Жаңа Орлеан қаласының Бурбон көшесінің тарихы

Кіріспе

Нью-Орлеан қаласының Француз кварталындағы тарихи көше – Нью-Орлеанның Бурбон көшесі (, lang es) – қаланың Француз кварталының ортасында орналасқан тарихи көше. Канал көшесінен Эспланад даңғылына дейін он екі блокқа созылған Бурбон көшесі көптеген барларымен және стриптиз клубтарымен әйгілі. 2017 жылы ғана 17,74 миллион туристі қабылдаған Нью-Орлеан үшін Бурбон көшесі – маңызды туристік орталық. 2005 жылғы "Катрина" даулынан кейін туристер саны жыл сайын артып келеді және қала туристік базасын сәтті қайта жаңартуға қол жеткізді. Жыл сайын миллиондаған туристер үшін Бурбон көшесі Нью-Орлеанның тарихына терең үңілуге мүмкіндік береді.

1700 жылдан 1880 жылға дейін

Француздар Луизиананы 1690 жылдары жаулап алды, ал Жан Батист Ле Мойн де Бьенвиль аумақтағы колонияны дамытуға жауапты бас директор болып тағайындалды. Ол 1718 жылы Жаңа Орлеан қаласын құрды. 1721 жылы корольдік инженер Адриен де Паугер қаланың көше жоспарын жасады. Ол көшелерге француз патшалық үйлерінің және католик қасиеттілерінің аттарын берді. Францияның билеуші Бурбон әулетіне құрмет көрсету үшін ол бір көшені Бурбон көшесі деп атады. 1763 жылы жеті жылдық соғыстан кейін Жаңа Орлеан испандықтарға берілді. 1788 жылғы Ұлы Жаңа Орлеан өрті қаланың ғимараттарының 80 пайызын қиратты. Испандықтар зақымдалған көптеген құрылыстарды қайта салды, олар бүгінге дейін сақталған. Осы себепті Бурбон көшесі мен Француз кварталы француздыққа қарағанда испандық әсерге көбірек ие. Француз билігінің қысқа мерзімді қайта орнатылуынан кейін, американдықтар 1803 жылғы Луизиананы сатып алу арқылы колонияны бақылауға алды. Олар француз тіліндегі көше аттарын ағылшын тіліне аударды, соның ішінде Rue Bourbon көшесі Бурбон көшесі болып өзгерді. Қаланың порты елдегі екінші ірі порт болды, ал Нью-Йорк қаласы ең ірісі еді. Жаңа Орлеан мен басқа оңтүстік қалалары арасындағы басты айырмашылық – оның француз және испандық иелікте болғандықтан бірегей мәдени мұрасы болды. Жаңа Орлеанға туристерді тарту үшін промоутерлер оның архитектурасы, тағамы және дәстүрлері сияқты мәдени мұрасын көрсетті. Джаз музыкасы осы жерде пайда болды деседі, король Оливер және Джелли Ролл Мортон сияқты музыканттар борделдерде музыкалық ойын-сауық ұсынды. Сондай-ақ, бұл дәуірде Галатоар сияқты Жаңа Орлеанның ең танымал мейрамханаларының көптегені ашылды, ол 209 Бурбон көшесінде орналасқан. Оны 1905 жылы Жан Галатоар құрды. Көп жылдар бойы Бурбон көшесіндегі ерекше кезегімен танымал болған қонақтар үстелге тап болу үшін сағаттап күтетін, әсіресе жұма күндері. 1970 жылы Мун Ландриу қала басшысы болып сайланғаннан кейін, ол туризмді дамытуға күшін жұмсады. Ол Бурбон көшесін жаяу жүргіншілерге арналған алаңға айналдырып, оны көбірек қызықтырды. 2018 жылдың 5 сәуірінде көшеде 3 метрге жуық биіктігі бар алып саксофон ашылды. Оны Намур қаласы (Бельгия) Адольф Сакс, аспапты ойлап тапқан адам Намур аймағынан, атап айтқанда Динант қаласынан шыққандығын еске салмақ үшін сыйға берді.

The French claimed Louisiana in the 1690s, and Jean Baptiste Le Moyne de Bienville was appointed Director General in charge of developing a colony in the territory. He founded New Orleans in 1718. In 1721, the royal engineer Adrien de Pauger designed the city's street layout. He named the streets after French royal houses and Catholic saints. He paid homage to France's ruling family, the House of Bourbon, with the naming of Bourbon Street. New Orleans was given to the Spanish in 1763 following the Seven Years' War. The Great New Orleans Fire of 1788 destroyed 80 percent of the city's buildings. The Spanish rebuilt many of the damaged structures, which are still standing today. For this reason, Bourbon Street and the French Quarter display more Spanish than French influence. Following a brief restoration of French rule, the Americans gained control of the colony with the 1803 Louisiana Purchase. They translated the French street names into English, with Rue Bourbon becoming Bourbon Street. The city's port was the nation's second largest, with New York City being the largest. The main difference between New Orleans and other Southern cities was its unique cultural heritage as a result of formerly having been a French and Spanish possession. Promoters emphasized this cultural legacy, in the form of its architecture, cuisine and traditions, to attract tourists to New Orleans. Jazz is said to have developed here, with artists such as King Oliver and Jelly Roll Morton providing musical entertainment at the brothels. This was also the era when some of New Orleans' most famous restaurants were founded, including Galatoire's, located at 209 Bourbon Street. It was established by Jean Galatoire in 1905. Known for years by its characteristic line snaking down Bourbon Street, patrons waited for hours just to get a table — especially on Fridays. When Mayor Moon Landrieu came into office in 1970, he focused his efforts on stimulating tourism. He did so by making Bourbon Street a pedestrian mall, making it more inviting. On April 5, 2018, a giant saxophone, nearly 11 feet (3 m) high, was inaugurated in the street. It was offered by the city of Namur (Belgium) to recall that the inventor of the instrument Adolphe Sax is from the region of Namur, specifically Dinant.

Катрина даулы зардабы

Француздық кварталдағы Бурбон көшесінің жоғары орналасқан жеріне байланысты, ол 2005 жылғы "Катрина" даулынан кейін көбінесе зақымданбады. Бурбон көшесін қайта жаңартуға дауылдан кейін үлкен мән берілді. Дегенмен, Нью-Орлеан қаласына келушілер саны әлі де жеткіліксіз болды. 2004 жылы, "Катринадан" бір жыл бұрын, қалаға 10,1 миллион адам келген. Ал дауылдан кейінгі жылы бұл көрсеткіш 3,7 миллионға дейін төмендеді. Қаланың операциялық бюджетінің үштен бірі, "Катринаға" дейін шамамен 6 миллиард доллар, келушілер мен конференциялардан түскен кірістерден құралды, сондықтан шенеуніктер туризмді апаттан кейінгі экономикалық жаңғырту үшін өте маңызды деп есептеді. 2016 жылғы көрсеткіш 2004 жылдан бергі ең жоғары деңгейді құрады.

COVID-19-дың әсері

2020 жылы COVID-19 пандемиясының пайда болуы осы танымал мақсатқа терең әсер етті, жергілікті қоғамда және одан тыс жерлерде бесұрық қиындықтар мен өзгеше өзгерістерге алып келді. COVID-19-дың Бурбон көшесіне тигізген әсері ауқымды болды, экономикалық, әлеуметтік және мәдени өлшемдерді қамтыды. Қатаң қоғамдық денсаулық сақтау шаралары, оның ішінде шектеулер мен сыйымдылықты азайту, аймақтың экономикасына, әсіресе қонақжайлылық саласына елеулі соққы берді. 25 шілдеде, тыйымның бірінші күні, таңғы қарқын Бурбон көшесіндегі қалыпты күндей болды. Бірақ түстен кейін ол минутына 17-20 адамға дейін өсті және келесі сегіз сағат ішінде үздіксіз артып, кешкі сағат 10:00 мен 10:30 аралығында минутына шамамен 58 адамға жетті. Аз ғана адам қолдарында сусын ұстағандай көрінді, ал ұстағандары дүкендерден алған банкалар немесе бөтелкелер болды, барлық барлар мен музыкалық клубтар жабылды.

The Times Picayune | The New Orleans Advocate басылымында жарияланған мәліметтерге сәйкес, Бурбон көшесіндегі барлардың, мейрамханалардың және ойын-сауық орындарының жабылуы айтарлықтай кіріс жоғалтуына және кең ауқымды жұмыстан босатуға әкеліп соқты, көптеген кәсіпорындарды қаржылық қиындыққа ұшыратты. Экономикалық салдардан өзге, пандемия Бурбон көшесінің әлеуметтік ландшафтын да өзгертті. Mardi Gras тойы және тікелей музыкалық өнерлеу сияқты дәстүрлі жиындар мен мәдени шаралар қоғамдық денсаулық сақтау ережелеріне сәйкес тоқтатылды немесе айтарлықтай қысқартылды. Бұл шаралардың жергілікті қоғамға тигізген терең әсері Тулейн университетінің зерттеушілері жүргізген зерттеуде көрсетілді, ол жоғалған дәстүрлер мен қоғамдық ритуалдардың эмоционалдық ауыртпалығын айқындады.

Көңіл көтеру, барлар мен мейрамханалар

Күні бойы тыныш болатын Бурбон көшесі түнде, әсіресе француз кварталының көптеген фестивальдері кезінде жандана түседі. Олардың ең танымалы – жыл сайынғы Марди Гра мерекесі. Жергілікті ашық ыдыс заңдары квартал көшелерінде алкогольді ішімдіктерді ішуге рұқсат береді. Халықтың сүйікті сусындары – «ураган коктейлі», «қайта тірілу коктейлі», «қол гранатасы» және «өте үлкен сыра» – туристерге арзан бағамен сатылатын үлкен пластикалық стақандағы сыра. Бурбон көшесінің ең көп таңдалатын бөлігі – Канал көшесіне қарайтын «Жоғарғы Бурбон көшесі», онда барлар, мейрамханалар, сувенир дүкендері және стриптиз клубтары бар сегіз блоктан тұрады. XXI ғасырда Бурбон көшесінде Нью-Орлеан музыкалық аңыздары паркі орналасқан, ол ашық ауада тікелей джаз орындарына арналған тегін алаң. Паркте қаланың әйгілі музыкалық тұлғаларына арналған мүсіндер мен басқа да құрметтер бар. Бұл сонымен қатар Ларри Флинттің әйгілі «Хастлер клубының» да орны. Барлардың көпшілігі Бурбонның орталық бөлігінде орналасқан. Танымал орындарға Пат О’Брайен, Джонни Уайт, Famous Door, Spirits on Bourbon, Ченнинг Татумның «Қасиеттілер мен күнәкарлар», Razzoo және The Cat's Meow кіреді. Мари Лавуоның Вуду үйі Сент-Энн көшесінің бұрышында орналасқан. Бурбон көшесіндегі ең танымал мейрамхана – Galatoire’s, ол дәстүрлі Нью-Орлеан тамақтануын ұсынады және киім талабы бар. Lafitte’s Blacksmith Shop және Old Absinthe House – көптеген қарапайым тамақтанатын орындардың екеуі. Сондай-ақ «Лавандерлік сызық» – француз кварталының гей қауымдастығының шекарасы немесе шамамен орналасқан жері. Cafe Lafitte in Exile – елдегі ең көне гей-бар. Бурбон және Сент-Энн көшелерінің қиылысы 100 000-нан астам қатысушыны тартатын Оңтүстік Декаденцияның, көбінесе «Гей Марди Гра» деп аталатын, Еңбек күні демалысының орталығы болып табылады. Бурбон көшесінің түнгі өмірі де оның ойын-сауық, бар және мейрамхана орындарының маңызды бөлігін құрайды, мысалы, Bourbon Bandstand, Fritezel's Jazz Club, Half Past Whiskey концерттерге немесе Бурбон көшесінде жақсы кеш өткізуге арналған негізгі орындар.

Largely quiet during the day, Bourbon Street comes alive at night – particularly during the French Quarter's many festivals. Most famous of these is the annual Mardi Gras celebration, when the streets teem with thousands of people. Local open container laws allow drinking alcoholic beverages on the Quarter's streets. Popular drinks include the hurricane cocktail, the resurrection cocktail, the hand grenade and the so called "huge ass beers" – a large plastic cup of draft beer marketed to tourists at a low price. The most heavily visited section of Bourbon Street is "upper Bourbon Street" toward Canal Street, an eight block section of visitor attractions including bars, restaurants, souvenir shops and strip clubs. In the 21st century, Bourbon Street is the home of New Orleans Musical Legends Park, a free, outdoor venue for live jazz performances. The park has sculptures and other tributes to the city's legendary music personalities. Also home to Larry Flynts' Iconic flagship Hustler Club. Most of the bars are located in the central section of Bourbon. Popular spots include Pat O'Brien's, Johnny White's, the Famous Door, Spirits on Bourbon, Channing Tatum's Saints and Sinners, Razzoo and The Cat's Meow. Marie Laveau's House of Voodoo is located on the corner of St. Ann Street. The most renowned restaurant on Bourbon Street is Galatoire's; it represents traditional New Orleans dining and has a dress code. Lafitte's Blacksmith Shop and the Old Absinthe House are two of the many casual eateries. or "the Lavender Line," the edge or approximate boundary of the French Quarter's gay community. Cafe Lafitte in Exile is the oldest gay bar in the nation. The intersection of Bourbon and St. Ann Streets is also the center of the Labor Day weekend event Southern Decadence, commonly referred to as the Gay Mardi Gras, which attracts upwards of 100,000 participants. Bourbon Street's nightlife is also a major part of its entertainment, bar, and restaurant places like Bourbon Bandstand, Fritezel's Jazz Club, Half Past Whiskey, are mainstays for concerts or just good night out on Bourbon Street.

Құқықтық мәселелер

Тарихи тұрғыдан алғанда, шу бұзушылықтары шу шығаратын адамның жауапкершілігінде болды. Бұл 1996 жылы «Йокум 615 Бурбон көшесіне қарсы» ісімен өзгерді, ол шу шығарушы емес, мүлік иесі шу бұзушылықтары үшін жауапты деп шешті. 2010 жылғы қалалық қаулыда француз кварталында сағат 20:00-ден 09:00-ға дейін музыка ойнатуға тыйым салынғандығы айтылған. Оның іске асырылуы тұрақсыз болды және сыншылар оның мақсаттары бұлыңғыр екенін мәлімдеді. Кейбіреулер тіпті жергілікті заң конституцияға қайшы келеді дейді. Музыка әуесқойлары бұл ережелерді орындау қиын ғана емес, сонымен қатар қаланың көрнекті музыкалық мәдениетіне қауіп төндіреді деп санайды. Көшеде ойнайтын жергілікті джаз топтары, мысалы, «To Be Continued Brass Band» сияқты топтарға мұндай қаулылар бойынша тыйым салынар еді. Сондай-ақ, жеке адамдар мен топтарға түнде «әлеуметтік, саяси немесе діни хабар таратуға» тыйым салатын заң қабылданды. Бұл ереженің негіздемесі қаулыда түсіндірілмеген. 2012 жылдың 21 қыркүйегінде Луизиана штатының ACLU-сы Бурбон көшесіндегі діни ұйымның қызметі арқылы христиан дініне өткен Келси МакКоули (Бон) атынан бұл тыйымға қарсы уақытша сот шешімі шығарды. Ұйымның бірнеше мүшесі тұтқындалды, олардың кейбіреулері 2012 жылдың 14 қыркүйегінде қарсы насихат жасау туралы қаулыны бұзғаны үшін айыпталып сотталды. 2012 жылдың 1 қазанында сот отырысы белгіленді. 2013 жылдың 25 шілдесінде Нью-Орлеан қалалық кеңесі 6:0 дауыспен заңға түзетулер енгізіп, Бурбон көшесін тыйым салудан босатты, бұл заңдық тұрғыдан қатысушы адвокаттармен келісілді.