Кіріспе

Америка экономисі (1921–2010)

Клара Хуанита Моррис Крепс (11 қаңтар 1921 – 5 шілде 2010) – американдық экономист, педагог және кәсіпкер, 1977–1979 жылдары президент Джимми Картер басқаруымен АҚШ-тың 24-ші сауда министрі қызметін атқарған. Демократиялық партия мүшесі Крепс осы лауазымға тағайындалған алғашқы әйел және президенттік кабинетте қызмет еткен төртінші әйел (HUD министрі Патрисия Робертс Харриспен бірге).

Ерте өмір және мансап

Крепс Клара Хуанита Моррис 1921 жылғы 11 қаңтарда Кентукки штатының Линч қаласында дүниеге келді. Ол Кения (құрмет аты Блэр) және Элмер М. Морристің қызы болды. 1944 жылғы 11 тамызда Солтүстік Каролина университетінің бұрынғы профессоры Клифтон Холланд Крепсқа тұрмысқа шықты. Олардың екі қызы мен бір ұлы болды. Крепс 1976 жылы мемлекеттік қызметі үшін Солтүстік Каролина сыйлығымен марапатталды және 20 құрметті ғылыми дәреже алды. Ол 10 ірі корпорацияның директорлар кеңесіне кірді. 1976 жылғы президенттік сайлауда жеңіске жеткеннен кейін президент Джимми Картердің командасына кірген саяси кеңесші Энн Векслер Крепсті Картер әкімшілігіндегі лауазымға ұсынды. Крепс Сауда хатшысы болып тағайындалды. 1979 жылғы 31 қазанда лауазымынан қанағаттанды. Оның орнына Филип М. Клуцник келді. Крепс 2010 жылғы 5 шілдеде Солтүстік Каролина штатының Дарем қаласында 89 жасында Альцгеймер ауруының салдарынан қайтыс болды. Ол Солтүстік Каролина штатының Чапел-Хилл қаласындағы Крест шіркеуінің зиратына жерленді.

Отбасылық негіздер

Харлан округінде тұратын Крепс Кентукки штатының көмір өндіру саласымен мәшһүр аймағында өсті. Анасының туыстары көбінесе фермерлер болғандықтан, Крепстің әкесі бастапқыда көмір кенішінің бухгалтері болып жұмыс істеді, кейін кішкентай, тәуелсіз көмір шахтасының басқарушысы болды. Крепс кішкентай кезінде ата-анасы ажырасып кеткен. Әкесі ажырасқан ата-ананың балаларына тиетін әсерді азайту үшін жақын жерде тұрды. Крепстің бес бауыры болды: бір үлкен әпкесі және төрт інісі. Кейін ол онымен қайта байланысып, ол да Дьюк университетінде докторлық диссертациясын қорғап жатқанда танысты. Сол жазда Крепс пен оның күйеуі инфляцияны тоқтатуға және жалақының тым жылдам өсуіне жол бермеуге тырысқан жалақы сарапшылары болып жұмыс істеді. Ол AT&T, Armco, Chrysler, Citicorp, JCPenney, John Deere, Kodak, RJR Nabisco, UAL Corporation және Zurn Industries сияқты түрлі корпорациялардың директорлар кеңесіне мүше болды. Есеп әлеуметтік қамсыздандыру жүйесінің жалпы жағдайын және оның мүмкіндіктерін қарастырды. Есеп Крепстің өзінің әлеуметтік қамсыздандыру саясаты бойынша келісетін мына сөзімен басталды: «Зейнеткер американдықтарды ыңғайлы және қолжетімді түрде қамтамасыз етудің шын мәнінде жолы жоқ». Есептің қорытындысы бойынша, халықтың әлеуметтік қамсыздандыру жүйесінің болашағына қызығушылығының артуы зейнеткерлік төлемдерін сақтап қалуға көмектеседі. Адамдар әлеуметтік қамсыздандыруға қаражат қайдан түсетінін білуге және жүйе жұмыс істеуін қамтамасыз ету үшін әр жыл сайын зейнеткерлік жасына жететін жаңа адамдардың санын қадағалауға белсенді болуы керек. Сауда министрі қызметін атқарган кезінде Крепс Денсаулық сақтау, білім беру және әлеуметтік қамсыздандыру департаментіне әлеуметтік қамсыздандыруға жарамдылық жасын біртіндеп көтеру керектігін, әйтпесе төлемдердің қарқыны тым тез төмендеп кетеді деген ұсыныс енгізді. Бұл бірден американдықтардың наразылығын тудырды, өйткені олар өздеріне қажетті мерзімнен артық жұмыс істегісі келмеді. Оның есептеулері бойынша, әлеуметтік қамсыздандыру қорының жеткілікті деңгейде болуы үшін оның шешімін белгілі бір мерзім ішінде жүзеге асыру қажет болды. Оның көзқарасы біраз бұрын болғанымен, ақырында үкімет Крепстің ұсынысын орындап, әлеуметтік қамсыздандырудың қадір-қасиетін сақтап қалды.

Мәдени сурет

Крепс ролін 2020 жылы Amazon Studios стримингтік сериалы «Аңшылар» да Беки Энн Бейкер сомдады.