Кіріспе

Үлкен аю шоқжұлдызындағы галактика. Бұл галактика жергілікті суперскоптағы Үлкен аю галактикалар шоғырының оқшауланған мүшесі болып табылады. Ол де Вокулеурс жүйесінде SBbc типті морфологиялық жіктемеге ие, яғни бұл біраз еріккен спиральды қолдары бар, жолақты спиральды галактика. Галактиканың оптикалық диапазондағы ең үлкен бұрыштық мөлшері 11′.1 × 4′.6, ал ол көру сызығына қатысты 75°-қа еңкейген. Бұл галактиканың массасы шамамен 125 миллиард күн массасына тең. Бұл галактикадағы бейтарап сутегінің таралуын зерттеу бірнеше килопарсекке дейін созылған, кеңейіп жатқан газдың жеке қабықтарын көрсетті, олар H1 суперқабықтары деп аталады. Бұл қабықтар қара материя, шаң және газ ағындарының әсерінен туындауы мүмкін, бұл үлкен жұлдыздардың пайда болуына және соңынан суперновалық жарылыстарға себеп болады. Балама ретінде, олар галактикааралық ортадан құлаудың немесе радио сәулелерінің нәтижесі болуы мүмкін. Чандра рентгендік обсерваториясының бақылаулары 83 рентгендік сәуле көзін анықтады, оның ішінде ядродағы көз де бар. Олардың ең жарығы аралық массалы қара тесіктің материяны жұтуымен сәйкес келеді. Галактика сонымен қатар оптикалық галактикадан 2,6 доғалық минут ішінде жұмсақ, диффузиялық рентген сәулеленуін шығарады.

Суперновалар

М108-де үш супернова байқалды. 1969 жылдың қаңтарында Месие 108 галактикасында SN 1969B деп белгіленген II типті супернова табылды. Оның шарықтығы 13,9 магнитудаға жетті. 2016 жылдың тамызында Спитцер ғарыш телескопы Месие 108-дегі тағы бір супернованы – SPIRITS 16tn анықтады. Бұл супернова тек инфрақызыл сәуледе ғана көрінді, себебі оны шаң көптеп жасырған. Оның жойылуы 8–9 магнитудаға бағаланды, бұл оны ең көп жасырылған суперновалардың біріне айналдырды. 2023 жылдың 13 наурызында осы галактикада үшінші супернова пайда болды: SN 2023dbc (Ic типті, 17 магнитуда). 2023dbc, сутегінің спектрде анықталмауына байланысты, қабықшасы жойылған супернова болып саналады, аталған эмиссиялық сызықтар галактикадағы HII аймағымен байланысты. Бұл – бүгінгі күнге дейін ашылған ең жақын Ic типті суперновалардың бірі.