Кіріспе
Австралиялық паралимпиадалық спортшы
Аликс Луиза Саувэйдж, ОАМ (18 қыркүйек 1973 жылы туған) – австралиялық паралимпиадалық дөңгелекті арбамен жүгіруші және жетекші жаттықтырушы. Саувэйдж Австралиядағы ең танымал мүгедек спортшысы ретінде есептеледі. Ол төрт Паралимпиада ойынында тоғыз алтын және төрт күміс медаль, үш IPC жеңіл атлетика әлем чемпионатында он бір алтын және екі күміс медаль жеңіп алды. Ол төрт рет Бостон марафонында жеңіске жетті және 1500 м, 5000 м, 4x100 м және 4x400 м эстафеталарында әлемдік рекордтарды көрсетті. 1999 жылы ол Австралияның жыл спортшысы, ал 1999 және 2000 жылдары халықаралық дөңгелекті арбамен жүгіруші спортшысы атанды. 2002 жылы оның "Луиза Савэдж: Менің өмірім" атты автобиографиясы жарық көрді.
Ерте өмір
Саувэйдж 1973 жылы Батыс Австралияның Перт қаласында Рита (туған есімі Ригден) мен Морис Саувэйджтің қызы болып дүниеге келді. Оның анасы Англияның Лестершир қаласынан шыққан "Он фунттық Пом" (Ten Pound Pom) эмигрант болса, әкесі Ұлыбританияның Сейшель аралдарындағы колониясында туған. Ол дененің төменгі жартысының қызметін шектейтін және аяқтарды бақылауды қиындататын миеломенгоцеле деген ауыр туа пайда болған кемістікпен дүниеге келді. 1976 жылы ол Перт қаласының "Телетон баласы" атанды, бұл 7 арнасының мүгедектігі бар балаларға көмектесу мақсатындағы қайырымдылық акциясының бөлігі болды. Оның миеломенгоцелесіне байланысты он жасқа толғанға дейін 21 рет операция жасалды. 14 жасында омыртқасының қисықтығын түзету үшін тағы бір операция жасалды. Саувэйдж сегіз жасында мүгедектер спортымен айналыса бастады. Осыған дейін ол сыныптастарымен мектеп спортымен айналысуға тырысқан, бірақ мүгедектігі оны қиындатты. 1990 жылы Саувэйдж Голландияның Ассен қаласында өткен алғашқы халықаралық жарысына қатысты, онда 100 метрлік жүгіруде алтын медальді жеңіп алып, жаңа әлемдік рекорд орнатты. Ол 200 метрлік жарыста да жеңіске жетті, бірақ өз жолағынан шығып кеткені үшін дисквалификацияланды. Сол жылы Англияда өткен Стоук-Мандевилл ойындарында Саувэйдж 100 м, 200 м, 400 м және екі эстафетада алтын медальді жеңіп алды.
Паралимпиада ойындары
1992 жылғы жазғы Паралимпиада ойындары басталар алдында Сауваж әйелдер арасында дөңгелек креслодағы жарыстарда 100 м, 200 м, 800 м, 1500 м және марафон бойынша Австралия рекордтарын көрсетті. Австралияның Паралимпиадалық федерациясы оны Австралияның ең үздік әйел дөңгелек креслодағы жол жүгіршісі деп насихаттады. Барселонадағы Паралимпиада ойындарында ол 100 м, 200 м және 400 м-де алтын медальдар, 800 м TW4 жарысында күміс медаль жеңіп алды және марафон TW3 4 жарысында алтыншы орынға ие болды. Сауваж Австралия Паралимпиадалық федерациясының қаржыландыру мәселелеріне байланысты 1992 жылғы Паралимпиадаға қатыса алмау қаупінде болды. Федерация Австралия командасын Барселонаға тасымалдау шығындарын жабу үшін халықтан шұғыл түрде қаржы сұрады. Федерация Сауваж және басқа да австралиялық спортшылардың қатысуына мүмкіндік берген түрлі шағын қайырымдалықтар арқылы қаржы тапты. 1996 жылғы Атланта Паралимпиадасында ол 400 м (T53), 800 м (T53), 1500 м (T52/53) және 1500 м (T52/53) жарыстарында төрт алтын медаль жеңіп алды және марафонда (T52/53) төртінші орынды иеленді. 2000 жылы Сиднейде өткен соңғы Паралимпиадасында ол 1500 м және 5000 м T54 жарыстарында екі алтын медаль, ал 800 м T54 жарысында күміс медаль жеңіп алды.
Жол жарыстары
1993 жылғы Sauvage-дың халықаралық коляска спортындағы алғашқы жылы болды, ол АҚШ және Еуропа елдерінде қатысты. Сол жылы ол алғаш рет тізе бүгіп отыратын коляскасын алды. Sauvage престижді Oz Day 10К коляскамен жол жүгіру жарысын он рет жеңіп алды – 1993–1999 және 2001–2003 жылдары.
Жаттықтырушылық мансап
Жарыстан шыққаннан кейін ол мүгедектер коляскасындағы жас спортшыларды жаттықтырумен айналысты. 2004 жылы Саувеж басқа мүгедектер коляскасындағы спортшыларды жаттықтыруды бастады. Ол жаттықтырған алғашқы спортшы – Энжи Баллард. Саувежтің жаттықтыруының арқасында Баллард 2005 жылы Жазғы Down Under сериясында 400 метрде алтын, ал 100 метрде, 200 метрде, 800 метрде және 1500 метрде күміс жүлделерді жеңіп алды, сондай-ақ 2011 жылғы IPC жеңіл атлетика әлем чемпионатында да жеміс берді. Қазіргі таңда Нью-Саут-Уэльс спорт институтында коляскадағы және жол жүгірушілерінің элиталық даму жаттықтырушысы болып жұмыс істейді және Мэдисон де Розарионы жаттықтырады.
Зейнеткерлік
Спортшылық мансабын аяқтағаннан кейін Савэдж өзі жұмыс істейтін консалтингтік компания құрды. 2011 жылдың ақпан айында Савэдж Чартер Холл Малабар Magic Ocean Swim жүзу жарысына қатысты. Бұл іс-шара Rainbow Club клубына қаржы жинау мақсатында ұйымдастырылды. Савэдж үшін бұл мұхиттағы алғашқы жүзу болды. Ол 1 шақырымдық қашықтықты 25:19 минутта аяқтады.
Мүгедектердің құқықтары
Савэдж пен Пол Нуннар 2006 жылы Virgin Blue компаниясына мүгедектердің коляскада отырғысы келген жағдайда, оларға күтуші міндетті түрде ілесіп жүру талабын алып тастау үшін лобби жасады. Бұрын екі спортшы да Qantas компаниясына «Боинг-737» ұшақтарымен ішкі рейстерде тек екі электрлік колясканы пайдалану шектеуін жою үшін үгіт-насихат жүргізуге тырысқан. Алайда, бұл әрекеттер нәтижесіз болды, өйткені өзгерістерді енгізу үшін әуе компаниясының саясатын емес, заңды өзгерту қажет еді. Савэдж пен Нуннар Qantas қызметкерлерін оқытуға және мүгедектердің қажеттіліктерін жақсырақ түсінуге көмектесуге шақырылды. 1998 жылы ол ABIGGRIUOP Ұлттық спорттық сыйлығының номинациясы бойынша «Жылдың австралиялық азаматы» атағын жеңіп алды. 2000 жылғы Сиднейде өткен Жазғы Паралимпиада ойындарының ашылу салтанатында Савэдж қазанды жақты. 2001 жылы Мемлекеттік көлік басқармасы Sauvage есімін SuperCat паромдарының біріне берді. Савэдж және Жаңа Оңтүстік Уэльс қазынашысы Майкл Иган 2003 жылдың 6 наурызында паркті салтанатты түрде ашты. 2007 жылы ол Австралияның Спорттық Даңқ залына енгізілді. 2009 жылы Савэдж Жаңа Оңтүстік Уэльс Чемпиондарының Даңқ залында «Легенда» мәртебесіне ие болды. 2011 жылы Франк Понта мен Джордж Бедбрукпен бірге ол Австралияның Паралимпиадалық Даңқ залына енгізілген алғашқы адамдардың бірі болды. 2012 жылы ол Халықаралық Паралимпиадалық Даңқ залына қабылданды. 2014 жылы ол Австралияның Жеңіл атлетика Даңқ залына және Сидней Олимпиадалық паркінің Чемпиондар жолына енгізілді. 2018 жылдың қарашасында Савэдж Спорт NSW-нің «Жылдың жаттықтырушысы» сыйлығына ие болды. Сондай-ақ, «Жылдың жас мүгедек спортшысы» атағын алды. 2019 жылы Савэдж Австралияның Спорттық Даңқ залында «Легенда» мәртебесіне ие болды. Ол Легенда мәртебесіне ие болған алғашқы австралиялық паралимпиадашы атанды. Савэдж Паралимпиада Австралияның 2020 жылғы «Жылдың жаттықтырушысы» сыйлығымен марапатталды. 2021 жылдың қарашасында ол Жаңа Оңтүстік Уэльс Спорт институтының «Жылдың жаттықтырушысы» атанды. Көптеген паралимпиадашылар Савэджті оларды спортшы болуға шабыттандырған адам деп есептейді, соның ішінде коляскада жүретін жарыскер Курт Фэрнли.