Кіріспе

Америкалық детективтік телесериал, басқа бейімдемелер

Эллери Куин – Ричард Левинсон мен Уильям Линк жасаған америкалық теледрамалық сериал, ол осы аттас ойқшақ кейіпкерге негіделген. Сериал 1975 жылдың 11 қыркүйегінен 1976 жылдың 4 сәуіріне дейін NBC телеарнасында бір маусым бойы көрсетілді. Джим Хаттон сол аттас детектив рөлінде, ал Дэвид Уэйн оның әкесі, инспектор Ричард Куин рөлінде ойнады. Әрбір эпизод автор Куиннің кісі өлтіруді тергеуіне арналған, көбінесе әкесінің көмегімен. Сериал Куиннің ерте романдары мен радиошоуларында қолданылған кейбір драмалық тәсілдерді пайдаланады. Оның ішінде Хаттон төртінші қабырғаны бұзып, көрерменге жұмбақты шешуге шақыру да бар.

Сюжет

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Нью-Йоркте (бірінші эпизод 1946 жылғы Жаңа жыл қарсаңында) өтетін оқиға, автор және әуесқой детектив Эллери Куин (Джим Хаттон) төңірегінде құрылады. Ол жесір әкесі, инспектор Ричард Куинмен (Дэвид Уэйн) бірге тұратын бос адам. Эллери кезекті кітабын жазып жатқанда, әдетте әкесінің және инспектор Куиннің жанындағы сержант Велидің (Том Риз) көмегімен қылмыстарды шешеді. Queen-нің алғашқы кітаптары мен радиодағы эпизодтары сияқты, көрермендер де құпияны ашуға тартылады. Телесериал үшін бұл Хаттонның қарсыласу сахнасы алдында «төртінші қабырғаны» бұзуына алып келді. Ол көрермендерге оқиға туралы қысқаша түсіндіріп, олардың өздері оқиғаның қырларын біріктіруіне мүмкіндік берді. Соңғы сахнада әдетте барлық күдіктілер шақырылып, Эллери Куин шешімін жариялайтын (бір эпизодтан басқа, онда аға Куин басшылықты өз қолына алды). Ұлы детективтің толыққанды түсіндірмесі көрермендерге өздерінің дұрыс және бұрыс болжамдарын бағалауға мүмкіндік берді. Кейбір эпизодтарда Куиннің түсіндірмесі қарсылас детективтің теориясын жоққа шығарды. Сериал түпнұсқадан екі жағынан өзгешеленді. Эллери Куин кейіпкеріне жұмсақ юмор үшін сәл қимылсыздық қосылды, сондай-ақ, сериал үшін бәсекелес радио детективі Саймон Бримердің (Джон Хиллерман) кейіпкері жаратылды.

Қайталанатын

Джон Хиллерман – Саймон Бример, радио жүргізушісі және Королеваның дос-жауы. Ол жиі Эллеримен бәсекелеседі және бір ғана ұсақ дерекке сүйене отырып, кісі өлтіруші туралы асығыс қорытынды шығарады. Кен Сваффорд – Фрэнк Фланниган, бірнеше істе Королевамен бәсекелес репортер. Нина Роман – Грейс рөлінде, инспектор Королеваның хатшысы. Арч Джонсон – инспектор Королеваның бастығы, комиссар орынбасары Хейс. Мэгги Нельсон – Вера, Фрэнк Фланниганның хатшысы.

Өндіріс

Ричард Левинсон мен Уильям Линк бұған дейін Ellery Queen кейіпкеріне негізделген пилот жазған еді, «Ellery Queen: Артыңнан қарама», сонымен қатар Universal компаниясы оны шығарған. Барри Шир режиссерлік еткен пилот 1971 жылғы 19 қарашада NBC телеарнасында телефильм ретінде көрсетілді. Питер Лоуфорд пен Гарри Морган тиісінше Эллери мен Инспектор Куин рөлін сомдады, ал Е.Г. Маршалл мен Стефани Пауэрс қосымша рөлдерде ойнады, Билл Цукерт сержант Вели рөлінде болды. Алайда, Левинсон мен Линкке продюсер Леонард Акерманның сценарийге енгізген өзгерістері ұнамады және олар «Тед Лейтон» деген псевдонимді сценарий авторы ретінде пайдаланды. NBC осы пилоттық серияны тапсырыс бермеді. 1974 жылы Левинсон мен Линк өз идеяларын жаңа пилоттық фильмге қайта өңдеді, бұл жолы Джим Хаттон мен Дэвид Уэйн Эллери мен Инспектор Куин рөлінде ойнады. Телевизиялық пилот 1975 жылғы 23 наурызда «Ellery Queen: Too Many Suspects» телефильмімен дебют жасады. Левинсон мен Линк сценарийді 1965 жылғы Эллери Куиннің «Үшбұрыштың төртінші жағы» романынан бейімдеді. 1975 жылғы мамыр айында NBC пилоттық серияға тапсырыс берді. 22 эпизодтан тұратын бір маусым ілесуге тиіс болды. Тақырыптық музыканың авторы – Эльмер Бернштейн. Соңғы эпизод 1976 жылғы 4 сәуірде көрсетілді, содан кейін NBC сериалды тоқтатты. Сериал сол маусымдағы 97 көрсетімнің ішінде 68-орында тұрды. Кейін Левинсон мен Линк автор және әуесқой детективтің кісі өлтіруді шешетін идеясын CBS телеарнасының «Жазылған құпия» («Murder, She Wrote») сериалында қайта пайдаланды.

Қабылдау

Ричард Шикел 1975 жылдың қыркүйегінде сериалдың тұсаукесерінде оны "өткен заманның ескі дүкендегі тауарындай" деп атады; ол "Гай Ломбардоның болуы, бірнеше көне автомобильдер және детективтік әңгімелердегі ең ежелгі қағидалар (барлық күдіктілер бір бөлмеде жиналып, детективтің ой-қиялының нәтижелерін күтеді) ностальгияны оятуға тиіс. Бірақ олар оятпайды, ал форматтың өзгермейтін жағдайы шаршатады". 1979 жылы Левинсон мен Линк "Коломбо" және "Эллери Куин" телесериалдарын жасағандары үшін арнайы "Эдгар" сыйлығына ие болды.

Үй медиасы

Сериал, пилоттық бөлімін қоса, 2010 жылдың 15 қыркүйегінде Австралияда (4 аймақ, PAL) және 2010 жылдың 28 қыркүйегінде АҚШ-та Entertainment One (1 аймақ, NTSC) компаниясы арқылы DVD форматында жарық көрді. Австралиялық шығарылымға «Ellery Queen: Артыңнан қарама» да кіреді. 2016 жылы «Ellery Queen» сериалының толық жинағы Ұлыбританияда DVD-де шығарылды. Бұл шығарылымға да «Ellery Queen: Артыңнан қарама» кіреді.