Кіріспе
Гарри Гликкен (7 наурыз, 1958 – 3 маусым, 1991) – американдық геолог және вулканолог. Ол АҚШ-тағы Сент-Хеленс тауының 1980 жылғы жарылысына дейін және кейін зерттеулер жүргізді. 1980 жылғы көктемде Сент-Хеленс тауында Гликкеннің ұстазы және жетекшісі болған вулканолог Дэвид Джонстонның қазасына қатты қайғырды. Гликкен бастапқыда жарылысқа дейінгі апталарда USGS бақылау бекетіне тағайындалған, бірақ жарылыс алдындағы түні шақырылып алынды. 1991 жылы Жапониядағы Унзен тауында қар көшкінін зерттеу кезінде Гликкен және әріптес вулканологтар Катия мен Морис Крафт пирокластикалық ағыннан қаза тапты. Оның денесі төрт күннен кейін табылды және ата-анасының тілегі бойынша кремацияланды. Гликкен мен Джонстон – жанартау жарылысында қаза тапқан жалғыз американдық вулканологтар. Америка Құрама Штаттарының геологиялық қызметінде жұмыс істеуге ұзақ қызығушылық танытса да, Гликкен докторлық диссертациясын қорғаған кезде федералдық агенттіктерде жұмысқа қабылдау тоқтатылғандықтан, тұрақты лауазым алған жоқ. Ұлттық ғылым қоры және басқа ұйымдардың қаржылық қолдауымен зерттеулер жүргізу барысында Гликкен вулкандық шөгінділердің көшкіні саласында тәжірибе жинақтады. Ол сондай-ақ осы тақырыпта бірнеше маңызды жарияланымдар жасады, оның ішінде Сент-Хеленс тауындағы зерттеулеріне негізделген докторлық диссертациясы "Rockslide debris Avalanche of May 18, 1980, Mount St. Helens Volcano, Washington" деп аталып, бұл құбылысқа кеңінен қызығушылық тудырды. Гликкеннің әріптестері 1996 жылы оны қайтыс болғаннан кейін жариялағаннан бері, бұл есеп көптеген шөгінді көшкіні туралы жарияланымдарда мойындалды. Гликкеннің өлімінен кейін, әріптестері оның жанартауларға деген сүйіспеншілігі мен өз саласына берілгендігі үшін жоғары бағалады.
Harry Glicken (March 7, 1958 – June 3, 1991) was an American volcanologist. He researched Mount St. Helens in the United States before and after its 1980 eruption, and was very distraught about the death of volcanologist David A. Johnston, who was Glicken's mentor and supervisor in Spring 1980 at Mount St. Helens. Glicken was initially assigned to the USGS observation post in the weeks leading up to the eruption but was called away the night before the eruption. In 1991, while conducting avalanche research on Mount Unzen in Japan, Glicken and fellow volcanologists Katia and Maurice Krafft were killed by a pyroclastic flow. His remains were found four days later and were cremated in accordance with his parents' request. Glicken and Johnston remain the only American volcanologists known to have died in volcanic eruptions. Despite a long term interest in working for the United States Geological Survey, Glicken never received a permanent post there because there was a hiring freeze for federal agencies when he graduated with his PhD. While conducting research from sponsorships granted by the National Science Foundation and other organizations, Glicken accrued expertise in the field of volcanic debris avalanches. He also wrote several major publications on the topic, including his doctoral dissertation based on his research at Mount St. Helens titled "Rockslide debris Avalanche of May 18, 1980, Mount St. Helens Volcano, Washington" that initiated widespread interest in the phenomenon. Since being published posthumously by Glicken's colleagues in 1996, the report has been acknowledged by many other publications on debris avalanches. Following his death, Glicken was praised by associates for his love of volcanoes and commitment to his field.
Алғашқы жұмыстар
Гликкен 1958 жылы Милтон мен Ида Гликкеннің отбасында дүниеге келді. 1980 жылы Стэнфорд университетін бітірді. Сол жылы Калифорния университетінің Санта-Барбарадағы филиалында аспирантурада оқып жүргенде, Вашингтон штатындағы Сент-Хеленс вулканын бақылауға көмектесу үшін АҚШ Геологиялық қызметіне (USGS) уақытша жұмысқа қабылданды. 1840 және 1850 жылдардан бері тыныш жатқан Сент-Хеленс 1980 жылдың наурыз айында қайта белсенділік танытты. Сейсмикалық және жанартаулық белсенділік күшейгенде, USGS-тің Ванкувердегі бөлімшесіндегі вулканологтар кез келген жақын арада болатын жарылысты бақылауға дайындалды. Геолог Дон Свансон және басқалар өсіп келе жатқан лава күмбездеріне және айналасына шағылыстырғыштар орналастырды. 1980 жылдың 1 мамырында, алты күн жұмыс істегеннен кейін, 1980 жылдың 18 мамырында, жанартаудың ішіндегі жылжымалы магманың белгілеріне қарамастан, қауіпсіздігіне қатысты алаңдаушылық білдірді. Жарылыстан кейін Гликкен Тутл орта мектебіне, көмек көрсету орталығына барды, онда Джонстонды немесе оның орнын іздеу үшін тікұшақтағы Әуе күштерінің резервтік құтқару эскадрильясының қызметкерлеріне қосылды. Гликкен алты сағат бойы үш топпен іздестіру жүргізді, бірақ ешқандай із таппады. Ол іздеу жұмысына көмектесу үшін төртінші тікұшақ экипажын шақыруға тырысты, бірақ олар қауіпті жағдайлардан қорқып, бас тартты. Гликкен Джонстонның өлімін қабылдағысы келмеді, сондықтан Свансон оны жұбатты. 1980 жылдың ортасында, мамырдағы жарылыстан кейін, USGS ғалымдары Ванкуверде Дэвид А. Джонстон Каскадтар жанартау обсерваториясын (CVO) құруға шешім қабылдады, Орегон, Вашингтон және Айдаходағы жанартауларды жақыннан бақылау мақсатында. Гликкен "автопсия" тобына қосылуға үмітпен Сент-Хеленске оралды. Алайда, жарылыстың барлық аспектісі әртүрлі ғалымдарға тиесілі болды, ал Санта-Барбара университетінің докторанты Ричард Фишермен бірге оқыған Гликкен зерттеу жұмысына қатыспады. Оның орнына ол жер сілкінісімен айналысатын жаңадан тағайындалған қызметкер Барри Войтпен жұмыс тапты. Войттың басшылығымен Гликкен жұмысына толыққанды берілді, USGS-те жұмыс табуға және Джонстонның өліміне байланысты қайғысын жеңілдетуге тырысты. Гликкен және геологтар тобы Сент-Хеленстің құлдырауынан қалған қалдықтарды картаға түсірді, ол вулканның шамамен төрттен бір бөлігін құрады. Ұзақ және мұқият талдаулар арқылы команда әр қираған бөлшектің шығу тегі мен қозғалу жолын анықтады. Гликкен және оның тобы жанартаулық жер сілкінісі саласындағы маңызды зерттеуді жасады, биік жанартаулардың құлауға бейім екенін дәлелдеді. Зерттеу ерекше қорытындылары мен егжей-тегжейлілігі үшін мақтау алды, бұл вулканологтарды әлемдегі жанартауларда ұқсас үйінділерді анықтауға шабысдандырды. Диссертациясының нәтижелері 1980 жылдары бірнеше қысқа мақалаларда жарияланды, сондай-ақ ол Санта-Барбарадағы Калифорния университетінде ғылыми көмекші болып жұмыс істеді. 1989 жылдан 1991 жылға дейін Гликкен өзінің вулканологиялық зерттеулерін Токио университетінің жер сілкінісін зерттеу институтында докторантурадан кейінгі стажер ретінде жалғастырды, АҚШ Ұлттық ғылым қорының гранттарымен қолдау көрсетілді. Кейін Токио қалалық университетінде ғылыми профессор және аудармашы болып жұмыс істеген кезде Гликкен Унзен тауындағы зерттеу жұмыстарына қатысты. Вулкан 1990 жылдың қараша айында 198 жылдан кейін қайта белсенділік танытты. Алғашқы белсенділігінен кейінгі айларда ол кездейсоқ жарылып, үкімет 1991 жылдың мамыр айының соңында оның маңайынан халықты эвакуациялады. 1991 жылдың 2 маусымында Гликкен Катия мен Морис Краффтпен бірге тауға барды. Ағыстың қалдықтары 4 километрге дейін созылды. Гликкеннің денесі төрт күннен кейін табылды және ата-анасының тілегі бойынша кремацияланды. Гликкеннің есебі "1980 жылдың 18 мамырындағы Сент-Хеленс вулканы, Вашингтон штатындағы тас және құм ағыны" деп аталады. Ол оның зертханалық және далалық жұмыстарының көп бөлігін, жарылыстың суреттерін, Сент-Хеленс жарылысынан бұрынғы жазбаларын және Войттың жұмысын қоса, бұрынғы жарияланымдарға сілтемелерді қамтиды. Есепте Гликкен 1:24000 масштабтағы жер сілкінісі қалдықтарының картасын, содан кейін 1:12000 масштабтағы тау жыныстарының түрлерін сипаттайтын литологиялық картаны жасады. Оның әріптесі Робин Холкомб: "Гарри өте ынталы, өте ақылды және өте амбициялы, жанартауларда пайдалы нәрсе жасауға амбициялық болды" деді. Көптеген зерттеулер Гликкеннің жанартаулық жер сілкінісін анықтау критерийлерін пайдаланды, ал кейінгі ағын туралы көптеген мақалалар Гликкеннің 1996 жылғы есебіне сілтеме жасады немесе мойындады.
On May 18, 1980, after working for six days straight, despite expressing concerns about its safety given indications of mobile magma within the volcano. After the eruption, Glicken went to Toutle High School, the center for relief efforts, where he joined Air Force Reserve Rescue Squadron officials in a helicopter to look for Johnston or any sign of his post. Despite searching with three separate crews over a span of nearly six hours, Glicken found no trace. He attempted to enlist a fourth helicopter crew to aid his search, but they declined, fearing dangerous conditions. In his distraught state, Glicken refused to accept Johnston's death, and had to be comforted by Swanson before calming down. In mid 1980, after the May eruption, USGS Survey scientists decided to establish the David A. Johnston Cascades Volcano Observatory (CVO) in Vancouver, intending to closely monitor volcanoes in Oregon, Washington, and Idaho. Glicken returned to St. Helens hoping to join the 'autopsy' team. However, every aspect of the eruption had been claimed by different survey scientists, and as a doctoral student at UC Santa Barbara studying with Richard Fisher, Glicken was not a survey employee. Instead, he found work with newly appointed Survey employee Barry Voight, a specialist in landslides. Under Voight's guidance, Glicken absorbed himself in his work, motivated to earn a job at the Survey, and to relieve some of his anguish over Johnston's death. Glicken and a team of geologists mapped the debris field left over from St. Helens's structural collapse, which consisted of roughly a quarter of the mass of the volcano. Through extensive, meticulous analysis, the team traced the origins and the means of movement of each piece of debris, ranging from blocks in width to mere fragments. With his group, Glicken compiled a landmark study in the field of volcanic landslides, establishing the principle that tall volcanoes have a tendency to collapse. The study garnered praise for its unique conclusions and attention to detail, inspiring volcanologists to identify similar deposit mounds at volcanoes around the world. After the findings from his dissertation were published in several shorter articles throughout the 1980s, also serving as an assistant researcher at the University of California at Santa Barbara. From 1989 to 1991, Glicken continued his volcanological studies in Japan as a postdoctoral fellow at the Earthquake Research Institute of the University of Tokyo, supported by grants from the U. S. National Science Foundation. Later, while a research professor and translator at Tokyo Metropolitan University, Glicken became involved with research at Mount Unzen. The volcano had recently resumed eruptive activity in November 1990, after being dormant for 198 years. In the months after its first activity, it erupted sporadically, and the government evacuated its vicinity near the end of May 1991. On June 2, 1991, Glicken visited the mountain with Katia and Maurice Krafft. and the remains of the flow extended 2.5 mile (4 km) in length. Glicken's remains were found four days later, and were cremated according to his parents' wishes. Glicken's report is titled "Rockslide debris Avalanche of May 18, 1980, Mount St. Helens Volcano, Washington". It comprises his extensive laboratory and field work, supplemented by photographs of the eruption, writings that describe St. Helens before the eruption, and references to previous publications, including Voight's work. In the report, Glicken constructed a map of the landslide deposit at a scale of 1:24000, followed by a lithologic map describing rock varieties at a scale of 1:12000. Associate Robin Holcomb remarks that "Harry was very enthusiastic, very bright, and very ambitious, ambitious to do something worthwhile on volcanoes." Many studies have utilized Glicken's criteria for volcanic landslide recognition, and many subsequent papers on avalanches have acknowledged or referenced Glicken's 1996 report.
Таңдалған жарияланымдар
Гликкеннің жарық көрген көптеген еңбектері 1980 жылы Сент-Хеленс тауының жарылуына арналған. Ол сондай-ақ басқа вулканологтармен бірлесіп, шөгінді көшкіндеріне қатысты жұмыстардың авторы болды. Әріптесі Джон Мейджор: «Гарридің барлық еңбектері толыққанды жарияланған емес» деп жазады.