Кіріспе

Vafþrúðnir (Ескі скандинав: Vafþrúðnir; "күшті тоқымашы") – скандинав мифологиясындағы дана жотун. Оның аты Vaf – тоқу немесе өру, ал thrudnir – күшті немесе қуатты дегенді білдіреді. Кейбір түсіндірулерде бұл "жаңылмақтарда күшті" деген мағынаны береді. Оны Vafthruthnir немесе Vafthrudnir деп латын әрпімен жазуға болады. "Поэтикалық Эдда" поэмасының "Vafþrúðnismál" бөлімінде Vafþrúðnir, Одінге (жасырынып) үй иесі және зиялылық күрестегі қарсыласы болады, нәтижесінде Vafþrúðnir жеңіледі.

Әдебиет пен танымал мәдениетке ұқсастықтар

Один мен Вафструднирдің кездесуінің құрылымы, Норд гервар сагасындағы Гестумблинди мен Хайдрек патшасының оқиғасына және Билбо мен Голлум арасындағы "Хоббиттің қараңғыдағы жұмбақтарына" ұқсас. Бұл оқиғалардағы көптеген жұмбақтар бір-біріне жақын және барлығы да бірдей типтегі сұрақпен аяқталады. Хайдрек патшасы мен Гестумблинди арасындағы жұмбақ айтысы, Один тағы да жасынып, Вафструднирге Балдрға соңғы сөздері туралы қойған сұрағымен бітеді. Билбоның Голлумға қойған соңғы сұрағы оның қалтасында не бар екені туралы. Один мен Билбо жұмбақ жарысының қалыптасқан үлгісін бұзып, зат немесе мифологиялық оқиға туралы жұмбақ орнына, іс жүзінде шешуге келмейтін, бірақ қарапайым сұрақ қояды. Голлум мен Хайдрек патшасы екеуі де қарсыластарына ашуланып, көңілі қалады. Хайдрек патшасы ашуға беріліп, Тирфинг деген қылышын Одинге қаратады. Голлум Билбоның сұрағының ерекшелігіне байланысты үш рет болжауға талап қояды. Бұл Вафструднирдің Один жеңген кезде тағдырына мойынұсынып, сабырлы болғанымен керісінше. Осылайша, Одиннің Вафструднирмен жұмбақ айтысы скандинавиялық мифологиядағы басқа да туындыларға ғана емес, сонымен қатар "Хоббит" сияқты заманауи әдебиетке де әсер етті.