Кіріспе
Кино түсіруде ұзақ кадр (үздіксіз кадр, үздіксіз түсірілім немесе "онер" деп те аталады) фильмнің өзінің немесе фильмдердің жалпы монтаждау темпінен әлдеқайда ұзаққа түсіріледі. Ұзақ кадрларда маңызды камера қозғалысы және күрделі актерлер орналастыруы жиі кездеседі, бірақ бұл міндетті емес. "Ұзақ кадр" терминін "ұзақ көрініс" терминімен шатастырмау керек, себебі "ұзақ көрініс" ұзақ линзаның қолданылуын білдіреді, ал кадрдың ұзақтығын емес. Бастапқыда ұзақ кадрдың ұзындығы кинокамераның пленкаға арналған бөліміне сыятын пленка мөлшерімен шектелген, бірақ цифрлық бейне технологиясы кадрдың ең ұзақ болу мүмкіндігін едәуір арттырды.
In filmmaking, a long take (also called a continuous take, continuous shot, or oner) is shot with a duration much longer than the conventional editing pace either of the film itself or of films in general. Significant camera movement and elaborate blocking are often elements in long takes, but not necessarily so. The term "long take" should not be confused with the term "long shot", which refers to the use of a long lens and not to the duration of the take. The length of a long take was originally limited to how much film the magazine of a motion picture camera could hold, but the advent of digital video has considerably lengthened the maximum potential length of a take.
Алғашқы мысалдар
1948 жылы "Жебе" фильмін түсіргенде Альфред Хичкок фильмді бір-бірінен үздіксіз естілетін түсірілім әсеріне қол жеткізуді жоспарлады, бірақ қолда бар камералардың фильм қабылдағыштары 35 мм фильмнің 1000 футынан артық сыймады. Сондықтан әрбір түсірілімге бір рулон фильм жұмсалып, 10 минутқа дейін созылды. Көптеген түсірілімдер ешқандай ерекшеліктері жоқ бетке (мысалы, кейіпкердің күртесінің артына) бағытталды, ал келесі түсірілім сол нүктеден айналып шығу арқылы басталады. Фильмнің барлығы 11 түсірілімнен тұрады. Энди Уорхол және оның серігі, авангард режиссері Джонас Мекас 16 мм фильм арқылы Auricon камерасын пайдаланып, 10 рулон фильмге 485 минуттық "Империя" (1965) атты тәжірибелік фильмін түсірді, бұл 35 мм камераға қарағанда ұзақ түсірілімге мүмкіндік берді. "Камера шамамен 33 минутқа түсірілетін 1200 футтық фильм рулонын қолданды".
Кейінгі үлгілері
Театрларда көрсетілген бірнеше көркем фильмдер, мысалы, Timecode (2000), Russian Ark (2002), PVC 1 (2007), Victoria (2015) және Boiling Point (2021) бір-бір аптасыз түсірілген. Басқалары толығымен ұзақ кадрлар сериясынан тұрады, ал тағы көбі әдеттегіден көп монтаждалған фильмдер ішінде бір немесе екі ерекше ұзақ кадрмен танымал. 2012 жылы The Hut Project өнер ұжымы 3 сағат 33 минут 8 секундқа созылған 360° бұрылыспен түсірілген The Look of Performance атты цифрлық фильм шығарды. Фильм секундына 50 кадрмен түсірілді, демек, соңғы көрсетілген жұмыс 7 сағат, 6 минут және 17 секундқа созылады. Телевизиядағы мысалдың бірін HBO телеарнасының "Нағыз детектив" сериалының бірінші маусымында көруге болады. Төртінші эпизодта "Кім келді?" басты кейіпкер детектив Растин Коль (Мэттью МакКонахи сомдаған) қауіпті ауданда орналасқан есірткі сату орынын тонауды шешкен мотоциклшілер тобына жасырын кіріп кетеді. Кадр мотоциклшілердің есірткі орынына келуімен басталады, ал МакКонахи кейіпкері оларды ертіп барады. Алты минуттық кадрда бірнеше үйге кіру және шығу, бірнеше көшеден өту және қоршаудан асып өту көрсетіледі, сонымен қатар оқ атып, айқайлайтын қылмыскерлер, мотоциклшілер және полиция қызметкерлері пайда болады. МакКонахи бастапқыда мотоциклшілер тобына көмектеседі, содан кейін оларды ұстап алу үшін қарсы шығып, көшбасшысын үздіксіз кадрдың жартысынан астамын сүйреп әкетеді. Режиссер Кэри Жожи Фукунага The Guardian газетіне: "Бізге әр бөлімнің тікелей эфирдегі театрлық қойылым сияқты қатысуы қажет болды. Бізде үйлерде жасырынып отырған гримерлер болды, олар [Кольдің құрбаны] Джинджердің басына грим жаға алатын. Оны жасау үшін бір секундқа тоқтадық. Сонымен қатар, бізде ауладағы қосымша актерлар болды, оларға белгілі сөздерді айту және белгілі орындарға жүгіру тапсырылды. Каскадерлер каскадерлермен бірге дұрыс уақытта келу үшін үйлестірді, ал арнайы эффекттер жасаушылар сырттан көбік кірпіштерді лақтырып, оқ атып тұрды." Джон Уик фильмдері ұзақ төбелес сахналарымен танымал. Бұл барлық түсірілімдер үшін тек бір жоғары сапалы камераны пайдаланудың бюджеттік шектеулеріне байланысты болды, сондықтан төбелес сахналарына қатысқан қосымша актерлармен тығыз хореография жасау қажет болды. Олар шайқас барысында алғашқы құрбандардың қатарында болғандықтан, камерадан қашып, жаңа шабуылдаушылар рөлінде қайта пайда болуға тиіс болды. 2010 жылы суретші-инженер Джефф Либерман Эрик Гунтермен бірлесіп 4 минуттық музыкалық видео түсірді, онда OK Go инди-тобы "End Love" әнін орындады. Видео үш камерамен 18 сағат бойы, күн батқаннан бастап келесі күні сағат 11-ге дейін үздіксіз түсірілді. Түсірілген материалды уақытты жылдамдату әдісімен өңдеп, 170 000 есе жылдамдыққа дейін жеткізілді, сонымен қатар 1500 кадр/секунд жылдамдықпен түсірілген қысқаша баяулатылған фрагменттер де қосылды.
Тізбелік түсірілім
Тізбекті кадр – кадр, ұзақ түсірілім, толық повестволық тізбекті қамтиды, оның ішінде толық көрініс бар, яғни әртүрлі орындар немесе әртүрлі уақыт кезеңдері. Бұл термин көбінесе бүкіл сахнаны құрайтын кадрларға қатысты қолданылады. Мұндай кадрда күрделі камера қозғалысы болуы мүмкін. Оны кейде француз тілінде "plan séquence" деп те атайды. Тізбекті кадрды қолдану реалистік немесе маңызды фондық және ортаңғы жолға орналасқан оқиғаларды көрсетуге мүмкіндік береді. Актерлер сахнада жүріп, өз істерін атқарады, ал камера бір тереңдік жазықтығынан екіншісіне және кері ауысады. Фреймнен тыс маңызды оқиғалар көбінесе жылжымалы камерамен, әдетте бір үздіксіз түсірілімде бірнеше панорама арқылы көрсетіледі. Мысалы, Мартин Скорсезенің "Жақсы жігіттер" (1990) фильміндегі "Копакабана кадры", онда Генри Хилл (Рэй Лиотта) әйелін ас үйден өтіп түнгі клубқа алып барады. Роберт Альтманның "Ойыншы" (1992) фильмі күрделі хореографиялық сегіз минуттық кадрмен басталады, ол бірнеше кейіпкерлерді әртүрлі орындарда, ішкі және сыртқы жағдайларда көрсетеді. 17 сахнаның ішінде бір кейіпкер Орсон Уэллстің "Зұлымдыққа тиісу" (1958) фильмінің төрт минуттық кадры туралы айтады. Жан-Пьер және Люк Дарденнің "Розетта" (1999) фильмі бес минуттық үздіксіз кадрмен аяқталады. Дарден ағайындары "Екі күн, бір түн" (2014) фильмі үшін де ұзақ тізбектер түсірді, олардың кейбіреулері он минуттан тұрады.
Толық метражды үздіксіз түсірілген фильмдер
"Бір кадрлық көркем фильм" (сондай-ақ "үздіксіз кадрлық көркем фильм" деп те аталады) – бір камерамен бір үздіксіз түсірілген, немесе осылай түсірілгендей сезім тудыру үшін жасалған толық метражды фильм. Бұл өте қиындыққа толы және ұзақ, үздіксіз түсірілімді жүзеге асыру үшін қажетті техникалық талаптарды ескере отырып, мұндай толық метражды фильмдерді тек цифрлық кинокамералардың пайда болуымен ғана жасау мүмкін болды.