Кіріспе

Америка революциясындағы шоуни көшбасшысы

Корнсталк (шамамен 1727? – 10 қараша 1777 ж.) – 1760 және 1770 жылдардағы Огайо аймағындағы шоуни көшбасшысы. Шоуни тілінде оның аты Хоколесква болған. Оның ерте өмірі туралы көп мәлімет жоқ. Ол Пенсильвания провинциясында туған болуы мүмкін. 1763 жылы ол Понтиак соғысында британдық америкалық отаршылдарға қарсы шабуылға қатысқан деген хабар бар. Ол алғаш рет 1764 жылы тарихи құжаттарда пайда болды, ол Понтиак соғысын аяқтаған бейбіт келіссөздер аясында британдықтарға берілген тұтқындардың бірі болды. Британдық американдық колониялар Огайо аймағына кеңейген кезде Корнсталк шоуни отанын қорғауда маңызды рөл атқарды. Ол 1774 жылғы лорд Данмор соғысындағы басты шоуни соғыс басшысы болды, ол шоунилер мен басқа да жергілікті жауынгерлерді Point Pleasant шайқасында отаршылдарға қарсы басқарды. Сол шайқаста жеңілгеннен кейін, ол 1775 жылы басталған Америка Тәуелсіздік соғысында шоунилердің бейтараптығын қолдады. Көптеген шоунилер жоғалған жерлерін қайтарып алу ниетімен американдықтарға қарсы күресті, бірақ Корнсталк американдықтармен соғысу шоунилер үшін апатқа әкелуі мүмкін деп қорқығандардың қатарында болды. 1777 жылы Корнсталк американдықтардың ниеттерін білу үшін Вирджиниядағы (қазіргі Батыс Вирджиния) Форт-Рэндольфқа дипломатиялық сапармен барды. Ол және тағы үш адам форт командирімен тұтқындалды. Форт маңында американдық әскери қызметкері жергілікті тұрғындар тарапынан өлтірілген кезде, ашуланған сарбаздар Корнсталкты және басқа тұтқындарды өлімге жіберді. Оның өлтірілуі шоунилерді ашуландырып, олардың маңызды аралық даусынан айырды.

Түпбасқасы және ерте өмір

Корнсталктің ерте өмірі туралы аз мәлімет бар, өйткені ол 1764 жылға дейін тарихи жазбаларда анық көрінбейді. Оның туған жылы белгісіз; кейбір ерте жазбаларда ол 1720 жылы деп есептеледі, бірақ бұл дата құжатталмаған. Шоуни тіліндегі оның аты Хоколесква ("жүгерінің жапырағы") отаршылдық жазбаларда әртүрлі нұсқалармен – Колесква, Кейгтугква және Семахкван деп жазылған. Шоунилердің бір тобы қазіргі Плимут қаласының жанында, Пенсильвания провинциясындағы Сускехана өзені бойындағы Вайоминг аңғарына қоныстанды. Бұл топтың басшысы – шоунилердің белгілі басшысы Паксиноза. Корнсталкты білген моравиялық миссионерлер оның Паксинозаның ұлы немесе немересі болғанын айтады, сондықтан Корнсталк сол аймақта туған болуы мүмкін. Огайолық кейбір шоунилер соғысқа қатысты. Көп жылдар өткен соң, Корнсталк 1759 жылы Вирджинияға шабуыл жасады деген әңгіме бар, бірақ оның сол шабуылға қатысуы туралы айтылатын әңгімелер шындыққа жатпауы мүмкін. 1760 жылдары Корнсталк Сциото өзенінде өзінің қаласын құрды, оның қарындасы Нонхелема да солай істеді, ол отарлаушылардың арасында "Гренадиер әйелі" деп танылды. Корнсталктің бауырлары Нимва мен Silver Heels де белгілі шоуни басшылары болды.

Лорд Данмор соғысы

Понтиак соғысы кезінде британдықтар 1763 жылғы Корольдік жарлықты шығарды, ол британдық колониялар мен батыстағы үндістердің жерлері арасындағы шекараны белгіледі. Бұл шекара ұзаққа созылмады: 1768 жылғы Форт-Стенвикс шартында сэр Уильям Джонсон ирокездермен жаңа шекара сызығын келісті, Огайо өзенінің оңтүстігіндегі жерлерді (қазіргі Батыс Вирджиния және Кентукки) британдықтарға өткізді. Шоннилер бұл жерді аң аулау үшін пайдаланғанымен, олармен келіссөздер жүргізілмеді. 1769 жылдан кейін ақтар мен үндістер арасында қақтығыстар басталды, себебі отарлаушылар мен жерді іздеушілер аймаққа көптеп келді. Шоннилер британдық отарлауға қарсы өздерінің аң аулау алқаптарын қорғау үшін басқа үндістерді біріктіруге кірісті. 1773 жылы Корнсталк Томас Буллитті аймақты зерттеуден сақтандырды. Минголар отарлаушыларға қарсы кек қайтарды, және соғысқа ұшырау қаупі туды. Форт-Питте Джон Коннолли, Вирджинияның корольдік губернаторы Лорд Данмордың өкілі, милицияны шақырып алды. Корнсталк зорлық-зомбылықтың күшеюін болдырмау үшін тырысты. Ол өзінің інісі Silver Heels-ті Шоуни қалаларынан бірнеше британдық саудагерлерді Форт-Питке қауіпсіз жеткізуге жіберді. Форт-Питте Silver Heels жергілікті милиция тарапынан атылып, ауыр жарақат алды. Лорд Данмор соғысы басталды. Шонни дәстүріне сәйкес, соғыс кезінде Кисинута сияқты азаматтық басшылар жетекшілікті әскери басшыларына, яғни соғыс батырларына өткізді. Енді Корнсталк бас жауынгер ретінде басқаруды өз қолына алды, оның ішінде Көк Жакет, Қара Жылан (Петеуша) және Пукэшинвау болды. Шоннилер мен Минголар вирджиниялықтардан көп есе кем болғандықтан, Корнсталк жақын арадағы шабуылға қарсы тұру үшін үндістердің одақтастарын іздеуге тырысты. Британдық шенеуніктер басқа үндістердің соғысқа қосылуына кедергі келтірді, сондықтан Корнсталк Дунмордың 2300 әскеріне қарсы тұру үшін шамамен 300 шонни, минго, делавэр және виандот жауынгерімен ғана қалды. Дунмор Огайо аймағына екі бағыттан шабуыл жасады, өзі бір топқа, ал полковник Эндрю Льюис екінші топқа басшылық етті. Корнсталк екі әскер бірігуге үлкермес бұрын Льюис тобына шабуыл жасауға шешім қабылдады, осылайша 10 қазанда Пойнт-Плезант шайқасын бастады. Күн бойына созылған қатал шайқас кезінде вирджиниялықтар Корнсталқтың өзінің жауынгерлерін "батыл болыңдар, батыл болыңдар!" деп шақырғанын естіді. Шоннилер бастапқыда басымдыққа ие болды, бірақ отарлаушылардың қосымша күштері келгеннен кейін, шоннилер кері шегінді. Күн батқанға таяп, Корнсталк өзінің жауынгерлерін Огайо өзенінің арғы жағына шығарды. Корнсталк Данмормен кездесіп, соғысты аяқтау туралы келіссөздер жүргізуге келісті. Шарлотта лагерінде жасалған келісім бойынша, Корнсталк Огайо өзенін шонни жерлерінің шекарасы ретінде қабылдады. Ол келісім шарттарын орындауға кепілдік беру үшін, өз ұлын қоса алғанда, төрт кепілдік берушіні тапсырды. Вирджиния офицері, полковник Бенджамин Уилсон, Корнсталқтың Лорд Данморға айтқан сөзі туралы былай деп жазды: "Мен Вирджиниядағы ең көрнекті сөз сөйлеушілер Патрик Генри мен Ричард Генри Лиді естідім, бірақ Корнсталқтың сол кездегі сөйлеу шеберлігінен асып түскенін ешқашан көрген емеспін".

Америка революциясы

Дунмор соғысынан кейін көп ұзамай Америка Тәуелсіздік соғысы басталғанда, Корнсталк өз халқын бейтарап сақтауға тырысты. 1776 жылдың күзінде Корнсталк Форт-Питке оралды, онда ол АҚШ-тың үндістер ісі жөніндегі агенті Джордж Морганға, кейбір жас шауни жауынгерлері асығыс әрекет етсе де, оның халқы бейбітшілікке берілгенін айтты. Корнсталк Морганға Континенттік Конгресске хабар жіберіп, шаунилердің шағымдарын баяндап, достық ұсынды. Осы уақытта Корнсталк өзінің ізбасарларын Кошоктонға көшіруге шешім қабылдағанын айтты, ол Тоскаравас өзені бойындағы бейтарап делавер үндістерінің қаласы еді. 1777 жылдың қазан айында екі шауни Пойнт-Плезант шайқасы болған жерде (қазіргі Пойнт-Плезант, Батыс Вирджиния) салынған американдық Форт Рэндольфке келді. Оларды форт командирі Мэтью Арбакл ұстады, ол қолына түскен шаунилерді кепілге алуға шешім қабылдады. Бірнеше күннен кейін Корнсталктің ұлы Элинипсико (Алланависика) келді және олардың не үшін ұсталғанын сұрады. Корнсталк көп ұзамай фортқа келді, және төртеуі де ұсталды. 10 қарашада фортта орналасқан американдық әскери қызметкері жақын жердегі белгісіз үндістер тарапынан өлтірілді. Жауап ретінде ашуланған сарбаздар Корнсталк, Элинипсико және тағы екі шауниді қатыгездікпен өлімге жіберді.

Қылмыстың салдары

Тарихшы Джон Садгеннің айтуынша, "Корнсталк өлімінің маңызы бұрмаланып түсіндірілді". 1778 жылы Корнсталк ізбасарлары Кошоктонға көшіп келді. Американың саяси және әскери басшылары Корнсталк өлтірілгеніне алаңдады, олар оның шауни тайпасының бейтараптығын сақтаудың жалғыз үміті деп сенді. АҚШ-тағы Вирджиния штатының алғашқы губернаторы Патрик Генри ашуланып, Корнсталк өлтірген "адамдарды" әділетке тартуды талап етті. Олар "Рокбридж округының Джеймс Холл, Аугуста округының Малкольм МакКоун, Гринбриер округының Адам Барнс, Рокбридж округының Уильям Роан және Рокбридж округының Хью Галбрет – Джеймс Холл үшін 200 доллар, Малкольм МакКоун үшін 150 доллар, Адам Барнс, Уильям Роан және Хью Галбрет үшін әрқайсысына 100 доллар" төледі. Күдіктілер сотқа тартылды, бірақ олардың әріптес салдаты куәлік беруден бас тартқандықтан, барлығы ақталды. Аймақтық әңгімелерде ол 1960 жылдары Point Pleasant қаласын қорқыту үшін құпия Mothman-ды жіберіп, кек алғаны айтылады. Батыс Вирджиния штатының Логан округында Корнсталк қызы деп есептелетін Аракома туралы аңыз кеңінен танымал. Бұл оқиға жыл сайын Chief Logan State Park саябағында ашық ауадағы драма ретінде көрсетіледі. Батыс Вирджиния штатындағы Логан қаласы шамамен 1844 жылдан 1907 жылға дейін "Аракома" деп аталды және оның құрметіне аталды.