Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Итальяндық вулканолог және діни қызметкер (1850–1914)
Italian volcanologist and priest (1850–1914)
Джузеппе Меркалли (21 мамыр 1850 – 19 наурыз 1914) – итальяндық вулканолог және католик діни қызметкері. Ол жер сілкінісінің күшін өлшеуге арналған Меркалли шкаласымен танымал.
Giuseppe Mercalli (21 May 1850 – 19 March 1914) was an Italian volcanologist and Catholic priest. He is known best for the Mercalli intensity scale for measuring earthquake intensity.
Өмірбаян
Миланда туған Меркалли Рим-католик дін қызметкері болып тағайындалды және көп ұзамай Милан семинариясында табиғат ғылымдарының профессоры болды. Италия үкіметі оны Домодоссоладағы профессорлық қызметке тағайындады, содан кейін Реджио-ди-Калабрияда жұмыс істеді. 1880-ші жылдардың соңында Катания университетінде геология профессоры болды және ақырында Неаполь университетінде жұмысқа орналасты. Өмірінің соңына дейін Везувий обсерваториясының директоры қызметін атқарды. Джузеппе Меркалли Эол аралдарындағы Стромболи және Вулкан жанартауларының атқылауларын да бақылады. Оның осы атқылаулардың сипаттамалары Жанар таулық жарылыс индексінің екі деңгейіне негіз болды: 1 – Стромболилік атқылау, және 2 – Вулкандық атқылау. Сондай-ақ, ол 1906 жылы Везувий атқаннан кейін дереу фотоға түсірді. 1914 жылы Меркалли күдікті жағдайда өрт сөндірілмей жанып кетті, оның жатын бөлмесінде парафин шамды құлатып жібергені айтылады. Ол көбінесе түнде жұмыс істеген (бірде емтихан өткізуге дайындалып, сағат 11-де жұмыс істеп отырғаны табылған, ол: «Әлі күн шықпаған сияқты!», – деген еді), сол кезде қайғылы оқиға орын алды. Оның денесі төсегінің жанынан, көмірленген күйде табылды, қолында отты сөндіруге тырысқан жамылғысы бар еді. Алайда, бірнеше күннен кейін билік өкілдері профессорды мойыннан байлап өлтірген болуы мүмкін екенін мәлімдеді, содан кейін оны бензинге малып өртеу арқылы қылмысты жасырған, себебі профессордің пәтерінен белгілі бір сома ақша (қазіргі шақта шамамен 1400 долларға тең) жоғалған екен.
Born in Milan, Mercalli was ordained a Roman Catholic priest and soon became a professor of Natural Sciences at the seminary of Milan. The Italian government appointed him a professor at Domodossola, followed by a job at Reggio di Calabria. He was professor of geology at the University of Catania during the late 1880s and finally was given a job at Naples University. He was also director of the Vesuvius Observatory until the time of his death. Giuseppe Mercalli also observed eruptions of the volcanoes Stromboli and Vulcano in the Aeolian Islands. His descriptions of these eruptions became the basis for two indices of the Volcanic Explosivity Index: 1 – Strombolian eruption, and 2 – Vulcanian eruption. He also photographed Vesuvius immediately after its eruption in 1906. In 1914, Mercalli burnt to death under suspicious circumstances, allegedly after knocking over a paraffin lamp in his bedroom. He is thought to have been working through the night, as he often did (he once was found working at 11 a. m. when he had set an examination, upon hearing which he replied, "It surely can't be daylight yet! "), when the fatal accident occurred. His body was found, carbonized, by his bed, holding a blanket which he apparently attempted to use to fend off the flames. The authorities, however, stated a few days later that the professor was quite possibly murdered by strangling and soaked in petrol and burned to conceal the crime because they determined that some money (now worth about $1,400) was missing from the professor's apartment.
Интенсивтілік шкалалары
Меркалли екі жер сілкінісі қарқындылығы шкаласын жасады, екеуі де Росси-Форель шкаласының модификациялары. Алғашқысы, қазір көбінесе ұмытылған, алты баллдық болса, Росси-Форель шкаласы он баллдық еді. Екіншісі, қазір Меркалли қарқындылық шкаласы деп белгілі, он баллдық және Росси-Форель шкаласындағы сипаттамаларды кеңейтті. Меркалли қарқындылық шкаласы өзгертілген түрінде әлі де қолданылады. Рихтер шкаласы жер сілкінісінің шығаратын энергиясын өлшейтін болса, Меркалли қарқындылық шкаласы жер сілкінісінің құрылыстар мен адамдарға тигізетін әсерін өлшейді. Бұл шкала сирек қоныстанған аймақтардағы жер сілкінісін өлшеуге қолайлы емес, бірақ түрлі жер сілкінісі мен тарихи жер сілкінісінің келтірген зиянын салыстыруға, сондай-ақ жер сілкінісі инженерлігі үшін пайдалы. Қазіргі қолданыстағы шкала I ("Жақсы жағдайда тек бірнеше адам сезінеді") дейтін ең төменгі баллдан бастап, XII ("Тотальдік қирату; заттар ауаға лақтырылады") дейтін ең жоғары баллға дейінгі индекстерді қамтиды. Итальян физигі Адольфо Канкани он баллдық Меркалли шкаласын екі баллмен кеңейтті: XI (апат) және XII (ұлы апат). Бұл кейіннен неміс геофизигі Август Генрих Зиберг тарапынан өзгертіліп, Меркалли-Канкани-Зиберг (МКС) шкаласы деп аталды. Одан әрі өзгертіліп, 1931 жылы Гарри О. Вуд пен Франк Нойман ағылшын тілінде Меркалли-Вуд-Нойман (MWN) шкаласы ретінде жарияланды. Кейіннен Рихтер шкаласын жасаған Чарльз Рихтер оны жетілдірді.
Mercalli devised two earthquake intensity scales, both modifications of the Rossi–Forel scale. The first, now largely forgotten, had six degrees whereas the Rossi–Forel scale had ten. The second, now known as the Mercalli intensity scale, had ten degrees, and elaborated the descriptions in the Rossi–Forel scale. The Mercalli intensity scale is, in modified form, still used. Unlike the Richter magnitude scale, which measures the energy released by an earthquake, the Mercalli intensity scale measures the effects of an earthquake on structures and people. It is poorly suited for measuring earthquakes in sparsely populated areas but useful for comparing damage done by various tremors and historical earthquakes, and for earthquake engineering. The scale currently in use assigns indices ranging from I ("Not felt, except by a few under favorable conditions"), to XII ("Damage total; objects thrown into the air"). Italian physicist Adolfo Cancani expanded the ten degree Mercalli scale with the addition of two degrees at the more intense of the scale: XI (catastrophe) and XII (enormous catastrophe). This was later modified by the German geophysicist August Heinrich Sieberg and became known as the Mercalli–Cancani–Sieberg (MCS) scale. This was modified again and published in English by Harry O. Wood and Frank Neumann in 1931 as the Mercalli–Wood–Neumann (MWN) scale. It was later improved by Charles Richter, developer of the Richter scale.