Кристен Нюгаард: Норвеж компьютер ғалымы және бағдарламалау тілінің негізін қалаушысы
Kristen Nygaard
Кристен Нюгаард: Норвеждік ғалым, бағдарламалау тілінің негізін қалаушы (Simula), объектіге бағытталған бағдарламалаудың пионері. Тюринг сыйлығының иегері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Норвегиялық компьютер ғалымы және математик, Даниялық футболшы.
Norwegian computer scientist and mathematician
the Danish footballer
Кристин Нигаард (27 тамыз 1926 – 10 тамыз 2002) – норвегиялық компьютер ғалымы, бағдарламалау тілінің пионері және саясаткер. Халықаралық аренада Нигаард 1960 жылдары Оле Йохан Дальмен бірлесе объектіге бағытталған бағдарламалау және Simula бағдарламалау тілін ойлап тапқандығы үшін танымал. Нигаард пен Даль компьютер ғылымына қосқан үлесі үшін 2001 жылғы А.М. Тьюринг сыйлығының иегерлері болды.
Kristen Nygaard (27 August 1926 – 10 August 2002) was a Norwegian computer scientist, programming language pioneer, and politician. Internationally, Nygaard is acknowledged as the co inventor of object oriented programming and the programming language Simula with Ole Johan Dahl in the 1960s. Nygaard and Dahl received the 2001 A. M. Turing Award for their contribution to computer science.
Ерте өмір және мансап
Нигаард Ослода дүниеге келді және 1956 жылы Осло университетінде математика магістрі дәрежесін алды. Оның абстрактілі ықтималдық теориясы бойынша диссертациясы «Монте-Карло әдістерінің теориялық аспектілері» деп аталды. Нигаард 1948 жылдан 1960 жылға дейін Норвегия қорғаныс ғылыми-зерттеу институтында толық уақыт жұмыс істеді, есептеу және бағдарламалау (1948–1954) және операциялық зерттеу (1952–1960) салаларында қызмет етті. 1957 жылдан 1960 жылға дейін ол Норвегия қорғаныс институтындағы алғашқы операциялық зерттеу топтарының басшысы болды. Ол Норвегия операциялық зерттеулер қоғамын құрушылардың бірі және оның алғашқы төрағасы (1959–1964) болды. 1960 жылы ол Норвегия есептеу орталығына (NCC) жұмысқа қабылданды, 1960-шы жылдары NCC-ді зерттеу институты ретінде құруға жауапты болды және 1962 жылы оның зерттеу директоры атанды.
Nygaard was born in Oslo and received his master's degree in mathematics at the University of Oslo in 1956. His thesis on abstract probability theory was entitled "Theoretical Aspects of Monte Carlo methods". Nygaard worked full time at the Norwegian Defense Research Establishment from 1948 to 1960, in computing and programming (1948–1954) and operational research (1952–1960). From 1957 to 1960, he was head of the first operations research groups in the Norwegian defense establishment. He was cofounder and first chairman of the Norwegian Operational Research Society (1959–1964). In 1960, he was hired by the Norwegian Computing Center (NCC), responsible for building up the NCC as a research institute in the 1960s, becoming its Director of Research in 1962.
Нысанға бағдарланған бағдарламалау
Ол Оле Йохан Дальмен бірге 1960 жылдары Норвегияның есептеу орталығында (Norsk Regnesentral (NR)) Simula I (1961–1965) және Simula 67 (1965–1968) симуляциялық бағдарламалау тілдерінің аясында объектіге бағдарланған бағдарламалау (OOP) үшін алғашқы идеяларды жасады. Бұл тілдер ALGOL 60-тың кеңейтілген түрі және оның суперсеті ретінде пайда болды. Олар объектіге бағдарланған бағдарламалаудың негізгі ұғымдарын енгізді: объектілер, класс, мұрагерлік, виртуалды шамалар және көп жіпті (көп параллельді) бағдарламаны орындау. 2004 жылы Association Internationale pour les Technologies Objets (AITO) Оле Йохан Даль мен Кристен Нигаардтың есімімен объектіге бағдарлану саласындағы олардың пионерлік еңбегін құрметтеу үшін жыл сайынғы сыйлық белгіледі. Бұл Даль–Нигаард сыйлығы жыл сайын объектіге бағдарлау саласына маңызды техникалық үлес қосқан екі адамға табыс етіледі. Бұл жұмыс Даль мен Нигаардтың пионерлік концептуалдық және/немесе іске асыру жұмысының рухында болуы керек, ол объектіге бағдарланған бағдарламалаудың қазіргі көзқарасын қалыптастырды. Сыйлық жыл сайын ECOOP конференциясында тапсырылады және екі марапаттан тұрады – тәжірибелі және жас маманға арналған. Ол 1971–1973 жылдары Олав Терье Бергомен бірлесіп, норвегиялық кәсіподақтар үшін жоспарлау, бақылау және деректерді өңдеу саласында зерттеу жүргізді, барлық нәтижелер ұйымдасқан еңбек ұйымдарының мақсаттарына сәйкес бағаланды. Оның басқа ғылыми-зерттеу және әзірлеу жұмыстарына Эрик Холбек Хансен және Петтер Хандликкенмен бірлескен компьютерлік технологияның әлеуметтік әсері және жалпы жүйелік сипаттама тілі DELTA (1973–1975) кірді. Нигаард 1975–1976 жылдары Данияның Орхус университетінде профессор болды, содан кейін Осло университетінде профессор-эмеритус атанды (1977 жылдан бастап жартылай штатпен, 1984–1996 жылдары толық штатпен). Орхус және Ослодағы жұмысы жүйелерді дамыту және компьютерлік технологияның әлеуметтік әсері саласындағы зерттеулер мен білім беруді қамтыды, бұл жүйелерді дамытудың скандинавиялық мектебінің негізін қалады, ол қатысушылық дизайн саласымен тығыз байланысты. 1976 жылдан бастап ол Бент Брун Кристенсен, Оле Лехман Мадсен және Биргер Мьоллер Педерсенмен бірге жалпы объектіге бағдарланған бағдарламалау тілі BETA-ны әзірлеумен және (1986 жылдан бастап) іске асырумен айналысты. Қазіргі кезде бұл тіл көптеген компьютерлерде қолжетімді.
With Ole Johan Dahl, he developed the initial ideas for object oriented programming (OOP) in the 1960s at the Norwegian Computing Center (Norsk Regnesentral (NR)) as part of the Simula I (1961–1965) and Simula 67 (1965–1968) simulation programming languages, which began as an extended variant and superset of ALGOL 60. The languages introduced the core concepts of object oriented programming: objects, classes, inheritance, virtual quantities, and multi threaded (quasi parallel) program execution. In 2004, the Association Internationale pour les Technologies Objets (AITO) established an annual prize in the name of Ole Johan Dahl and Kristen Nygaard to honor their pioneering work on object orientation. This Dahl–Nygaard Prize is awarded annually to two individuals that have made significant technical contributions to the field of object orientation. The work should be in the spirit of the pioneer conceptual and/or implementation work of Dahl and Nygaard which shaped the present view of object oriented programming. The prize is presented each year at the ECOOP conference. The prize consists of two awards given to a senior and a junior professional. He conducted research for Norwegian trade unions on planning, control, and data processing, all evaluated in light of the objectives of organised labour (1971–1973), working together with Olav Terje Bergo. His other research and development work included the social impact of computer technology, and the general system description language DELTA (1973–1975), working with Erik Holbaek Hanssen and Petter Haandlykken. Nygaard was a professor at Aarhus University, Denmark (1975–1976) and then became professor emeritus at the University of Oslo (part time from 1977, full time 1984–1996). His work in Aarhus and Oslo included research and education in system development and the social impact of computer technology, and became the foundation of the Scandinavian School in System Development, which is closely linked to the field of participatory design. Starting in 1976, he was engaged in developing and (since 1986) implementing the general object oriented programming language BETA, together with Bent Bruun Kristensen, Ole Lehrmann Madsen, and Birger Møller Pedersen. The language is now available on a wide range of computers.
Кейінгі мансап
1980-ші жылдардың бірінші жартысында Нигаард Скандинавиялық жүйелерді дамыту және мамандыққа бағытталған тілдер (SYDPOL) зерттеу бағдарламасының басқару комитетінің төрағасы болды, жүйелерді дамыту, тілдерді зерттеу және жасанды интеллект саласындағы жұмыс топтарын үйлестіріп, қолдады. Сондай-ақ 1980 жылдары ол кәсіби мақсаттағы тілдерді кеңейтуге қатысты COST 13 (Еуропалық ортақ нарық комиссиясы) қаржылаған зерттеу жобасының басқару комитетінің төрағасы болды. Нигаардтың 1995-1999 жылдардағы зерттеулері үлестірілген жүйелермен байланысты болды. Ол 1997 жылы басталған, үш жылдық Норвегия зерттеулер кеңесі қолдаған, объектіге бағытталған тілдерді және жүйелерді дамыту әдістерін жаңа негізгі ұғымдармен байытуға бағытталған, қабатты және/немесе үлестірілген бағдарламалар мен компьютерлік аппараттық құралдар және осы бағдарламаларды іске асыратын адамдар арасындағы қатынасты сипаттауға мүмкіндік беретін, жалпы объектіге бағытталған үлестірілген жүйелер (GOODS) жобасын жетекшілік етті. GOODS командасына Хакон Брьхни, Даг Сёберг және Оле Смердал да кірді. Нигаардтың соңғы зерттеу қызығушылықтары бағдарламалауды бастапқы оқытуды зерттеу және информатика үшін процеске бағытталған тұжырымдамалық платформа құру болды. Бұл тақырыптар бірнеше халықаралық сынақ алаңдарымен бірге Comprehensive Object Oriented Learning (COOL) деп аталатын жаңа зерттеу жобасында дамытылатын болды. Ол Норвегияда және басқа елдерде осы тақырыптар бойынша лекциялар мен курстар оқыды. 1999 жылдың қарашасында Норвегияның муниципалитеттер және аймақтық істер департаменті жанындағы кеңжолақты байланыс жөніндегі консультативтік комитеттің төрағасы болды. 2001 жылдан бастап Simula Research Laboratory зерттеу институты ашылған кезде жартылай штатпен жұмыс істеді.
In the first half of the 1980s, Nygaard was chairman of the steering committee of the Scandinavian research program System Development and Profession Oriented Languages (SYDPOL), coordinating research and supporting working groups in system development, language research, and artificial intelligence. Also in the 1980s, he was chairman of the steering committee for the Cost 13 (European Common Market Commission) financed research project on the extensions of profession oriented languages necessary when artificial intelligence and information technology are becoming part of professional work. Nygaard's research from 1995 to 1999 was related to distributed systems. He was the leader of General Object Oriented Distributed Systems (GOODS), a three year Norwegian Research Council supported project starting in 1997, aiming at enriching object oriented languages and system development methods by new basic concepts that make it possible to describe the relation between layered and/or distributed programs and the computer hardware and people carrying out these computer programs. The GOODS team also included Haakon Bryhni, Dag Sjøberg, and Ole Smørdal. Nygaard's final research interests were studies of the introductory teaching of programming, and creating a process oriented conceptual platform for informatics. These subjects are to be developed in a new research project named Comprehensive Object Oriented Learning (COOL), together with several international test sites. He was giving lectures and courses on these subjects in Norway and elsewhere. In November 1999, he became chair of an advisory committee on Broadband Communication for the Norwegian Department for Municipal and Regional Affairs. He held a part time position at Simula Research Laboratory from 2001, when the research institute was opened.
Тану
1990 жылы маусымда Швецияның Лунд университетінен құрметті докторлық дәрежесін алды. 1991 жылы маусымда Данияның Аалборг университеті құрметті докторлық дәрежесін алған алғашқы адам болды. Ол Норвегия ғылым академиясының мүшесі болды. 1990 жылдың қазан айында Computer Professionals for Social Responsibility ұйымы оған әлеуметтік және кәсіби жауапкершілік үшін Норберт Винер сыйлығын табыс етті. 1999 жылы ол және Даль Норвегиялық деректер қауымдастығы ерекше кәсіби жетістіктері үшін тағайындалған, сол кездегі жаңа Розинг сыйлығын алған алғашқы адамдар болды. 2000 жылдың маусым айында ол "объектілік технология тұжырымдамаларын жасағандығы" үшін Халықаралық стандарттау ұйымының (ISO) бірнеше стандарттарын ұстап тұратын объектілік бағдарлаудың техникалық стандарттар тобы – Объекттерді басқару тобының Құрметті стипендиясына ие болды. 2001 жылдың қарашасында Электр және электроника инженерлері институты (IEEE) Ныгаард пен Дальге "Simula 67 жобалау және іске асыру арқылы объектіге бағдарланған бағдарламалаудың негізгі тұжырымдамаларын енгізгені үшін" IEEE Джон фон Нейман медалін табыс етті. 2002 жылдың ақпан айында ол Оле Йохан Дальмен бірге Компьютерлік машиналар қауымдастығының (ACM) 2001 жылғы А. М. Тьюринг сыйлығын алды, сыйлықтың себебі: "Simula I және Simula 67 бағдарламалау тілдерін жасау арқылы объектіге бағдарланған бағдарламалаудың пайда болуына негіз болған идеялары үшін". 2000 жылдың тамызында Норвегия королі Харальд V оны Норвегияның Корольдік Әйбат орденінің командирі етіп тағайындады.
In June 1990, he received an honorary doctorate from Lund University, Sweden. In June 1991, he became the first individual to be given an honorary doctorate by Aalborg University, Denmark. He became a member of the Norwegian Academy of Sciences. In October 1990, Computer Professionals for Social Responsibility awarded him its Norbert Wiener Award for Social and Professional Responsibility. In 1999, he and Dahl became the first people to receive the then new Rosing Prize, awarded by the Norwegian Data Association for exceptional professional achievements. In June 2000, he was awarded an Honorary Fellowship for "his originating of object technology concepts" by the Object Management Group, a technical standards group for object orientation, which maintains several International Organization for Standardization (ISO) standards. In November 2001, the Institute of Electrical and Electronics Engineers (IEEE) awarded Nygaard and Dahl the IEEE John von Neumann Medal "For the introduction of the concepts underlying object oriented programming through the design and implementation of Simula 67". In February 2002, he was given, once more with Ole Johan Dahl, the 2001 A. M. Turing Award by the Association for Computing Machinery (ACM), with the citation: "For ideas fundamental to the emergence of object oriented programming, through their design of the programming languages Simula I and Simula 67." In August 2000, he was made Commander of the Royal Norwegian Order of St. Olav by then King Harald V of Norway.
Басқа қызмет түрлері
1984 және 1985 жылдары Нигаард Осло университетінің ақпараттама комитетінің төрағасы болды және университеттің барлық факультеттерінде ғылыми зерттеу, білім беру және есептеу және байланыс құралдарын дамыту жоспарын әзірлеуде белсенділік танытты. Ол Норвегия табиғатты қорғау қауымдастығының Қоршаған ортаны қорғау комитетінің алғашқы төрағасы болды. 1970-ші жылдарда 10 жыл бойы Норвегияның Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымында (ЭЫДҰ) ақпараттық технологиялар саласындағы шараларға қатысты. Норвегия кәсіподақтар федерациясының ғылыми-зерттеу комитетінің мүшесі болды және көптеген елдердегі кәсіподақтармен ынтымақтастық байланыс орнатты. Бірнеше жыл бойы әлеуметтік жағдайы нашар алкоголиктерге жаңа өмірлік мүмкіндіктер жасауға бағытталған тәжірибелік әлеуметтік мекемені басқарды. Нигаард Норвегия саясатына белсенді қатысты. 1960-шы жылдардың ортасы мен соңында Норвегиялық Либералдық партиясының Ұлттық Атқару комитетінің мүшесі және осы партияның стратегиялық комитетінің төрағасы болды. 1949 жылғы парламент сайлауында сайлаушылардың қолдауын алуға үміткер ретінде қатысты. 1972 жылы Норвегияның Еуропалық ортақ нарыққа (кейін Еуропалық Одақ) кіруіне қатысты референдум алдындағы қарқынды саяси күрес кезінде, мүшелікке қарсы болған көптеген жастар ұйымдарының үйлестірушісі болды. 1971 жылдан 2001 жылға дейін Еңбек партиясының мүшесі болды және олардың ғылыми саясатқа қатысты комитеттерінде жұмыс істеді. 1988 жылдың қараша айында Норвегия мен ЕЭК қатынастары жөніндегі ақпарат комитетінің төрағасы болып тағайындалды, ал 1990 жылдың тамызында «ЕО-ға жоқ» (Nei til EF) ұйымы ретінде қайта құрылды. Бұл ұйым Норвегияның ортақ нарыққа қатынасы туралы ақпарат тарату және Норвегияны одан тыс ұстау жөніндегі күш-жігерді үйлестіру мақсатында құрылды. (Норвегияның Еуропалық Одаққа мүшелігіне қарсылық, сөзбе-сөз «ЕО-ға жоқ»). 1993 жылы ЕЭК Маастрихт шартын бекітіп, Еуропалық Одаққа айналған кезде, ұйым осы өзгерісті көрсететіндей атауын өзгертті. «ЕО-ға жоқ» Норвегиядағы ең ірі саяси ұйымға айналды (1994 жылы 4 миллион халқы бар елде 145 000 мүшесі болды). Нигаард осы науқанда Еуропалық Одаққа қарсы Орталық партияның жетекшісі Анне Энгер Ланштейнмен бірлесіп жұмыс істеді. 1994 жылдың 28 қарашасында өткен референдумда «Еуропалық Одаққа кірмейміз» деген ұсыныс қабылданды: сайлаушылардың 52,2 пайызы «жоқ» деп дауыс берді, ал сайлауға қатысу көрсеткіші Норвегия тарихындағы ең жоғары көрсеткішті құрады – 88,8 пайыз. Науқанның стратегиясы, Нигаардтың талабы бойынша, Маастрихт келісімінен қауіп көрген скандинавиялық әлеуметтік мемлекеттің мүддесін қорғаумен қатар, қарсылық білдіруі керек еді. 1995 жылы төрағалық лауазымынан кетті, кейін ұйымның стратегиялық комитетінің төрағасы және кеңесінің мүшесі болды. 1996 және 1997 жылдары Нигаард Еуропалық Маастрихтке қарсы қозғалысты (TEAM) құру жөніндегі жұмысты үйлестірді. Бұл ұйым Еуропалық Одақтың Экономикалық және валюталық одағына (ЭВО) және Маастрихт шартына қарсы тұратын ұлттық ұйымдар арасындағы ынтымақтастық желісі болды. 1997 жылдың 3 наурызында Еуропалық Еуропалық қозғалыстардың Еуропалық Альянсы (TEAM) құрылды.
In 1984 and 1985, Nygaard was chairman of the Informatics Committee of the University of Oslo, and active in the design of the university's plan for developing research, education and computing and communication facilities at all faculties of the university. He was the first chairman of the Environment Protection Committee of the Norwegian Association for the Protection of Nature. He was for 10 years (in the 1970s) Norwegian representative in the Organisation for Economic Co operation and Development (OECD) activities on information technology. He has been a member of the Research Committee of the Norwegian Federation of Trade Unions, and cooperated with unions in many countries. For several years, he was engaged in running an experimental social institution trying new ways to create humane living conditions for socially outcast alcoholics. Nygaard was active in Norwegian politics. In the mid and late 1960s, he was a member of the National Executive Committee of the Norwegian Liberal Party, and chair of that party's Strategy Committee. He was a minor ballot candidate in the 1949 parliamentary election. During the intense political fight before the 1972 referendum on whether Norway should become a member of the European Common Market (later the European Union), he worked as coordinator for the many youth organisations that worked against membership. From 1971 to 2001, Nygaard was a member of the Labour Party, and a member of their committees on research policies. In November 1988, he became chair of the Information Committee on Norway and the EEC, in August 1990 reorganized as Nei til EF an organization disseminating information about Norway's relation to the Common Market, and coordinating the efforts to keep Norway outside. (No to European Union membership for Norway, literally "No to the EU"). In 1993, when the EEC ratified the Maastricht Treaty and became the European Union the organization changed its name to reflect this. Nei til EF became the largest political organization in Norway (145,000 members in 1994, from a population of 4 million). Nygaard worked with Anne Enger Lahnstein, leader of the anti EU Centre Party, in this campaign. In the referendum on 28 November 1994, "Nei til EU" succeeded: 52.2% of the electorate voted "No", and the voter participation was the highest ever in Norway's history: 88.8%. The strategy of the campaign, insisted by Nygaard, was that it had to be for something as well as against, i. e., the Scandinavian welfare state Nygaard considered threatened by the Maastricht Agreement. He resigned as chair in 1995, and was later the chair of the organization's strategy committee and a member of its council. In 1996 and 1997, Nygaard was the coordinator of the efforts to establish The European Anti Maastricht Movement (TEAM), a cooperative network between national organizations opposing the Economic and Monetary Union of the European Union (EMU) and the Maastricht Treaty in European countries within and outside the EU. The European Alliance of EU critical Movements (TEAM) was successfully started 3 March 1997.
Жеке өмір
Кристин Найгаард 1951 жылы Йоханна Найгаардқа үйленді. Ол Норвегияның дамушы елдерге көмек көрсету агенттігінде жұмыс істеді. Бірнеше жыл бойы Шығыс Африкада жұмыс істейтін мамандарды іздеумен және оларға әкімшілік қолдау көрсетумен айналысты. Йоханна мен Кристин Найгаардтың үш баласы және жеті немересі болды. Найгаард 2002 жылы жүрек талмасынан қайтыс болды.
Kristen Nygaard married Johanna Nygaard in 1951. She worked at the Norwegian Agency for Aid to Developing Countries. She specialized for a number of years in recruiting and giving administrative support to specialists working in East Africa. Johanna and Kristen Nygaard had three children and seven grandchildren. Nygaard died of a heart attack in 2002.