Кіріспе

Липчани – Молдованың Бричени ауданындағы қала. Ол Молдова мен Румыния арасындағы шекара өткізу пункті болып табылады.

Шолу

Липчани Румыниямен шекараны құрайтын Прут өзенінің жағалауында орналасқан. Украинамен шекара (Крива шекаралық бекеті) солтүстікке қарай бірнеше шақырым жерде. Липчани Бессарабия аймағында орналасқан. Ең жақын ірі қалалар – Украинадағы Черновцы, Румыниядағы Сучава және Молдовадағы Бальци. Липчани Украинаның Хотын қаласынан шамалы қашықтықта орналасқан. Қала арқылы Медведка деп аталатын кішкентай өзен ағып өтеді. Әріптеме қателіктері немесе аудармадағы қиындықтарға байланысты, ол сондай-ақ: Липкан, Липкани, Липкан, Липкени, Липчен, Липчен, Липчени, Липчани Тарг, Липчени, Липчани, Липчани, Липкамья, Лепкан, Лепкани, Лепкани, Лепкан, Лепкани, Лепкани, Линкани, Липчани, Липкан, Липкон және Липкон деп те аталады.

Уақыт шкаласы

17 маусым 1429: Липчани туралы алғашқы тарихи дерек. 1699: Осман сұлтанына адал қалған Каменец-Липка татарларының бір бөлігі Бессарабиядағы Липчани деп аталған қалаға қоныс аударды. 1812: Липчани және Бессарабияның қалған бөлігі Ресей құрамына кірді. 1900: Халық саны 4410. Атауы: Липкани, Хотин, Бессарабия, Ресей империясы. 1904: Липчани мен Новоселицыні байланыстыратын теміржол осы жылы салынды. 1905: Бессарабияның әртүрлі аймақтарында еврейлерге қарсы тәртіпсіздіктер болды. 1916 жылғы тамыз: Румыния Австрия-Мажарстан және Германияға қарсы Ұш Антанта тарапынан Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысты. 1918 жылғы 2 наурыз: Косак тобына, содан кейін 17-ші армия корпусына және Ост Армейіне бағынышты болған Аустро-Венгрия армиясының 2-ші атқыштар дивизиясы Липчани мен Ларганы басып алды. Кейін олар Одессаға көшті. 1918 жылғы 6 ақпан [Ескі стиль бойынша 24 қаңтар 1918]: Бессарабия әлі де Ресей империясының құрамында болды, бірақ Ресей революциясынан кейін тәуелсіз республика (Молдавия Демократиялық Республикасы) деп жарияланды. Молдавия Демократиялық Республикасының аймақтық Ұлттық кеңесі (Sfatul Țării) 1918 жылғы 9 сәуірде Румыниямен бірігуге шешім қабылдады [Ескі стиль бойынша 27 наурыз 1918]. 1918 жылғы 11 тамызда Аустро-Мажарстан армиясының 187-ші бригадасы Черновицтен Новоселиция арқылы Липчаниге келді, онда 15 тамызға дейін болды. 1924 жылғы 16 тамызда Зелена (Кельменецький ауданы) ормандығының (Хотиннен 15 миль қашықтықта) орналасқан жерінде, Липчаниға жаңа ғана тұтқындаған екі террористті алып бара жатқан румын жандармдарына орыс отряды шабуыл жасады, бір жандармды өлтіріп, террористтермен бірге кетті. 1930: Атауы: Липчани-Тыргу, Хотин, Бессарабия, Румыния. 1935: Липчаниде мәдениет үйі салынды. 1937: Липчани-Радути көпірі ашылды. 1930 жылдардың соңында Липчани негізінен еврейлер тұратын шағын қалашық болатын, олардың көпшілігі қаланың орталық бөлігінде тұрды. Липчаниде онға жуық синагога болды. Әр гильдияның жеке синагогасы болды: тігіншілер, аяқ киім жасаушылар, көлік жүргізушілер және т.б. "Гильдиялық" синагогалар қала сыртындағы аудандарда орналасқан. Бай еврейлердің қала орталығында үлкен синагогалары болды. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін 4698 еврей тұрды. 1940 жылғы маусым-шілде айларында Қызыл Армия Липчаниге кірді және оны Кеңес Одағының құрамына енгізді. Көптеген румындар барлық мүлкін тастап Румынияға қашып кетті. Кеңес билігі барлық кулактарды тұтқындады, кейбіреулерін атып тастады, ал қалғандарын Сібірге жіберді. Коммунистік жүйе дінсіздікті насихаттағандықтан, билік синагогалар, шіркеулер мен хедерлерді жауып дінге қарсы күрес бастады. 1940 жылғы 2 тамызда Бессарабияны қоса алғанда, оның оңтүстік бөлігін қамтымайтын Молдавия КСР құрылды. Украинаға берілген аумақтарға бастапқыда Эдинец, Бричени, Липчани және Очница кірді. Кеңес билігі келген кезде Липчани шекараға жақын қала болды. Ол КСРО-ға тиесілі болды, ал қала сыртындағы аумақ Румынияға қарасты. 1940 жылғы 4 қарашада КСРО Жоғарғы Кеңесінің жарлығымен шекаралар өзгертілді. 1940: 1218 шаруашылық және 5726 адам. 1941 жылғы 22 маусымда немістер Кеңес Одағына басып кірді және Липчаниге оқ атты. Липчаниде қорғаныс позициясын ұстаған коменданттық кеңсе мен шекаралық полк болды. 1941 жылғы шілдеде немістер Бессарабияны басып алды, ал Украинаның 16000 шаршы мильді (41,440 км2) аумағы Транснистрия деп аталды және немістер Совет Одағына қарсы соғысқа қатысқаны үшін Румыния диктаторы Ион Антонескуке берді. Бессарабия, Буковина және Молдавиядан келген еврейлер Транснистрияға көшірілді және 1941 жылдан 1944 жылға дейін мыңдаған адам румын жандармериясы, Эйнзацгруппа D, украин полициясы және Зондеркоманда Р. 1941 жылғы 8 шілдеде Липчани және Секиряны қалаларынан келген еврейлер Бричениге жіберілді. 1941 жылғы 11 шілдеде Липчани-Хотинде әскери полиция 12 еврейді тұтқынға алып, атып тастады. 1941 жылғы 20 шілдеде Липчаниден 1200 еврейдің өлім науқаны басталды. Немістер оларды концлагерлерге алып кетті, онда олардан ешқандай хабар болмады. Жаяу жүре алмағандар жол бойында атылып, қаза тапты. 1941 жылғы 28 шілдеде Бриченидегі барлық еврейлер Днестрден өтіп, жол бойында атылды. Могилевке келген соң немістер қарттарды "таңдап алып", жастарды оларға қабір қазуға мәжбүр етті. Қалғандары Могилевтен Атакиге, содан кейін Секиряныға қайтарылды. Жүздеген адам жол жүрісінде қайтыс болды. Бір ай бойы олар геттода болды, бірақ кейін қайтадан Транснистрияға депортацияланды. Барлық жас еврейлер Сорока маңындағы орманда өлтірілді. 1941 жылғы 9 және 10 қазанда Радутидегі еврейлер мал тасымалдауға арналған вагондарда өлімге жіберілді. Бұл пойездер Липчани арқылы өтті. Онда немістер бір топты Атаки арқылы Днестрге, ал екінші топты Мэркулештиге жіберді. 1941–1944 жылдары нацистік оккупация кезінде Днестрдің шығыс жағасындағы Рыбница және басқа да геттолар мен концлагерлерде шамамен 148 000 Бессарабия еврейі қаза болды. Соғыс кезінде қала, дерлік барлық синагогалар немістер тарапынан өртеліп жанып кетті. 1950: Атауы: Липкани, Совет Одағы. 1944: Яссы-Кишинев шабуылы (1944 жылғы тамыз). Қызыл Армия румын және неміс әскерлерін Бессарабиядан шығарып, оны Молдавия Советтік Социалистік Республикасының құрамына енгізді (2006 жылдан бастап Бессарабияның көп бөлігі тәуелсіз Молдавия Республикасының құрамында және КСРО тарағаннан бері солай болып келеді). 1996 жылғы 6–20 шілдеде "Terra Nostra" экологиялық білім беру және ақпараттану қауымдастығы ұйымдастырған "Прут 96" су-экологиялық экспедициясы Липчани ауылынан Унгень ауданындағы Скулени ауылына дейін Прут өзені бойымен өтті. Экспедицияның мақсаты студенттер мен аспиранттардың қатысуымен өзенді зерттеп, халықтың және мемлекеттік қызметтердің өзеннің және бүкіл аймақтың экологиялық проблемаларына назар аударуына ықпал ету болды. 1999 жылғы 7 сәуірде Липчани футбол командасы "Венита" Молдавия кубогының 1998/1999 жылғы ширек финалында "Олимпия Бэлци" командасына жеңіліп қалды. 2000: Халықаралық Адам Құқығы қоғамының Молдавия бөлімшесі және "Datino" және "Credo" үкіметтік емес ұйымдары Рускадағы әйелдер түрмесімен және Липчанидегі жас жігіттер колониясымен жұмыс істеді. 2004 жылғы 17 наурызда Экономика министрлігінің өкілі Стела Мельник атап өткендей, Липчани-Радути көпіріне айналма жол салу келесі күзде басталады. TACIS және ЕО PHARE бағдарламаларымен қаржыландырылатын жобаға Молдавия және Румыния қатысады. Жоба Липчани кедендік бекетін жаңғыртуды да қамтиды. 2007 жылғы 17 маусымда PCRM кандидаттығынан түскен Думенко Евгений (Евгений Думенко) Липчани қаласының мэрі болып сайланды. Думенко Евгений (1958 жылы туған) автомеханик және "CMD 8" АҚ президенті. 2010 жылғы 15 ақпанда Липчани-Радути көпірі қайта ашылды.

Қазіргі ақпарат

Молдовадағы теміржол желілері Кахулдан және Украинамен оңтүстік шекарадан солтүстікке қарай Липчаниге және Украинамен солтүстік шекараға дейін созылады. Басты автомобиль жолдары Кахулдан Комрат арқылы Кишиневке және Кишиневтен Бальти арқылы Липчаниге дейін өтеді. Липчанидегі ағымдағы мекемелер: Липчани педагогикалық колледжі, Липчанидегі ұлдарға арналған түзету мекемесі.

Липчани (немесе ұқсас) деп аталатын басқа қалалардың орналасқан жерлері

Чишиневтен солтүстікке қарай 89,3 миль (89 км) (Бұл қала Липцени деп аталады және кейде Липканимен шатастырылады.) Киевтен оңтүстік-батысқа қарай 304 км] Бұл қала Липкани деп аталады, сондай-ақ кейде Липканимен шатастырылады.