Кіріспе

HMCS Ojibwa – Канада Корольдік теңіз күштерінде (RCN) және кейіннен Канада теңіз күштері басқаруында (MARCOM) қызмет еткен суасты кемесі. Бастапқыда Ұлыбритания Корольдік теңіз күштері үшін HMS Onyx ретінде қызмет етуге жоспарланған, бірақ аяқталмас бұрын Канадаға берілді және 1965 жылы RCN қызметіне қабылданды. Ojibwa 1998 жылы қызметтен шығарылғанға дейін негізінен Атлантика теңіз күштерімен жұмыс істеді. 2010 жылы Ojibwa CFB Halifax базасында орналастырылды, оны жоюды күтіп тұрды, ал Эльгин әскери мұражайы оны мұражай кемесі ретінде сақтап қалуды жоспарлады. Суасты кемесі 2012 жылы Онтарио штатының Порт-Бурвелл қаласына буксировкаланып, 2013 жылы жұртшылыққа ашылды. Қазір ол жанында салынатын Теңіз тарихы мұражайының басты орталығы болып табылады.

Дизайн

Оберон класы алдыңғы Porpoise класының жетілдірілген нұсқасы саналды, олардың қысым корпусының конструкциясы өзгеше және жоғары сапалы болаттан жасалған. Бұл конструкциялық айырмашылықтар Оберонға шамамен 1000 фут (305 м) тереңдікке сүңгіп түсуге мүмкіндік берді. Кемелер екі валмен жұмыс істейтін дизель-электрлік жүйемен жабдықталған. Оберон экипажында екі ASR 1 16 цилиндрлі дизель қозғалтқышы және екі English Electric электрмоторы болған. Бұл су асты кемелеріне максималды беттік жылдамдық пен су асты жылдамдығын қамтамасыз етті. Кемелерде сегіз торпедалық түтік орналасқан, алтауы алдыңғы бөлігінде, екеуі артқы бөлігінде. Олар 24 торпеданы қайта зарядтауға және барлығы 30 торпеда тасуға қабілетті болды. Канадалық кемелер бастапқы конструкциядан АҚШ Mark 37C торпедасымен жабдықталғандығымен ерекшеленді. Ұзын, сыммен басқарылатын Mod 2 нұсқасы алдыңғы түтіктерде, ал басқарылмайтын Mod 0 нұсқасы артқы түтіктерде тасымалданды. Оберон кемелері 187 типті белсенді-пассивті сонар, 2007 типті пассивті сонар және 2019 типті сонармен жабдықталған. Су асты кемелерін су астына қарсы күрестен майдандық қызметке көшіру мақсатында Теңіз командасы жаңа сонарлар, перископтар, байланыс және атыс басқару жүйелерін қамтитын жөндеу бағдарламасын әзірледі. Сондай-ақ, олардың қару-жарағы Mark 48 торпедасын атқылай алатын торпедалық түтіктермен жаңартылды. Бұл НАТО-ға совет су асты кемелерін бақылау үшін Солтүстік Атлантикада дислокациялануға мүмкіндік берді. SOUP жөндеу шараларына жаңа АҚШ атыс басқару жүйесі, цифрлық Singer Librascope Mark I және жаңа Sperry пассивті радиолокациялық сонары кірді, ал 719 типті қысқа қашықтықтағы сонар алынып тасталды. Жаңа сонар қысым корпусының үстіңгі бөлігіне орналастырылды. Жаңа байланыс және навигациялық жүйелер орнатылды. 1980-1986 жылдар аралығында канадалық Оберонның бірі жөндеуден өту үшін қызметтен шығарылды. SOUP 1986 жылы 45 миллион канад доллары көлеміндегі бюджетін сақтап, уақытында аяқталды. SOUP канадалық Оберон кемелерін 1990 жылдардың соңына дейін, оларды британдық кемелерімен ауыстырғанға дейін қолданыста ұстады.

Сатып алу

1962 жылдың наурыз айында Министрлер кабинеті үш «Оберон» және сегіз фрегат сатып алуды ұсынды, бұл ретте Ұлыбританиядан су асты кемелерін сатып алу құны Канаданың Ұлыбританиядан қорғаныс тауарындағы сатып алулары есебінен өтеледі. 1962 жылдың 11 сәуірінде Канаданың Ұлттық қорғаныс министрі Дуглас Харкнес Канада Парламентінің Төменгі палатасында сатып алу туралы жариялады. Алайда консервативтік үкімет Ұлыбританияның сатып алу құнын өтеуге жасаған әрекеттерінің баяу болуына байланысты «Оберон» су асты кемелерін сатып алуды кейінге шегерді. 1963 жылы консервативтік үкімет сайлауда жеңіліске ұшырады, ал билікке келген либералдық үкімет өкіметке келгеннен кейін барлық ірі қорғаныс сатып алу жобаларын тоқтатты. Ұлыбритания келісімшартты іске асыруға тырысып, «Оцелот» және «Оппортун» су асты кемелерінің корпусдарын ұсынды, бірақ Канада олардан бас тартты. Бірақ «Оникс» қолжетімді болғанда, Канада ұсынысты қабылдады. 1963 жылы келісімшарттың жалпы құны 40 миллион канад долларына бекітілді. Алайда, Канаданың жобаға енгізген өзгерістері салдарынан бұл көрсеткіш 51,4 миллион канад долларына дейін өсті. «Оникс» құрылысы басталғандықтан, ол Корольдік теңіз күштерінің талаптарына сәйкес аяқталды. Барлық үш су асты кемесі бастапқы «Оберон» жобасына өзгерістер енгізді, оларға мұзды қорғау жүйесін кеңейту, жаңа қару-жарақтар жиынтығы, үлкен кондиционер, белсенді сонар және жаңа байланыс құралдары кірді. Үш су асты кеме де «сағаттық тышқандар» ретінде, яғни су асты кемелерге қарсы күресте теңіз кемелерін дайындау үшін пайдаланылды.

Құрылыс және мансап

Су асты кемесі бастапқыда Корольдік теңіз күштері үшін HMS Onyx деп тапсырыс берілді, ал Chatham Dockyard кемесінің қадасы 1962 жылдың 27 қыркүйегінде салынды. 1963 жылы су асты кемесі Канада Корольдік теңіз күштеріне берілді және 1964 жылдың 29 ақпанында HMCS Ojibwa деп суға түсірілді. Ojibwa 1965 жылдың 23 қыркүйегінде Chatham Dockyard-та қолданысқа енгізілді. Су асты кемесі Ojibwe тайпасының құрметіне аталған және оған S 72 нөмірі тағайындалған. Бірінші Канада су асты кемелері эскадрильясы құрылғаннан кейін Ojibwa кемесінде персоналдық мәселелер туындады және контр-адмирал Уильям Лэндимор тікелей араласуға мәжбүр болды, су асты кемесінің командирін, лейтенант-коммандер Сэмюэл Г. Томлинсонды қызметтен босатып. Ojibwa 1960-шы жылдары Корольдік теңіз күштері мен Канада Корольдік теңіз күштерінің су асты кемелері бір-бірінің күштерімен уақыт өткізетін алмасу бағдарламасы енгізілгеннен кейін Корольдік теңіз күштерімен оқу-жаттығулар өтті. Бұл Канада су асты кемелеріне барлау жұмыстарын жүргізуге мүмкіндік берді. 1970 жылдары Канада Атлант мұхитының батысында су асты күзет патрульдерін бастады, совет су асты кемелері мен су үстіндегі кемелерін, әсіресе баллистикалық зымыран тасымалдайтын су асты кемелерін, көбінесе Argus немесе Aurora патрульдік ұшақтарымен бірге бақылады. 1977 жылы Ojibwa Теңіз күштерінің Тынық мұхиты (MARPAC) құрамында Британдық Колумбияға қысқа мерзімге жұмылдырылды. Ojibwa 1979 жылы SOUP қайта жаңартудан өтті, 18 маусымда дайындық үшін Галифакстегі HMC кеме жасақтарына келді. Қайта жаңарту 1981 жылдың 20 ақпанында басталды және 1982 жылдың 31 мамырына дейін жалғасты. SOUP қайта жаңартудан кейін және Mark 48 торпедаларын енгізгеннен кейін, Oberons толыққанды жұмыс істейтін болып саналды және Теңіз командасындағы басқа шабуылдық флоттармен бірдей саналды. Салқын соғыс аяқталғаннан кейін Oberons қайта мақсатталып, 1991 және 1994 жылдар аралығында Балық шаруашылығы және мұхиттар департаменті және Канаданың Бас прокурорі сияқты федералды мекемелердің тапсырмасы бойынша патрульдік жұмыстарды орындады. Түрбақ соғысы кезінде Oberons Ньюфаундлендтің Үлкен жағалауында еуропалық балық аулау флотын бақылауға міндеттелді. Олардың қатысуы дағдарыстың ушығуына кедергі болды. 1997 жылы Ojibwa батыс жағалауға екінші рет кішігірім жұмылдырылды. 2010 жылы "соққылық" сынақтарда нысана ретінде пайдаланылды, нәтижесінде сол жағында көзге көрінетін ойыс пайда болды. 2010 жылдың 11 маусымында Ojibwa BMT Fleet Technology Ltd компаниясымен Сент-Томас, Онтариодағы Elgin әскери мұражайының коллекциясына көшірілетіні хабарланды. 2011 жылдың 2 желтоқсанында Ұлттық қорғаныс департаменті қаржы талаптары орындалған жағдайда Ojibwa-ны Elgin әскери мұражайына беруді мақұлдағаны туралы хабарланды. Үш жылдық келіссөздерден кейін соңғы келісімге 2012 жылдың 25 мамырында қол қойылды. 2012 жылдың 26 мамырында Ojibwa Галифакстан, Новая Шотландиядан Гамильтонға, Онтариоға Сент-Лоуренс теңіз жолы арқылы сапарын бастады. Су асты кемесі Флоренс M және Lac Manitoba сүйрегіштерінің және HM 1 сүйрегіштерінің көмегімен тасымалданды. Ол Гамильтондағы Heddle теңіз кемежайларында болды, қайта боялды және құрлықта тасымалдауға мүмкіндік беретін арнайы тасымалдау тіректерімен жабдықталды. Су асты кемесі қысқа сапардан кейін 20 қарашада Порт-Бурвеллге келді және жаңа Әскери-теңіз тарихы мұражайының бөлігі болды. Мұражай 2013 жылдың 29 маусымында экскурсиялар үшін ашылды. 2015 жылдың сәуір айында су асты кемесінің Порт-Бурвеллге ауыстырылуымен байланысты қаржылық мәселелер кеңінен таралды, өйткені Канада Корольдік банкі қоғамдықтан 6 миллион долларлық қарызды төлеуге шақырды.