Кіріспе

MDK – 1997 жылы Shiny Entertainment компаниясы Microsoft Windows үшін жасаған, кейіннен Shokwave компаниясы Mac OS жүйесіне, ал Neversoft компаниясы PlayStation жүйесіне порттаған үшінші тұлғадан атыс ойыны. Ойын Солтүстік Америкада PIE компаниясы барлық платформаларда жарияласа, Shiny Entertainment Еуропалық шығарылымды жүзеге асырды. Ол алғаш рет 1997 жылдың наурыз айында Windows үшін, ал сол жылдың қараша айында PlayStation үшін шықты. Кейіннен MDK 2008 жылдың қыркүйегінде GOG.com, 2009 жылдың қыркүйегінде Steam платформаларында қолжетімді болды. Ойын Курт Хектик атты күзетшінің Жерді алып келген жауынгерлердің шабуылынан құтқаруға тырысатын оқиғасын баяндайды. "Minecrawler" деп аталатын алып кен өндіру машиналарын сияқты, қала көлеміндегі жауынгерлер Жердің табиғи ресурстарын аяусыз тонап, кедергі келтірген кез келген қала мен адамды қиратып жатыр. Өзінің эксцентриктік басшысы, тапқыр ғалым доктор Флюк Хокинс пен Бонс есімді ерекше робот серігінің көмегімен Курт әрбір Minecrawler-ге сұғып кіріп, оның пилотын жоюға кіріседі. Осы қауіпті міндетті орындағаннан кейін ол доктор Хокинстің орбитадағы ғарыш станциясы – Джим Дандиге оралуы керек. Ник Брути жасаған және бірлесіп жобалаған MDK, Shiny компаниясының алғашқы PC ойыны болды және үлкен 3D деңгейлері мен күрделі көпбұрышты жауларына қарамастан, GPU жақсартуларын қажет етпей, Pentium немесе оған тең микропроцессорды талап ететін бағдарламалық рендерлеуді пайдаланғанымен ерекшеленді. Дамытушылар өте амбициялық мақсаттарды қойғандықтан, өздерінің бағдарламалау тілін жазды. Сонымен қатар, снайперлік режимде ойыншы 100 есеге дейін зум жасай алады, бірақ дамытушылар кесу немесе тұман сияқты стандартты шешімдерді қолданбады. Олар ойынның барлық машиналарда кемінде 30 кадр/секунд жылдамдықта жұмыс істеуін қамтамасыз етуге тырысты. Ойынның бастапқы жүйелік талаптары: 60 МГц Pentium процессор, 16 МБ жедел жад, 17 МБ дискілік кеңістік, SVGA үйлесімді бейне картасы және Sound Blaster немесе оған баламалы дыбыс картасы. MDK жалпы алғанда оң пікірлер алды, сыншылар геймплейін, деңгей дизайнын, сарказмға толы юморын, ойынның техникалық жетістіктерін және снайперлік режимді пайдалануын жоғары бағалады. Ең көп айтылған сын – ойынның тым қысқа екендігі және сюжетінің әлсіздігі болды. Ойын коммерциялық сәттілікке жетті, Interplay Брутиге жалғасын жасау үшін бірден ұсыныс жасады. Алайда, ол Giants: Citizen Kabuto ойынын жасап жатқандықтан, BioWare компаниясы ойынды жасау үшін шақырылды. MDK2 2000 жылы Windows және Dreamcast платформалары үшін, ал 2001 жылы PlayStation 2 үшін (MDK 2: Armageddon деген атпен) шықты. 2007 жылы Interplay үшінші ойын жоспарланып жатқанын хабарлады, бірақ ол ешқашан жасалмады.

Ойын процесі

Көбінесе, MDK үшінші тұлғадан атыс ойыны. Онда бірнеше мини-ойын да бар, және ойыншы снайперлік қаруын пайдалану үшін кез келген уақытта бірінші тұлға режиміне өте алады. Ойынның негізгі дизайнында ойыншы кейіпкері Курт Гектик "Minecrawler" ішіне кіріп, жаулардың қатарымен күресіп, қарапайым жұмбақтарды шешіп, басқару орталығына жетеді. Әр деңгей мүлдем өзгеше: жаулар, деңгей дизайны, көркемдік стилі және басқару орталығының орналасуы, әр ұшқышты жеңу үшін әртүрлі стратегия қажет. Атыс ойыны кезінде ойыншы Курттың "таспалы парашютын" жиі пайдалануы керек, ол оның киімінде орналасқан және шексіз пайдалануға болады. Парашют Куртқа ұзын секірулер жасауға, биік құлаудан аман қалуға және жоғары көтерілетін ауа ағындарын пайдалануға мүмкіндік береді. Ол бірден ашылады және қолданылмағанда автоматты түрде жиырылады. Курт сондай-ақ "ақылды бомба" мүмкіндігіне ие, онда ол Максті шақырып, жаулардың үстінен бомбалаушы ұшақпен ұшырып, бомба тастауға бұйыра алады. Максті шақыру үшін Курт ойын ішінде әуе шабуылына арналған жиналмалы затты тапқан болуы керек. Макс нысаналайтын аймақты таңдау үшін Курт снайперлік режимге өтуі керек. Сонымен қатар, әуе шабуылын тек Minecrawler-дің сыртқы жерлерінде ғана қолдануға болады. Ойындағы басқа қаруларға гранаталар, "Әлемдегі ең қызықты бомба" (Курт бомбаны лақтырғанда, жақын маңдағы барлық жаулар оған жақындап, сосын Курт оны жарылысқа келтіре алады), "Өте үлкен Хомяк Балғасы" (жердің күшті дірілдеуіне себеп болып, жақын маңдағы жауларға зиян келтіретін алып балға) және "Әлемдегі ең кішкентай ядролық жарылыс" (жабық есіктерді ашу үшін қолданылады) жатады. Атыс/снайперлік режимдерден басқа, MDK-да бірнеше қосымша ойын режимдері бар. Барлық деңгейлер "атмосфералық кірумен" басталады, онда Курт өзінің базалық кемесінен, Жер төңірегіндегі орбитада орналасқан Джим Данди ғарыш стансасынан, планета бетіндегі Minecrawler-ге секіреді. Ол төмен түскенде, Minecrawler радарларын қосады, оларға тиіскен жағдайда, құтылу үшін ойыншының шалқалап ұшуы қажет әуеге қарсы зымырандар ұшырылады. Кейбір деңгейлерде Курт жаудың бомбалау кемесін басып алып, бомбалау операцияларын жүргізеді, ал кейбіреулерінде Курт белгілі бір жерге ұшуы керек желкені болады. Бір деңгейде бірнеше сноуборд кезеңдері бар, онда Курт жауларды жойған кезде кедергілерден өтуі керек. Сонымен қатар, деңгей аяқталғаннан кейін, Minecrawler ыдырайды және ол пайда болған энергия ағынына сіңіріледі, Куртты өзімен бірге алып кетеді. Курт энергия ағынында белгілі бір уақытқа ие болады, ол денсаулықты қалпына келтіретін жиналмалы затты іздейді, оны жинаған жағдайда келесі деңгейдің басында 150% денсаулық береді. Егер ол ағынның қабырғасына тисе, денсаулығын жоғалтады және жылдамдығы төмендейді. Уақыт аяқталғаннан кейін Макс ағынға кіріп, Куртты Джим Дандиге қайта тартады. Курттың жауларына қарсы негізгі қорғанысы - оның "Coil Suit", Кевлар сияқты материалдан жасалған және "ядролық жарылысқа төзімді тігін машинасымен" тігілген теріге жақын броня. Ойынның тағы бір маңызды қаруы - снайперлік мылтық. Ол Курт қолынан тізбекті қаруын алып, каскасына орнатқанда жасалады. Снайперлік қару 100 есеге дейін үлкейтуге және басқарушы зымырандар мен минометтік снарядтарды қоса алғанда, бес түрлі оқ-дәріні қолдауға қабілетті. Курт каска арқылы емес, HUD арқылы көреді, оны нысанаға алу үшін пайдаланады. Сонымен қатар, әрбір оқты қадағалайтын және соққыдан кейін қысқа уақытқа тоқтап, келтірілген зиянды көрсететін үш "Оқ-Камера" бар. Алайда, Курт снайперлік режимде болғанда, ол қозғала алмайды, сондықтан жаулар оңай нысанаға ала алады. MDK-дағы жаулар Гунтер Глуттың басшылығындағы "Ағыншылар" деп аталатын шетелдіктер тобы. Әр Minecrawler негізінен "Grunts" деп аталатын әртүрлі сарбаздармен жұмыс істейді. Кейбір аймақтарда "Грунт генераторлары" бар, олар жойылғанға дейін шексіз жауларды жасайды. Алайда, бір аптадан кейін Хокинс Фландж орбиталарының шын мәнінде жоқ екенін түсінеді, бірақ жерге ұялып қайтудың орнына ол бірдеңе табуға тырысу үшін Дандиде қалуға шешім қабылдайды, ол ғарышқа тағы бір апта күтеді. Курт бұл оқиғаға қатты наразы, бірақ Хокинс видеомагнитофонды қалай бағдарламалау керектігін көрсеткеннен кейін ол тынышталады. Бір жылдан кейін, ешқандай жаңалық таппаған Хокинс генетикалық инженерлік робот итін жасауды бастайды, оны "Сүйек" деп атамақшы. Бір жылдан кейін, Сүйек толыққанды жұмыс істейді, бірақ Сүйек де, Курт та Макс атын артық көреді. Төрт қолы мен екі аяғы бар және энергияға толы болса да, Макс Дандидегі Хокинстің шаруаларына көмектесуге қызығушылық танытпайды, оның орнына бақшасын күтуге көбірек бейім. Тағы бір жыл өтеді, Хокинс жаңалық таба алмайынша, ол Күн жүйесі арқылы Жерге қарай ағып жатқан энергия ағындарын байқайды. Ол Жерге ескерту жібереді (Макстің апельсиндерімен бірге), бірақ ол назарсыз қалдырылады. Жерге жеткенде, ағындар алып "Minecrawler-лерді" шығарып алады, планетаның табиғи ресурстарын тонауға арналған қала көлеміндегі көліктер, олар өз жолындағы барлық нәрсені қиратады. "Ағыншылар" деп белгілі шетелдіктер және Гунтер Глуттың басшылығында Жердің барлық әскери күштерін оңай жеңіп алады, сондықтан Хокинс планетаны құтқару үшін шара қолдауға шешім қабылдайды. Хокинс шетелдіктермен күресудің жалғыз жолы оның жаңадан ойлап тапқан "Coil Suit" екенін түсінеді, бірақ оның жасы және Макстің қосымша аяқтарының арқасында Курт ғана оны кие алады, сондықтан ол өте көңілсіз қаһарманға айналады. Осылайша, Курт "Миссия: Мейірімділік жеткізу" міндетімен жіберіледі. Бұл Курттың Minecrawler-лерге жоғарыдан кіріп, оларды іштен сыртқа қарай жоюын, ұшқышқа дейін атып, оны өлтіріп, содан кейін Джим Дандиге қайтаруын қамтиды. Курт бірнеше Minecrawler-лер арқылы жол табады, оларды бірінен кейін бірін жояды, Гунтер Глут басқаратын Crawler-ге дейін жетеді. Курт соңғы Minecrawler-ді жояды, бірақ Глут Максті ұстап алып, өзінің базалық кемесіне жетектейтін энергия ағынына қашады. Курт оны қуалайды және Максті босатады, ол Глутты өзін жеуге алдайды. Содан кейін Макс Глутты іштен жарылысқа келтіріп өлтіреді. Екеуі де қашып, Глуттың кемесін жояды. Соңғы сахна - француз музыкалық видеосының ("Non Non Rien N'a Changé" by Billy Ze Kick) және MDK жарнамалық видеосынан алынған кадрлардың монохромды қоспасы.

Шығу тегі

MDK жазушысы, ойын дизайнымен айналысқан және суретші Ник Брути ойынның бастапқы себебінің оның бұрын жұмыс істеген ойын түрінен алшақтауға деген ниеті екенін айтты; отбасылық ойындар, мысалы, Аладдин (1993), Джунгли кітабы (1993), Earthworm Jim (1994) және Earthworm Jim 2 (1995), барлығында Брути Sega Genesis үшін жұмыс істеген. Брутидің айтуынша, MDK – «Аладдин», «Джунгли кітабы» және «Earthworm Jim» сияқты мультфильмдік ойындардың үстінен бірінен соң бірі жұмыс істегеннен туған реакция немесе шығарғысы болды. Мені дұрыс түсініңіздер, мен осы ойындарда жұмыс істеуді және жаңа стильдерді үйренуді ұнаттым, бірақ менің жүрегім фантастика мен ғылыми фантастикада. Мен бірден осыны істегім келетінін білдім. ПК үшін әзірлеу бірнеше артықшылықтар берді, соның ішінде командаға 3D компьютерлік графиканы қолдана отырып ойын жасауға мүмкіндік берді. Брути түсіндіргендей, «Мен ПК-да жұмыс істегім келді, себебі ойын 3D болды, ол сол кезде консольдарда мүмкін емес еді». Тим Уильямс ПК-де жұмыс істеудің тағы бір артықшылығын былай түсіндірді: «Бұл Sega және Nintendo рейтингтік кеңестеріне сәйкес ойынды жұмсарту қажеттігін жойды. Мен [концепцияны] ұнаттым. Ойынның ерекше көрінісі және көптеген дизайн мүмкіндіктері болатынын бірден сездім. Біздің барлығымыз «Чужой» фильмдерінің және Г.Р. Гигердің жанкүйерлері едік, сондықтан ол да әсер еткен болар». ПК үшін әзірлеу туралы шешім қабылданғаннан кейін, команда тез арада ПК ойындарының сол кезге дейін көрінген шегінен асып түсетін ойын жасағысы келетінін шешті. Бұрынғы қозғалыс түсіруді жүзеге асырудан айырмашылығы, олар жеке мүшелер үшін қозғалыс скрипттерін бөліп, анимацияларды араластыруға және сәйкес келтіруге мүмкіндік берді, бұл қозғалыс диапазонының кеңеюіне әкелді. Курт кейіпкерін жасауда маңызды мәселе – үшінші тұлға және снайпер режимі арасындағы үздіксіз өтуді қамтамасыз ету болды. Бұл қиындықты шешу үшін, әзірлеушілер Курттың снайперлік мылтығын оның автоматтық қаруымен бірдей етіп жасады, бұл оған қаруды шлемге оңай бекітуге мүмкіндік берді. Бұл шешім ойынның тақырыбына сай келді, Курттың Coil Suit өзіне жететін және жан-жақты шабуылдық/қорғаныс жиынтығына айналды. Костюмді жобалау кезінде Брути сәнді және әсем испандық қарудан шабыт алды, кейіпкердің сыртқы түріне көбірек әсемдік әкелуді көздеді. Жауларды жобалау процесінде әр түрін 3D сымдық модельді құрастыру алдында қағазға сурет салу кірді, содан кейін ол ойын ортасына енгізілді. Кейіннен бұл модельдер текстураланған көпбұрыштарға айналдырылды және қозғалыс түсіру жүйесінен алынған деректерді пайдалана отырып, анимацияланды. Детальдарға назар аудару үлкен жауларға да қатысты, олардың көпбұрышты құрылымдары ойыншыларға белгілі бір қарсыластардың дене мүшелерін, мысалы, аяқтарын, қолындарын және тіпті кейбір қарсыластардың көздерін нысанаға алуға мүмкіндік берді.

Технология

MDK компьютерлік ойындарда бұрын-соңды көрілмеген нәрселерді жасауға тырысты, сондықтан команда өз бағдарламалау тілін жазуға шешім қабылдады. Бағдарламашылар тілді жазудың орнына, дизайнерлер мен суретшілер де осымен айналысты, бұл әдеттегіден гөрі шығармашылыққа көбірек мүмкіндік берді және тілдің дизайнерлер мен суретшілер ойынның қандай элементтерін жеткізуді қаласа, соларға қарай жұмыс істеуін жеңілдетті. Снайперлік режим – ойынның маңызды бөлігі болды, онда 100 есеге дейін үлкейтуге болатын. Команда поп-апты шектеу үшін кесу және тұманды жабу сияқты стандартты әдістерді қолданбауға шешім қабылдады. Басты техникалық мәселе – кадр жылдамдығы болды. Shiny компаниясы көптеген PC ойындарының төмен ажыратымдылықтағы үлкен пиксельдерді пайдаланып кадр жылдамдығын сақтайтынын айтты, бұл ойын SVGA режимінде жұмыс істемегенде тиімді болды. Брутидің сөзіне сүйенсек, "Біз бастапқыда қозғалтқышты қаншалықты жылдам етуге болатынымызды білмедік. Егер біз барлық нәрсені текстураласақ, ойын тым баяу жұмыс істеуі мүмкін болды, сондықтан кейбір бөліктері жылдамдық үшін жай ғана көлеңкелендірілді. Біз оны дизайн шешіміне немесе көлеңкеге ұқсатуға тырыстық, бірақ бұл қиын тепе-теңдік болды." MDK 3D ойындар танымал бола бастаған кезде жасалған, бірақ GPU-лар ойынды дамытуға көп әсер етпегендіктен, "графика бағдарламалық қамтамасыз етуде жұмыс істеуге арналған" еді. Дегенмен, кейіннен 3D API-лерді қолдайтын жаңартулар шығарылды. Бұл нұсқа алғашқы iMac-пен бірге жеткізілді.

PlayStation порты

1996 жылдың желтоқсан айында Neversoft компаниясының PlayStation-ға ойынды порттауы туралы хабарланды. Әзірлеуші Мик Уэсттің айтуынша, ПК нұсқасының үлкен көлемі порттау кезінде қиындықтар тудырды, бірақ кейбір жағынан PlayStation нұсқасы ПК нұсқасынан жақсырақ болар еді; ПК нұсқасы аймақтар арасында өтетін кезінде көптеген деректерді сақтайды. Біз аймақтар арасында одан да көп деректерді жүктеуді жоспарлап отырмыз. Сонымен қатар, біз деректерді қысымдаймыз, бұл анимация сияқты элементтердің сәл нашарлауына әкеледі, бірақ ол көзға шықпайды. Анимация мен графика жағынан ойын дерлік бірдей болады. Бірақ экрандағы түстердің саны көбірек болады. ПК-де олар 256 түстік палитраны пайдаланумен шектелген. Ал бізде ешқандай шектеу жоқ, біз қалаған палитраны пайдалана аламыз. Ойынның әрбір текстурасының өзіндік палитрасы бар, яғни экранға бір мезгілде 32 000 түс шығады, бұл ойынның көрінісіне одан да көп жарқындық береді. Біз сондай-ақ нақты түсінуді пайдаланамыз. ПК-де мүмкін емес жарық эффекттерін жасауды жоспарлап отырмыз. Бұл термин 1993 жылғы «Жаратылыс» фильмінде пайда болған. Тағы бір мүмкіндік ойын нұсқаулығында көрсетілген, онда Курттың миссиясы «Миссия: Мейірімділікпен көмектесу» деп аталады. Ойынның ПК нұсқасының README файлында былай делінген: «Бұл біздің айтқан нәрсемізді білдіреді, кез келген күні; яғни, бүгін ол Аналар күні сүйісі». Еуропалық ПК нұсқасында орнату кезіндегі фондық суреттер әріптердің көптеген мүмкін мағыналарын көрсетеді, олардың бірі – «Қырқыс, өлім, өлтіру». Жапондық нұсқасының артқы жағында қалың сары әріптермен «Менің сүйікті рыцарьым» деп жазылған. MDK2 орнату кезінде әртүрлі мағыналар көрсетіледі, оның ішінде «Қырқыс, өлім, өлтіру» делінген. Компанияның бастапқы промо-видеосындағы «MDK» сөзінің бастапқы мағынасы шын мәнінде «Murder Death Kill» болған. 2009 жылы NowGamer журналына берген сұхбатында Дэвид Перри Солтүстік Америкадағы PIE баспасы ойынға негізделген ойыншықтар жасауы керек болғандықтан, оларға атау ұнамағанын, сондықтан сөздер алынып тасталған және олар жай ғана «MDK» деп ауыстырылғанын айтты. 2011 жылы ресми GOG.com форумында MDK ойынының жасаушысы Ник Брути бұл әріптердің шын мәнінде «Murder Death Kill» дегенді білдіретінін жазды.

Қабылдау

Ол PC және PlayStation платформаларында жағымды пікірлер алды. Windows нұсқасы GameRankings сайтында бес шолу негізінде 89% жиынтық бағаға ие болды. GamePro журналы оған төрт санатта (графика, дыбыс, басқару және ойынның қызықтылығы) 5 балдық шкала бойынша 5.0 баға берді, бұл ойынның "барлық күткендеріне оңай сай келіп, жылдың ең шығармашылық, қызықты және жай ғана көңілді ойындарының бірі" екенін көрсетті. Рецензент әсіресе "үшінші тұлғадан еркін көру бұрышын", Курттың қабілеттерінің арсеналын, оқиға оқиғасының тиімді бейнеленуін және ойын тәжірибесінің алуан түрлілігін жоғары бағалады. Game Revolution журналынан Джонни Ли ойынды "Тоқтамайтын 3D оқ ату, өлтіру, жарылыс, қашу, парашютпен секіру, жүгіру, шабуыл жасау, кісі өлтіру, секіру, сананы ұшырушы әрекет!" деп сипаттады. Ол ойынның басқа ойындардан парашютпен секіру дағдысы, снайперлік режим, бомбалау мини-ойыны және сатиралық юморымен ерекшеленетінін атап өтті. Ол "MDK керемет графиканы және "революциялық" ойын процесі мен дизайн тұжырымдамаларын біріктіріп, оны өзінің класына қояды" деген қорытынды жасады. EGM және GameSpot ойынның көпбұрыштардың бұзылуы, басқару мәселелері, тым төмен қиындық деңгейі және ойынның қысқа болуы туралы сын айтып, оған толық сенбеді. 2000 жылдың басына қарай ойынның 500 000 данасы сатылды. Interplay жаңа идеялар үшін Bruty-ге жүгінді, бірақ ол бірден тағы бір MDK ойынына кіріскімді жоқ; "Мен Earthworm Jim-нен шығармашылық демалыссыз оның жалғасына асыққанды ұнатпадым, және мен ойынның содан зардап шеккенін сездім". Дегенмен, оның жаңа әзірлеу студиясы Planet Moon Studios Giants: Citizen Kabuto үстінде жұмыс істеп жатқан болатын. Bruty Interplay-ден MDK2-ні бастамас бұрын Giants-ті аяқтағанша күтуге дайын емеспе екендерін сұрады, бірақ олар BioWare-ге дамуды тапсырып, оның қатысымсыз ойынды жалғастыруды жөн көрді. Бірақ ол ешқашан көрсетілген жоқ.