Кіріспе

Американдық толыққанды энергетикалық компания ASARCO (American Smelting and Refining Company) – негізінен мыс өндіретін және өңдейтін, Аризона штатының Тусон қаласында орналасқан тау-кен, балқыту және өңдеу компаниясы. Компания 1999 жылдан бері Grupo México-ның еншілес компаниясы болып табылады. Оның ең ірі үш ашық шахтасы – Аризонадағы Миссия, Silver Bell және Ray шахталары. Оның кен орындары жылына мыс өндіреді. ASARCO Аризона штатының Пима және Пинал округтеріндегі Ray және Silver Bell кен орындарында еріткішпен экстракциялау мен электр өндіруді жүргізеді және Аризона штатының Хейден қаласында балқыту зауытын басқарады. ASARCO-ның Техас штатының Эль-Пасо қаласындағы балқыту зауыты 1999 жылы тоқтатылды, содан кейін 2013 жылдың 13 сәуірінде бұзылды. Жабылу алдында зауыт жыл сайын анодтар өндірді. Техас штатының Амарилло қаласындағы мыс өңдеу зауыты мен кен орындарында жыл сайын өңделген мыс өндіріледі. ASARCO-ның сағаттық жұмысшылары негізінен United Steelworkers ұйымы арқылы өкілдік етіледі. ASARCO-ның АҚШ-та 20 суперфонд алаңы бар және ол ластануға байланысты көптеген сот процестеріне қатысады. 2008 жылы банкроттан шыққаннан кейін, компания әртүрлі алаңдардағы ластану үшін үкіметпен 1,79 миллиард долларлық келісім жасады; бұл қаражат елдегі 26 алаңды тазалау үшін Қоршаған ортаны қорғау агенттігіне (EPA) бөлінді.

Тарих

ASARCO 1888 жылы Генри Х. Роджерс, Уильям Рокфеллер, Адольф Левисон, Роберт С. Таун, Антон Эйлерс және Леонард Левисон тарапынан Америкалық балқыту және тазарту компаниясы ретінде құрылған. 1901 жылдан 1959 жылға дейін Америкалық балқыту және тазарту компаниясы Доу Джонс индустриялық индексіне енген. 1901 жылғы сәуір айында Гуггенхайм отбасы компанияны бақылауға алды, ал 1905 жылы Бункер Хилл тау-кен компаниясынан Такома балқыту зауытын сатып алды. ASARCO ақырында АҚШ-тың мыс өндірісінің 90%-ын бақылап, іс жүзінде балқыту трестіне айналды. 1916 жылғы 11 қаңтарда Чиуауа штатының Санта-Исабель қаласының жанында Панчо Вилланың адамдары ASARCO-ның он алты қызметкерін өлтіріп, мүкіс етті. Бұл оқиға Мексикалық экспедицияның басталуына себеп болды, ол АҚШ армиясының Вилланы қолға түсіру немесе өлтіру әрекеті болды. Аризона штатының Тусон қаласында орналасқан компания, негізінен мыс өндіруге қатысты кен өндіру, балқыту және тазарту салаларында өсті. Ашық карьерлік кен өндіру осы металды өндірудің ең тиімді әдісі болып табылады; компанияның ең ірі үш мұндай кені – Миссия, Сильвер Белл және Аризонадағы Рей кендері. Компания сонымен қатар Айдахо штатында күміс өндірумен де айналысқан. Оның кен орындары жылына тонна мыс өндіреді. ASARCO Аризона штатының Пима және Пинал округтеріндегі Рей және Сильвер Белл кен орындарында еріткішпен экстракциялау және электрлік тазарту жүргізеді, сондай-ақ Аризона штатының Хейден қаласында балқыту зауытын пайдаланады. Бұрын Техас штатының Эль-Пасо қаласында да балқыту зауыты болған, бірақ ол тоқтатылды. 1975 жылы компания ресми түрде ASARCO Incorporated деп аталды. 1999 жылы оны Grupo México сатып алды, ол 1965 жылы ASARCO-ның 49%-ына ие болған мексикалық еншілес компаниясы ретінде бастама алған. 2005 жылғы 9 тамызда компания Техас штатының Корпус-Кристи қаласында сол кездегі президент Даниэль Телечеа басшылығымен 11-тарау бойынша банкротқа өтініш берді. 2019 жылғы мәліметтер бойынша ASARCO АҚШ-та екі негізгі орында жұмыс істейді: Аризонадағы кен өндіру және балқыту кешені және Техастың Амарилло қаласындағы мыс тазарту зауыты.

Сот ісінің тарихы

Колорадо штатының Қоғамдық денсаулық сақтау және қоршаған орта департаменті 1983 жылы ASARCO компаниясын табиғи ресурстарға келтірілген зиян үшін сотқа бергеннен кейін, EPA ASARCO Globe зауытын Superfund учаскелерінің ұлттық басымдықтар тізіміне қосты, сондай-ақ ASARCO учаскені тазалауға төлейтін болды. 1972 жылы Небраска штатындағы Омаха қаласының орталық зауыты ауаға және зауыт төңірегіндегі жерге көп мөлшерде қорғасын шығарып жатқаны анықталды. 1995 жылы ASARCO компаниясы жергілікті тұрғын үйлерге тигізген әсері үшін Небраска штатының Қоршаған орта сапасы департаментіне бұзу және тазалау жоспарын ұсынды. 1996 жылы Миссури өзеніне қорғасын және басқа да ластаушы заттарды төккені үшін 3,6 миллион доллар айыппұл салынды, ал ASARCO 1997 жылдың шілдесінде Омаха зауытын жапты. Кенжелі тазалау жұмыстарынан кейін, жер Омаха қаласына саябақ ретінде берілді. 32 км² аумақты қамтитын Шығыс Омаханың барлығы Superfund учаскесі деп жарияланды. 2003 жылы 290 акр (1,2 км²) тазартылды. 1991 жылы Coeur d'Alene тайпасы CERCLA заңы бойынша Hecla Mining Company, ASARCO және басқа да жауапты тараптарға зиянды өтеу және тазалау шығындары үшін сотқа жүгінді. Ластану Кёр-д'Ален көліне және Сент-Джо өзеніне, сондай-ақ олармен байланысты сулар мен жерлерге әсер етті, ал тазалау жұмыстары 1980 жылдардың басынан бері жүргізіліп келеді. 1996 жылы АҚШ да бұл сотқа қосылды. 2008 жылы банкроттан шыққаннан кейін ASARCO LLC осы учаскеге салған үлесі үшін 452 миллион доллар төледі. Бұл АҚШ-пен 26 учаске бойынша шамамен 2 миллиард долларлық келісімнің (төменде қараңыз) бір бөлігі болды. 2008 жылы 11-тарау бойынша банкроттан шыққаннан кейін ASARCO түрлі учаскелердегі ластану үшін үкіметпен 1,79 миллиард долларлық келісім жасады; қаражаттар Қоршаған ортаны қорғау агенттігіне (EPA) елдегі 26 учаскені тазалау үшін бөлінді.

Деректі фильм

ASARCO-ның Тар Крик Суперфонды учаскесі Мэтт Майерстің 2009 жылы түсірген «Тар Крик» атты деректі фильмінің тақырыбы болды. Бір кезде Тар Крик ЭПА-ның 1200-ден астам учаскелер тізіміндегі ең ауыр экологиялық мәселе деп есептелген.