Кіріспе

Британдық "Superstars" телесериалы – әртүрлі спорт түрлерінен таңдалған элиталық спортшылардың онсайыс сияқты бірнеше жарыста бақ сынасатын теледидарлық спорт жарысы болды. Спортшылар өздері кәсіби түрде айналысатын спорт түрінде жарысуға құқығы жоқ. Әр жарыстағы нәтижесіне қарай ұпайлар беріледі. Барлық он жарыс соңын да ең көп ұпай жинаған спортшы чемпион атанды. Бастапқы ABC нұсқасында спортшылар ең көп жеті жарысқа қатыса алатын, бірақ өз мамандығы бойынша спорт түрінде жарысуға рұқсат етілмеді. Жарыстың әлемдік, халықаралық, еуропалық және британдық нұсқаларында спортшылар 10 жарыстың 8-іне қатыса алатын, ешкімге өз спортында жарысуға рұқсат берілмеді, бірақ кейбір ережелерде жеңілдіктер қарастырылған. Бұл идеяны 1948 және 1952 жылғы Олимпиаданың фигуралы сырғанау чемпионы Дик Баттон жасаған. Ол бұл идеяны АҚШ-тың үш телеарнасына ұсынды, ал ABC оны 1973 жылғы қысқа арналған арнайы бағдарлама ретінде сатып алды. Алғашқы "Superstars" жарысы 1973 жылдың ақпанында Флорида штатының Ротонда-Вест қаласында өтті, оның жеңімпазы – тікқабыспен секіруші Боб Сигрен болды. BBC жарысты көрсетіп, 31 желтоқсан 1973 жылы британдық спортшылар туралы жеке бағдарламасын эфирге шығарды, оның жеңімпазы – 400 метрлік кедергілермен жүгірудің Олимпиада чемпионы Дэвид Хемери атанды. 1970-1980 жылдары жарыстардың теледидарда көрсетілімі Еуропа мен Солтүстік Америкада кең таралды. Еуропалық спортшылар қатысатын кезекті жарыстар 1975 жылы басталды, ал 1977 жылдан 1982 жылға дейін алты рет "Superstar" әлем чемпионаты өтті. Жарысқа қатысушылар 100 метрлік спринт, 800 метрлік жүгіру, кедергілермен жүгіру, ауыр атлетика, футбол, ескек есу, теннис, баскетбол, велосипед жарысы, ату және жүзу сияқты түрлі спорттық жарыстарға қатысты. Спорт түрлері уақыт өте келе және әртүрлі ұлттық және халықаралық жарыстарда өзгерді. Алғашқы жарыста кедергілер жолы болмады, бірақ үстел теннисі мен бейсбол соққысы қосылды, ал еуропалық нұсқаларда 600 метрлік кедергілермен жүгіру, тік еңісті велодромдағы жабық велосипед жарысы және әйгілі "Гимнастика сынақтары" болды. Канадалық футболшы Брайан Бадд 1978 жылдан 1980 жылға дейін үш рет қатарынан әлем чемпионатында жеңіске жетіп, "Superstars" жарыстарында жеңіліске ұшырған емес.

1973 жыл

Алғаш рет 1973 жылдың ақпанында АҚШ-та ABC арнасында көрсетілген «Супержұлдыздар» бағдарламасы Ұлыбританияда 1973 жылдың 31 желтоқсанында «Ұлыбританияның спорттық супержұлдыздары» деген атаумен, американдық форматқа ұқсас түрде эфирге шықты. 1973 жылдан 1985 жылға дейін BBC бағдарламасын жүргізген Дэвид Вайн: «1972 жылы Рон Пикеринг, мен, Дон Риви, Билли Бременер және телепродюсер Барни Колехан Лидс қаласындағы қонақ үйде отырып, «Супержұлдыздар» бағдарламасын жасадық, бірақ BBC осы идеяны қабылдамады. Содан кейін Дик Баттон оны АҚШ-та бастады, ал BBC оның құқықтарын сатып алды», – деді. Тамыз айында Кристалл Паласта түсірілген және Ұлыбританияның жеті үздік спортшысы арасындағы жарыс ретінде жарнамаланған бұл жарысты 1968 жылғы Олимпиада чемпионы, 400 метрлік кедергілерден жүгіруші Дэвид Хемери жеңіп алды. Ол Джеки Стюарт, Бобби Мур, Джо Багнер, Роджер Тейлор, Тони Джеклин және Барри Джонды жеңді. Бағдарламада алғаш рет гимнастикалық сынақ (Пикеринг жасаған, оған жүгіру, медициналық допты лақтыру, параллельді таяқшалардағы иілімдер және секірулер кірді) ұсынылды. Жеңіс соңғы кедергілермен жүгіруге дейін шешілді, онда Хемери 100 метрлік кемшілікті жеңіп, Барри Джонды 60 метр қалғанда оқтап өтті. Жаңа жыл қарсаңында көрсетілген бағдарлама үлкен сәттілікке ие болды және келесі жылы қайта көрсетілді.

1974 жыл

1974 жылы екінші жарыста жеңіл ауыр салмақтағы әлем чемпионы Джон Контех ауруға шалдыққан Хемэри мен Колин Беллді оңай жеңіп, тағы да Кристал-Паласта титул жеңіп алды. Конте бұл жарыстың қызу бәсекесінің боксшы ретіндегі өнерін жетілдіргенін айтты. Осы спорт түрлері аралық жарыстың басталуы көптеген мықты спортшыларды одан да жоғары деңгейге көтерілуге ынталандырып, жеңімпаз елдің "ең үздік спортшысы" атағын иелене алатынын көрсетті, сонымен қатар жақында зейнеткерлікке шыққан чемпиондарға (Хемэри және Линн Дэвис сияқты) карьераларын жалғастыруға мүмкіндік берді.

1975 жыл

Ұлыбританиядағы алғашқы екі жекелей жарыстың сәтті өтуінен кейін, 1975 жылы британдық ұлттық «Супержұлдыздар» жарысы тоқтатылып, шараға континенттік Еуропадан қатысушылар да шақырылды. Алты іріктеу турнирінен соң, финал Роттердамдағы Ahoy жабық аренасында өтті, ол ағаштан жасалған тік велосипед жолымен әйгілі болды. Бұл «Супержұлдыздарды» үлкен сәттілікке жеткізіп, құрлық бойынша үлкен көрермендер жинады және Халықаралық және Әлемдік «Супержұлдыздар» жарыстарына жол ашты. Еуропалық «Супержұлдыздардың» алғашқы жылындағы есімде қалған оқиғалардың қатарында Малькольм Макдональдтың 100 метрлік спринтте 10,9 секундтік «Супержұлдыздар» рекордын көрсетуі (басқа бәсекелес қате старт алғаннан кейін жарыс екі рет қайта өткізілді), Дэвид Хемеридің 600 метрлік кедергілі жүгірісте құлау салдарынан голландиялық хоккейші Тайс Крюизден жеңілуі, швед дискіні лақтырушы Рикки Брухтың спорт залындағы ауыр атлетика және медициналық допты лақтыруда рекордтар жасауы, сондай-ақ полюспен секіруші Кьелл Исаксонның тұңғыш рет қатысуы, ол Швециядағы іріктеу турнирінде жеңіске жетіп, 80 мүмкін ұпайдың 69-ын жинады. Роттердамдағы финалға дейін Крюиз көлік апатында ауыр жарақат алды және оның орнына Хемери шықты, ол ақырында екінші орынды иеленді. Кьелл Исаксон тағы да жарысқа үстемдік етіп, сегіз жарысының төртеуінде жеңіске жетіп, үш жарыста екінші немесе үшінші орынды алды, бір жарыс қалғанда жеңімпаз атанды. Еуропалық «Супержұлдыздар» ережелері спортшыларға «жақын мамандық» саналатын жарыстарға шектеулі мүмкіндіктері бар қатысушылармен қатысуға мүмкіндік берді, яғни Хемери мен Исаксонға 100 метрлік спринтке және кедергілі жүгіріске қатысуға рұқсат етілді, бірақ басқа финалистерге артықшылық бергеннен кейін ғана. Соңғы 600 метрлік кедергілі жүгірісте Хемери қарсыластарынан 100 метрлік кемшілікті өтеуге тырысып, екінші орынды жеңіп алды, судан секіргенде қайтадан ауып, соңғы 100 метрді жараланған білезік байламдарымен аяқтады.

1976 жыл

1976 жылы ұлттық жарыстар қайта басталды және Хемери тағы да Ұлыбританияның супержұлдызы атанды, Конте мен Формула-1 әлем чемпионы Джеймс Хантты оңай жеңді. Осы кезде Хемери "кәсіби супержұлдызға" айналып, Ұлыбританияда, Еуропада және АҚШ-та өнер көрсетіп, өзінің жаттығу режимін жасады. Оның өнері жақсарды, тіпті 1976 жылғы Олимпиаданың дзюдошысы Дэвид Старбрук спорт залындағы сынақтарда параллельді таяқтан түсу рекордын жаңартса да, Хемери Ұлыбританияның үздік спортшысы болды. Еуропалық Супержұлдыздар сайысында Исаксон Швецияда өткен кезеңде Хемериді жеңді. Екі ең танымал жеңімпаз – Бьёрн Борг пен Кевин Киган кестедегі келіспеушіліктерге байланысты Роттердам финалына қатыса алмады. Киганның жеңісі оның жарыс барысында апатқа ұшыраған сәтін есте қалдырды. Арқасы, иығы және белiнде жаралар алған Ливерпуль футболшысы жарыстан шығуға дайын болды, бірақ оны көруге келген көпшілік алдында: "Бұл трибунадағы адамдар менің өзімді ақымаққа айналдыруымды көру үшін келді және олардың осыған құқығы бар!" деді, велосипедіне қайта мініп, қайта жарыста жеңіске жетті. Содан кейін Киган тік жарға қадам басуда жеңіске жетті, бірақ көптеген танымал спортшылар сияқты, оның кестесі Супержұлдыздар форматының талаптарына сай тұрақты қатысуға мүмкіндік бермеді. Осының салдарынан Исаксон сияқты жақсы танылмаған спортшылар өз мамандықтарынан тыс жерде де танымал болды. Ахой финалында Исаксон бес жарыста жеңіске жетіп, ең жақын қарсыласынан 20 ұпайға озып кетті. Алғашқы сегіз орын алғандар келесі жылы АҚШ-та өтетін World Superstars жарысына қатысуға кепілдік алды.

1977 жыл

1977 жылы екі жаңа чемпион анықталды, Исаксон тек Әлемдік додаға қатысты, ал Дэвид Хемери Америка Супержұлдыздарына қатысты. Ұлыбританияның ұлттық Супержұлдыздарында ескекші Тим Крукс қатаң бәсекеде дорба тастаушы Джефф Кейпсті жеңіп алды, бірақ Еуропа финалына ілікпеді, Испаниядағы іріктеу кезеңінде Франсуа Траканеллиге бір ұпайпен есе жіберді. Ұлыбританияны Ahoy финалында регби лигасының ойыншысы Кит Филдинг өкілдік етті, ол Хемеридің британдық Супержұлдызының ең жақсы көрсеткішімен теңесіп, екінші орынды иеленді. 1977 жылғы Еуропа Супержұлдыздарының жеңімпазы – көлік апатынан толық жазылған Ties Kruize болды. Тек жабық ғимараттағы кедергілерден өту жарысы қалғанда, Крюизе Жан Пол Коштан бір ұпайға қалып қойды, ал Филдингтен бес ұпайға озып кетті. Кош өзінің барлық жарыстарын аяқтағаннан кейін Филдинг соңғы жарыста жеңіске жетіп, Крюизенің үшінші орыннан жоғары көтерілмеуі керек болды. Филдинг жарысын аяқтағаннан кейін (және қуанышпен тойлағаннан кейін) Крюизе соңғы түзуде жылдам шанамен жүзуші Ханс ван Хельденді еңсеп, 2,5 ұпаймен жеңіске жетті. Шамадан тыс шаршаған Филдинг BBC телеарнасына бұл жеңілістің «өте өкінішті, қанды оқиға» екенін айтты, бірақ екеуі де 1978 жылғы Әлем чемпионатына қатысуға құқық алды.

1979 жыл

1978 жылы Ұлыбританияның ұлттық немесе Еуропалық «Супержұлдыз» сайысы өткізілмеді, бірақ 1979 жылы екі шара да қайта жанданды, сонымен қатар 35 жастан асқан қатысушыларға арналған жаңа «Шеберлер» сайысы өтті, оны 1964 жылғы Олимпиаданың ұзын секіру чемпионы Линн Дэвис жеңіп алды. 1979 жылы дзюдошы Брайан Джекс алғаш рет көзге түсті, ол Ұлыбританияның ең танымал «Супержұлдызына» айналды. Джекс өте күшті дене бітіміне ие болды және спорт залындағы сынақтарда тез арада көшбасшылыққа шықты, қоян-қолтық түрткілерде және әсіресе параллельдік таяқшаларда рекордтар орнатты. 1979 жылғы Ұлыбританияның ұлттық финалында Джекс қарсыластарын толық жеңіп, содан кейін Роттердамда Еуропа чемпионатында бақ сынады. Бұл титулды бұрын ешбір британдық жеңіп алған емес, бірақ Джекс бұрынғы чемпион Тайс Круизге қарсы басты үміткер саналды. Джекс спорт залындағы сынақтарды жеңіп, велоспортта жаңа рекордтық уақыт көрсетті. Соңғы шара – кедергілермен жүгірудің басында Джекс аз ғана басымдыққа ие болды, бірақ жарыстан шығып қалды. Круиз кедергілермен жүгіруде жеткілікті ұпай жинап, Джекспен бірінші орын үшін тең бөлісті. Теңдікті шешу жүйесі болмағандықтан, екеуі де Еуропа «Супержұлдызы» атанды, бұл Джекске Ұлыбританияның ең сәтті «Супержұлдызы» деген атақ әкелді. 1979 жылдың соңында Джекске белдеме ісігі ұстағандықтан, Багам аралдарындағы Әлем чемпионатына қатыса алмады.

1980 жыл

Супержұлдыздар Ұлыбританияда 10 миллионнан астам теле көрерменді тұрақты түрде қызықтырды, ал Джекс балалар телешоуларында жиі пайда болып, әдетте маргиналды спорт түрлерінің өкілдеріне қол жеткізе алмайтын деңгейде танымал болды. 1980 жылы «Супержұлдыздар» қайта кеңейтілді, бағдарламалар тізіміне «Халықаралық Супержұлдыздар» қосылды, бірақ бұл Еуропалық жарыстың тікелей алмастырылуы болды. Ұлыбритания, АҚШ, Ирландия, Жаңа Зеландия, Швеция, Нидерланды және Австралияда танымал болғанымен, «Супержұлдыздар» онжылдықтың басында өзінің шыңына жетті, және бірінен соң бірі (Еуропадан бастап) қатысушы елдер жарыстан шықты. 1980 жылы Джекске қарсы Дэйли Томпсон шықты, ол 1980 жылғы Олимпиада ойындарында онсайыс бойынша жеңіске жеткеннен кейін әлемдегі ең үздік көпсайысшы спортшы ретінде танылды. Ұлыбританияның ұлттық финалына Брайан Бадд қатысқанда, Брайан Джекс Томпсонмен, баскетболдан Стив Ассиндермен, бессайысшы Дэнни Найтингейлмен және жаңа «шебер» - бұрынғы 400 метрлік кедергілерден жүгіруші Джон Шервудпен күш сынасты, ол іріктеу кезеңінде барлық жарыстарын жеңіп, жаңа рекорд орнатты. Спорт залындағы сынақтарда Джекс тіреуде 80 ұпай, ал жылдам түсуде 73 ұпай жинады, екінші орындағы Шервудтан 18 ұпайға озып кетті. Томпсон үшінші орын алды. Екінші орынды алған Джон Шервуд әлем чемпионатына қатысуға жолдама алды, сонымен қатар үлкен ақшалай сыйлыққа ие болу мүмкіндігіне қол жеткізді. Шервудтың екінші орынды алуы үшін жарыс барысында 100 метрлік жүгіруге қатысу үшін жартылай кәсіби спортшы мәртебесіне ие болуы қажет болды (өйткені әуесқой атлет ретінде оның осы жарысқа қатысуына тыйым салынар еді). «Супержұлдыздар» жарысының басынан бері көптеген әуесқой спортшылар (әсіресе Кьель Исаксон) қатысқанмен, олар ешқашан сыйлық ақшасын ала алмады, ол ақша олардың спортына берілді. Үш рет әлем чемпионы атанған Брайан Бадд 130 000 доллардан астам, ал Боб Сигрен (бірінші әлем чемпионы) 200 000 доллардан астам ақша жеңіп алды. Израильде өткен «Халықаралық Супержұлдыздар» жарысында Джекс еуропалық «Супержұлдыздар» чемпиондары Тиес Крюизе мен Кьель Исаксонды, сондай-ақ 1980 жылғы «Тур де Франс» жеңімпазы Жооп Зоетемелькті жеңіп, жаңа титулға ие болды. Шервуд үшін – бұл уақытта Шеффилдтен келген дене шынықтыру мұғалімі, толық уақытты спортшы емес – әлем чемпионаты сәтті аяқталды, бірақ титулды жеңіп алуға ниеттенген Джекс үшін емес. Багам аралдарында екі британдық та жарыстарда жеңіске жетті: Джекс ауыр атлетикада және спорт залындағы сынақтарда (эпикалық күрес барысында Брайан Баддты жеңіп), ал Шервуд велосипед жарысында. Алайда, футболдан және 800 метрлік жүгіруден екінші орын алған Шервуд екінші орынға шықты, велосипедтік жарыс Джекс есебінен болды және оған 15 000 доллар сыйлық әкелді. Ол ресми түрде Ұлыбританияның ең үздік «Супержұлдызы» атанды, бірақ ол әлі де Баддтан 26 ұпайға артта қалды.

1981 жыл

1981 жылғы маусымды бастау үшін BBC ең табысты британдық супержұлдыздарды «Чемпиондардың күйреуі» бағдарламасына шақыруға шешім қабылдады, онда Ұлыбританияның ұлттық жарысының барлық бұрынғы жеңімпаздары, сондай-ақ екі «Өткен шебер» және еуропалық супержұлдыздардың ілеспе жарыстарын жеңген екі спортшы қатысты. Брайан Джекстің қатарында Дэвид Хемери, Кит Филдинг, Линн Дэвис, Джон Конте, Тим Крукс, Малкольм Макдональд және Джон Шервуд болды. Бұл, мүмкін, Ұлыбританияның ең күшті супержұлдыздар жарысы болды және соншама бәсекеге толы спортшылардың қатысуында рекордтардың құлауы заңды болды. Джекстің «банкерлік» жарыстарда жеңіске жеткеніне таңдануға болмады, бірақ жүгіру сынақтарында өнер таныта алмауы оған үлкен қиындықтар тудырды. Оның спорт залындағы көрсеткіштері таң қалдырды, ол өзінің жеке параллельдік сырғанау рекордын 54 секундта 100 есеге арттырып, жарықтандырылмаған Уайком спорт орталығында жаңа деңгейге көтерді; егер ол өзін бір минутқа дейін талпындырғанда, одан да көп қосып алуға мүмкіндігі болған еді. Оның инновациялық «секіру» техникасы (Баддтың сырғанау-секіру жаттығуы сияқты) кеңінен көшірілді, бірақ ешбір қарсыласы оған жақындаса алмады, және Шервуд оны қоян-қолтық жаттығуында жақын қуып жеңсе де, шын мәнінде Джекстің деңгейі бөлек еді. Супержұлдыздарды жеңудің кілті – ең жақсы жарыстарда максималды ұпай жинап, қалғандарында жоғары орынға ие болу еді – теорияда оңай, бірақ практикада өте қиын. Жекс әдетте спорт залында және ауыр атлетикада үстемдік құрды, сондай-ақ велосипед және каноэмен жарыстарда көбінесе жеңіске жетті. Бұл оған қарсыластарынан 40 ұпайлық бастапқы артықшылық берді, бірақ егер осы тізбек бұзылса, Жекс басқа жерден ұпай жинауға үміттенді. Ол екі жүгіру жарысына қатыспады және қарсыластарынан нашар оқ атқышы болды, сондықтан баскетбол немесе жүзуден жеңіске жеткеніне көз жеткізді, бұл жарыстар теңдес болатын. «Чемпиондардың күйреуі» бағдарламасында Кит Филдинг Жекстің стратегиясын бұзуға жеткілікті мүмкіндік алды. Бастапқыда Жекс жақсы көрінді, каноэде Филдингті рекордтық уақытта жеңіп алды, бірақ Филдинг велосипедпен жарыста жеңіске жеткеннен кейін Жекс жеңілді. Филдинг жарысқа қатысып, ең алдымен супержұлдыздардың 100 метрлік рекордын жаңаруды және содан кейін Жекске қарсы жақсы көрсеткіш беруді көздеген еді. Енді ол ең жоғары чемпион атанды. Оның табысының кілті – үздіксіз жақсы ұпай жинауы болды, мысалы, тік жарға қашып жүруде екінші орын алды. Тіпті «банкерін» (Дэвид Хемериге 100 метрлік жарыста) жоғалту да қиындық тудырмады. Финалдағы тік жарға қашып жүруде жеңіске жетіп, Линн Дэвис Жексті үшінші орынға түсірді. Жарақаттан кейін дзюдошы сол маусымдағы британдық финалға қатыса алмады, бұл оның супержұлдыздар тарихының ұятты соңы болды. 1978 жылғы ұмытылған Филдинг үшін бұл жаңа күн болды, ол Ұлыбритания финалдағы екінші жеңісімен оны жалғастырды. Жаңа аренада, Бэтте, Регби лигасының қанатты ойыншысы өзінің супержұлдыздардың ең жоғары деңгейіне жетті, Дэвис, бесбұрышкер Джим Фокс және Регби одағынан келген жаңа қарсыласы Энди Риплиді күшті және жан-жақты өнер көрсетуімен жеңді. Ол өзінің сәтіне жетті (су шаңғышы Майк Хейзелвуд шешуші соққыны жіберіп, Филдингке 10 ұпай сыйлады), бірақ осы маусымда өте жақсы өнер көрсетті. Ол сол жылы Халықаралық және Әлемдік Супержұлдыздарда жақсы мүмкіндіктерге ие болады деп сенуге толық негіздері болды, бірақ супержұлдыздарда жиі болатындай, өзінің формасын сақтай алмады; бәсекелестіктің үнемі өсіп келе жатқан деңгейі оны алдымен Екінші Халықаралық жарыста қайта жанданған Риплиге, содан кейін мотор майымен жұмыс істейтін Джоди Шектерге 1981 жылғы Әлемдік финалда жеңілді. Филдинг енді ешқашан да супержұлдыздар жарысын жеңе алмады. Еуропа чемпиондарының қарғысы күшін сақтап тұрғандай көрінді.

1982: Ұлыбританияның әлем чемпионы

1978 жылдан бері BBC біршама танымал «Британдық суперкомандалар» жарысын да ұйымдастырып келді, оның бастапқысынан-ақ «Атлеттер» командасы басымдық танытты. 1979 жылдан бастап осы команданың ерекше көзге түскен өкілі – Брайан Хупер болды, ол жеңіске деген зор жігері бар тірекпен секіруші еді. Ол 1979 жылғы «Суперкомандалар» финалында алғаш рет көзге түсті, кедергілер жолындағы жарыста тепе-теңдік таяқшасына секіре алмады, ал 1982 жылы ол жан-жақты дамыған спортшыға айналды. 1982 жылы «Атлеттер» командасын «Суперкомандалар» жеңісіне жеткізген Хупер сол маусымдағы Ұлыбритания финалында жаңа үміткер ретінде танылды. Ол жақсы жүзуші, каноэ мен спорттық жаттығуларда жеңілмейтін, басқа да жарыстарда бәсекеге қабілетті болды. Бірақ ол іріктеу кезеңінде каратэші Вик Чарльзтан жеңіліп, үміті күңкірегендей болды. Дегенмен, 1982 жылғы финалда Чарльз қатыса алмады, ал оның орнына Хупер келді. Ол келесі бес рет «Супержұлдыздар» турнирін жеңіп, екі рет Ұлыбританияның «Супержұлдызы», үш рет Халықаралық «Супержұлдыз» және 1982 жылғы Әлем чемпионы атанды. Брайан Баддтың көрсеткіштері ғана одан жақсы. Хупердің 1982 жылғы Әлем чемпионатындағы жеңісі әлем чемпионы Джоди Шектер мен американдық футболшылар Джеймс Лофтон, Крис Коллинсворт және Марк Гастиноның есебінен болды. Кейін Хупер АҚШ-тан келген қарсыластардың агрессивті мінезі қысымға ұшыратқанын, бұл велосипед жарысының финалында айқын болғанын айтты, онда бірнеше бәсекелес оны ұстап қалу үшін бірлесіп жұмыс істегендей көрінді. Күшпен және әділ түрде шабуылдап, Хупер жеңіске жетіп, көш бастады, бірақ кейін ресми наразылықтар туды, ол жолдан қысқа жолды кесіп өткен немесе заңсыз әрекет жасаған деген айыптаулар қойылды. Бұл рас емес еді, сондықтан ол тез арада заңды жеңімпаз деп жарияланды. Ол ескек шабуылдарында жеңіске жетіп, жүзу мен спорттық жаттығуларда екінші орын алды. Дегенмен, ол соңғы жарысқа 10 3/4 ұпаймен басымдықпен келді (және титулды жеңіп алуға кепілдік берілді) және кедергілер жолынан оңай өтті. Финалда тек ең жылдам екі жеңімпаз қатысқандықтан, Хупер ұпайларын арттыра алмады. Лофтон болса, соңғы жарыста Ренальдо Нехемияны жеңіп, екінші орынға ие болу үшін 10000 долларға таласты, бұл оқиғадан бұрын оған да кепілдік берілген еді. Қазір кәсіби «Супержұлдызға» айналған (1982 жылғы Әлем чемпионатында 37000 доллар жеңіп алған) Брайан Хупер 1984 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін британдық және халықаралық «Супержұлдыздар» жарыстарында үстемдік танытты. Ол жарақат алғандықтан зейнеткерлікке кеткен Брайан Джекстен басқа, сол дәуірдегі барлық британдық «Супержұлдыздарды» жеңді. 2004 жылы 50 жасқа келгенде жарысқа оралған Хупер, жарақат алған кеуде бұлшығына қарамастан, өзінен кем дегенде 15 жас кіші қарсыластарына қарсы төртінші орынды иеленді. Ол әлі де каноэде жеңіске жетіп, гольфте екінші орын алды, финалға жақындады, бірақ ақырында велосипедпен тауға көтерілу жарысында жеңілді.

1983-1985 жылдар: Бірінші дәуірдің соңы

Брайан Хупер 1984 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін «Супержұлдыздар» жарысында бәсекелесіп тұрды, бірақ 1983 жылдан кейін Ұлыбританияның ұлттық жарысына қатысуын тоқтатты. 1984 жылы ұлттық чемпион атанған спортшы – Гарри Кук. 1983 жылғы чемпионатта Дес Драммондтың 100 метрлік қашықтықта жаңа рекорд орнатуы ерекше болды. «Леиг» регби лигасының шапшаң ойыншысы көрсеткен нәтиже – 10,85 секунд, бұл 1984 жылғы жазғы Олимпиада ойындарына қатысқан көптеген спортшылардың көрсеткіштерімен салыстыруға болады. Финалда Хупер Вик Чарльзды жеңді (сол кезде «Супержұлдыздар» жарысында одан жоғары тұрған жалғыз қарсылас). 1984 жылғы финалда Гарри Кукқа кәсіби каскадер және мотоциклші Эдди Кидд күшті қарсылық көрсетті, бірақ ол бұрынғыдан әлсіз қарсыластарға қарсы тұрып, чемпион атанды. Кук «Ешқашан жеңілмейтін» «Атлеттер» командасының құрамында «Суперкомандалар» сериясында да өнер көрсетті, олар 1985 жылы шоудың соңғы маусымында ғана жеңіліске ұшырады. Сол кезде BBC бағдарламаны «жаңарту» қажет деп шешіп, форматын бірнеше рет өзгертті, жаттығулар форматын өзгертіп, бар секірулерін қосты және нәтижені компьютерлік жүйемен есептеуді енгізді (бұл қадамдар, тізе бүгіп жасалатын жаттығулардың нәтижесін манипуляциялауға қарсы бағытталған). Бағдарлама Портсмут қаласына көшіріліп, теңіз тақырыбына ие болды, сондай-ақ рейтингтерді арттыру мақсатында далалық артиллерия жарысы қосылды. «Суперкомандалар» сериясының соңғы жеңімпазы – «Су спорты» командасы (су жүзу, су шаңғысы және суға секіруден құралған), оған Олимпиада чемпионы Робин Брю жетекшілік етті. Ол жүгіру және жаттығулар бойынша өте жақсы нәтижелер көрсетті, әсіресе барға секіруде шеберлік танытты. Брю осы жетістіктерін жалғастырып, 1985 жылғы Ұлыбританияның ұлттық чемпионатының финалына өтті, онда ол күшті қарсыластарды, соның ішінде регби лигасының ойыншысы Джо Лайдонды, Олимпиаданың күміс жүлдегері, дзюдошы Нил Адамсты және бір рет Олимпиада алтын медалін жеңіп алған ескекші Стив Редгрейвті аз айырмамен жеңді. Осылайша ол «Супержұлдыздар» жарысындағы соңғы халықаралық чемпион атанды. Брю үшін «Супержұлдыздар» жарысында жаңа үстемдік кезеңі басталуы мүмкін еді, бірақ Ұлыбритания нұсқасы АҚШ-тан тыс жердегі жалғыз ұлттық чемпионат болғандықтан және «Дүниежүзілік Супержұлдыздар» жарысын қайта жаңғырту мүмкіндігі болмағандықтан, TWI «Халықаралық Супержұлдыздар» жарысын тоқтатуға шешім қабылдағаннан кейін BBC нұсқасы да көп ұзамай тоқтатылды. Көрермендер саны төмендеп, қатысуға ниет білдіргендердің саны да кеми бастады (күн тәртібі мен сақтандыру талаптарына байланысты). BBC-нің шоуды тоқтату шешімі күтпеген немесе қайғылы болған жоқ. Девид Вайн, Рон Пикеринг және атқарушы продюсер Питер Хилтон Кливер шоуды эфирде ұстау үшін күресті, бірақ бәрі бекер болды. Келесі он бес жыл ішінде АҚШ нұсқасы үздіксіз көрсетіліп тұрды, ал Ұлыбританиядағы «Супержұлдыздар» жарысы тек спорттық клиптердегі ностальгиялық естелік ретінде ғана сақталды, көбінесе Кевин Киганның велосипедтен құлауы, Стэн Боулздің нысананың орнына үстелге оқ атуы немесе Брайн Джекстің апельсин жеуі туралы эпизодтар көрсетілетін. 1990 жылдары BBC бағдарламалары («Фантазия футбол лигасы» сияқты) осы кадрларды үнемі пайдаланды және шоуды көпшілік назарында ұстады, ал Sky Sports өздерінің Sky Sports Classic арнасында толық көлемді бағдарламаларды көрсетуге кірісті. Бұл, сондай-ақ шоудың жанкүйері ретінде өскен жаңа буын теледидар басшылары мен спорт комментаторларының болуы, шоуды қайта жаңғыртуға қызығушылық тудырды, бұл 2002 жылғы Sport Relief қайырымдылық шарасының бір бөлігі ретінде іске асырылды.

2002-2004: Спорттық көмек және жаңа дәуір

2002 жылы BBC екі жыл сайынғы Sport Relief қайырымдылық телемарафонының маңызды бөлігі ретінде Ұлыбритания чемпионатының бір реттік, бірақ қысқартылған нұсқасын өткізді. Сэр Стив Редгрейв, Мартин Офиа, Джон Регис, Остин Хили және Крис Бордман сияқты спортшылар қатысқан бұл шара британдық «Супержұлдыздар» іс-шараларының арасында алғашқы болып, британдық емес қатысушылардың (Двайт Йорк және Джанлука Виалли) және әйелдердің (Алекс Кумбер және Стефани Кук) қатысуын қамтыды. Әдеттегі сегіз немесе он оқиғаның орнына тек жеті оқиғадан тұрған және жекелеген серия емес, үлкен шараның бір бөлігі болғандықтан, бұл жарыс бұрынғы кезеңдерден ерекшеленді. Қатысушылардың қабілеті төмен болмаса да, жарыс бәсекелестік сипаты азайды, себебі ақшалай сыйлықтар жоқ еді және Еуропа, Әлем немесе Халықаралық жарыстарға ілікпейтін болды. Хили бұл жарыстың басымдығын көрсетті, ол бес оқиғасының төртеуінде жеңіске жетіп, қалғанында екінші орын алды. Стефани Кук та ерекше көзге түсті, ол Олимпиадалық велоспорт чемпионы Крис Бордманмен бірге екінші орынды бөлісіп, екі оқиғада екінші орынға ие болды. Бұл шара үлкен табысқа ие болды және BBC-ге 2003 жылы Ұлыбритания чемпионатының жаңа сериясын құруға түрткі болды. TWI өндірген және Испаниядағы La Manga Club-та өткізілген бұл жарыс, 1983 жылдан бері серияның бөлігі болмаған, іріктеу кезеңдері мен финалдан тұратын толық форматта өтті.

2008: Бес күндік қайта жаңғыру

2008 жылдың 29 сәуірінде шоудың 2008 жылғы жазда Five телеарнасына оралатыны жарияланды. Оны TWI өндірді, ол сегіз бір сағаттық бағдарламадан тұрды. Форматы өзгертіліп, бәсекелестер Келли Холмс, Стив Редгрейв, Роджер Блэк және Майк Кэтт басқаратын төрт командаға бөлінді.

2012: Олимпиадалық супер жұлдыздар

2012 жылғы Лондон Олимпиадасында Ұлыбритания құрамасының жетістігінен кейін BBC, 29 желтоқсанда сағат 18:45-те көрсетілген арнайы бөлімімен Superstars бағдарламасын қайта жаңғыртты. Габби Логан, Иван Томас және Денис Льюис жүргізген шара 2012 жылдың 24 және 25 қарашасында Бат университетінің спорт кешенінде өтті. Бағдарламада Ребекка Адлингтонмен бірге жүзген Олимпиада жүлдегерлері және мынадай қатысушылар болды: Алистер Браунли, Джонатан Браунли, Мо Фара, Робби Грабарз, Майкл Джеймисон, Энтони Джошуа, Эндрю Триггс Ходж, Питер Уилсон, Никола Адамс, Лиззи Армистед, Лора Бехтольсхаймер, Джемма Гиббонс, Хелен Гловер, Кэтрин Грейнджер, Джейд Джонс, Кристин Охуруогу. Ерлер чемпионатында Олимпиаданың супер ауыр салмақтағы бокс чемпионы Энтони Джошуа оңай жеңіске жетті, ал әйелдер чемпионатында әйелдер арасындағы екі орындық каноэ Олимпиада чемпионы Хелен Гловер одан да сенімді түрде жеңіп алды. Джошуа бір сынақтан бұрын жеңіске жетті, ал Гловер өзінің соңғы сынағында (Гимнастика сынақтары) 14 ұпаймен әйелдер Superstars атағын жеңіп алды.

Түрлі материалдар мен жазбалар

Үш адам екі Еуропа немесе Халықаралық Супержұлдыздар чемпионатын жеңіп алды: шведтік штангамен секіруші Кьелл Исаксон, голландиялық далалық хоккейші Тиес Круиз және британдық дзюдошы Брайан Джекс. Брайан Хупер үш рет және бір рет әлем чемпионы атанды. Еуропалық жарыста қатысқандардың бірі – 1976 жылы жол апатында қаза тапқан орта қашықтыққа жүгіруші Иво Ван Дамм. Бұл бағдарламаның BBC телеарнасында көрсетілуінің көп бөлігінде бағдарламаның продюсері Питер Хилтон Кливер болды. Брайан Джекс өзінің атымен аталған «Брайан Джекс Суперстар сынағы» атты компьютерлік ойынға ие болды. 1982 жылы қоян-қолтық жасауға арналған қысым датчиктері бар электрондық есептеу жүйесі енгізілді. Олар бастапқыда VIC 20, ал кейін BBC Micro-да жұмыс істеді. Бағдарламаларды Саймон Тейлор жасады және жүйемен өзі жұмыс істеді. «Суперкомандалар» атты қосымша бағдарламадағы есімде қалған сәт – британдық спортшы Гарри Кук алты ойыншыдан құралған хоккей жарысында қақпашы ретінде, бас киімсіз ойнағанда, Д аймағынан шығып, қарсыласын тоқтатуы болды. BBC Superstars Джонни Пирсонның «Heavy Action» атты музыкалық тақырыбын пайдаланды. Бұл музыка кейіннен америкалықтарға «Дүйсенбі түнгі футбол» бағдарламасының музыкалық жетегі ретінде танылды. Әр жарыстан кейін бірінші орын алған қатысушы 10 ұпай, екінші – 7 ұпай, үшінші – 4 ұпай, төртінші – 2 ұпай, ал бесінші – 1 ұпай алады. Бұл ұпайлар қосылып, ең жоғары 80 ұпайға (максималды сегіз жарыстан) жетеді. Линн Дэвис 1979 жылғы Ұлыбританияның өткен шеберлер сайысындағы сегіз жарысының жетісінде жеңіп, 70 ұпай жинады (рекорд).

АҚШ супер жұлдыздары

Супержұлдыздар алғаш рет 1973 жылы ABC Sports телеарнасында екі сағаттық арнайы бағдарлама ретінде көрсетілді. Олимпиадалық ойындарда таяқпен секіруден алтын медаль жеңіп алған Боб Сигрен – алғашқы жеңімпаз болды. АҚШ нұсқасы 1973 жылдан 2003 жылға дейін әйелдерді, толық спорт командаларын және мәшһүр адамдарды қамтыды. 2009 жылы ол қысқа мерзімге қайта жандандырылды.

Музыка

Шоудың британдық, еуропалық және халықаралық нұсқаларында, сондай-ақ Ұлыбританияда көрсетілген барлық эпизодтарда (эпизод қайдан шыққандығына қарамастан) тақырыптық музыка Джонни Пирсон жазған "Heavy Action" болды. Музыканың "Superstars" шоуымен тығыз байланысы, оны басқа елдерде басқа спорттық іс-шаралардың тақырыбы ретінде қолданғандарына қарамастан, оны жиі "Superstars" деп жаңылыстырып айтуға себеп болды (мысалы, АҚШ-та осы туындының нұсқалары ұзақ жылдар бойы NFL Monday Night Football трансляциясының тақырыптық музыкасы ретінде ABC және кейін ESPN арналарында қолданылды). "Heavy Action" музыкасы бастапқыда Ұлыбритания нұсқасы үшін жазылмаған (оның орнына Пирсон оны 1970 жылы BBC музыкалық кітапханасы үшін, "Top of the Pops" бағдарламасында жұмыс істеген кезде жазған), бірақ қазір ол Ұлыбританиядағы "Superstars" шоуымен және жалпы спортпен тығыз байланысты, BBC әлі күнге дейін оны спорттық бағдарламаларында қолданады, мысалы, 2012 жылғы жазғы Олимпиадасында. 1970 және 1980 жылдардағы ABC нұсқасы "Иса Мәсіх Суперстар" мюзиклынан "Superstar" әнінің инструменталдық нұсқасын да тақырып ретінде пайдаланған.