable energy with a heavy emphasis on hydroelectric power. Their development of renewable energy allows Norway to export their non renewable energy to turn a profit. “Nearly all oil and gas produced on the Norwegian shelf is exported, and combined, oil and gas equals about half of the total value of Norwegian exports of goods. This makes oil and gas the most important export commodities in the Norwegian economy." This has positioned Norway in a very unique spot as they aspire to be the world's leading climate change combatant while still drilling/fracking in the North Sea, Norwegian Sea, and the Barents Sea. Several Norwegian environmental groups, such as Greenpeace Norway and Young Friends of the Earth Norway, have sued the Norwegian government for the opening of new oil and natural gas plants in the Arctic. As Norway continues to pursue a green future, the Norwegian government pursues different avenues of justifying that petroleum has a place in a low carbon future. Norway's government is continuing to pass measures to bolster their oil and natural gas sectors, while simultaneously passing legislation to further their environmental agenda. Continued dependence on oil production has strong support in the government: ” the petroleum policy in Norway has been supported by the largest political parties across the left right cleavage in Norwegian politics. Although there have been tensions on certain issues, the Labour Party, the Conservative Party, and the Progress Party make up the majority of support for the current petroleum policy in Parliament.”

Норвегия көптеген мұнай өндіруші елдерге тән «мұнай қарғысы» немесе «голландиялық ауру» деп аталатын құбылыстан аулақ болды, өйткені ол мемлекеттік реттеу жақсы дамыған және экономикалық тұрғыдан берік болған кезде мұнай ресурстарын игеруге кірісті: «Норвегия мұнай дәуіріне жетілген, ашық демократиямен және басқа табиғи ресурстар салаларын реттеу тәжірибесі бар бюрократиялық институттармен кірді (мысалы, гидроэнергетика, балық шаруашылығы және тау-кен өндірісі)». Мұнай бағасының өсуі Нигерияның экономикалық өсуінің негізгі қозғаушы күші болды. Бұл Нигерия экономикасын Мысыр мен Оңтүстік Африканы басып өтіп, Африкадағы ең ірі экономикаға айналдырды, сонымен қатар әлемдегі 24-ші орында тұр. Нигерия экономикасы мұнай секторына қатты тәуелді, ол экспорттық табыстың 98%-ын және федералды үкімет кірісінің 83%-ын құрайды, сондай-ақ оның ЖІӨ-нің 14%-ын құрайды. Мұнайдың мол байлығына қарамастан Нигерия әлемдегі ең кедей елдердің бірі болып саналады, жан басына шаққандағы табысы 1000 долларды құрайды және халықтың 70 пайыздан астамы кедейлікте өмір сүреді. 2005 жылдың қазан айында 15 мүшелі Париж клубы Нигерияның 60 пайыз қарызын кешіруге келісті. Алайда, Нигерия әлі де 12,4 миллиард долларды өтеуге және басқа да шарттарды орындауға міндетті. 2006 жылдың наурыз айында Париж клубының келісімінің екінші кезеңі Нигерияның қарызын тағы 34 пайызға кешіруді көздейді, ал Нигерия қарыз берген елдерге қалған қарызын қайтаруға жауапты болады. Халықаралық валюта қоры (ХВҚ), жақында Нигерия үкіметінің қатаң қаржы саясатын қолдағаны үшін мақтаған, елге қарыз бермей Нигерияны бақылауға алуға рұқсат етіледі.

Ресей

Мұнай бағасының жоғары деңгейде болуы Кеңес Одағына біраз уақытқа дейін Совет блогының нашарлаған экономикасын қолдауға мүмкіндік берді, ал 1980 жылдардағы мұнайға толы жағдай кезінде мұнай доллары түсімдерінің азаюы 1989 жылы блоктың ыдырауына себеп болды.

Сауд Арабиясы

1973 жылы Сауд Арабиясы және басқа да араб елдері 1973 жылдың қазан айында Йом Кипур соғысында Израильді қолдаған АҚШ, Ұлыбритания, Жапония және басқа да батыс елдеріне мұнай эмбаргосын енгізді. Эмбарго мұнай дағдарысына әкелді, ол әлемдік саясат пен әлемдік экономикаға қысқа және ұзақ мерзімді әсер етті. Сауд Арабиясы мұнайға негізделген экономика болып табылады, негізгі экономикалық қызметтерде үкіметтің қатаң бақылауы бар. Бұл елде әлемдегі ең ірі мұнай қоры бар, ол әлемдегі дәлелденген қорлардың 25% құрайды және әлемдегі мұнайдың ең көп мөлшерін өндіреді. 2005 жылы Гавар кен орны Сауд Арабиясының мұнай өндіру қуатының шамамен жартысын құрады. Сауд Арабиясы мұнай экспортының ең ірісі болып табылады және ОПЕК-те жетекші рөл атқарады, оның өндірісті арттыру немесе қысқарту туралы шешімдері әлемдік мұнай бағаларына дерлік бірден әсер етеді. Бұл – энергия қоры мен мұнайды ғана емес, табиғи газды өндіруі арқылы әлемдік аренада билік пен ықпал ету тұрғысынан қазіргі заманғы энергия супердержавасының ең жақсы мысалы. Сауд Арабиясы көбінесе әлемдегі жалғыз "мұнай супердержавасы" деп аталады. Иран мен Сауд Арабиясы арасындағы ықпалдасқан қақтығыс 2014 жылы баға соғысын бастау туралы Сауд Арабиясының шешіміне, сондай-ақ АҚШ пен Ресей арасындағы суық соғыс бәсекелестігіне күшті ықпал еткен деп саналады. Ларри Эллиотт «Сауд Арабиясының көмегімен Вашингтон мұнай бағасын төмендетуге тырысып, әлсіз нарықты шикі мұнаймен толтыруда. Ресей мен Иран мұнай экспортына қатты тәуелді болғандықтан, олармен келісу оңайырақ болады деп есептеуге болады» деді. Ресейдің ең ірі мұнай компаниясы «Роснефть» вице-президенті Сауд Арабиясын Ресейге қарсы сөз байласуда айыптады.

Америка Құрама Штаттары

1998 жылы АҚШ тұтынған энергияның шамамен 40 пайызы мұнай есебінен болды. АҚШ әлемдегі мұнай тұтынудың 25 пайызына жауапты, ал әлемдегі дәлелденген мұнай қорының тек 3 пайызы мен әлем халқының 5 пайызынан аспайды. 1980 жылғы қаңтарда президент Джимми Картер бұл туралы нақты айтты: "Парсы шығанағы аймағын бақылауға кез келген сыртқы күштің жасаған әрекеті АҚШ-тың өмірлік маңызы бар мүдделеріне жасалған шабуыл деп есептеледі."

Венесуэла

Мұнай және газ журналының (OGJ) мәліметінше, Венесуэлада дәстүрлі мұнай қоры бар, бұл Батыс жарты шардағы кез келген елдегі ең ірі қор. Оған қоса, оның Канадаға ұқсас дәстүрлі емес мұнай кен орындары бар, олар әлемдегі дәстүрлі мұнай қорымен шамамен тең. Оның шамамен жартысын қазіргі технологияны қолдана отырып, қазіргі бағамен өндіруге болады. Венесуэланың Ориноко бидайық құмдары Канаданың Атабаска мұнай құмдарына қарағанда аз тұтқыр, яғни оларды дәстүрлі тәсілдермен өндіруге болады, бірақ терең жерленген, сондықтан оларды ашық карьерлік әдіспен алу мүмкін емес. Халықаралық қауымдастық осы аса ауыр мұнай қорларын мойындату үшін Венесуэла оларды өзінің дәстүрлі қорларына қосуға кірісті, бұл елдің мұнай қорының жалпы көлемінің шамамен жартысын құрайды. Бұл оған әлемдегі ең ірі мұнай қоры статусын береді, тіпті Сауд Арабиясынан да басып өтеді. Венесуэла 1975–1976 жылдары мұнай өнеркәсібін ұлттандырып, Petróleos de Venezuela S. A. (PdVSA) мемлекеттік мұнай және табиғи газ компаниясын құрды. PdVSA елдегі ең ірі жұмыс беруші болып табылатынмен қатар, елдің ЖІӨ-нің үштен бір бөлігін, үкімет кірісінің 50 пайызын және Венесуэла экспорттық табысының 80 пайызын құрайды. Соңғы жылдары президент Чавестің ықпалымен Венесуэла үкіметі PdVSA-ның бұрынғы тәуелсіздігін шектеді және елдің көмірсутек секторын реттейтін ережелерді өзгертті. 1990 жылдары Венесуэла мұнай секторының жоғарғы деңгейін жеке инвестицияларға ашты. «Апертура» деп аталатын осы саясат жиынтығы 32 операциялық қызмет көрсету келісімін (OSA) 22 жеке шетелдік мұнай компаниясымен жасауға мүмкіндік берді, олардың ішінде Chevron, BP, Total және Repsol YPF сияқты халықаралық мұнай компаниялары да бар. Венесуэла президенті Уго Чавес бұрынғы әкімшіліктердің экономикалық саясатынан күрт өзгеше бағыт ұстанды. PdVSA енді «ақша машинасы» ретінде және соңғы мүмкіндік ретінде жұмыс істейді; шетелдік мұнай кәсіпорындары ұлттандырылды және үкімет өтемақы төлеуден бас тартты. Венесуэланың мұнай өндірісі туралы бағалаулар әртүрлі. Венесуэла мұнай өндірісінен асып түскенін мәлімдейді, бірақ мұнай саласының сарапшылары мен АҚШ Энергия ақпараттық басқармасы оның көлемі одан әлдеқайда төмен деп санайды. Басқа да есеп берудің бұрыс екендігінен басқа, оның өндірісінің көп бөлігі аса ауыр мұнайды құрайды, ол әртүрлі өндіріс бағалауларында дәстүрлі мұнаймен бірге есептеледі немесе есептелмейді. АҚШ Энергия ақпараттық агенттігінің бағалауынша, 2006 жылдың желтоқсанында Венесуэланың мұнай өндірісі 3,3 миллион баррельді құраған 1997 жылғы ең жоғары көрсеткіштен 24%-ға төмендеді. Соңғы кезде Венесуэла Кариб теңізі (Petrocaribe), Анд аймағы (Petroandino), Оңтүстік Америка (Petrosur) және Латын Америкасы (Petroamerica) үшін аймақтық мұнай бастамаларын іске қосуға ұмтылды. Бұл бастамаларға мұнай дамытуға көмек көрсету, мұнай өңдеу қуаттарына инвестиция салу және мұнай бағасына жеңілдіктер ұсыну кіреді. Осы үш бастаманың ең дамыған – Petrocaribe, 2005 жылы 13 ел алдын ала келісімге келді. Petrocaribe аясында Венесуэла Кариб теңізіндегі елдерге шикі мұнай мен мұнай өнімдерін артықшылықты шарттармен және бағалармен ұсынады, ал 2005 жылдың тамызында Ямайка бірінші болып келісімге қол қойды.

According to the Oil and Gas Journal (OGJ), Venezuela has of proven conventional oil reserves, the largest of any country in the Western Hemisphere. In addition it has non conventional oil deposits similar in size to Canada's at approximately equal to the world's reserves of conventional oil. About of this may be producible at current prices using current technology. Venezuela's Orinoco tar sands are less viscous than Canada's Athabasca oil sands – meaning they can be produced by more conventional means, but are buried deeper – meaning they cannot be extracted by surface mining. In an attempt to have these extra heavy oil reserves recognized by the international community, Venezuela has moved to add them to its conventional reserves to give nearly of total oil reserves. This would give it the largest oil reserves in the world, even ahead of Saudi Arabia. Venezuela nationalized its oil industry in 1975–1976, creating Petróleos de Venezuela S. A. (PdVSA), the country's state run oil and natural gas company. Along with being Venezuela's largest employer, PdVSA accounts for about one third of the country's GDP, 50 percent of the government's revenue and 80 percent of Venezuela's exports earnings. In recent years, under the influence of President Chavez, the Venezuelan government has reduced PdVSA's previous autonomy and amended the rules regulating the country's hydrocarbons sector. In the 1990s, Venezuela opened its upstream oil sector to private investment. This collection of policies, called apertura, facilitated the creation of 32 operating service agreements (OSA) with 22 separate foreign oil companies, including international oil majors like Chevron, BP, Total, and Repsol YPF. Hugo Chávez, the President of Venezuela sharply diverged from previous administrations' economic policies. PDVSA is now used as a cash cow and as an employer of last resort; foreign oil businesses were nationalised and the government refused to pay compensation. Estimates of Venezuelan oil production vary. Venezuela claims its oil production is over , but oil industry analysts and the U. S. Energy Information Administration believe it to be much lower. In addition to other reporting irregularities, much of its production is extra heavy oil, which may or may not be included with conventional oil in the various production estimates. The U. S. Energy Information Agency estimated Venezuela's oil production in December 2006 was only , a 24% decline from its peak of 3.3 million in 1997. Recently, Venezuela has pushed the creation of regional oil initiatives for the Caribbean (Petrocaribe), the Andean region (Petroandino), and South America (Petrosur), and Latin America (Petroamerica). The initiatives include assistance for oil developments, investments in refining capacity, and preferential oil pricing. The most developed of these three is the Petrocaribe initiative, with 13 nations signing a preliminary agreement in 2005. Under Petrocaribe, Venezuela will offer crude oil and petroleum products to Caribbean nations under preferential terms and prices, with Jamaica as the first nation to sign on in August 2005.