Эндрю Грей: Шотландиялық футболшы және комментатор өмірі мен мансабы

Кіріспе

Шотланд футбол комментаторы Эндрю Маллен Грей (30 қараша 1955 жылы туған) – шотланд футболшы, теле және радио хабаршысы, бұрынғы футболшы. Ол «Дунди Юнайтед», «Астон Вилла», «Волвергемптон Уондерерс», «Эвертон», «Астон Вилла», «Ноттс Каунти» (жалға алу шарты бойынша), «Вест Бромвич Альбион», «Рейнджерс» және «Челтенхэм Таун» клубтарында шабуылшы ретінде ойнады. Шотландия құрамасы сапында 20 матч өткізді. Грей «Sky Sports» телеарнасының бас футбол сарапшысы болды (1992 жылдың тамызында Премьер-лига эфирге түскен сәттен бастап) және шамамен 19 жыл бойы арнаның комментаторы болды (көбінесе Мартин Тайлермен бірге жұмыс істеді). 2011 жылдың қаңтарында сексизмге қатысты бірнеше айыптаудан кейін Грей жұмыстан босатылды. Грей және бұрынғы «Sky Sports» жүргізушісі Ричард Киз 2011 жылдың ақпан айында «talkSPORT» телеарнасымен келісім шарт жасасты. Қазіргі таңда екеуі де Катардың Доха қаласындағы «beIN Sports» телеарнасында жұмыс істейді. 2013 жылдың маусымынан бері олар Таяу Шығыс және Солтүстік Африка аймағындағы Премьер-лига және УЕФА Чемпиондар лигасы матчтарын тікелей эфирде жүргізіп келеді.

Клубтық мансап

Глазго қаласында туған Грей кәсіби карьерасын «Данди Юнайтед» клубында бастады, онда 62 ойында 36 гол соқты. 1974 жылы ол «Данди Юнайтед» сапында Шотландия кубогының финалына қатысты, бірақ «Селтик» 3:0 есебімен жеңіске жеткендіктен, командасы жеңіліске ұшырады. 1975 жылдың қазан айында, 19 жасында, ол оңтүстікке қарай, жаңадан Бірінші дивизионға көтерілген «Астон Вилла» клубына 110,000 фунт стерлингке ауысты. 1976-77 жылдары «Арсеналдың» Малкольм Макдональдпен бірге Англияның «Алтын бутсы» жүлдесін бөлісіп жеңді. Оның 29 голы «Вилланың» Лига кубогында төртінші орынға қол жеткізуіне және жеңіске ие болуына көмектесті. Сонымен қатар, ол PFA Жылдың ең жас ойыншысы және PFA Ойыншылардың таңдауы бойынша жылдың ең үздік ойыншысы сыйлықтарын жеңіп алды. Бұл көрсеткіш бойынша ол «Жылдың үздік ойыншысы» атағын алған ең жас ойыншы және бір маусымда үш ресми жүлдеден бірнешеуін жеңіп алған алғашқы ойыншы болды. 1979 жылдың 8 қыркүйегінде Грей «Вилланың» қалалық қарсыласы «Вулверхэмптон Уондерерс» клубына ауысты. Оның трансфері туралы жаңалық клуб жанкүйерлері мен БАҚ өкілдеріне «Вулверхэмптон» үй стадионында «Кристал Пэлас» клубына қарсы матч алдындағы салтанатты шарада, 1.49 миллион фунт стерлингтік ағылшын рекордтық трансфер ақысы үшін жарияланды. 1980 жылғы Лига кубогының финалында «Вулверхэмптон» үшін шешуші голды соққаннан кейін, ол 1982 жылы клубта қалды (әрине, «Манчестер Юнайтедтің» қызығушылығына қарамастан) және бір жылдан кейін команда Бірінші дивизионға қайта оралды. 1983 жылдың қараша айында Грей 250,000 фунт стерлингке «Эвертон» клубына ауысты. Ол «Мерсисайд» клубында екі маусым өткізіп, 1984 жылдың мамыр айында ФА кубогын жеңіп алды. Финалда «Уотфордқа» қарсы өткен матчта ол даулы жағдайда гол соқты, «Уотфордтың» қақпашысынан допты тартып алды. Бір жылдан кейін ол Лига Чемпионатын және Еуропа Кубок иегерлері кубогын жеңіп алды, соңғысында да гол соқты. Ол тағы да ФА кубогының финалына жетті, бірақ бұл жолы «Эвертон» «Манчестер Юнайтедке» есе жіберіп, жеңіліске ұшырады. 1985 жылдың жазында «Лестер Ситиден» келген Англиялық шабуылшы Гэри Линекер «Эвертон» сапына қосылды. «Эвертон» жанкүйерлері Грейді «Гудисон Паркте» қалдыру үшін ашулы петициялар жинағанына қарамастан, ол 1985 жылдың 10 шілдесінде клубты тастап, 150,000 фунт стерлингке «Астон Виллаға» қайта оралды. 1981 жылы лига чемпионы және 1982 жылы Еуропа кубогының жеңімпазы ретінде онжылдықты жарқын бастаған «Вилла» қазір орташа деңгейдегі командаға айналды, және Грейдің оралуы «Эвертонға» келгендей нәтиже бермеді. 1985-86 жылдары 35 лига матчында бес гол соқты, «Вилла» Екінші дивизионға түсуден қиындықпен сақтанды, ал келесі маусымда «Вилла» Екінші дивизионға түскенде 19 лига матчында бірде-бір гол соқпады. 1987-88 жылғы маусымды әлі де «Вилла» сапында бастады, бірақ 1987 жылдың қыркүйегінде «Вест Бромвич Альбион» клубына ауысты, ол «Вилла» сапында осы маусымда бірде-бір ресми матчқа қатыспады. «Альбиондағы» уақыты бір жылға жетпеді және нәтижелі болмады, себебі команда Екінші дивизионнан түсуден асыққандай болды. 1988 жылдың ортасында ол «Рейнджерс» клубына қосылды. Ол «Иброкста» бір маусым өткізіп, командаға Шотландия Премьер-лигасының бірінші титулын жеңуге көмектесті – олар алдағы тоғыз маусымда тағы да жеңіске жететін титулдардың біріншісі. 1989 жылдың жазында ол «Челтенхэм Таун» клубымен лигадан тыс футболға көшті, ал 1989 жылдың 21 қазанында «Чорли» клубына қарсы өткен матчта 2:0 есебімен жеңіске жетіп, клуб үшін алғашқы голын соқты, содан кейін 1990 жылы карьерасын аяқтады.

Born in Glasgow and with a mother from the Isle of Lewis, Gray started his professional career as a player with Dundee United, where he scored 36 goals in 62 appearances He also played for Dundee United in the 1974 Scottish Cup Final finishing on the losing side as Celtic ran out 3–0 winners. In October 1975, at the age of 19, he moved south to Aston Villa (newly promoted to the First Division) for £110,000 and was joint winner of England's golden boot with Arsenal's Malcolm Macdonald in 1976–77. His 29 goals helped Villa to a fourth place finish and victory in the League Cup, and earned him the PFA Young Player of the Year and PFA Players' Player of the Year awards, a double matched by Cristiano Ronaldo in 2009 and Gareth Bale in 2013. At the time he was the youngest player to earn the Players' Player of the Year award, and the first player to win more than one of the official three player of the year awards in the same season. Gray moved to Villa's local rivals Wolverhampton Wanderers on 8 September 1979. His signing was announced to the fans and media prior to The Wolves kick off at home to Crystal Palace, as a pre match celebration at the Molineux for an English record transfer fee of £1.49m. After scoring the winning goal for Wolves in the 1980 League Cup final, he remained with the club through their relegation in 1982 (despite interest from Manchester United) and promotion a year later. Gray moved to Everton in November 1983 for £250,000. He spent two seasons with the Merseyside club, winning the FA Cup in May 1984. Gray scored in the final against Watford in controversial fashion by heading the ball out of the Watford's goalkeeper's hands. A year later, he won the League Championship and European Cup Winners' Cup, also scoring in the final of the latter. He also reached another FA Cup final, but this time he was on the losing side as Everton were defeated by Manchester United. Then came the arrival of England striker Gary Lineker from Leicester City in the 1985 close season. Despite angry petitions from Everton fans wanting to keep Gray at Goodison Park, he left the club on 10 July 1985, returning to Aston Villa in a £150,000 deal. Despite starting the decade on a high as league champions in 1981 and European Cup winners in 1982, Villa had now declined to mid table mediocrity and the return of Gray was unable to turn things around as his arrival at Everton had done. He scored five goals from 35 league games in 1985–86 as Villa narrowly avoided relegation to the Second Division, and the following season he didn't score in 19 league games as Villa fell into the Second Division. He began the 1987–88 season still with Villa, but was transferred to their local rivals West Bromwich Albion in September 1987 having not featured in a first team game for Villa that season. His spell at Albion lasted less than a year, and was uneventful as they narrowly avoided relegation from the Second Division. In mid 1988, he joined Rangers. He spent one season at Ibrox, helping them win the Scottish Premier Division title – the first of nine successive titles they would win. He dropped into non league football with Football Conference club Cheltenham Town in summer 1989, and scored his first goal for the club in a 2–0 home win over Chorley on 21 October 1989, before retiring in 1990.

Халықаралық мансап

Грейдің Англиядағы "Жылдың үздік ойыншысы" сыйлығына қарамастан, Шотландия құрамасының бас жаттықтырышы Элли МакЛеод оны 1978 жылғы әлем чемпионатына шақырудан бас тартты. Грей Шотландия құрамасы сапында 20 матч өткізіп, 7 гол соқты. Ол 23 жасқа дейінгі құрамада 4 рет ойнады, сондай-ақ мектеп құрамасында да өнер көрсетті. Оның халықаралық аренадағы тұңғыш ойыны 1975 жылдың 17 желтоқсанында Румыниямен 1:1 есебімен тең түскен кездесуде болды. Ол карьерасы барысында Шотландияның ешбір әлем чемпионатына қатысқан құрамына ілікпеді. Грейдің Шотландия құрамасы сапындағы соңғы ойыны 1985 жылдың 28 мамырында 1986 жылғы әлем чемпионатына іріктеу турнирінде Исландияға қарсы өткен матчта (1:0) болды. Бұл ойынға дейін ол екі жылдан бері құрамаға шақырылмаған еді. Дегенмен, 1983 жылдың 19 маусымында Канадаға қарсы өткен жолдастық матчта (2:0) ұлттық құрама сапында екі гол соққан және 1983 жылы "Эвертон" клубына ауысқаннан кейін клуб деңгейінде жақсы ойын көрсеткен.

Жаттықтыру

Ойыншылық карьерасын аяқтағаннан кейін Грей Рон Аткинсонның "Астон Вилла" клубындағы көмекшісі ретінде жаттықтырушылыққа қадам басты, бірақ кейін толық уақытын телевизиялық жұмысына арнады.

Комментаторлық мансап

Грей 1978 жылы ITV-дің әлем чемпионатын жарыққа шығару кезінде сарапшы ретінде көрінді, ал 1980-жылдардың ортасында ол BBC жарықтарында, соның ішінде 1986 жылғы әлем чемпионатында да жиі пайда болды. Ойыншылық карьерасының соңында ол Шотландиядағы STV телеарнасында сарапшы болып жұмыс істеді, онда ол Энди Мелвинмен бірге жұмыс істеді, ол кейіннен оны Sky Sports телеарнасына шақырды. Грей жаттықтырушылықтан кеткеннен кейін Sky Sports телеарнасының футбол комментаторы, сарапшысы және аналитигі болды, 1992 жылы іске қосылған сәттен бастап Премьер-лиганың шотландтық бөлігі ретінде жұмыс істеді, ең бастысы студиялық жүргізуші Ричард Киз және жетекші матч комментаторлары Мартин Тайлер мен Ян Даркпен бірге. Сонымен қатар, ол Sky үшін Португалиядағы 2004 жылғы Еуропа чемпионатын жариялады, бірақ Sky-да ойындардың көрсету құқықтары болмады. Ол 2002 жылғы әлем чемпионатында BBC Radio 5 Live және 2008 жылғы Еуропа чемпионатын ESPN үшін талқылады. Грей сонымен қатар Betfair үшін ставкалар бойынша кеңес береді, сондай-ақ EA Sports-тің FIFA видео ойынына Клив Тайлдсли мен Мартин Тайлермен бірге FIFA 06-дан FIFA 11-ге дейін түсініктеме берді, FIFA 12-де Sky Sports сарапшысы Алан Смитпен алмастырылғанша. 2011 жылдың қаңтар айында Грей Премьер-лига матчында әйел төрешінің көмекшісі Сиан Массиге қатысты жасаған пікірлері үшін кешірім сұрауға мәжбүр болды. Микрофоны өшірілгенін ойлаған Грей, Ричард Кизге: "Сен осыған сенесің бе? Әйелдер желіде тұр. Әйелдер офсайд ережесін білмейді" деді. Киз: "Әрине білмейді" деп жауап берді. Бұл пікір Sky Sports, футбол жанкүйерлері және Футбол қауымдастығы тарапынан сынға алынды. 24 қаңтарда Грей мен Киз екеуінің де бір ойынға қатысуына тыйым салынды. 2011 жылдың 25 қаңтарында оның келісім-шарты қабылданбайтын мінез-құлық көрсеткені үшін тоқтатылды. Sky Sports бас директоры Барни Френсис Грейдің "2010 жылдың желтоқсан айында болған эфирден тыс оқиғадағы қабылдауға болмайтын және қорлаушылық мінез-құлық туралы жаңа дәлелдерге жауап ретінде" жұмыстан босатылғанын мәлімдеді. Daily Telegraph Sky мәлімдемесінде Грей мен Шарлотта Джексонның Sky Sports Christmas Special репетициясындағы видеоклипіне тікелей сілтеме жасалғанын айтты. Джексон микрофонды бекітіп жатқанда, Грей белбеуін көтеріп: "Шарлотта, мынаны төменге қоясың ба?" деді. 2011 жылдың соңында Киз және Грей Smash It! шоуында пайда болды, бұл корпоративтік іс-шаралар үшін жасалған бағдарлама. Шоудың атауы Киздің Джейми Реднаппқа жасаған жыныстық сипаттағы сөздерінен алынған. 2011 жылы өткен театрлық турне билет сатылымы нашар болғандықтан тоқтатылды. Ол бұрынғыда жұма күні кешкі talkSPORT шоуын Ричард Кизбен бірге жүргізген. 2013 жылдың маусым айынан бастап Энди Грей және Ричард Киз beIN Sports телеарнасында Премьер-лига футбол жарысын жарыққа шығарып келеді. 2014 жылдың 25 қаңтарында Грей британдық теледидарда BT Sport телеарнасында Стивендж мен Эвертон арасындағы ФА кубогы матчына түсініктеме берді. Оның бұл жерде пайда болуы Sky оны жұмыстан босатқаннан үш жыл өткен күніне сәйкес келді. Содан кейін ол келесі раундта "Арсенал" мен "Ливерпуль" арасындағы матчта Даррен Флетчермен бірге түсініктеме берді.

Gray appeared as a pundit on ITV's World Cup coverage in 1978 and during the mid 1980s he appeared fairly regularly on the BBC's coverage, including at the 1986 World Cup. Towards the end of his playing career, he worked as a pundit on STV in Scotland, where he worked alongside Andy Melvin, the producer who would eventually take him to Sky Sports. After leaving coaching, Gray became a football commentator, pundit, and analyst on Sky Sports, serving as a Scottish facet of its Premier League coverage since its inception in 1992, most notably alongside studio anchor Richard Keys and lead match commentators Martin Tyler and Ian Darke. In addition, he reported for Sky from Euro 2004 in Portugal, although Sky did not have broadcast rights for the games. He commentated for BBC Radio 5 Live in the 2002 World Cup and for ESPN in Euro 2008. Gray also provides betting tips for Betfair, and also provided commentary for the EA Sports's FIFA of video games along with Clive Tyldesley and Martin Tyler from FIFA 06 to FIFA 11, until being replaced in FIFA 12 by Sky Sports pundit Alan Smith. In January 2011, Gray was forced to apologise for comments he made about a female assistant referee, Sian Massey, in a Premier League match. Believing that his microphone was switched off, Gray commented to co host Richard Keys: "Can you believe that? A female linesman. Women don't know the offside rule." Keys replied: "Course they don't." The comments were criticised by Sky Sports, football fans and the Football Association. On 24 January it was announced that both Gray and Keys would be banned for one game. On 25 January 2011, it was announced his contract was being terminated for unacceptable behaviour. Barney Francis, Sky Sports' managing director, said Gray was dismissed "in response to new evidence of unacceptable and offensive behaviour in an off air incident that took place in December 2010". The Daily Telegraph suggested that the Sky statement refers directly to a clip of Gray and Charlotte Jackson in rehearsals for the Sky Sports Christmas Special. While Jackson is attaching a microphone pack, Gray lifts his belt and says: "Charlotte, can you tuck this down here for me?" In late 2011 Keys and Gray appeared in Smash It!, a show designed for the corporate hospitality circuit. The title of the show came from sexual remarks that Keys had made to Jamie Redknapp. An earlier theatre tour in 2011 had to be cancelled due to poor ticket sales. He previously presented a Friday evening talkSPORT show with sidekick Richard Keys. Since June 2013, both Andy Gray alongside Richard Keys have been presenting the Premier League football coverage on beIN Sports. On 25 January 2014, Gray returned to commentating on British television on BT Sport for an FA Cup match between Stevenage and Everton. His appearance occurred three years to the day since his dismissal by Sky. He then commentated alongside Darren Fletcher for the Arsenal v Liverpool match in the next round.

Жеке өмір

Грей 2012 жылдың 10 ақпанынан бері бұрынғы модель, және оның ұзақ жылғы досы және агенті Майкл Льюиспен некеде болған Рейчел Льюиспен үйленген. Грей бұрын Ванесса Тейлор мен Жаклин Черриге үйленген, сондай-ақ Сара Мэтьюс және Джанет Триггпен қарым-қатынаста болды. Грейдің бес баласы бар. Грей бұрынғы "Рейнджерс" және "Эвертон" клубтарының жанкүйері.