Кіріспе

Лакотаның қасиетті адамы (1903–1976)

Джон Файр Лам Дир (лакота тілінде Tȟáȟča Hušté; 17 наурыз 1903 – 14 желтоқсан 1976, сондай-ақ Лам Дир, Джон Файр және Джон (Файр) Лам Дир деп те белгілі) – лакоталық қасиетті адам, Хейока қоғамының мүшесі, Миниконжу басшысы Лам Дирдің немересі және Арчи Файр Лам Дирдің әкесі. Джон Файр Лам Дир – Роузбуд үнді резервациясында туған Минеконжу Лакота Сиуксы. Оның әкесі Сайлас Файр болған. Анасы – Салли Ред Бланкет. Ол 6-7 жасқа дейін әжесі мен атасымен бірге өмір сүрді, содан кейін 14 жасқа дейін отбасының жанындағы күндізгі мектепке орналастырылды. Кейін ол АҚШ Үндістер ісі жөніндегі бюросы басқаратын көптеген интернат мектептерінің біріне жіберілді, ол үнді жастарын тәрбиелеуге арналған. Бұл мектептердің мақсаты – үндістерді резервацияларға күштеп қоныстандырғаннан кейін басым мәдениетке ассимиляциялау болды. 1920 жылы Лам Дирдің анасы туберкулезден қайтыс болды. Оның әкесі одан кейін Standing Rock үнді резервациясына көшіп, Лам Дирге жер мен мал қалдырды, бірақ Лам Дир оларды тез сатты. Лам Дирдің жас кезіндегі өмірі қиын және қауіпті болды; ол родеода ат теруші ретінде, кейін клоун ретінде жұмыс істеді. Ол пейот шіркеуінің мүшесі және тайпалық полиция қызметкері де болды. Блэк Хилз Лакота және басқа да жазық тайпалары үшін қасиетті. АҚШ Жоғарғы Соты федералды үкіметтің "Сиу территориясының тұтастығын сақтау жөніндегі ұлттық келісім міндеттемесінен бас тартқандығын" және Блэк Хилзді басып алу үшін әскери күш қолданғандығын анықтады. Лакоталар Блэк Хилзді қайтару үшін күресін жалғастыруда.

Ақсақ елік, көріністерді іздеуші

1972 жылы Ричард Эрдос «Lame Deer, Seeker of Visions» атты кітабын жариялады; оның Ламм Дирмен жасаған жазбаша сұхбаттары Йель университетінің Бейнеке сирек кітаптар мен қолжазбалар кітапханасындағы Ричард Эрдос қағаздарының бір бөлігін құрайды. Кітап Ламм Дирдің өмірінің кейінгі кезеңіне арналған, ол мұғалім және емші болуды қалаған кезде. Эрдос Ламм Дирдің Елік, Аю, Бизон, Қойот және Дала тышқаны медицинасы туралы ойлары мен Лакотаның рәсімдік дәстүрлерінің оның кейінгі өмірінде және әлемді түсінудегі маңыздылығы туралы жазады.