Ит жүрекшелі беріліс схемасы

Кіріспе

Қолмен берілістің ауысу схемасы

Ит аяғы беріліс қорабы – бірінші және екінші берілістен кейін жоғары-жоғары қадаммен ауысу схемасымен ерекшеленетін қолмен беріліс. Бұл схеманың атауы иттің артқы аяғының тік бұрыштарынан алынған. Көптеген көліктерде ит аяғы беріліс қорабы стандартты схемамен ауыстырылды. Көпшілік қазіргі заманғы спорттық автомобильдерде алты жылдамдықты беріліс қорабы орнатылған, ол ит аяғы схемасына жарамсыз. Ит аяғы бес жылдамдықты схемасы – Стандартты бес жылдамдықты схемасы.

Автомобильдер

Ит аяғы схемасымен жұмыс істейтін беріліс қорабы классикалық 5 жылдамдықты схеманың өзгеше түрі болды: жол жарыстарында біріншіден екіншіге қарағанда екіншіден үшіншіге жиі ауысым жасалатындықтан, ит аяғы беріліс қорабы екінші және үшінші жылдамдықтарды бір-біріне қарама-қарсы орналастырды, бұл жылдам ауысуға мүмкіндік берді. Бұл жүргізушіге бір ауысыммен кең жылдамдық диапазонын қамтамасыз етті, әсіресе төбеге көтерілу кезінде тиімді болды. 60-шы жылдары бұл конструкция спорттық автомобильдерде сұранысқа ие болды. 90-шы жылдардың ортасында 6 жылдамдықты қолмен беріліс қораптарының және кейінірек автоматтандырылған беріліс қораптарының пайда болуымен, ит аяғы схемасы қолданыстан шыға бастады. Осы схеманы өнімділік үшін қолданған автомобильдердің мысалдары: Alfa Romeo Montreal және Alfa 6 (барлық 1979/1987 модельдері), BMW M535, ерте 635CSi (АҚШ-та сатылмаған), (АҚШ-та сатылмаған) M3 E30, BMW 2002 Tii және Turbo, Mercedes Benz 190E 2.3 16 және 2.5 16, Mercedes Benz 300 CE 24, Mercedes Benz CW311, 60-шы жылдардан 90-шы жылдардың ортасына дейінгі көптеген Ferrari (соңғылары Ferrari 348 және Ferrari F512M), Dino 206/246 GT және оның қозғалтқышы мен ZF берілісінің үйлесімі (Lancia Stratos және Fiat Dino, тек 2.4 нұсқасы), 60-шы жылдардағы Ford GT40 ZF трансаксілімен, ерте Porsche 911 және 5 жылдамдықты 912, Porsche 914 және 914/6, Porsche 924 (1978 және 79 жылдары опция ретінде, 1979 және 1980 жылғы Turbo нұсқасында стандартты), 928 және 959 (барлығы Getrag беріліс қораптарымен жабдықталған), Cosworth Vega, Talbot Sunbeam Lotus, кейінгі Jensen Healey модельдері, Vauxhall Firenza HPF, Vauxhall Chevette HS және HSR, Lancia Fulvia, көптеген классикалық Lamborghini (Countach, Urraco/Silhouette/Jalpa және Diablo-ны қоса), Maserati Biturbo, De Tomaso Pantera және Aston Martin V12 Vantage. Өнімділік артықшылықтарына қарамастан, ит аяғы схемасымен жабдықталған, өнімділікке бағытталмаған автомобильдер де болды. Мысалдар: Ford Model A, Subaru 360, Datsun 140Y (Datsun Sunny B310 Coupe), Datsun 160J Hardtop SSS, 74–77 Datsun 610 SSS, 78–80 Datsun 200sx, 1980 Datsun 210 Wagon (210/310 модельдерінің аралық кезеңінде жасалған), 78–80 Datsun 510, Citroën 2CV, Mercedes 190, Mercedes Benz 200D, Mercedes Benz 300CE, Mercedes Benz 320CE, Mercedes Benz E320 седан (94 жылғы), Mercedes Benz 300SL (R129) және 1976–77 Oldsmobile Cutlass немесе Pontiac LeMans (260 V8 қозғалтқышымен), 76–77 Chevrolet Vega немесе Pontiac Astre, 76–79 Chevrolet Monza немесе Buick Skyhawk немесе Oldsmobile Starfire, BMW E21, 77–79 Pontiac Sunbird және Үндістандағы TATA Sierra. Renault 4 ерте модельдерінде ерекше "зонт тұтқасы" пішіндес ит аяғы схемасы болды, ол қалалық жүргізу үшін өте ыңғайлы болды, бірақ кейіннен схема "дәстүрлі" түріне өзгертілді.

Dog leg layout gearboxes were a reinterpretation of the classic 5 speed gate pattern: as in road racing more frequent shifting occurs from second to third than from first to second gear, the dog leg gearbox puts 2nd and 3rd gear opposed one to the other, for a very quick up shifting or down shifting. This could bring the driver a great speed range with only one shift, which was particularly suitable for hillclimbing. They were transferred to sports cars in the 60s as a desirable feature. With the introduction of 6 speed manual gearboxes in the mid 90s and automated manual transmissions a few years later, dog leg gearboxes started to fall out of use. Examples of cars that have used this pattern for performance reasons include Alfa Romeo Montreal and Alfa 6 (all models 1979/1987), BMW M535, early 635CSi (non US) and (non US) M3 E30, BMW 2002 Tii and Turbo, Mercedes Benz 190E 2.3 16 and 2.5 16, Mercedes Benz 300 CE 24, Mercedes Benz CW311, most Ferraris from 60s to mid 90s (last ones being Ferrari 348 and Ferrari F512M), Dino 206/246 GT and cars featuring its engine and ZF transmission combo (Lancia Stratos and Fiat Dino only 2.4 version ), the 60s Ford GT40 with a ZF transaxle, early Porsche 911 and 5 speed 912, Porsche 914 and 914/6, Porsche 924 (optional in 1978 and 79, standard in 1979 and 1980 Turbo variant), 928 and 959 (all featuring Getrag gearboxes), Cosworth Vega, Talbot Sunbeam Lotus, later model Jensen Healey, Vauxhall Firenza HPF, Vauxhall Chevette HS and HSR, Lancia Fulvia, many classic Lamborghinis (including Countach, Urraco/Silhouette/Jalpa and Diablo), Maserati Biturbo, De Tomaso Pantera, and Aston Martin V12 Vantage. Despite the performance benefits, non performance oriented cars available with the dog leg shift pattern were produced. Examples include the Ford Model A, Subaru 360, Datsun 140Y (Datsun Sunny B310 Coupe), Datsun 160J Hardtop SSS, 74–77 Datsun 610 SSS, 78–80 Datsun 200sx, 1980 Datsun 210 Wagon (built during the 210/310 crossover), 78–80 Datsun 510, Citroën 2CV, Mercedes 190, Mercedes Benz 200D, Mercedes Benz 300CE, Mercedes Benz 320CE, Mercedes Benz E320 sedan 94, Mercedes Benz 300SL (R129), and the 1976–77 Oldsmobile Cutlass or Pontiac LeMans with the 260 V8, the 76–77 Chevrolet Vega or Pontiac Astre, 76–79 Chevrolet Monza or Buick Skyhawk or Oldsmobile Starfire, BMW E21, the 77–79 Pontiac Sunbird and TATA Sierra in India. The early model Renault 4 had a distinctive 'umbrella handle' dog leg shift, which proved ideal for urban driving, though the shift was later changed to the 'conventional' pattern.

Жүк көліктері

Көптеген жеңіл жүк көліктерінде (мысалы, Iveco Turbo Daily) "ит аяғы" типтес бес немесе алты жылдамдықты беріліс қоробкасы болады, себебі екінші беріліс қалыпты жүру үшін жеткілікті; ал бірінші беріліс осы жүк көліктерінде "баяу жылдамдық" немесе "әже берілісі" деп есептеледі және тек ауыр жүкпен және/немесе тіркемемен қозғалуға немесе тік көлбеулерден түсуге қолданылады. Көптеген ескі жүк көліктерінде ауыстырғыш "1" орнына "Төмен" деп белгіленеді, ал екінші беріліс бірінші болып көрсетіледі. Төрт жылдамдықты жүк көлігінің беріліс схемасы "R, Төмен, 1, 2, 3" деп жазылуы мүмкін, "R, 1, 2, 3, 4" емес, өйткені беріліс қалыпты төрт жылдамдықтың орнына қосымша төмендетілген берілісі бар үш жылдамдықты болып саналады. "Ит аяғы" беріліс қоробкасы ауыр жүк машиналарының тоғыз және он жылдамдықты берілістеріне тән. Он жылдамдықты беріліс жағдайында берілістер төменгі диапазонда 1–5, ал жоғары диапазонда 6–10 болады (тоғыз жылдамдықты берілісте 1-ші қадам жоғары диапазонда қолданылмайды).