Кіріспе

Руин-Норанда, Квебек, Канададан шыққан, құрылмай қалған тау-кен және металлургия компаниясы Noranda Inc. – бастапқыда Руин-Норанда, Квебек, Канададан шыққан тау-кен және металлургия компаниясы болды. Ол TSX биржасында NRD.LV таңбасымен тіркелген. Кейіннен бәсекелес Falconbridge компаниясының үлкен үлесін сатып алғаннан соң, 2005 жылы осы компаниямен бірікті. Біріккен компания Falconbridge Limited деген атпен жұмысын жалғастырды, осылайша Noranda атауы қолданыстан шықты. Бір жыл өткен соң, 2006 жылы Falconbridge компаниясын швейцариялық Xstrata компаниясы сатып алды. 2013 жылдың 2 мамырында Xstrata компаниясының барлық акцияларын Glencore компаниясы толыққанды иеленді.

Тарих және операциялар

1922 жылы Джеймс Ю. Мердок басшылығымен «Норанда Майнинг» (Noranda Mines) компаниясы құрылды. Мыс өндіру 1927 жылдың 17 желтоқсанында басталды. Кен өндірудің бастапқыда үш жылға ғана созылатыны болжанғанмен, қосымша қорлар («Giant H Orebody») тез табылды; кен орны 1976 жылға дейін, қорлар таусылғанша «Норанданың» операцияларының негізгі тірегі болды. 1930 жылдан бастап «Норанда» орман шаруашылығы, мұнай, өндіріс және автомобиль өнеркәсібі салаларындағы үлестерді сатып алып, қызметін әртараптандырды. 1931 жылы компания Монреаль-Эсте CCR тазарту зауытын ашты, ол «Хорн» балқыту зауытында өндірілген барлық мысты қайта өңдеді. «Норанда» 1938 жылы Никарагуадағы «Empresa Minera de Nicaragua» алтын кенін сатып алып, алғашқы халықаралық мүлігіне ие болды. 1945 жылы компания «Керр Аддисон Голд Майндс» (Kerr Addison Gold Mines) кенішіне үлкен үлес қосты. 1955 жылы «Гаспе Каппер Майндс» (Gaspé Copper Mines) ашылды, ал 1963 жылы «Норанданың» үлкен үлесі болған «Канадиан Электролитик Зинк» (CEZ) өндіріс бастады. 1967 жылы «Норанда» 1964 жылы акциясына 12-18 доллардан сатып алған «Денисон Майндс» (Denison Mines) компаниясындағы үлесін акциясына 80 доллардан сатты. Саскачеван штатындағы калий кендеріне 80 миллион доллар жұмсалды, ал сол жылдың басында 50 миллион доллар «Брансуик Майнинг энд Смелтинг» (Brunswick Mining and Smelting Corporation) компаниясының 51% үлесін, сондай-ақ Огайо штатының Кливленд қаласында орналасқан алюминий өнімдерін өндіруші «Пасифик Кост Компани» (Pacific Coast Company) компаниясына инвестиция салынды. 1973 жылы компания алюминий саласына қадам басып, Миссури штатының Нью-Мадрид қаласында алюминий балқыту зауытын ашты, сондай-ақ «Канадиан Хантер» (Canadian Hunter) мұнай бизнесі құрылды. 1981 жылы «Браскан» (Brascan) және «Кесс де Депо» (Caisse de Dépôt) активтерді басқару компаниялары 1 миллиард CAD инвестициясымен «Норанданы» толық бақылауға алды. 1984 жылы «Норанда Майнинг» компаниясы өзінің кең ауқымды әртараптандыруын көрсете отырып, «Норанда Инк.» (Noranda Inc.) деп аталды. Сондай-ақ 1984 жылы компания «Майкро Металликс Корп» (Micro Metallics Corp) компаниясын сатып алып, электронды қоқыс және қайта өңдеу бизнесінде маңызды ойыншыға айналды. 1995 жылы «Норанда» Нью-Брансуиктегі мырыш кені мен балқыту компаниясы «Брансуик Майнинг энд Смелтинг» компаниясын толық бақылауға алды; бір жылдан кейін батареяны қайта өңдеу зауыты ашылды. Сондай-ақ 1995 жылы «Норанда» Латын Америкасына Антофагаста (Чили) маңындағы «Рефимет» (Refimet) балқыту зауытының 25% үлесін сатып алып кірді. 1998 жылы «Норанда» 100% бақылауға ие болды, ал бұл кеніштің иелігі кейіннен Латын Америкасына кеңейтуге көмектесті. «Норанда» 1997 жылы тау-кен және металлургия саласымен байланысты емес барлық салалардан бас тартатынын жариялады және келесі жылы орман шаруашылығы және мұнай-газ салаларынан шығып, бұл процесті аяқтады. 2000 жылдың тамызында «Норанда» Канаданың ең ірі кеншісі болды. Компания 2001 жылы ашылған Перудегі ірі «Антамина» (Antamina) мыс-мырыш кенішінің 34% үлесіне ие болды. 2002 жылы «Норанда» Теннесси штатында үлкен алюминий фольга зауытын ашты және 2003 жылы Онтарио штатының Брэмптон қаласында электронды құрылғыларды қайта өңдеу зауытын ашып, қайта өңдеу бизнесін кеңейтті. «Норанда» 2004 жылы алюминий бизнесін кеңейтіп, Луизианадағы «Грамерси» (Gramercy) алюминий зауытының 50% үлесін және Ямайкадағы боксит кен орындарын иеленді. 2005 жылға қарай компания 18 елде жұмыс істеді.

Бірігу

Noranda 1988 жылы қарсылас тау-кен компаниясы Falconbridge-тің 19,9%-ын сатып алды, ал 2002 жылы бұл үлесі 58,4%-ға дейін өсірілді. 2005 жылы China Minmetals компаниясы Noranda-ны сатып алуға қызығушылық танытқандығы туралы әңгіме тарады, бұл Канаданың федералды үкіметін шетелдік инвестициялар саясатын қайта қарауға итермеледі. 2005 жылдың маусым айында Noranda Falconbridge компаниясымен бірігіп, Falconbridge-ті толығымен сатып алды. Дегенмен, біріккен компания Falconbridge Limited деген атпен жұмысын жалғастырды, осылайша Noranda атауы ірі тау-кен компаниясы ретінде қолданыстан шықты. Brascan жаңа компаниядағы үлесін 20%-ға дейін азайтты. Falconbridge-пен бірігуді аяқтағаннан кейін бір жыл өтпей, жаңа компания Xstrata компаниясымен сатып алынды. Noranda атауы Noranda Aluminum компаниясы үшін сақталды, ол Xstrata-дан бөлініп шықты, сондай-ақ Квебек провинциясының Салаберри-де-Валлифилд қаласындағы ірі мырыш өңдеу зауыты – Noranda Income Fund үшін де қолданылады.

Шотландия мен Уэльс

Норанда тау-кендері 70-жылдардың басында Шотландия мен Солтүстік Уэльсте белсенді барлау бағдарламаларымен Ұлыбританияда жұмыс істеді. Барлау бағдарламасы топырақ және өзен суынан сынамалар алудан, сондай-ақ индукциялық поляризация және флюксгейт магнитометриялық зерттеулерден тұрды. Бұл бағдарламалар Сноудонияда (Хафод-и-Ллан) Ваткин жолының екі жағында, сондай-ақ Вестер Роста Лохарроннан тыс жерлерде бұрғылау жұмыстарын жүргізуге жеткілікті деңгейде дамыған болатын. Уэльстік бұрғылау бағдарламасында мыс кендері табылды, бірақ Вестер Роста ешқандай нәтиже болмады. Сноудонияда бұрғылау шамамен 100 футқа дейін жете алатын қолмен тасымалданатын рентген аппаратымен, ал Вестер Роста Бойлс Брос. роторлық бұрғылау қондырғысымен шамамен 1000 футқа дейін жүргізілді.