Сидячий Бык (1831-1890) – легендарный вождь Лакота, сопротивлявшийся политике США. Провидец, вдохновивший победу при Литтл-Бигхорн. История и наследие.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Хункапа Лакота басшысы (1831–1890)
Hunkpapa Lakota leader (1831–1890)
Отырған Бұқа (; шамамен 1837 – 15 желтоқсан 1890) – Хункапа Лакота тайпасының басшысы, ол өз халқын АҚШ үкіметінің саясатына қарсы жылдар бойындағы қарсылыққа басшылық етті. Отырған Бұқаны тұтқындауға тырысқан кезде Үндістан агенттігінің полициясы өлтірді, өйткені билік оның «Жан биі» қозғалысына қосылуы мүмкін деп қорқып, тұтқындауға әрекеттенді. Кіші Бигхорн шайқасынан бұрын Отырған Бұқа көптеген сарбаздарды «жекеқұмдай қалың» болып, Лакота лагеріне басымен төмен түсіп бара жатқанын көрген түс көрді. Оның халқы мұны көптеген сарбаздардың қаза болуымен болатын үлкен жеңістің алдын ала белгісі деп қабылдады. Шамамен үш аптадан кейін, Солтүстік Шайенн тайпасымен біріккен Лакота тайпалары 1876 жылдың 25 маусымында полковник Джордж Армстронг Кастердің 7-ші атқыштар полкін жеңіп, Кастердің батальонын құртты, бұл Отырған Бұқаның болжамды көрінісінің орындалғанын көрсетті. Отырған Бұқаның басшылығы халқына маңызды жеңіс сыйлады. Жауап ретінде АҚШ үкіметі аймаққа мыңдаған әскерилерді жіберіп, Лакота тайпаларының көпшілігін келесі жылы қарсылық танысуға мәжбүр етті. Отырған Бұқа қарсылық танысудан бас тартты және 1877 жылдың мамырында өзінің тобымен бірге Солтүстік-Батыс территориясының (қазіргі Саскачеван) Вуд-Маунтин аймағына қарай жолға шықты. Ол 1881 жылға дейін сол жерде тұрды, содан кейін ол және оның тобының көп бөлігі АҚШ территориясына оралып, АҚШ әскерлеріне бағынды. «Баффало Биллдің Батыс шоуында» артист ретінде жұмыс істегеннен кейін Отырған Бұқа Оңтүстік Дакота штатындағы Standing Rock агенттігіне қайтып келді. Отырған Бұқаның өзінің беделін пайдаланып «Жан биі» қозғалысын қолдауы мүмкін деген қорқыныштан, Форт-Йейтстегі Үндістан қызметінің агенті Джеймс Маклафлин оны тұтқындауға бұйрық берді. Отырған Бұқаның ізбасарлары мен агенттік полициясы арасындағы қақтығыс кезінде, Отырған Бұқаның жақтастары оқ атқаннан кейін Standing Rock полициясының лейтенанты Булл Хед (Татанкапа, ) және Ред Томахок (Марселус Чанкпидутах, ) Отырған Бұқаны бүйірінен және басынан атты. Оның денесі жерлену үшін жақын маңдағы Форт-Йейтске апарылды. 1953 жылы оның Лакота отбасы оның қалдықтары деп саналған жерді эксгумациялап, Оңтүстік Дакота штатындағы Мобридж қаласына жақын, оның туған жеріне қайта жерледі.
Sitting Bull ( ; c. 1837December 15, 1890) was a Hunkpapa Lakota leader who led his people during years of resistance against United States government policies. Sitting Bull was killed by Indian agency police on the Standing Rock Indian Reservation during an attempt to arrest him at a time when authorities feared that he would join the Ghost Dance movement. Before the Battle of the Little Bighorn, Sitting Bull had a vision in which he saw many soldiers, "as thick as grasshoppers", falling upside down into the Lakota camp, which his people took as a foreshadowing of a major victory in which many soldiers would be killed. About three weeks later, the confederated Lakota tribes with the Northern Cheyenne defeated the 7th Cavalry under Lt. Col. George Armstrong Custer on June 25, 1876, annihilating Custer's battalion and seeming to fulfill Sitting Bull's prophetic vision. Sitting Bull's leadership inspired his people to a major victory. In response, the U. S. government sent thousands more soldiers to the area, forcing many of the Lakota to surrender over the next year. Sitting Bull refused to surrender, and in May 1877, he led his band north to Wood Mountain, North West Territories (now Saskatchewan). He remained there until 1881, when he and most of his band returned to U. S. territory and surrendered to U. S. forces. After working as a performer with Buffalo Bill's Wild West show, Sitting Bull returned to the Standing Rock Agency in South Dakota. Because of fears that Sitting Bull would use his influence to support the Ghost Dance movement, Indian Service agent James McLaughlin at Fort Yates ordered his arrest. During an ensuing struggle between Sitting Bull's followers and the agency police, Sitting Bull was shot in the side and head by Standing Rock policemen Lieutenant Bull Head (Tatankapah, ) and Red Tomahawk (Marcelus Chankpidutah, ), after the police were fired upon by Sitting Bull's supporters. His body was taken to nearby Fort Yates for burial. In 1953, his Lakota family exhumed what were believed to be his remains, reburying them near Mobridge, South Dakota, near his birthplace.
Ерте өмір
Отырған бұқа 1831–1837 жылдар аралығында Дакота аймағына кірген жерде дүниеге келді. 2007 жылы Отырған бұқаның шөбересі отбасылық әңгімелер бойынша Отырған бұқаның қазіргі Монтана штатының Майлс-Сити қаласының оңтүстігінде, Йеллоустоун өзенінің жағасында туғанын мәлімдеді. Ол туған кезде Ȟoká Psíče (Секіріп жүретін баджоқ) деп аталды, ал "Húŋkešni" немесе "Баяу" деген лақап аты оның салмақты және асықпайтын мінезін көрсетеді. 14 жасында ол әкесі мен інісі Төрт Мүйізді қоса, Лакота жауынгерлерінің тобымен бірге Кроу жауынгерлерінің лагерінен жылқы ұрлауға шабуыл жасады. Ол батылдық танытып, қарсыластарының біріне шабуылдап, соққы санады, осыны басқа Лакота жауынгерлері көрді. Лагерге қайтқан соң, әкесі ұлына өз атын сыйға беріп, той берді. Лакота тілінде "Tȟatȟáŋka Íyotake" деген есім "Отыратын Бизон" деп аударылса, американдықтар оны көбінесе "Отырған бұқа" деп атады. Осыдан кейін Отырған бұқаның әкесі Секіруші Бизон деп аталды. Бұл салтанатта бүкіл тайпаның алдында Отырған бұқаның әкесі ұлына шашына тағуға бүркіт қауырсыны, жауынгерлік жылқы және бизон терісінен жасалған қалқан сыйлады, осылайша ұлы Лакота жауынгері ретінде ересек болып саналды. 1864 жылы бригадир-генерал Альфред Саллидің басқаруымен 2200 сарбаздық екі бригада бір ауылға шабуыл жасады. Қорғаушылардың басында Отырған бұқа, Галл және Инкпадута тұрды. Қыркүйек айында Отырған бұқа мен шамамен жүз Хункпапа Лакота қазіргі Солтүстік Дакота штатының Мармарт қаласының жанындағы шағын топқа кездесті. Олар капитан Джеймс Л. Фиск басқарған керуеннің жөндеу жұмыстарын жасау үшін артта қалған. Ол шабуылға жетекшілік еткен кезде, Отырған бұқаға солдаттан сол жамбасына оқ тиді.
Sitting Bull was born on land later included in the Dakota Territory sometime between 1831–1837. In 2007, Sitting Bull's great grandson asserted from family oral tradition that Sitting Bull was born along the Yellowstone River, south of present day Miles City, Montana. He was named Ȟoká Psíče (Jumping Badger) at birth, and nicknamed Húŋkešni or "Slow" said to describe his careful and unhurried nature. When he was 14 years old, he accompanied a group of Lakota warriors, which included his father and his uncle Four Horns, in a raiding party to take horses from a camp of Crow warriors. He displayed bravery by riding forward and counting coup on one of the surprised Crow, which was witnessed by the other mounted Lakota. Upon returning to camp, his father gave a celebratory feast at which he conferred his own name upon his son. While the name, Tȟatȟáŋka Íyotake, in the Lakota language roughly translates to "Buffalo Who Sits Down", Americans came to commonly refer to him as "Sitting Bull". Thereafter, Sitting Bull's father was known as Jumping Bull. At this ceremony before the entire band, Sitting Bull's father presented his son with an eagle feather to wear in his hair, a warrior's horse and a hardened buffalo hide shield to mark his son's passage into manhood as a Lakota warrior. In 1864, two brigades of about 2200 soldiers under Brigadier General Alfred Sully attacked a village. The defenders were led by Sitting Bull, Gall and Inkpaduta. In September, Sitting Bull and about one hundred Hunkpapa Lakota encountered a small party near what is now Marmarth, North Dakota. They had been left behind by a wagon train commanded by Captain James L. Fisk to effect some repairs to an overturned wagon. When he led an attack, Sitting Bull was shot in the left hip by a soldier.
Қызыл бұлттың соғысы
1866-1868 жылдары Оглала Лакота тайпасының басшысы Қызыл бұлт АҚШ әскерлеріне қарсы күресіп, қазіргі Монтана штатындағы Powder River Country аймағын бақылауда ұстау үшін олардың бекіністеріне шабуылдар жасады. Қызыл бұлтты қолдап, Отырған бұқа 1865 жылдан 1868 жылға дейін Бертольд, Стивенсон және Буфорд форттарына, сондай-ақ олардың одақтастарына қарсы көптеген соғыс топтарын жетектеді. Бұл көтеріліс Қызыл бұлт соғысы деп танылды. 1868 жылдың басында АҚШ үкіметі осы қақтығысты бейбіт жолмен шешуге ниеттенді. Ол Қызыл бұлттың АҚШ-тың Фил Керни және С. Ф. Смит форттарын тастап кету туралы талабына келісті. Хункпапа тайпасының Галл өкілі және Хункпапа, Блэкфит және Янктон Дакота тайпаларының басқа да өкілдері 1868 жылдың 2 шілдесінде Форт-Райс бекінісінде (Түндік Дакота штатының Бисмарк қаласының жанында) Форт-Ларами шартының бір нұсқасына қол қойды. Отырған бұқа бұл шартқа келіспеді. Ол иезуит миссионері Пьер Жан Де Сметке, үкіметтің өкілі ретінде оны іздеп келгенде: «Мен барлық адамдарға елімнің бір бөлігін сатуға ниетім жоқ екенін жеткізгім келеді», – деді. Ол 1860-шы жылдардың соңы мен 1870-шы жылдардың басында Жоғарғы Миссури айманындағы форттарға жасалған шабуылдарын жалғастырды. 1866-1868 жылдар аралығындағы оқиғалар Отырған бұқаның өміріндегі тарихи тұрғыдан пікірталас тудырған кезеңді білдіреді. 1930 жылы тірі қалған Хункпапа тайпасының мүшелерімен сұхбаттасқан тарихшы Стэнли Весталдың сөзіне сүйенсек, Отырған бұқа сол кезде «Барлық Сиу тайпасының Жоғарғы басшысы» атанған, бірақ кейін тарихшылар мен этнологтар бұл мәлімдемені жоққа шығарды, себебі Лакота қоғамы жоғары деңгейде орталықтандырылмаған еді. Лакота тайпалары мен олардың ақсақалдары, соғыс жариялауды қоса, барлық шешімдерді жеке дербес қабылдады.
From 1866 to 1868, Red Cloud, a leader of the Oglala Lakota, fought against U. S. forces, attacking their forts in an effort to keep control of the Powder River Country in present day Montana. In support of Red Cloud, Sitting Bull led numerous war parties against Fort Berthold, Fort Stevenson, and Fort Buford and their allies from 1865 through 1868. The uprising has come to be known as Red Cloud's War. By early 1868, the U. S. government desired a peaceful settlement to the conflict. It agreed to Red Cloud's demands that the U. S. abandon Forts Phil Kearny and C. F. Smith. Gall of the Hunkpapa and other representatives of the Hunkpapa, Blackfeet and Yankton Dakota, signed a form of the Treaty of Fort Laramie on July 2, 1868 at Fort Rice (near Bismarck, North Dakota). Sitting Bull did not agree to the treaty. He told the Jesuit missionary Pierre Jean De Smet, who sought him on behalf of the government: "I wish all to know that I do not propose to sell any part of my country." He continued his hit and run attacks on forts in the upper Missouri area throughout the late 1860s and early 1870s. The events between 1866 and 1868 mark a historically debated period of Sitting Bull's life. According to historian Stanley Vestal, who conducted interviews with surviving Hunkpapa in 1930, Sitting Bull was made "Supreme Chief of the whole Sioux Nation" at this time, but historians and ethnologists later refuted this, since Lakota society was highly decentralized. Lakota bands and their elders made individual decisions, including whether or not to wage war.
1876 жылғы Ұлы Сиу соғысы
Отырған Бұқаның Ханкпапа руы 1860-шы жылдардың соңында көшіп жүретін топтар мен бекіністерге шабуылдауларын жалғастырды. 1871 жылы Солтүстік Тынық мұхиты темір жолы солтүстік жазықтар арқылы Хункпапа жерлерінен өтетін бағытты зерттеді, бірақ Лакота халқының күшті қарсылығына тап болды. Келесі жылы федералды әскерлермен бірге сол теміржолшылар қайтып келді. Отырған Бұқа мен Хункпапа зерттеу тобына шабуыл жасады, олар кері қайтуға мәжбүр болды. 1873 жылы зерттеушілерді әскери күзет күшейтілді, бірақ Отырған Бұқаның жасағы зерттеуге «өте қарсылық» көрсетті. 1873 жылғы экономикалық дағдарыс Солтүстік Тынық мұхиты темір жолының қолдаушылары, мысалы Джей Кукты банкротқа ұшыратты, бұл Лакота, Дакота және Накота жерлері арқылы темір жол құрылысын тоқтатты. 1848 жылы Сьерра-Невадада алтынның табылуы және одан алынған жаңа байлықтың артуынан кейін, басқалар да Қара тауларда алтын табу мүмкіндігіне қызығушылық танытты. 1874 жылы подполковник Джордж Армстронг Кастер Бисмаркқа жақын орналасқан Форт-Абрахам Линкольннен әскери экспедицияны басқарды, Қара тауларды алтын іздеу үшін және тауда әскери бекініс орналастыруға жарамды жерді анықтау үшін. Кастердің Қара тауларда алтын табылды деген хабарламасы Қара таулардағы алтын асығушылықты тудырды. Лакота халқы мен Қара тауларға көшуге тырысқан еуропалық американдықтар арасында шиеленіс күшейді. Отырған Бұқа 1874 жылы Кастердің экспедициясына шабуыл жасамаса да, АҚШ үкіметі азаматтардың Қара тауларды кен өндіру және қоныстандыру үшін ашуға қысым көрсетуі күшейді. Тауларды сатып алу немесе жалға алу әрекеттері сәтсіз аяқталғаннан кейін, Вашингтон үкіметі 1868 жылғы Форт-Ларами шартында көрсетілгендей, Сиуларды өз жерлерінде қорғау туралы уәдеден қашудың жолын табуға мәжбүр болды. Сиулардың шабуылдары туралы хабарлар оны алаңдатты, олардың кейбіреулерін Отырған Бұқа ынталандырды. 1875 жылдың қарашасында президент Улисс С. Грант барлық Сиу руларын Ұлы Сиу резервациясының сыртында қалғандарын резервацияға көшіруге бұйырды, олардың барлығы да осы бұйрыққа бағына бермейтінін білді. 1876 жылдың 1 ақпанында Ішкі істер министрлігі резервациядан тыс өмір сүретін руларды жау деп таныды. Бұл шешім әскерилерге Отырған Бұқа мен басқа Лакота руларын «жау» деп қудалауға мүмкіндік берді. Тайпалық ауызша тарихқа сүйене отырып, тарихшы Марго Либерти көптеген Лакота рулары жазық соғыстары кезінде Шайендермен одақтасқан, өйткені олар басқа ұлттың АҚШ шабуылына ұшырағанын ойлаған. Осы байланысты ескере отырып, ол ірі соғысты «Ұлы Шайен соғысы» деп атау керек деп санайды. 1860 жылдан бері Солтүстік Шайендер жазықтардағы үндістер арасында бірнеше шайқас жүргізді. 1876 жылға дейін АҚШ әскері Шайендердің жеті лагерін жойды, бұл басқа елдердің лагерінен көп. Роберт М. Утли және Джером Грин сияқты басқа тарихшылар да Лакота ауызша куәліктерін пайдаланады, бірақ олар Отырған Бұқа басшылығындағы Лакота коалициясы федералды үкіметтің бейбіттендіру науқанының басты мақсаты болды деген қорытындыға келді. 1868-1876 жылдар аралығында Отырған Бұқа ең маңызды американдық саяси көшбасшылардың біріне айналды. Форт-Ларами шартынан (1868) және Ұлы Сиу резервациясының құрылуынан кейін, Оглаланың Қызыл Бұлты және Бруледің Тінті Құйрығы сияқты көптеген дәстүрлі Сиу жауынгерлері резервацияларда тұрақты тұруға көшті. Олар негізінен АҚШ үнді агенттіктеріне тәуелді болды. Галл сияқты Отырған Бұқаның Хункпапа руының мүшелері де кейде агенттіктерде уақытша тұратын. Олар ақтардың басып кіруі мен бұқа малының азаюы олардың ресурстарын азайтып, үндістердің тәуелсіздігіне қауіп төндірген кезде оларға керек-жарақтар қажет болды. 1875 жылы Солтүстік Шайен, Хункпапа, Оглала, Санс Арк және Миннеконжу күн тойы үшін бірге қоныстанды, Шайеннің емшісі Ақ Бұқа немесе Мұз және Отырған Бұқа бірлесіп. Бұл салтанатты одақ олардың 1876 жылы бірге соғысуына әкелді. Үндістердің жеңіс тойы ұзаққа созылмады. Кастердің жеңілісі мен өліміне халықтың шоқы мен ашуы, сондай-ақ үкіметтің қалған Сиулардың әскери қабілетін түсінуі Соғыс министрлігіне бұл аймаққа мыңдаған сарбаздарды жіберуге себеп болды. Келесі жылы жаңа американдық әскери күштер Лакоталарды қуып, көптеген үндістерді бағынуға мәжбүр етті. Отырған Бұқа бағынудан бас тартты және 1877 жылдың мамырында өзінің руымен бірге шекарадан өтіп, Канаданың Солтүстік-Батыс аймақтарына келді. Ол төрт жыл бойы Вуд-Маунтин маңында жер аударылды, кешірім сұраудан және отанына оралу мүмкіндігінен бас тартты. Канада аумағына өткен кезде Отырған Бұқа аймақтың атты полициясымен кездесті. Осы кездесуде Солтүстік-Батыс атты полициясының командирі Джеймс Морроу Уолш Отырған Бұқаға Лакоталар енді британдық жерде екенін және британдық заңға бағынуға тиіс екенін түсіндірді. Уолш заңды тең түрде сақтайтынын және аумақтағы әр адамның әділдікке құқығы бар екенін атап өтті. Уолш Отырған Бұқаның жақтасы болды және олар өмір бойы жақын дос болды. Канадада болғанда Отырған Бұқа сондай-ақ Қара аяқ тайпасының басшысы болған Кроуфутпен кездесті, ол Лакота және Шайендердің ұзақ жылдар бойы күшті жауы болды. Отырған Бұқа Қара аяқ тайпасымен және Кроуфутпен бейбітшілік орнатуды қалады. Бейбітшілік жақтасы болған Кроуфут қуана түрде тамақ сыйлығын қабылдады. Отырған Бұқа Кроуфутқа настолько әсерленді, оның ұлына оның атын қойды. Отырған Бұқа және оның халқы Канадада төрт жыл тұрды. Канадада бұқа малының саны аз болғандықтан, Отырған Бұқа мен оның адамдары ашарған халқына жететіндей тамақ табуда қиындыққа тап болды. Отырған Бұқаның елде болуы Канада мен АҚШ үкіметтері арасындағы шиеленісті күшейтті. Отырған Бұқа Канададан кеткені алдында, ол соңғы рет Уолшті көріп, естелік ретінде салтанатты бас киім қалдырған болуы мүмкін.
Sitting Bull's band of Hunkpapa continued to attack migrating parties and forts in the late 1860s. In 1871, the Northern Pacific Railway conducted a survey for a route across the northern plains directly through Hunkpapa lands, it encountered stiff Lakota resistance. The same railway people returned the following year accompanied by federal troops. Sitting Bull and the Hunkpapa attacked the survey party, which was forced to turn back. In 1873, the military accompaniment for the surveyors was increased again, but Sitting Bull's forces resisted the survey "most vigorously." The Panic of 1873 forced the Northern Pacific Railway's backers, such as Jay Cooke, into bankruptcy, which halted construction of the railroad through Lakota, Dakota, and Nakota territory. After the 1848 discovery of gold in the Sierra Nevada and dramatic gains in new wealth from it, other men became interested in the potential for gold mining in the Black Hills. In 1874, Lt. Col. George Armstrong Custer led a military expedition from Fort Abraham Lincoln near Bismarck to explore the Black Hills for gold and to determine a suitable location for a military fort in the Hills. Custer's announcement of gold in the Black Hills triggered the Black Hills Gold Rush. Tensions increased between the Lakota and European Americans seeking to move into the Black Hills. Although Sitting Bull did not attack Custer's expedition in 1874, the U. S. government was increasingly pressured by citizens to open the Black Hills to mining and settlement. Failing in an attempt to negotiate a purchase or lease of the Hills, the government in Washington had to find a way around the promise to protect the Sioux in their land, as specified in the 1868 Treaty of Fort Laramie. It was alarmed at reports of Sioux depredations, some of which were encouraged by Sitting Bull. In November 1875, President Ulysses S. Grant ordered all Sioux bands outside the Great Sioux Reservation to move onto the reservation, knowing that not all would likely comply. As of February 1, 1876, the Interior Department certified as hostile those bands who continued to live off the reservation. This certification allowed the military to pursue Sitting Bull and other Lakota bands as "hostiles". Based on tribal oral histories, historian Margot Liberty theorizes that many Lakota bands allied with the Cheyenne during the Plains Wars because they thought the other nation was under attack by the U. S. Given this connection, she suggests the major war should have been called "The Great Cheyenne War". Since 1860, the Northern Cheyenne had led several battles among the Plains Indians. Before 1876, the U. S. Army had destroyed seven Cheyenne camps, more than those of any other nation. Other historians, such as Robert M. Utley and Jerome Greene, also use Lakota oral testimony, but they have concluded that the Lakota coalition, of which Sitting Bull was the ostensible head, was the primary target of the federal government's pacification campaign. During the period 1868–1876, Sitting Bull developed into one of the most important Native American political leaders. After the Treaty of Fort Laramie (1868) and the creation of the Great Sioux Reservation, many traditional Sioux warriors, such as Red Cloud of the Oglala and Spotted Tail of the Brulé, moved to reside permanently on the reservations. They were largely dependent for subsistence on the U. S. Indian agencies. Many other chiefs, including members of Sitting Bull's Hunkpapa band such as Gall, at times, lived temporarily at the agencies. They needed the supplies at a time when white encroachment and the depletion of buffalo herds reduced their resources and challenged Native American independence. In 1875, the Northern Cheyenne, Hunkpapa, Oglala, Sans Arc, and Minneconjou camped together for a Sun Dance, with both the Cheyenne medicine man White Bull or Ice and Sitting Bull in association. This ceremonial alliance preceded their fighting together in 1876. The Native Americans' victory celebrations were short lived. Public shock and outrage at Custer's defeat and death, and the government's understanding of the military capability of the remaining Sioux, led the Department of War to assign thousands more soldiers to the area. Over the next year, the new American military forces pursued the Lakota, forcing many of the Native Americans to surrender. Sitting Bull refused to do so and in May 1877 led his band across the border into the North West Territories, Canada. He remained in exile for four years near Wood Mountain, refusing a pardon and the chance to return. When crossing the border into Canadian territory, Sitting Bull was met by the Mounties of the region. During this meeting, James Morrow Walsh, commander of the North West Mounted Police, explained to Sitting Bull that the Lakota were now on British soil and must obey British law. Walsh emphasized that he enforced the law equally and that every person in the territory had a right to justice. Walsh became an advocate for Sitting Bull and the two became good friends for the remainder of their lives. While in Canada, Sitting Bull also met with Crowfoot, who was a leader of the Blackfeet, long time powerful enemies of the Lakota and Cheyenne. Sitting Bull wished to make peace with the Blackfeet Nation and Crowfoot. As an advocate for peace himself, Crowfoot eagerly accepted the tobacco peace offering. Sitting Bull was so impressed by Crowfoot that he named one of his sons after him. Sitting Bull and his people stayed in Canada for four years. Due to the smaller size of the buffalo herds in Canada, Sitting Bull and his men found it difficult to find enough food to feed their starving people. Sitting Bull's presence in the country led to increased tensions between the Canadian and the United States governments. Before Sitting Bull left Canada, he may have visited Walsh for a final time and left a ceremonial headdress as a memento.
Бас тарту
Аштық пен үмітсіздік ақырында Отырған Бұқаны және оның отбасы мен ізбасарларының 186-сын АҚШ-қа оралуға және 1881 жылдың 19 шілдесінде бас июге мәжбүр етті. Отырған Бұқа өзінің кіші ұлы Қара Аяқтың Винчестер мылтығын Форт-Бьюфордтың командирі, майор Дэвид Х. Бротхертонға тапсыруын қадағалады. Отырған Бұқа Бротхертонға: «Мен тайпамнан соңғы мылтығын тапсырған адам екенімді есте сақтауларыңды тілеймін», – деді. Отырған Бұқа мен оның 186 адамнан тұратын тобы агенттікке жиналған басқа Хункпапалардан бөлек ұсталды. АҚШ әскерінің шенеуніктері оның жақында бас иген солтүстік топтар арасында қырқыс тудыруы мүмкін деп алаңдады. 1881 жылдың 26 тамызында оны АҚШ санаушысы Уильям Т. Селвин кісітіп келді, ол Хункпапа басшысының отбасында 12 адамды санады және 41 отбасы, барлығы 195 адам Отырған Бұқаның тобында тіркелді. Әскерилер Отырған Бұқаны және оның тобын соғыс тұтқындары ретінде Форт Рэндаллға ауыстыруға шешім қабылдады. 172 адамнан тұратын топ бу кемесіне мінгізіліп, Миссури өзенімен қазіргі Пикстаун қаласының жанындағы Форт-Рэндаллға (Оңтүстік Дакота штатының оңтүстік шекарасында) жіберілді, онда олар келесі 20 айды өткізді. Олар 1883 жылдың мамыр айында солтүстікке, Стендинг Рок агенттігіне оралуға рұқсат алды.
Hunger and desperation eventually forced Sitting Bull and 186 of his family and followers to return to the United States and surrender on July 19, 1881. Sitting Bull had his young son Crow Foot surrender his Winchester Rifle to major David H. Brotherton, commanding officer of Fort Buford. Sitting Bull said to Brotherton, "I wish it to be remembered that I was the last man of my tribe to surrender my rifle". Sitting Bull and his band of 186 people were kept separate from the other Hunkpapa gathered at the agency. U. S. Army officials were concerned that he would stir up trouble among the recently surrendered northern bands. On August 26, 1881, he was visited by U. S. census taker William T. Selwyn, who counted 12 people in the Hunkpapa leader's immediate family and 41 families, totaling 195 people, were recorded in Sitting Bull's band. The military decided to transfer Sitting Bull and his band to Fort Randall to be held as prisoners of war. Loaded onto a steamboat, the band of 172 people was sent down the Missouri River to Fort Randall near present day Pickstown, South Dakota on the southern border of the state, where they spent the next 20 months. They were allowed to return north to the Standing Rock Agency in May 1883.
Энни Оукли
1884 жылы шоу-ұйымдастырушы Альварен Аллен агент Джеймс Маклафлиннен Отырған Бұқаға Канаданың және АҚШ-тың солтүстік аймақтарымен гастрольдік сапар жасауға рұқсат беруді сұрады. Шоу "Отырған Бұқаның байланысы" деп аталды. Осы сапарда Отырған Бұқа қазіргі Миннесота штатында Энни Оуклимен танысты. Отырған Бұқа Оуклидің қару қолдану шеберлігіне қатты әсер етіп, екеуінің суретін түсіргені үшін фотографқа 65 доллар (1884 жылғы 65 доллар қазіргі шақта шамамен <есептелген сомаға> тең) төлеуге ұсыныс жасады. Олардың бір-біріне деген құрметі өзара болды. Оукли Отырған Бұқаның оны "жақын досы" ретінде бағалағанын айтты.
In 1884, show promoter Alvaren Allen asked Agent James McLaughlin to allow Sitting Bull to tour parts of Canada and the northern United States. The show was called the "Sitting Bull Connection." It was during this tour that Sitting Bull met Annie Oakley in present day Minnesota. Sitting Bull was so impressed with Oakley's skills with firearms that he offered $65 (equal to $65.0 in 1884 is equivalent to about <calculated amount> in recent years today) for a photographer to take a photo of the two together. The admiration and respect was mutual. Oakley stated that Sitting Bull made a "great pet" of her.
Жабайы батыс шоуы
1885 жылы Ситтинг Буллға Буффало Билл Кодидің «Буффало Биллдің Жабайы батысы» шоуымен бірге резервациядан шығуға рұқсат берілді. Ол аренаны бір айналып өткені үшін аптасына 50 доллар (1885 жылы 50,0 доллар қазіргі кездегі шамамен <есептелген сомаға> тең) табады, ол танымал оқиға болды. Шоу кезінде ол өз көрермендерін ана тілінде қарғаған деген әңгімелер бар, бірақ тарихшы Утли ол олай істемегенін айтады. Тарихшылар Ситтинг Буллдың жастарға білім беру және сиу тайпасы мен ақ адамдар арасындағы қарым-қатынасты жақсарту туралы сөздер айтқанын хабарлады. Тарихшы Эдвард Лазарус 1884 жылы Солтүстік Тынық мұхиты темір жолының құрылысы аяқталғандығын тойлаған кештің ашылу сөзінде Ситтинг Булл Лакота тілінде аудиторияны қарғағанын жазды. Майкл Хилтзиктің сөзінше, "Ситтинг Булл Лакота тілінде: «Мен барлық ақ адамдарды жек көремін», – деді. «Сендер ұрыларсыңдар, жалғаншыларсыңдар. Біздің жерімізді тартып алып, бізді қарапайым халықтан шығардыңдар»". Бірақ аудармашы бастапқы сөзді «достық ниетпен» жазылған деп оқыды, сондықтан аудитория, тіпті президент Грант та, бұл туралы ештеңе білмеді. Ситтинг Булл төрт ай шоуда болғаннан кейін үйіне қайтты. Осы уақыт ішінде көрермендер оны танымал тұлға деп есептеп, жауынгер ретінде романтикалық бейнеледі. Ол автограф пен суреті үшін ақша алып, кішкентай байлық жинады, бірақ көбінесе ақшасын үйсіздер мен сұраныштарға беріп отырды.
In 1885, Sitting Bull was allowed to leave the reservation to go Wild Westing with Buffalo Bill Cody's Buffalo Bill's Wild West. He earned about $50 a week (equal to $50.0 in 1885 is equivalent to about <calculated amount> in recent years today) for riding once around the arena, where he was a popular attraction. Although it is rumored that he cursed his audiences in his native tongue during the show, the historian Utley contends that he did not. Historians have reported that Sitting Bull gave speeches about his desire for education for the young, and reconciling relations between the Sioux and whites. The historian Edward Lazarus wrote that Sitting Bull reportedly cursed his audience in Lakota in 1884, during an opening address celebrating the completion of the Northern Pacific Railway. According to Michael Hiltzik, " Sitting Bull declared in Lakota, 'I hate all White people.' 'You are thieves and liars. You have taken away our land and made us outcasts.'" The translator, however, read the original address which had been written as a 'gracious act of amity', and the audience, including President Grant, was left none the wiser. Sitting Bull stayed with the show for four months before returning home. During that time, audiences considered him a celebrity and romanticized him as a warrior. He earned a small fortune by charging for his autograph and picture, although he often gave his money away to the homeless and beggars.
Жілек биі қозғалысы
Ситтинг Булл Буффало Биллдің "Жай батыс" шоуында жұмыс істегеннен кейін "Стендинг Рок" агенттігіне оралды. Ситтинг Булл мен агент Маклафлин арасындағы шиеленіс күшейді, және бірнеше мәселе бойынша, соның ішінде Ұлы Сиу резервациясының бөліктерін бөлу және сату сияқты мәселелерде, әрқайсысы біріншісіне күдікпен қарады. 1889 жылы Бруклинде (Нью-Йорк қаласы) тұратын, Ұлттық үндістерді қорғау қауымдастығының (NIDA) мүшесі, үндістердің құқығын қорғаушы Кэролайн Уэлдон Ситтинг Буллға хабарласып, оның дауысы, хатшысы, аудармашысы және жақтасы болуға тырысты. Ол өзінің кішкентай ұлы Кристимен бірге Гранд өзеніндегі Ситтинг Буллдың үйіне келді, онымен және оның отбасымен ортақ үй және отын бөлісті. Сиу резервациясына қатал қыстар мен ұзақ құрғақшылықтардың әсер еткен кезінде, Вовока есімді пайют үндісі қазіргі Невададан шығысқа қарай далаларға дейін тараған діни қозғалысты ұсынды, ол үндістердің қайта тірілуін уағыздады. Бұл қозғалыс "Рухтар биі" деп аталды, себебі ол үндістерді қайтыс болған туыстарының қайта тірілуі мен бизондардың оралуы үшін билеуге және ән айтуға шақырды. Би кезінде оқтан сақтайтын жейделер киілетіндігі айтылды. Қозғалыс "Стендинг Рок"қа жеткенде, Ситтинг Булл бишілерге өз лагерінде жиналуға рұқсат берді. Ол өзі биге қатыспағанмен, оны осы қозғалыстың басты бастаушысы деп есептеді. Жақын жердегі ақ халықтың елді мекендерінде алаңдаушылық пайда болды.
Sitting Bull returned to the Standing Rock Agency after working in Buffalo Bill's Wild West show. The tension between Sitting Bull and Agent McLaughlin increased, and each became warier of the other over several issues including division and sale of parts of the Great Sioux Reservation. In 1889, Indian Rights Activist Caroline Weldon from Brooklyn, New York City, a member of the National Indian Defense Association (NIDA), reached out to Sitting Bull, acting to be his voice, secretary, interpreter, and advocate. She joined him, together with her young son Christy, at his compound on the Grand River, sharing with him and his family home and hearth. During a time of harsh winters and long droughts impacting the Sioux Reservation, a Paiute Indian named Wovoka spread a religious movement from present day Nevada east to the Plains that preached a resurrection of the Native. It was known as the Ghost Dance movement because it called on the Indians to dance and chant for the rising up of deceased relatives and the return of the buffalo. The dance included shirts that were said to stop bullets. When the movement reached Standing Rock, Sitting Bull allowed the dancers to gather at his camp. Although he did not appear to participate in the dancing, he was viewed as a key instigator. Alarm spread to nearby white settlements.
Өлім
1890 жылы Джеймс Маклафлин, АҚШ-тың Станинг Рок агенттігіндегі Форт-Йейтстегі үнді агенті, Лакота көшбасшысының Жілек бишілермен бірге резервациядан қашуға дайын тұрғанын сезіп, оны тұтқындауға полицияға бұйрық берді. 1890 жылдың 14 желтоқсанында Маклафлин хаттың басында Буль-Хед деп аталған үнді агенттігінің полиция қызметкері, лейтенант Генри Буллхедке хат жазды, онда нұсқаулар мен Отырған Бұқаны ұстау жоспары бар еді. Жоспарға сәйкес, тұтқындау 15 желтоқсанның таңында жүргізілуі керек еді және оның ізбасарлары жиналмас бұрын оны алып кетуді жеңілдету үшін жеңіл көпірлі шана қолдану ұсынылды. Буллхед шананы пайдалануға қарсы болды. Ол полиция қызметкерлеріне тұтқындалғаннан кейін Отырған Бұқаны дереу атқа мінгізуді жоспарлады. 15 желтоқсан күні таңғы сағат 5:30-да 39 полиция қызметкері мен төрт ерікті адам Отырған Бұқаның үйіне жақындады. Олар үйді қоршап алып, есікті соғып, ішке кірді. Буллхед Отырған Бұқаға тұтқындалғанын айтып, оны сыртқа шығарды. Отырған Бұқа мен оның әйелі лагерь оянғанда және адамдар үйге жиналғанда уақытты баяулатуға тырысты. Буллхед Отырған Бұқаға атқа мінуге бұйрық бергенде, Үнді істері жөніндегі агент басшымен кездескісі келетінін және Отырған Бұқа үйіне қайта орала алатынын айтты. Отырған Бұқа бұған бағынбағандықтан, полиция оған күш қолданды. Ауылдағы сиукстер ашуға іш толды. Лакоталық "Айықты ұста" мылтығын иығына көтеріп, Буллхедке оқ атты, ол да жауап ретінде Отырған Бұқаның кеудесіне револьвермен оқ атты. Тағы бір полиция қызметкері, Қызыл Томагаук, Отырған Бұқаның басына оқ атты, ол жерге құлап түсті. Отырған Бұқа сағат 12-ден 1-ге дейін көз жұмды.
In 1890, James McLaughlin, the U. S. Indian agent at Fort Yates on Standing Rock Agency, feared that the Lakota leader was about to flee the reservation with the Ghost Dancers, so he ordered the police to arrest him. On December 14, 1890, McLaughlin drafted a letter to Lieutenant Henry Bullhead, an Indian agency policeman named as Bull Head in the letter's beginning, which included instructions and a plan to capture Sitting Bull. The plan called for the arrest to take place at dawn on December 15 and advised the use of a light spring wagon to facilitate removal before his followers could rally. Bullhead decided against using the wagon. He intended to have the police officers force Sitting Bull to mount a horse immediately after the arrest. Around 5:30 a. m. on December 15, 39 police officers and four volunteers approached Sitting Bull's house. They surrounded the house, knocked, and entered. Bull Head told Sitting Bull that he was under arrest and led him outside. Sitting Bull and his wife noisily stalled for time as the camp awakened and men converged at the house. As Bull Head ordered Sitting Bull to mount a horse, he said that the Indian Affairs agent wanted to see the chief, and that Sitting Bull could then return to his house. When Sitting Bull refused to comply, the police used force on him. The Sioux in the village were enraged. Catch the Bear, a Lakota, shouldered his rifle and shot Bull Head, who, in response, fired his revolver into the chest of Sitting Bull. Another police officer, Red Tomahawk, shot Sitting Bull in the head, and Sitting Bull dropped to the ground. Sitting Bull died between 12 and 1 p. m.
Жерлеу
Отырған Бұқаның денесі қазіргі Форт-Йейтс, Солтүстік Дакотаға әкелініп, ондағы АҚШ армиясының ағаш шебері жасаған табутқа салынды және Форт-Йейтс аумағына жерленді. Оның денесі Оңтүстік Дакотаға көшірілгеннен кейін, оның жерленген орнына ескерткіш орнатылды. 1953 жылы Лакота тайпасының мүшелері Отырған Бұқаның қалдықтары деп санайтын жерді қазып шығарды және оны туған жеріне жақын, Мобридж, Оңтүстік Дакотаға қайта жерлеу үшін алып кетті. Оның құрметіне сол жерде ескерткіш тұрғызылды.
Sitting Bull's body was taken to present day Fort Yates, North Dakota, where it was placed in a coffin made by the U. S. Army carpenter there, and he was buried on the grounds of Fort Yates. A monument was installed to mark his burial site after his remains were reportedly taken to South Dakota. In 1953, Lakota family members exhumed what they believed to be Sitting Bull's remains, transporting them for reinterment near Mobridge, South Dakota, his birthplace. A monument to him was erected there.
Мұра
Отырған Бұқа қайтыс болғаннан кейін оның Гранд өзеніндегі үйі 1893 жылғы Дүниежүзілік Колумбия көрмесінде экспонат ретінде көрсету үшін Чикагоға апарылды. Көрмеде халықтық бишілер де өнер көрсетті. 1989 жылдың 14 қыркүйегінде АҚШ пошта қызметі «Ұлы американдықтар» сериясынан 28 центтік пошта маркасын жариялады, онда осы басшының суреті бейнеленген. 1996 жылдың 6 наурызында Стендинг Рок колледжі оның құрметіне Отырған Бұқа колледжі деп атау өзгертілді. Колледж Солтүстік және Оңтүстік Дакотадағы Отырған Бұқаның туған жері – Стендинг Рокте жоғары білім беретін оқу орны ретінде жұмыс істейді. 2010 жылдың тамызында Копенгаген университетінің ежелгі ДНК сарапшысы Эске Виллерслев басқаратын зерттеу тобы, оның өмірінде алынған шаш үлгісін пайдаланып, оның ұрпақтарының келісімімен Отырған Бұқаның геномын анықтауға ниеттенгендерін мәлімдеді. 2021 жылдың қазан айында Виллерслев Лакота жазушысы және белсендісі Эрни Лапонттың, ол Отырған Бұқаның шөбересі екенін, ал оның үш әпкесі Отырған Бұқаның биологиялық шөберелері екенін айтқан сөзін растады.
Following Sitting Bull's death, his cabin on the Grand River was taken to Chicago for use as an exhibit at the 1893 World's Columbian Exposition. Indigenous dancers also performed at the exposition. On September 14, 1989, the U. S. Postal Service released a Great Americans series 28¢ postage stamp featuring a likeness of the leader. On March 6, 1996, Standing Rock College was renamed Sitting Bull College in his honor. The college serves as an institution of higher education on Sitting Bull's home of Standing Rock in North Dakota and South Dakota. In August 2010, a research team led by Eske Willerslev, an ancient DNA expert at the University of Copenhagen, announced its intention to sequence the genome of Sitting Bull, with the approval of his descendants, using a hair sample obtained during his lifetime. In October 2021, Willerslev confirmed Lakota writer and activist Ernie Lapointe's contention that he was Sitting Bull's great grandson and his three sisters were Sitting Bull's biological great grandchildren.