Кіріспе
Мауи аралы (гавай тілінде: Мауи) – Гавай аралдарындағы екінші ірі арал, 727,2 шаршы миль (1883 км²) аумақты алып жатыр. АҚШ-тағы ең үлкен аралдардың 17-сі болып табылады. Мауи – Мауи округінің бес аралының бірі, оның құрамына Молокай, Ланаи, Кахулаве және Молокини кіреді. 2020 жылы Мауиде 168 307 адам тұрды, бұл Гавай аралдарында Оаху мен Гавай аралынан кейін үшінші ең көп көрсеткіш. Кахулуи – аралдағы ең ірі санақ аумағы (CDP), 2020 жылы 28 219 адам тұрады және аралдың коммерциялық және қаржылық орталығы болып табылады. Уайлуку – округ орталығы және 2010 жылғы мәліметтер бойынша үшінші ірі CDP. Басқа да маңызды елді мекендер: Кихеи (Кихеи қаласындағы CDP-де Уайлеа мен Макена, аралдағы екінші ең көп халқы бар), Лахаина (Лахаина қаласындағы CDP-де Каанапали мен Капалуа) және Мауи (Макауао, Пукалани, Кула және Улупалакуа). Бұрын Мауи Нуинің бір бөлігі болған Мауиде екі жанартаулық нысан басым: оңтүстік-шығыстағы Халеакала және солтүстік-батыстағы Батыс Мауи таулары. Бұл екі жанартау шамамен 9,7 километрлік тар жолақпен (истмус) байланысқан, соның арқасында аралға «Долина аралы» деген лақап ат қойылған. Мауиде дамыған туризм индустриясы бар, 2022 жылы шамамен үш миллион турист келді. 2017 жылғы деректерге негізделген 2023 жылғы есепте Мауи округі экономикасының шамамен 40% туризммен байланысты екені анықталды. Танымал туристік орындар: Каанапали және Вайлеа аймақтарындағы курорттар; Хана және Хана тас жолы; Иао аңғары; Халеакала ұлттық паркі; сондай-ақ жағажай спорты мен демалысқа арналған жерлер.
The island of Maui ('/m//aʊ//i/; Hawaiian: ) is an island in the Hawaiian archipelago, its second largest at 727.2 square miles (1,883 km2). It is the 17th largest in the United States. Maui is one of Maui County's five islands, along with Molokai, Lānai, Kahoolawe, and Molokini. In 2020, Maui had a population of 168,307, the third highest of the Hawaiian Islands, behind Oahu and Hawaii Island. Kahului is the largest census designated place (CDP) on the island, with a 2020 population of 28,219, and the island's commercial and financial hub. Wailuku is the county seat and is the third largest CDP as of 2010. Other significant populated areas include Kīhei (including Wailea and Makena in the Kihei Town CDP, the island's second most populous), Lāhainā (including Kāanapali and Kapalua in the Lāhainā Town CDP), and Upcountry Maui (including Makawao, Pukalani, Kula, and Ulupalakua). Once part of Maui Nui, Maui is dominated by two volcanic features: Haleakalā in the southeast, and the West Maui Mountains in the northwest. The two volcanos are connected by an isthmus about six miles wide that gives the island its nickname, the Valley Isle. Maui has a significant tourism industry, with nearly three million visitors in 2022. A 2023 report based on 2017 data concluded that nearly 40% of Maui County's economy was tourism related. Popular tourist destinations include the resorts in the Kāanapali and Wailea areas; Hāna and the Hana Highway; Iao Valley; Haleakalā National Park; and locations for beach sports and activities.
Этимология
Гавайидің жергілікті дәстүрі аралдың атын Гавайи аралдарын ашқан деп саналатын теңізші Хавайилоа туралы аңызбен байланыстырады. Аңыз бойынша, Гавайилоа аралды өзінің ұлы Мауидің құрметіне атаған, ал Мауидің бұрынғы аты Ихикапалаумаева болған. Мауи аралы сонымен қатар солтүстік-батыс және оңтүстік-шығыс жартауларын байланыстыратын үлкен құрлық үшін "Долина аралы" деп те аталады.
Геология және топография
Мауидің әртүрлі ландшафты геология, топография және климаттың үйлесімінің нәтижесі болып табылады. Гавай аралдарының тізбегіндегі әрбір жанартаулық конус базальттен, қараңғы, темірге бай / кремнийге кедей жыныстан тұрады, ол миллиондаған жылдар бойы мыңдаған жерлерден сұйық лава ретінде ағып шыққан. Оның бірнеше жанартаулары бір-біріне жақын орналасқандықтан, олардың беткейлеріндегі лава ағындары бірігіп, жалғыз аралды құрады. Мауи – осындай «жанартаулық жұп» аралдың бірі, ол екі қалқан тәрізді жанартаудың бірігуінен пайда болған, олар аралықты құрап, біріккен. Ескі, батыс жанартауы қатты эрозияға ұшырап, көптеген тік жарқабақты арналармен тілінген, нәтижесінде Батыс Мауи тауларының шыңдары (гавай тілінде Мауна Кахалавай) қалыптасқан. Пуу Кукуи – 1764,18 м биіктіктегі ең биік шыңы. Шығыс жағындағы үлкен, жас жанартау Халеакала теңіз деңгейінен 3055,01 м биіктікке көтеріледі және теңіз түбінен шыңына дейін өлшенеді. Екі жанартаудың да шығыс беткейлерінде терең ойысқан аңғарлар мен тік жарқабақты шатқалдар бар, олар таудан төмен қарай тасты, желді жағажайға дейін созылады. Аралық құмдық эрозиялық шөгінділерден пайда болған. Мауидің соңғы жанартаулық белсенділігі (Халеакаланың оңтүстік-батыс жарылыс аймағынан бастау алған) шамамен 1480 және 1600 жылдар аралығында болған болуы мүмкін; нәтижесіндегі лава ағындары Шығыс Мауидің оңтүстік-батыс жағалауындағы Ахихи шығанағы мен Ла Перуз шығанағы арасындағы Кинау мүйісінде орналасқан. Халеакала ұйықтап жатыр және одан әрі белсенділігі болуы мүмкін деп саналады. Мауи – Ланаи, Кахулаве, Молокаи аралдары мен қазір су астында қалған Пингвин Банкі кіретін Мауи Нуи деген үлкен бірліктің бөлігі. Теңіз деңгейінің төмендеу кезеңдерінде, соның ішінде 200 000 жыл бұрын, олар араларындағы бұғаздың тереңдігіне байланысты бір арал ретінде біріккен.
Микроклиматтар
Мауиде барлық микроклиматтардың үлгілері бар, олардың әрқайсысы белгілі бір аймақтарға тән. Жел соғатын жазықтар – Аралдың солтүстік және солтүстік-шығыс жағында 609,60 м-ден төмен орналасқан. Пассаттық желдерге шамамен перпендикуляр. Жаңбырлы, жиі жауады. Көбінесе бұлтты немесе жартылай бұлтты болады. Ауа температурасы салыстырмалы түрде біркелкі (және жұмсақ). Жел соғатын жазықтарда күндізгі температура жоғары, ал түнгі температура жел соғатын жерлердегіден төмен болады. Құрғақ ауа-райы басым, тек таулардан желге қарай соққан сирек жаңбырлар мен қысқа мерзімді дауылдардан басқа. Ішкі жазықтар – Басқа жазық аймақтардың ерекшеліктерін бөлісетін аралық жағдайлар. Күнделікті жергілікті жылудан пайда болатын бұлттардан кейде қарқынды жауын-шашын жауады. Жел соғатын жағалаудағы биік тау беткейлері, жауын-шашын көп – Жыл бойында көп бұлтты және жауын-шашын көп болады. Орташа температурасы жұмсақ, бірақ ылғалдылығы басқа аймақтарға қарағанда жоғары. Желдің астындағы төменгі тау беткейлері – Жауын-шашын мөлшері төменгі жазықтарға қарағанда көп, бірақ желдің астындағы ұқсас биіктіктегі жағалауға қарағанда әлдеқайда аз; алайда, ең көп жауын-шашын төменгі таулардың жотасында болады. Бұл жерде ауа температурасы таудың жел жауып тұрған беткейлеріндегіден жоғары. Биік таулар – Халеакала тауында 1524,00 м-ден жоғары, жауын-шашын биіктікпен бірге тез төмендейді. Салыстырмалы ылғалдылық он пайыз немесе одан да төмен болуы мүмкін. Бұл аймақта штаттағы ең төменгі температуралар байқалады: ауа температурасы мұздың түсуінен төмен. Бұл микроклиматтар Мауидің негізгі аймақтарын бөліп көрсетуге көмектеседі: Орталық Мауи; желдің астындағы Оңтүстік Мауи және Батыс Мауи; жел соғатын Солтүстік жағалау және Шығыс Мауи; және Мауидің жоғарғы аймағы. Орталық Мауи негізінен Кахулуи және Вайлуку қалаларынан тұрады, және Батыс Мауи таулары мен Халеакала арасындағы тегіс аймақты алып жатыр. Кахулуи аралдың орталығы болып табылады және жыл бойы тұрақты, жоғары температураны сақтайды. Кахулуидің микроклиматы ылғалды болуы мүмкін, бірақ көбінесе салыстырмалы түрде құрғақ және жиі желді болады. Вайлуку аймағы Батыс Мауи тау тізбегіне жақын орналасқан. Онда жауын-шашын жыл бойы көп түседі және ылғалдылық жоғары. Оңтүстік Мауи (Кихей, Вайлеа және Макена) және Батыс Мауи (Лахаина, Каанапали және Капалуа) екеуі де желдің астында орналасқан. Бұл аймақтар әдетте құрғақ, күндізгі температурасы жоғары және жауын-шашын мөлшері ең аз. (Ерекшелік – биіктіктегі, халық тұрмайтын Батыс Мауи шыңы, оның солтүстік және шығыс жағында жылына 500 мм-ге дейін жауын-шашын жауады.) Солтүстік жағалау (Пайя және Хайку) және Шығыс Мауи (Киане, Хана және Кипахулу) екеуі де аралдың жел жағында орналасқан. Бұл аймақтарда солтүстік-шығыс бағытындағы пассаттық желдің әсерінен жауын-шашын мөлшері жоғары, ал биіктікте жауын-шашын мөлшері едәуір артады. Upcountry Maui – бұл Халеакала тауының батыс бетіндегі еңіс аймақ, оның ішінде Макавао, Пукалани және Кула қалалары бар. Бұл аймақ 0-ден 0-ге дейін биіктікте орналасқан, ал климат күндіз (00-ден 0-ге дейін) жылу және кешке салқын болады. Биіктік неғұрлым жоғары болса, кешкі уақытта салқын болады: Мауи қысы кезінде Жоғарғы Кула таңғы сағаттарда суық болуы мүмкін, ал Халеакала шыңы тоңудан төмен түсіп, қармен қапталуы мүмкін. Мауидің климаттық деректері
Ай Қазан Қыркүйек Мамыр Қысым Жұма Октябрь Қараша Желтоқсан
Жалпы теңіз температурасы °F (°C) 76.3 (24.6) 75.5 (24.2) 75.3 (24.1) 75.9 (24.4) 76.8 (24.9) 77.7 (25.4) 78.6 (25.9) 79.3 (26.3) 80 (26.7) 80 (26.7) 78.9 (26.1) 77.1 (25.1)
Источник: meteodb.com
(24.6)75.5
(24.2)75.3
(24.1)75.9
(24.4)76.8
(24.9)77.7
(25.4)78.6
(25.9)79.3
(26.3)80
(26.7)80
(26.7)78.9
(26.1)77.1
(25.1)Source: meteodb. com
Жаңбыр жауған
Жаңбыр жиі жауады; кейбіреулері күшті болғанымен, көпшілігі жеңіл және қысқа болады. Күн күркіреп, шаңқаяды, бірақ бұл сирек кездеседі, тіпті қатты дауыл кезінде де. Жаз айларында төмендіктерде сауда желдері құрғақ маусымды қамтамасыз етеді. Маалеа шығанағынан Каупоға дейінгі жағалау сызығы сияқты, жел соғатын жағалау аймақтарындағы жылдық жауын-шашынның орташа мөлшері құрайды. Ал, Халеакаланың төменгі жел бағытындағы беткейлерінде, әсіресе Хана тас жолы бойында орташа көрсеткіш одан да асады. Биг-Бог, Халеакала ұлттық паркінің шетінде, Ханаға қарап тұрған, шамамен биіктіктегі жерде 1978-2007 жылдар аралығындағы 30 жыл ішінде орташа жылдық жауын-шашын мөлшері шамамен құрады. Егер Гавайи аралдары болмағанда, осы су кеңістігіндегі орташа жылдық жауын-шашын шамамен болар еді. Бірақ Мауи және басқа аралдардың таулы жер бедері орташа жауын-шашын шамамен қамтамасыз етеді. Төмендіктерде жаңбыр көбінесе түнгі немесе таңғы сағаттарда жауады, ал түстен кейін жауын-шашынның болу ықтималдығы ең төмен. Жауын-шашынның тәуліктік өзгеруі жаз айларында ең айқын байқалады, себебі жазғы жаңбыр көбінесе түнгі сауда желдерінен туындайды. Төмендіктердегі қысқы жаңбырлар дауылдардың салдарынан болады және күндіз де, түнде де жаууы мүмкін. Жауын-шашынның өзгеруі қыс айларында әлдеқайда жоғары, себебі кейде дауылдар жауын-шашынның жалпы көлеміне елеулі үлес қосады. Жаңбырдың осындай үлкен ауытқуы кездейсоқ құрғақшылықтарға әкеледі, бұл кейде экономикалық зиянға ұшыратады. Бұл осы аймақтағы қысқы жаңбырлар жеткілікті жауын-шашын тудыра алмағанда болады, бұл оларға ең көп тәуелді болатын, сауда желдерінен тыс, әдетте құрғақ аймақтарға әсер етеді. 2011–2012 жылғы қыс Мауи және басқа да аралдардағы жел соғатын беткейлерде қатты құрғақшылыққа әкеп соқты.
Табиғат тарихы
Мауи – Гавайи аралдарындағы дөңгелек киттердің қыстау орталығы, олар Мауи округі аралдары арасындағы қорғалған Ауау каналында қыстайды. Көптеген киттер әр жылғы күзде Аляска суларынан шамамен көшіп келіп, қарашадан сәуірге дейін жылы суларда жұптасып, балалайды. Олар көбінесе топта көрінеді: бірнеше ересектерден тұратын шағын топтар немесе анасы, баласы және бірнеше талапкерлерден құралған топтар. Дөңгелек киттер – қорғауға алынған, құрып кету қаупі төнген түр, оларды АҚШ федералдық және Гавайи штатының заңдары қорғайды. Солтүстік Тынық мұхитында 21 000-26 000-ға жуық дөңгелек кит бар деп есептеледі. Олар ластану, жоғары жылдамдықты коммерциялық кемелер және әскери сонарлық сынақтар сияқты көптеген қауіптерге тап болғанымен, соңғы жылдары олардың саны жылдық 7% өсіммен тез өсті. Мауиде Халеакаланың солтүстік-шығыс беткейінде үлкен тропикалық жаңбырлы орманы бар, ол аралдың сол жағы үшін су жинау алабы қызметін атқарады. Орманның қиын жер бедері оның көп бөлігін игеруге кедергі келтірді. Мауиде көптеген коралды рифтер бар. Дегенмен, олардың көпшілігі ластану, су ағыны және туризм салдарынан зардап шекті, бірақ теңіз тасбақалары, дельфиндер және Гавайидің танымал тропикалық балықтары әлі де кең таралған. Мауидің қорғасын жағында бұрын құрғақ бұлтты орманы болған, бірақ соңғы үш жүз жыл ішінде адам қызметінен ол жойылды.
Жабайы табиғат
Мауи аралының құстар әлемінде кейбір басқа Гавайи аралдарындағы эндемикалық құстардың көптігі байқалмайды. Осыдан 200 000 жыл бұрын ол Мауи Нуидің бір бөлігі болғандықтан, құстардың немесе басқа түрлердің кез келген аралға ғана тән болу ықтималдығы төмендеді. Молокаиде бірнеше эндемикалық құс түрлері болғанымен, қазіргі уақытта Мауи Нуидің басқа аралдарында эндемикалық құстар аз. Мауи Нуи кезеңінде және одан кейін Мауиде моа-нало түрі (Молокаи, Ланаи және Кахулаведе де кездеседі), гариер түрі (Молокаимен ортақ ағаш гариері), сипатталмаған теңіз бүркіті (тек Мауиде), және жерде тіршілік ететін үш түрлі ұшпайтын ибис (Apteribis sp.), сондай-ақ басқа да түрлер мекендеген. Бүгінде Мауидің ең танымал қалған эндемикалық құстары – ‘Акохекохе (Palmeria dolei) және Мауи попугайсы (Pseudonestor xanthophrys), басқаша айтқанда Кивикиу, екеуі де өте қауіпті және тек Халеакаланың жел соғатын беткейлеріндегі альпілік орманды жерлерде ғана кездеседі. Табиғатты қорғау жұмыстары аналық попугайлардың өлімін азайту жолдарын қарастырды, себебі бұл популяцияның азаюына себеп болатын маңызды фактор. Попугайлардың масалар арқылы таралатын ауруларға, әсіресе құс безгегіне төзімділігі төмен, сондықтан 1500 метрден жоғары орналасқан орман ғана оларға пана болады. 2018 жылы Мауидің шығысындағы мекендеу ортасын қалпына келтіру жұмыстары жүргізілді. Мауи халқының өсуімен бірге, бұрын дамылмаған және пана болған жерлердің көлемі азайып барады. Бұл жойылып бара жатқан түрлер үшін қауіпті. Осы жойылып бара жатқан түрлердің мүддесі үшін флора мен фаунаның мекендеу ортасын қорғау қажет. 250-ден астам жергілікті флора түрлері федералдық деңгейде жойылып бара жатқан немесе қауіп төндіретін түрлер тізіміне енгізілген. Мауи және басқа аралдарда кездесетін құстарға Ииви (Drepanis coccinea), ‘Апапане (Himatione sanguinea), Гавайи ‘Амакихи (Chlorodrepanis virens), Мауи ‘Алауахио (Paroreomyza montana), сондай-ақ Нене (Branta sandvicensis, Гавайидің мемлекеттік құсы), Гавайи құты (Fulica alai), Гавайи шұңқыры (Himantopus mexicanus knudseni) жатады. 2024 жылы Халеакала ұлттық паркі парктегі масалардың санын азайту үшін қақтығысатын жәндіктер әдісін қолдана бастады. Мауи сонымен қатар Гавайидің жалғыз құрлықта тіршілік ететін сүтқоректісі – Гавайидің ақ қошқар батырына да мекенжай болып табылады. Теңіз сүтқоректілерінің ішінде айналмалы, дельфин және дақты дельфиндер ерекше аталады. Жыл сайын мыңдаған горбаты киттер аралдарға келіп тұрады.
Тарих
Мауидің алғашқы тұрғындары Таитиден келген полинезиялықтар болды. Олар қапу жүйесін енгізді, бұл өмірдің барлық саласына әсер ететін қатаң әлеуметтік тәртіпті құрып, Гавай мәдениетінің ядросына айналды. Қазіргі Гавай тарихы 18 ғасырдың ортасында басталды. 1790 жылы Гавай аралының патшасы Камехамеха I Мауиге шабуыл жасады және шешуші нәтижесіз Кепанивай шайқасын өткізді. Ол кейінірек Хавайиге оралып, қарсыласымен күресіп, бірнеше жылдан соң Мауиді бағындырды.
Еуропа
1778 жылы 26 қарашада Джеймс Кук Мауи аралын көрген алғашқы еуропалық болды. Кук аралға ешқашан аяқ баспады, себебі ол қолайлы қону орнын таба алмады. Алғашқы еуропалық құрметті адым басқан француз адмиралы Жан Франсуа де Галап, Лаперуз графы, 1786 жылы 29 мамырда Ла Перуз шығанағы аталған жағалауға қонды. Одан кейін еуропалықтар да келді: саудагерлер, кит аулаушылар, ағаш кесушілер (мысалы, сандал ағашы) және миссионерлер. Соңғылары 1823 жылы Жаңа Англиядан келіп, сол кездегі Гавайи астанасы Лахайнаға қоныстанды. Олар жергілікті тұрғындарды киіммен жапты, хула биін тыйым салды және мәдениетті күрт өзгертті. Миссионерлер оқу мен жазуды үйретті, гавай алфавитін жасады, Лахайнада баспахана ашты және бұрын ауызша беріліп келген аралдар тарихын жазуға кірісті. Миссионерлер жергілікті мәдениетті өзгерті де, сақтап та қалды. Діни қызмет мәдениетті өзгертті, ал сауат ашуға бағытталған күш-жігер тарихты және тілді сақтады. Миссионерлер Лахайнада алғашқы мектепті – 1831 жылы ашылған және бүгінге дейін жұмыс істеп келе жатқан Лахайналуна миссионерлік мектебін құрды.
Киттер аулау
Кит аулау дәуірінің (1843–1860) ең шарықталу кезінде Лахайна маңызды орталық болды. Маусым ішінде 400-ден астам кеме келді, ал бір уақытта 100-ге жуығы Лахайна жолдарында тоқтады. Кемелер күндер емес, апталар бойы тұрақтады, ұзақ ішімдікке және проституцияның өркендеуіне жағдай жасады, миссионерлер оған қарсы күресті. 19 ғасырдың соңында мұнай кит майының орнына қолданыла бастағандықтан, кит аулау күрт төмендеді. Гавайидің қалған бөлігімен бірге Мауи Гавай Корольдігінің, Гавай Республикасының, Гавай территориясының және Гавай штатының құрамына кірді. 1937 жылы Vibora Luviminda кәсіподағы төрт Мауи қант плантациясына қарсы, жалақыны көтеруді және бес бригадирді жұмыстан шығаруды талап етіп, Гавай аралдарындағы соңғы этникалық ереуіл акциясын ұйымдастырды. Мануэль Фагель және тағы тоғыз ереуіл жетекшісі тұтқындалып, жұмысшыны ұрлауда айыпталды. Фагель ереуіл жалғасқанда төрт ай түрмеде отырды. Ақырында, Vibora Luviminda өз ұстанымын жеткізді және жұмысшылар 85 күндік ереуілден кейін жалақыны 15%-ға арттыруға қол жеткізді, бірақ жазбаша шарттама жасалмады.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Мауи екінші дүниежүзілік соғыстың Тынық мұхитындағы театр әрекеттерінде әскери база, оқу орталығы және сарбаздардың демалыс алаңы ретінде қатысты. 1943-1944 жылдары шаңырағында 100 мыңнан астам әскер орналасқан. 4-ші теңіз жаяу әскері дивизиясының негізгі базасы Хайкуде болды. Жағажайлар десант түсіруді жаттығу үшін, сондай-ақ теңіздік қирату және диверсиялық әрекеттерге дайындалу үшін қолданылды.
Даму
2007 жылға дейін аралдың халқы тез өсті. Кихей АҚШ-тағы ең қарқынды дамыған қалалардың бірі болды (төмендегі кестеге қараңыз). Арал көптеген зейнеткерлерді және оларға қызмет көрсететін мекемелерді тартты. Халық санының өсуі көлік, тұрғын үй бағасы/қолайлылығы және суға қол жеткізу сияқты мәселелерді тудырды. 2000 жылдары жылжымайтын мүліктің құрылысын жалғастыруға рұқсат беру мәселесі бойынша пікір таластар болды. Тұрғын үйлердегі демалысқа арналған үйлер даудың ошағына айналды – олардың көпшілігі рұқсатсыз болды және күш қолдану күшейгеннен кейін жабылды. Гавайи Superferry аралдар арасындағы қызметті қысқа мерзімге ұсынды, бірақ экологиялық саралап зерттеуді аяқтамағаны үшін тыйым салынды. 2016 жылы Мауи тұрғындары билік өкілдерін, глифосаттың құрамына қатысты талаптар орындалмағанын білгеннен кейін, жолдарға органикалық пестицидтерді қолдануға көндірді.
Сумен жабдықтау
Кейінгі жылдары құрғақшылықтар болды, Иао суқоймасына қысым артты, және су алу күніне 18 миллион АҚШ галлонынан (68 000 м3) асты. Жақындағы бағалаулар Мауиде тәулігіне шамамен 476 миллион галлон (1,800,000 м3) ауыз су болуы мүмкін екенін көрсетіп тұр, оның барлығы дерлік мұхитқа ағып түседі. Ауыл шаруашылығы үшін қажетті су көбінесе Шығыс Мауи өзендерінен келеді, ол 19 ғасырда қытай жұмысшылары қазған туннельдер мен каналдар желісі арқылы бағытталған. 2006 жылы Пайа қаласы округ әкімдігіне бұрынғы ананас өсіру аймағында 1,2 дибромоэтан және 1,2 дибромо-3-хлоропропанмен ластанған белгілі бұлақтардан алынған тазартылған суды араластыруға қарсы петиция ұсынды. Ауыл шаруашылығы компаниялары осы химиялық заттарға байланысты жауапкершіліктен босатылды. 2009 жылы Гавайи істері жөніндегі кеңсе және басқалар сотта қант компаниялары төрт өзеннен алатын су көлемін азайтуы керек екенін сәтті дәлелдеді.
Экономика
Туризм Мауидің басты индустриясы болып табылады. Басқа ірі секторларға тұрғын үй құрылысы, бөлшек сауда, бизнес-қызметтер, денсаулық сақтау және мемлекеттік сектор жатады. Мауи ауыл шаруашылығы және ақпараттық технология салаларында да маңызды рөл атқарады. Жұмыссыздық деңгейі 2006 жылдың желтоқсанында 1,7%-ға төмендеп, 2009 жылдың наурызында 9%-ға дейін көтерілді, содан кейін 2013 жылдың соңына қарай 4,6%-ға, ал 2018 жылдың қаңтарында 2,1%-ға дейін түсті.
Ауыл шаруашылығы
Мауидің негізгі ауыл шаруашылығы өнімдері жүгері және басқа да тұқымдар, жемістер, мал және көкөністер болып табылады. Нақты өнімдерге кофе, макадамия жаңғағы, папая, гүлдер және жаңа ананас кіреді. Тарихи тұрғыдан алғанда, Мауидің негізгі өнімдері қант пен ананас болған. Мауи Лэнд & Ананас Компаниясы және Гавай Коммерциялық және қант компаниясы (HC&S, Александр және Болдуин компаниясының еншілес компаниясы) ауыл шаруашылығы қызметіне үстемдік еткен. 2016 жылы қант өндірісі тоқтатылды. Haliimaile Pineapple Co. компаниясы бұрынғы Мауи Лэнд & Ананас Компаниясының жерінде ананас өсіреді. 2014 жылдың қараша айында Мауи округінің референдумы генетикалық түрлендірілген егістерге мораторий енгізді. Содан кейін Монсанто және басқа агробизнес компаниялары сот шешімімен мораторийді тоқтатты. 1974 жылы Калифорния штатының Калистога қаласындағы Напа аңғарының шарапшы отбасынан шыққан Эмиль Тедески Гавайидегі алғашқы коммерциялық шарап зауытын, Улупалакуа ранчосындағы Тедески шарап зауытын құрды.
Ақпараттық технологиялар
Аралдағы технологиялық ұйымдардың көпшілігі Кихейде орналасқан Мауи ғылыми-зерттеу және технология паркін мекендейді. Оның ішінде Мауи ғылыми-зерттеу және технология орталығы да бар. Бұл Гавайи штатының Жоғары Технологияларды Дамыту Корпорациясының бағдарламасы болып табылады, аталған корпорацияның мақсаты – Гавайидің коммерциялық жоғары технология секторының өсуіне көмектесу.
Астрофизика
Мауи – жоғары деңгейдегі астрономиялық зерттеулердің маңызды орталығы. Халеакала обсерваториясы – Гавайидегі алғашқы астрономиялық зерттеу және әзірлеу мекемесі, ол Мауи ғарыш бақылау алаңындағы (MSSS) электр-оптикалық құрылыста жұмыс істеді. "Ұзақ уақыт бойы белсенді емес Халеакала жанартауының 10 023 фут (3055 метр) биіктігіндегі шыңында, спутниктік бақылау құрылғылары деректерді жинау және байланыс қолдауын қамтамасыз ететін зерттеу және әзірлеу мекемесімен бірге орналасқан. Биік орналасуы, құрғақ климаты және жарық ластануының жоқтығы жыл бойы спутниктерді, зымырандарды, адам жасаған орбиталық қоқыстарды және астрономиялық объектілерді бақылауға мүмкіндік береді."
Сноркингпен жүзу
Мауиде шнорхелинг – ең танымал әрекеттердің бірі, аралдың төңірегінде шнорхелинг жасауға болатын 30-дан астам жағажай мен шығанақ бар. Мауидің тұрақты желдері солтүстік-шығыстан соғады, сондықтан Мауидің оңтүстік және батыс жағалауларында шнорхелинг жасау үшін ең танымал орындар осы жерлерде. Мауидегі көптеген таулар тұрақты желдердің аралдың оңтүстігінде және батысында орналасқан жағажайларға жетпеуіне көмектеседі, нәтижесінде мұхит суы өте таза болады.
Шамамен серфинг
Мауи желсерфингпен айналысуға әйгілі орын. Канаха Бич Паркі – өте танымал желсерфинг алаңы, егер толқындар болса және жел болмаса, онда SUP (stand up paddleboard) немесе серфингшілер де болуы мүмкін. Желсерфинг Мауиде 1980-жылдардың басынан бері дамыды, сол кезде ол жабдықты сынап көру және осы спортты наситтау үшін өте қолайлы орын ретінде танылды.
Серфинг
Гавайидегі ең танымал спорт түрлерінің бірі - серфинг. Хоокипа жағажай паркі Мауи аралындағы ең әйгілі серфинг және виндсерфинг орындарының бірі болып табылады. Басқа да әйгілі немесе жиі серфингке қолданылатын аймақтарға Slaughterhouse Beach, Honolua Bay, Pe'ahi (Jaws) және Fleming Beach жатады. Мауидің солтүстік жағы қыс айларында ең көп толқындарды қабылдаса, оңтүстік және батыс жағы жаз айларында көбірек толқындарды қабылдайды. Аралдардың орналасуына байланысты, жазғы оңтүстік толқындары әлсіз және сирек кездеседі.
Китсерфинг
Мауи аралындағы ең жаңа спорт түрлерінің бірі - кайтсерфинг, әсіресе Канаха жағажай паркінде.
Туризм
Мауидегі ірі туристік орындарға Хана тас жолы, Халеакала ұлттық паркі, Иао аңғары және Лахаина кіреді. Хана шоссесі Мауидің шығыс жағалауымен өтеді, тауларды айналып, қара құмды жағажайлар мен сарқырамалардың қасынан өтеді. Халеакала ұлттық паркі – Халеакала жанартауының орны, ол қазірде ұйықтауда. Мауи жағалауындағы кез келген жағажайда шноркелинг жасауға болады. Мауиде серфинг пен виндсерфинг те танымал. Басты туристік аймақтар – Батыс Мауи (Каанапали, Лахаина, Напили Хоноковай, Кахана, Напили, Капалуа) және Оңтүстік Мауи (Кихеи, Вайлеа, Макена). Круиздік кемелердің басты порты Кахулуиде орналасқан. Лахайна порты (Лахайна қаласында) және Маалеа порты (Лахайна мен Кихеи арасында) сияқты кішкентай порттар да бар. Лахайна аралдағы басты тартымды орындардың бірі болды, 2023 жылғы өртке дейін дүкендер мен мейрамханалармен толы көше теңіз жағасына дейін созылған. Жергілікті жұртшылық оны Лахаинатаун деп атайды, ол гавайиліктердің бастауынан бастап, саяхатшылар мен қоныс аударушылардың келуіне және маңызды кит аулау порты ретінде пайдаланылуына дейін, ұзақ және алуан түрлі тарихқа ие. Мауи округі 2004 жылы 2 207 826 туристі қабылдады, ал 2007 жылы бұл көрсеткіш 2 639 929-ға жетті, Мауи аралы үшін жалпы туристік шығындар 3,5 миллиард АҚШ долларынан асты. Оаху аралы жапон туристері үшін ең танымал болса, Мауи аралы негізінен АҚШ материгінен және Канададан келгендерге ұнайды: 2005 жылы аралға 2 003 492 отандық саяхатшы келді, ал халықаралық саяхатшылардың саны 260 184 болды. Мауи соңғы жылдары «Әлемдегі үздік арал» деп танылып, көптеген саяхат индустриясының наградаларын жеңіп алғанымен, жергілікті тұрғындар мен экологиялық белсенділер Мауидің тым жоғары дамуына алаңдаушылық білдірді. Саяхатшылардан аралды зерттеу кезінде қоршаған ортаға тигізетін зиянды азайтуға тырысулары сұралады. Save Makena сияқты бірнеше белсенді топтар жергілікті азаматтардың құқықтарын қорғау үшін үкіметке сотқа жүгінген. 2008 жылы Мауиде Aloha Airlines және ATA Airlines компанияларының көктемде банкротқа ұшырауынан туризмде үлкен шығын болды. Norwegian Cruise Line компаниясының үш кемесінің екіншісі мамыр айында қызметтен алынды. Pacific Business News Мауи туристік бизнесі 166 миллион долларлық кіріс жоғалтқанын хабарлады.
Көлік
Мауи автобусы – арал бойынша шалғай тарифтермен көлік қызметін ұсынатын, округтік бюджеттен қаржыландырылатын бағдарлама.
Денсаулық сақтау
Мауи аралында екі аурухана бар. Біріншісі, Мауи Мемориалдық медициналық орталығы, Мауи округінің жалғыз жедел жәрдем көрсететін ауруханасы. Ол Уайлуку қаласында, Кахулуи әуежайынан шамамен 6,4 километр (4 миль) қашықтықта орналасқан. Екіншісі – Кула ауруханасы – аралдың оңтүстік жартысындағы Кула ауылдық елді мекенінде орналасқан шағын аурухана. Кула ауруханасы, Ланаи қауымдық ауруханасымен бірге (Мауи округінде орналасқан, бірақ көршілес Ланаи аралында) Мауи Мемориалдық медициналық орталығының еншілес мекемелері болып табылады. Барлық үш аурухана да төтенше жағдайларда кез келген уақытта жұмыс істейді. Техникалық түрде аурухана немесе жедел жәрдем бөлімі болмаса да, аралдың оңтүстік-шығысындағы шалқып жатқан Хана қаласында орналасқан Хана денсаулық сақтау клиникасы (немесе Хана медициналық орталығы) Америкалық медициналық жауап беру қызметімен және Мауи Мемориалдық медициналық орталығымен бірлесіп, өмірлік қауіпті жағдайдағы науқастарды тұрақтандырып, тасымалдауға жұмыстандырылған. Ол да шұғыл және төтенше жағдайларда тәулік бойы ашық.