11 қыркүйекке қарсы соғыс қозғалысы

Кіріспе

Терроризмге қарсы соғысқа жауап ретінде туындаған әлеуметтік қозғалыс.

11 қыркүйекке кейінгі соғысқа қарсы қозғалыс – 11 қыркүйектегі террористік шабуылдарға жауап ретінде, терроризмге қарсы соғыс басталғаннан кейін пайда болған соғысқа қарсы әлеуметтік қозғалыс.

Өмірбаян

2001 жылдың 11 қыркүйегінде АҚШ-қа қарсы жасалған бірнеше үйлесімді террористік шабуылдар нәтижесінде шамамен 3000 адам қаза тапты. Бұл шабуылдарды «Әл-Қаида» желісінің бір бөлігі болған, ешқандай мемлекеттің ресми қолдауы болмаған исламшылдардың шағын тобы жасады (бірақ «Әл-Қаидаға» бірнеше араб/мұсылман елдері көмек көрсеткен деген күдік болды және бар). Осыдан кейін АҚШ президенті Джордж Буш терроризмді жеңу мақсатымен «Терроризмге қарсы соғыс» деп атаған науқан жариялады. Оның қай бағдарламалары осы «соғыстың» құрамына кіретіні ресми түрде жарияланбаса да, бұл термин Буш әкімшілігінің кем дегенде екі маңызды бастамасын қамтиды: АҚШ-тың қылмыстық және иммиграциялық заңдарына енгізілген өзгерістер (әсіресе АҚШ «Патриот» заңы арқылы) және 2001 жылы Ауғанстанға, ал 2003 жылы Иракқа жасалған басып кірулер. Бұл термин сондай-ақ Ішкі қауіпсіздік департаментінің құрылуы сияқты байланысты мәселелерді де қамтуы мүмкін. «Сол» жақтағылар және «Терроризмге қарсы соғысқа» қарсы шыққан көптеген адамдар бұл шабуылдарға жауап емес деп ойлады. Олар «Жаңа американдық ғасыр жобасына» сілтеме жасай отырып, Буш осы қасіреттерді неоконсерваторлардың империалистік жоспарларын іске асыру үшін ғана сылтау ретінде пайдаланғанын айтты. Сондай-ақ, олар Буштың терроризмді азайту стратегиясының тиімсіздігіне және Саддам Хусейн мен «Әл-Қаида» арасында ешқандай байланыс болмауына назар салды.

Шабуылдарға дереу жауап беру

Шабуылдарға жасалған дереу, бүкіл әлемдік реакция сол кезде "шоқ" деп кеңінен сипатталды. Ешбір ұлттық үкімет шабуылдарға жауапкершілікті немесе қатыстылығын мойындаған жоқ. Шындығында, исламизммен байланысы бар үкіметтер шабуылдардан алшақтауға тырысты. Ауғанстанның сол кездегі биліктегі Талибан үкіметінің сыртқы істер министрі Уэйкель Ахмет Мутавакель: "Біз осы террористік шабуылды, оның артында кім тұрса да, айыптаймыз" деді. Палестина президенті Ясир Арафат: "Біз бұл ауыр операцияны толық айыптаймыз. Бізді қатты таң қалдырды" деді. Бірақ көптеген адамдар осы реакцияларды екіжүзділік деп санады, себебі бірнеше араб және мұсылман мемлекеттері америкаға қарсы пікірлерді қолдады, ал араб әлеміндегі көптеген газеттер, мысалы, Мысырдағы ислами оппозициялық баспасөз 11 қыркүйектегі шабуылдарды ашық мақұлдады. Сонымен қатар, Иран мен Сирия сияқты мемлекеттер ұзақ жылдар бойы Хезболла, Хамас және Ислам джихады сияқты террористік желілерді қаржыландырғаны белгілі болды. "Әл-Қаида" лагерлері Ауғанстанда тосқауылсыз жұмыс істеді және ұйымның Сауд Арабиясында банк шоттары болды. Сол жақтағылардың шабуылды айыптауы да бірдей болды, бірақ көбінесе (шабуылдан кейін бірден өткен күндері де) АҚШ саясатының байланысты аспектілерін айыптауды қамтыды. Ноам Чомскийдің шабуылдан кейін жасаған мәлімдемесінде бұл "үлкен зұлымдық" және "үрейлі қылмыс" деп айтылды, сонымен қатар ол оны Клинтон кезеңіндегі АҚШ-тың Аль Шифа фармацевтикалық зауытына жасаған шабуылымен байланыстырды және бүкіл әлемдегі солшылдардың алаңдаушылығын білдірді: "Бұл қылмыс қатал джингтоист оңшылдарға сыйлық, олар өздерінің домендерін бақылау үшін күш қолдануды үміттенеді". Виджай Прашадтың сөзінде: "Шабуылдарды ешқандай шектеусіз айыптау керек. Бірақ біз бұл - анонимді күштермен шектеулі және осы құрылымдар арқылы ғана көріне алатын, наразы және оқшауланған адамдардың еңбегі екенін мойындауымыз керек". Мартин Вуллакотт The Guardian газетінде жазған хатында шабуылдарды "барлығынан жоғары, қорқынышты қылмыс" деп атады, бірақ сонымен қатар "Американың шетелден бастау алған терроризмге қарсы ең жақсы қорғанысы - үкіметтер мен қоғамдардың американдықтардың маңызды мәселелердегі әділдігіне көңіл көшіруі. Бұл жағдай мұсылман әлемінде мүлдем басқаша" деп жазды. АҚШ-тың "солшыл" деп саналатын сайланған өкілдері де шабуылды қатаң айыптап, осы жағдайда жағдайды толық түсіндірмей, оларға қосылды. Мысалы, шабуылдан кейін бір күні сенатор Эдвард Кеннеди шабуылды "Америка үшін айтуға келмейтін қатыгездіктің зұлым және қорқынышты әрекеттері, үлкен трагедия" деп сипаттады және президент Бушты "осы қатыгездікті жасағандарды табу және жазалау туралы оның қатаң мәлімдемесі үшін" мақтады. Шабуылдан үш күн өткен соң Конгресс президент Бушқа "қылмыс жасағандарға" қарсы күш қолдануға рұқсат берген қаулы қабылдады. Сенат 98–0, палата 420–1 дауыс берді, тек Барбара Ли (D Калифорния) қарсы дауыс берді. Өзінің пікірін түсіндіретін ұзақ сұхбатында Ли өзінің әлеуметтік жұмыскер ретіндегі кәсіби даярлығын атап өтіп, былай деді: "Қазір біз жазылып жатырмыз, аза тұтумен айналысамыз, және зорлық-зомбылықты күшейтіп, бақылаудан шығатын шешімдер қабылдауға болмайды".

The immediate, worldwide reaction to the attacks was widely described at the time as "shock". No national government claimed responsibility or connection to the attacks. Indeed, the governments most associated with Islamism sought to distance themselves from the attacks. Wakeel Ahmed Mutawakel, the foreign minister of Afghanistan's then ruling Taliban government, declared, "We denounce this terrorist attack, whoever is behind it." Palestinian President Yasser Arafat said, "We completely condemn this serious operation We were completely shocked " Many, though, considered those reactions as hypocrisy, since several Arab and Muslim states encourage anti Americanism and many newspapers in the Arab world—for example the Islamist opposition press in Egypt—openly celebrated the September 11 attacks. Moreover, states like Iran and Syria were known for long year funding of terrorist networks such as Hezbollah, Hamas and Islamic Jihad. Also, Al Qaida training camps were operating undisturbed in Afghanistan and the organization held bank accounts in Saudi Arabia. On the left, condemnation of the attacks was equally general, although often including (even in the days immediately after the attack) condemnation of ostensibly related aspects of U. S. policies. Noam Chomsky's statement in the immediate wake of the attacks begins by condemning this "major atrocit[y]" and "horrendous crime", but also by contextualizing it in terms of the Clinton era U. S. attack on the Al Shifa pharmaceutical factory and prefiguring what would be a widespread concern for the left worldwide: " the crime is a gift to the hard jingoist right, those who hope to use force to control their domains." Similarly, from Vijay Prashad, "The attacks must be condemned without reservation. But we must be certain to recognize that these are probably the work of frustrated and alienated human beings hemmed in by forces that are anonymous and that could only be embodied by these structures." Martin Woollacott, writing in The Guardian, called the attacks, "above all a stupendous crime", but also wrote, "America's best defence against terrorism originating from abroad remains the existence of governments and societies more or less satisfied with American even handedness on issues which are important to them. Plainly, this is furthest from the case in the Muslim world." Elected officials generally identified as being on the U. S. "left" also joined in strongly condemning the attacks, in this case almost universally without pointing out a context. For example, the day after the attack, Senator Edward Kennedy described the attack as "vicious and horrifying acts of unspeakable cruelty a massive tragedy for America", and commended President Bush for "his strong statement about finding and punishing the perpetrators of this atrocity." Three days after the attacks, Congress passed a resolution authorizing President Bush to use force against "those responsible". The Senate voted 98–0, the House 420–1, with only Barbara Lee (D California) dissenting. In a lengthy interview explaining her dissent, Lee pointed to her professional training as a social worker and remarked, "Right now, we're dealing with recovery, and we're dealing with mourning, and there's no way [we should] deal with decisions that could escalate violence and spiral out of control."

Соғысқа қарсы қозғалыстың формалары

11 қыркүйек оқиғасынан кейін күндер ішінде шабуылдарды «Әл-Қаида» жасады деген кең пікір қалыптасты, бірақ 2002 жылға қарай көптеген мұсылман елдерінде шабуылдарға «Әл-Қаиданың» жауапкершілігі азшылық көзқарас болуы мүмкін, алайда АҚШ-тағы мұсылмандар арасында олай болған жоқ. Халықтың шағын бөлігі бұл сенімге күмән келтірді. Солшылдардың (АҚШ-та да, басқа елдерде де) анағұрлым көп бөлігі (бірақ әлі де азшылық) мұсылмандардың басым көпшілігімен келісе отырып, 11 қыркүйек оқиғасына жауап ретінде Ауғанстанға әскери шабуыл жасау дұрыс емес екенін айтты. Бұл соғысқа қарсы көзқарас Иракқа жасалған шабуылмен байланысты солшылдар мен мұсылмандар арасында одан да кеңінен тарады. Ауғанстанға шабуылға қатысты солшылдардың арасында біртұтастық болған жоқ. Косово соғысына қарсы шыққан және жақын арада Иракқа шабуылға қарсы болатын АҚШ өкілі Деннис Кучинич, Ауғанстанға қарсы әскери әрекетке рұқсат беруге дауыс берді, бірақ кейін оны «апат», «қорқынышты түс» және «тиімсіз» деп сипаттады. АҚШ Конгресінің мүшесі Синтия МакКинни 24 қыркүйекте сөйлеген сөзінде «Біз еліміз бен халқымызға қарсы жасалған ең қорқынышты қылмыстарды жасағандардың барлығын тауып, жауапкершілікке тартуымыз керек» деп мойындады, бірақ «негізгі азаматтық бостандықтарды тоқтату» деп қарастырған нәрсені айыптады және «Біз ұзақтығы белгісіз, мақсаттары нақты емес және еліміз үшін ұзақ мерзімді зиянды әскери науқанға кіріспеуіміз мүмкін екеніне қатты алаңдаушылық білдірді», сондай-ақ «Қазірдің өзінде АҚШ-тың террористерге қарсы науқанын Исламға қарсы соғысқа айналдыруға дайын тұрғанына байланысты мұсылман әлемінде наразылық күшейіп барады» деді. Үндістандық солшыл жазушы Арундати Рой 29 қыркүйекте жазған хатында «біз білген әлемде тесік ашқан» шабуылшыларды және Бушты Ауғанстанға қарсы соғыс ашу арқылы оларға жауап бергенін қатты айыптады: «Президент Буштың әлем халқына берген ультиматумы – «Егер сіз бізбен бірге болмасаңыз, бізге қарсысыз» – дегені – жоғарыпарсылық пен мақтанғанудың көрінісі. Бұл адамдар қалаған, қажетті немесе жасауға мәжбүр болғысы келмейтін таңдау емес». 11 қыркүйек оқиғасынан кейін бірнеше апта өткен соң, Буш әкімшілігінің «терроризмге қарсы соғысының» екі маңызды бағыты АҚШ-тың қылмыстық және иммиграциялық заңнамасына өзгерістер енгізу және Ауғанстанға басып кіру екені анық болды. Халықаралық соғысқа қарсы қозғалыс күшейе бастады; АҚШ-та және басқа елдерде үкіметтері ПАТРИОТ заңына ұқсас заңнаманы қабылдады, бұл солшылдардың азаматтық бостандықтар мен иммигранттар құқықтарына шабуыл деп қарастырған нәрсесіне қарсылық білдіру қозғалысы болды. Бұл қозғалыс АҚШ-тың Таяу Шығыстағы әскери науқандарына қарсылық білдірген топтардың еркін коалициясынан тұрды. Қозғалыстың қатарында ең белгілілері – солшылдар, пацифистер және жаһандық бейбітшілік қозғалыстарымен ұзақ уақыт байланыста болғандар, арабтар мен мұсылмандар, соның ішінде исламшылдар да болды. Көптеген түсініктемелер «соғысқа қарсы қозғалысқа» бірлікте назар аударады, бірақ көп жағдайда соғысқа қарсы қозғалыстардың көптігі бар екенін айтуға болады, олардың АҚШ-тың сыртқы саясатына қарсылық білдіруден басқа ортақ ештеңесі жоқ. Бұл қозғалысқа (немесе қозғалыстарға) кез келген дәстүрлі терминдер бойынша «сол» деп санауға болмайтын, Ауғанстанға, кейіннен Иракқа шабуылға қарсылық білдірудің әр түрлі себептері бар көптеген топтар мен жеке тұлғалар кірді. Бұл қозғалыста солшыл емес арабтар мен мұсылмандардан басқа, АҚШ-тың біржақтылығына ыңғайсыздық білдірген еуропалық ұлтшылдар да болды (олардың саны Иракқа шабуылға дейін едәуір өсті). Сондай-ақ, соғысты Израильдің мүддесі үшін жүргізіліп жатыр деп айыптаған антисемиттік топтармен, аздаған, оңшыл соғысқа қарсы топтармен және Линдон ЛаРуштің ізбасарлары сияқты белгілі бір саяси шеттік топтармен де ыңғайсыз қарым-қатынас болды. Соңғы топтар кейде соғысқа қарсы шыққан басқа адамдармен бірге демонстрацияларға қатысты, бірақ олар бір-бірімен ұйымдасқан коалицияларға белсенді түрде қатысқан жоқ. Ауғанстанның Талибан билеушілері мен «Әл-Қаида» арасындағы байланысты ешкім де жоққа шығарған жоқ. Алайда, түрлі солшылдар Ауғанстанға басып кіруге және содан кейінгі Иракқа басып кіруге қарсы болды, себебі: бейбітшілік; соғыстың халықаралық құқық бойынша заңсыз екендігіне сену; АҚШ империализміне қарсылық; АҚШ-тың терроризмге қарсы және саяси бостандықты тарату туралы соғыс мақсаттарының шынайылығына (әсіресе Ирак жағдайында) сенбеу; соғыстарды неоколониализм мен мұнай саясаты қозғады деген сенім; және бірнеше жағдайда 11 қыркүйектегі шабуылдарға «Әл-Қаиданың» жауапкершілігін жоққа шығару. Ауғанстанға басып кіруге қарсы тағы бір аргумент – соғыс Ауғанстан халқына қажетсіз азап сыйапаты және «Әл-Қаиданы» жоюдың немесе оқшаулаудың ең тиімді жолы емес, керісінше олардың маңыздылығын арттырып, жаңа жауынгерлер тартуы мүмкін еді. Сол сияқты, кейіннен Иракқа жасалған шабуылға қатысты көптеген адамдар Ирак АҚШ-қа қауіп төндірмейді және алдын алу шабуылы моральдық тұрғыдан бұрыс деп ойлады, әйтсе де Саддам Хусейн зорлық-зомбылыққа құмар диктатор ретінде танылды. Көптеген адамдар соңғы соғысты АҚШ пен басқа елдердің Саддамның «Әл-Қаидамен» қарым-қатынасы, оның жаппай қырып-жою қаруларына (ЖҚҚ) иелігі және соғыстың ЖҚҚ-ны ұстау құралы ретіндегі тиімділігі туралы мәлімдемелеріне күмән келтіргендіктен айыптады, немесе соғысқа БҰҰ қолдауының болмауына байланысты. Көптеген исламшылдар мен арабтар, сондай-ақ аздаған солшылдар, әскери науқандарды діни соғыс – крест жорығы – ретінде қарастырды. Бұл Сэмюэл П. Хантингтонның «Цивилизациялар қақтығысы және әлемдік тәртіпті қайта құру» еңбегінде білдірілген идеялардың керісінше болды. Алайда, бұл көзқарас солшылдар тарапынан көбінесе қабылданбады, олар әлемнің түбегейлі түрде қарама-қарсы мәдениеттерге бөлінгенін жоққа шығарды. Ұлыбританияда 11 қыркүйек оқиғасынан кейін бірнеше апта ішінде «Соғысқа тоқтатылсын» коалициясы құрылды. Коалиция саяси топтарды үш негізгі принциптің айналасына біріктірді: «Терроризмге қарсы соғысқа» және 11 қыркүйек оқиғасына наразылық білдіру және оларды жоққа шығару; 11 қыркүйек оқиғасынан кейін болған азаматтық құқықтардың шектелуіне және нәсілшілдікке қарсылық; «Терроризмге қарсы соғыс» аясында соғыстың алдын алу үшін жаппай қозғалыс құру мақсатында құрылған топтардың біртұтастығы, бірақ олардың әрқайсысының өздерінің саяси талдаулары мен жергілікті іс-шараларын дамытуға құқығы бар екендігі. Келесі екі жыл ішінде «Соғысқа тоқтатылсын» коалициясы Лондон қаласында «Ядролық қаруды жою науқаны» және «Британ мұсылман қауымдастығымен» бірлесіп бірнеше жаппай демонстрациялар ұйымдастырды, 2003 жылдың 15 ақпанында 1–2 миллион демонстрант қатысқан Британ тарихындағы ең ірі демонстрацияға ұласты. «Соғысқа тоқтатылсын» коалициясының құрамында әртүрлі саяси топтар бар болғанымен, олар көбінесе Социалистік жұмыскерлер партиясының күшті ықпалына байланысты сынға ұшырайды.

Within days of the September 11 events, it was widely agreed that the attacks were carried out by al Qaida, although as of 2002, al Qaida responsibility for the attacks may have been a minority view in majority Muslim countries, though not among Muslims in the U. S. A small segment of the population also calls this belief into question. A much larger segment (though still a minority) of the left (both in the U. S. and elsewhere) concurred with the clear majority of Muslims that a military attack on Afghanistan was not the correct answer to the September 11 events. This anti war view was even more widespread among both leftists and Muslims with respect to the later attack on Iraq. The left was somewhat fragmented with respect to the invasion of Afghanistan. U. S. Representative Dennis Kucinich, who had opposed the Kosovo War and would soon oppose the invasion of Iraq, voted to authorize military action against Afghanistan, although he would later characterize it as a "disaster", a "nightmare", and "counterproductive". U. S. Representative Cynthia McKinney, speaking on September 24, acknowledged that "We must find and hold accountable all those who perpetrated those most terrible crimes against our nation and its people", but denounced what she saw as impending "suspensions of fundamental civil liberties" and said that she was "greatly concerned that we are about to engage in an extremely hazardous military campaign of unknown duration, with unrealistic objectives and perhaps even ultimately harmful long term consequences for our nation", adding, "Already there is growing disquiet in the Muslim world that the U. S. is poised to turn its terrorist campaign into a war against Islam." Indian leftist writer Arundhati Roy, writing on September 29, strongly condemned both the attackers who had "blown a hole in the world as we knew it" and Bush for reacting by going to war against Afghanistan: "President Bush's ultimatum to the people of the world – 'If you're not with us, you're against us' – is a piece of presumptuous arrogance. It's not a choice that people want to, need to, or should have to make." Within a few weeks after September 11, it became clear that two major prongs of the Bush administration's "war on terrorism" were to be a set of changes to U. S. criminal law and immigration law and an invasion of Afghanistan. An international anti war movement began to arise; in the U. S. and other countries whose governments enacted legislation analogous to the PATRIOT act, it was equally a movement in protest of what were perceived on the left to be assaults on civil liberties and immigrant rights. This movement constituted a loose coalition of groups united in their opposition to U. S. military campaigns in the Middle East. Most prominent in the ranks of the movement were leftists; pacifists and others with longtime associations with global peace movements; and Arabs and Muslims, including, but by no means limited to, Islamists. Most commentary focuses on the "anti war movement" in the singular, although in many ways it could be argued that there is a plurality of different anti war movements, who may not have anything in common with each other beyond their shared opposition to U. S. foreign policy. The movement (or movements) included an enormous variety of groups and individuals that could not be categorised as "left" in any conventional terms, who had a variety of reasons for opposition to the invasion of Afghanistan and later of Iraq. In addition to the many non leftist Arabs and Muslims in the movement, there were also European nationalists uncomfortable with U. S. unilateralism (their numbers would greatly increase in the run up to the invasion of Iraq). There was also an uneasy relationship with explicitly antisemitic groups who charged that the war was being waged on behalf of Israel; with the few, small right wing anti war groups; and with certain political fringe groups, such as the followers of Lyndon LaRouche. These latter groups sometimes participated in the same demonstrations with other opponents of the war, but seldom were actively involved in any of the same organized coalitions. Almost no one denied the connection between Afghanistan's Taliban rulers and al Qaida. However, various leftists opposed the Afghanistan invasion and the subsequent invasion of Iraq on the following grounds: pacifism; belief that the war was illegal under international law; opposition to perceived U. S. imperialism; disbelief (especially in the case of Iraq) in the sincerity of the U. S.'s stated war aims of counter terrorism and the spread of political freedom; belief that the wars were motivated by neocolonialism and petroleum politics; and, in a few cases, denial of al Qaida's responsibility for the September 11 attacks. Another argument against the Afghanistan invasion was that war would bring unnecessary suffering on the people of Afghanistan and that it was not the most effective way to dislodge or isolate al Qaida: that in fact it would inflate their importance and gain them recruits. Similarly, in the case of the later invasion of Iraq, many felt that Iraq was not a threat to the United States and that a preemptive attack was morally wrong though Saddaam Hussein was widely seen as a violent dictator. Many people condemned the latter war because they doubted U. S. and other claims about Saddam's relation to al Qaida, about his possession of weapons of mass destruction (WMDs), and about the effectiveness of war as a means of containing WMDs, or because of the lack of United Nations support for war. Many Islamists and Arabs, and a few leftists, saw the military campaigns as battles in a religious war—a crusade—against Islam. This was the obverse of the ideas expressed, for example, by Samuel P. Huntington in The Clash of Civilizations and the Remaking of World Order. However this view was mostly rejected by those on the left, who generally rejected the doctrine that the world is divvied up in to civilisations with fundamentally opposed cultures. In the United Kingdom, the Stop the War Coalition was formed within weeks of the 9/11 attacks. The coalition rallied political groups around three main principles: condemnation and rejection of both the War on Terrorism and the 9/11 attacks ; opposition to the erosion of civil rights and the racist backlash that followed 9/11 ; unity of the constituent groups in their aim to build a mass movement to prevent wars in the context of the War on Terrorism, but diversity in the sense that constituent groups were free to develop their own political analysis and local activities. Over the next two years, the Stop the War Coalition organised a series of mass demonstrations in London, together with the Campaign for Nuclear Disarmament and the Muslim Association of Britain, culminating in the largest demonstration in British history on 15. February 2003, with 1–2 million demonstrators. Although the Stop the War Coalition includes a broad range of political groups, it is often criticised because of the strong influence of the Socialist Workers Party.

Соғысқа қарсы ұйымдар мен митингтер

Соғысқа қарсы қозғалыс терроризмге қарсы соғысқа қарсы үлкен митингтер ұйымдастырды. Ең белгілі ұйымдардың кейбіреуі 2001 жылы Ауғанстанға басып кіруге қарсы шығудан бастады. Ал басқалары Ауғанстанға басып кіргеннен кейін және Буштің 2002 жылғы 29 қаңтардағы Мемлекеттік хабарламасындағы сөзінен кейін құрылды. Солшылдар бұл сөзді Ирак, Иран және Солтүстік Кореямен қақтығысқа ұшырау қаупі деп қарады, ал Буш оларды бірлесіп "жамандық осі" деп атады.

АҚШ-та солшылдық пен соғысқа қарсылық

АҚШ-тағы ең белгілі қозғалыстар – «Соғысты тоқтату және расизмді жою үшін қазір әрекет ету» (ANSWER), «Біздің атымыздан емес» (NION) және «Бейбітшілік пен әділдік үшін біріккен» (UFPJ). 11 қыркүйек шабуылдарынан кейін құрылған ANSWER – АҚШ-тың солшыл топтарының бірі, ол «Терроризмге қарсы соғыс» басталғаннан бастап наразылық білдіру үшін құрылды. АҚШ сол жағы Ауғанстандағы Талибан режиміне қарсы әскери қимылдың пайдалылығы туралы бөлінген кезде, 1992 жылы АҚШ-тың бұрынғы бас прокуроры Рамзи Кларк құрған және Жұмысшылар әлем партиясымен тығыз байланысты деп саналатын Халықаралық әрекет орталығы (IAC) құрылды. Бұл партияның тығыз ұйымдастырылуына сүйене отырып, ANSWER өзінің алғашқы ірі акциясына – Вашингтондағы «Соғысқа қарсы, расизмге қарсы» митингісі мен шеруіне шамамен 8000 адамды тартты, бұл негізінен Ауғанстанға жоспарланған шабуылға қарсы наразылық болды. Бұл митинг 2001 жылдың 29 қыркүйегінде, 11 қыркүйек шабуылдарынан кейін өткен 18 күннен кейін өтті. Бұл митинг соғысқа қарсы алғашқы ұлттық наразылықтан кейін бірнеше сағат өткен соң болды, Антикапиталистік жиналысы ұйымдастырған 2000 адам Вашингтон көшелерінде рұқсатсыз шеруге шықты. Ұйымдастыру қабілетіне қарамастан, Workers World-тің ANSWER-дегі және ANSWER-дің қозғалыстағы рөлі сол жақта да, басқа жерде де дау тудырды. Сол жақтан келген сынның бір мысалы ретінде Майкл Альберт пен Стивен Р. Шалом 2002 жылдың 24 қазанында Z журналында, сол кездегі жалпыұлттық демонстрациялар туралы (ANSWER) жазған. Олар Workers World, IAC және (күнәға байланысты) ANSWER-дің көзқарастарын қатаң сынға алудан бастады. IAC-ті «өте белсенді соғысқа қарсы топ» деп сипаттап, оның ANSWER, Кларк және Workers World (олар «WWP» деп атайды) арасындағы қарым-қатынасын баяндап, олар: «WWP біз жек көретін көптеген көзқарастарды ұстанады. Ол Солтүстік Кореяны «социалистік Корея» деп санайды, бұл әлемдегі ең қатал диктатуралардың бірінің шындығын бұрмалау. IAC Слободан Милошевичке өзінің бірлігін білдіреді. Милошевичтің жақтаушысы болу – ақылға сыймас нәрсе. ANSWER веб-сайты 1978 жылы ел билігін қолға алған диктаторлық үкіметті «социалистік» деп атаған және келесі жылы Кеңес Одағының басып кіруі туралы: «КСРО Ауғанстанның революциялық үкіметінің тапсырысы бойынша әскери түрде араласты» деп айтқан Ауғанстан туралы IAC-тің деректерін ұсынады. Ол қатыгез диктатор екені туралы ештеңе айтылмаған. (Олардың мұны байқамауы таңқаларлық емес, өйткені олар Ауғанстандағы совет қолдауындағы режимде диктатура мәселесін анықтауға қабілетсіз.)» Альберт пен Шалом соғысқа қарсылық білдірген өздері сияқты адамдар үшін қандай қиындық туғызатынын талқылауды жалғастырады: «Егер соғысқа қарсы белсенділердің, соның ішінде біздің де саясатымызға сай келетін күштер ұйымдастырған тағы бір үлкен демонстрация болса, біз адамдарды соны таңдауға шақырдық. Біз соғысқа қарсы қозғалыстың ИАК-пен шектелмейтін басқа да ұйымдық құрылымдарын құруға тырысуымыз керек. Бірақ қазіргі уақытта ANSWER демонстрациясы қаладағы жалғыз мүмкіндік». Соңында олар бұл саясаттың демонстрацияға қалай әсер ететінін және әсер етпейтінін талқылайды: «IAC демонстрацияларында IAC саясатына бағытталған бағдарламалар бар, бірақ баламалы дауыстарды алып тастамай. Жалпы, IAC спикерлері өздерінің айтқандары үшін емес, айтпағандары үшін қорлайтын болады. Олар Саддам Хусейнді мақтамайды, бірақ ол туралы бірде-бір сын сөз айтпайды. Алайда, басқа спикерлер басқа көзқараспен позицияларды білдіре алатын және білдіретін болса, іс-шараның жалпы әсері әлі де оң болады, әсіресе басқа нұсқалар болмаған жағдайда. Демонстрацияға келгендердің көпшілігі кімнің не айтқанын, қандай да бір баяндамашының осы немесе басқа нәрсені айтпай қалдырғанын білмейді. Олар соғысқа қарсы күшті наразылық білдіреді. Көпшілік те осылай қарайды». ANSWER олардың митингілеріне көп адамды тартты, бірақ ресми қолдау тапқандар аз болды. Ал NION-ның 2002 жылғы көктемгі «Діндарлық мәлімдемесі» басылымын қолдайтын алғашқы адамдардың тізімі АҚШ-тың кім екенін көрсетеді, олар Лори Андерсон, Дипак Чопра және Джон Кусак сияқты атақтылардан бастап Ноам Чомски, Тони Моррисон және Говард Зинн сияқты зиялыларға дейін. NION-ның негізі ANSWER-тен алты ай өткен соң, АҚШ-тың 11 қыркүйекке қарсы әскери әрекеті Ауғанстанмен ғана шектелмейтіндігі анық болды. Көпшілік қолдау көрсеткеніне қарамастан, NION-ның шығу тегі сол жақтағы кейбір адамдарды алаңдатады. Альберт пен Шаломның осы мақаласынан цитата келтіре келе: «NION-ға елеулі түрткіс Революциялық Коммунистік Партиядан (RCP) келеді. RCP өзін Марксизм-Ленинизм-Маоизмнің жақтастары деп таныстырады. Олардың веб-сайтында Перудегі Шайнаған Жол ұйымына қолдау білдіріледі, бұл ұйымның зорлықпен басқа прогрессивті топтарды нысанаға алған қорқынышты тарихы бар. RCP үшін бостандық – азшылықтың наразылық білдіру құқығын қамтымайды (бұл буржуазиялық формулировка, оны Джон Стюарт Милль мен Роза Люксембург таратқан)». Осы шығу тегіне қарамастан, Альберт пен Шалом ANSWER-ден гөрі NION-ды басқаша қарастырады, бұл АҚШ сол жағының көрнекті мүшелерінің қолдауының себебін түсіндіреді. Альберт пен Шалом «әдемі және күшті» уәденің кең қолдауын мойындайды және жазады: «RCP өзінің нақты ұстанымдарын NION-ға IAC-тің ANSWER-ге салғандай жаппай таңбайды», ұйымдардың веб-сайттарының мазмұны арасындағы айырмашылықты көрсетеді: «NION веб-сайтында және оның қоғамдық ұстанымдарында RCP-нің кейде ерекше көзқарастарымен байланыс жоқ. NION іс-шараларына қатысуға ANSWER іс-шараларына қарағанда көбірек себеп бар. Жақсы соғысқа қарсы коалиция құрудың мағынасы әлі де зор, бірақ аралықта NION қызметтерін қолдау біз қолдайтын соғысқа қарсы хабарламаны аз ғана компромисспен ілгерілетуге көмектеседі». Үшінші ірі АҚШ тобы UFPJ, Альберт пен Шалом жазған кезде құрылған, мұндай сектанттық айыптамалардан жалпы алғанда азат болды. Альберт пен Шалом көтерген кейбір мәселелердің ықпалымен, UFPJ бастапқыда ұйымдардың кең коалициясы болды; NION-ның өзі UFPJ мүшесі, сондай-ақ MoveOn, Ұлттық шіркеулер кеңесі және Альберттің өзінің Z журналы да бар. Топтар кейде іс-шаралар бойынша ынтымақтастық жасайды, бірақ ынтымақтастық әрқашан оңай болған жоқ. Бәлкім, ең танымал оқиғада, рабби Майкл Лернер 2003 жылдың 16 ақпанында Сан-Францискодағы соғысқа қарсы митингіде сөйлеуге тыйым салынды, АҚШ Иракқа басып кіруге бір ай қалғанда. Бұл, әдетте, ANSWER-дің тікелей ықпалымен жасалғанына сендірілді, өйткені Лернер ANSWER-дің Израильге қарсы саясатын сынаған. Лернер NION мен UFPJ оның спикер ретінде қатысуын қорғамағанына ренжіді, бірақ адамдарды митингіге қатысуға шақыруын жалғастырды.

The most prominent U. S. based movement groups are Act Now to Stop War and End Racism (ANSWER), Not in Our Name (NION), and United for Peace and Justice (UFPJ). ANSWER was one of the first U. S. left groups to form after the September 11 attacks in order to express dissent from the nascent "War on Terror". With the U. S. left divided on the merits of military action against the Taliban regime in Afghanistan, the International Action Center (IAC), a group founded in 1992 by former U. S. attorney general Ramsey Clark and perceived as closely tied to the Workers World Party. Drawing on that party's tight organization, ANSWER attracted an estimated 8,000 people to their first major action, an "Anti War, Anti Racist" rally and march in Washington, D. C., primarily in protest of the then impending invasion of Afghanistan. This rally occurred on September 29, 2001, a mere 18 days after the September 11 attacks. This rally happened several hours after the first national protest against the war, an unpermitted march of 2,000 through the streets of Washington which had been organized by the Anti Capitalist Convergence. Notwithstanding their organizational ability, Workers World's role in ANSWER and ANSWER's role in the movement were (and are) controversial, both on the left and elsewhere. In a typical example of a critique from within the left, Michael Albert and Stephen R. Shalom writing on October 24, 2002 for Z, about a then impending nationwide set of demonstrations (called by ANSWER), begin their discussion with a scathing critique of the views of Workers World, IAC, and (by implication) ANSWER. Describing IAC as an "extremely energetic antiwar group" and laying out its relationship to ANSWER, Clark, and Workers World (which they call "WWP"), they declare, "WWP holds many views that we find abhorrent. It considers North Korea 'socialist Korea' a fantastic distortion of the reality of one of the most rigid dictatorships in the world. IAC expresses its solidarity with Slobodan Milosevic. [T]o champion Milosevic is grotesque. The ANSWER website provides an IAC backgrounder on Afghanistan that refers to the dictatorial government that took power in that country in 1978 as 'socialist' and says of the Soviet invasion the next year: the 'USSR intervened militarily at the behest of the Afghani revolutionary government' In none of IAC's considerable resources on the current Iraq crisis is there a single negative word about Saddam Hussein. There is no mention that he is a ruthless dictator. (This omission is not surprising, given their inability to detect any problem of dictatorship with the Soviet backed regime in Afghanistan.) "

Albert and Shalom go on to discuss the quandary this presents for people like them opposed to the war: "If there were another large demonstration organized by forces more compatible with the kinds of politics espoused by other antiwar activists, including ourselves, then we would urge people to prefer that one. And there is no doubt we should be working to build alternative organizational structures for the antiwar movement that are not dominated by IAC. But at the moment the ANSWER demonstration is the only show in town." Finally, they discuss how they expect these politics will and will not affect the demonstration: "IAC demonstrations have programs skewed in the direction of IAC politics, but without excluding alternative voices. In general, the IAC speakers will not be offensive so much for what they say, but for what they don't say. That is, they won't praise Saddam Hussein from the podium, but nor will they utter a critical word about him. However, as long as other speakers can and do express positions with a different point of view, the overall impact of the event will still be positive, particularly in the absence of other options. Most of the people at the demonstration will in fact be unaware of exactly who said what and whether any particular speaker omitted this or that point. What they will experience will be a powerful antiwar protest. And most of the public will see it that way too." ANSWER attracted significant numbers to their rallies, but acquired few formal endorsements. In contrast, the list of early endorsers of NION's spring 2002 "Statement of Conscience" reads like a Who's Who of the U. S. left, ranging from celebrities such as Laurie Anderson, Deepak Chopra, and John Cusack, to intellectuals like Noam Chomsky, Toni Morrison, and Howard Zinn. NION was founded a full six months after ANSWER, as it was becoming clear that the U. S.'s military response to September 11 would not stop with Afghanistan. Despite its wide endorsements, NION's origins too gave pause to some on the left. Quoting again from the same article by Albert and Shalom, "Significant impetus behind NION comes from the Revolutionary Communist Party (RCP). RCP identifies itself as followers of Marxism–Leninism–Maoism. Their website expresses support for Shining Path in Peru, an organization with a gruesome record of violently targeting other progressive groups. For the RCP, freedom doesn't include the right of a minority to dissent (this is a bourgeois formulation, they say, pushed by John Stuart Mill and Rosa Luxemburg) "

Despite these origins, Albert and Shalom see NION in a rather different light than ANSWER—and this goes far to explain the list of endorsements by prominent members of the U. S. Left. Albert and Shalom acknowledge the broad endorsements of the "eloquent and forceful" pledge and write, "RCP does not push its specific positions on NION to the degree that IAC does on ANSWER", pointing out the contrast between the contents of the respective organizations' web sites: "[T]he NION website and its public positions have no connection to the sometimes bizarre views of the RCP. The case for participating in NION events is stronger than for ANSWER events. It still makes overwhelming sense to build better antiwar coalitions, but in the meantime supporting NION activities promotes an antiwar message that we support, with relatively little compromise of our views." The third major U. S. group, UFPJ, founded around the time Albert and Shalom were writing, has been generally exempt from such accusations of sectarianism. Motivated no doubt in part by some of the same issues raised by Albert and Shalom, UFPJ has been, from the start, a broad coalition of organizations; NION itself is a member of UFPJ, as are MoveOn, the National Council of Churches, and Albert's own Z magazine. The groups have collaborated at times on events, although collaboration has not always been easy. In perhaps the most infamous incident, Rabbi Michael Lerner was banned from speaking at a February 16, 2003 anti war rally in San Francisco, less than a month before the U. S. invaded Iraq. It was generally believed that this was done at ANSWER's behest, because Lerner had been critical of what he perceives as ANSWER's anti Israel politics. Lerner, though irked that NION and UFPJ did not stand up for his inclusion as a speaker, continued to encourage people to attend the rally.

Еуропадағы соғысқа қарсылық

Еуропада 11 қыркүйекке дейін АҚШ-қа қолдау кеңінен тарады, Ауғанстанға басып кіруге және «Әл-Қаида» желісіне қарсы шараларға қарсылық аз болды. Бірақ, Америка үкіметі Иракқа шабуыл жасауды жақтаған кезде, соғысқа қарсы үлкен қозғалыс күшейе бастады. Иракқа шабуыл жасамас бұрын және оны басып алған кезде, Джордж Бушқа қарсылық Еуропада кеңінен таралды. Көптеген адамдар оны өздерінің қатал, бір жақтылық саясаты деп санады. Кейбіреулер Еуропа елдері соғысқа қарсы болғанын, себебі «американдыққа қарсы» сезімдер қайта жанданды деген болжам жасады. Бұл сезімдерге Джордж Буш әкімшілігінің халықаралық мәселелерге қатысты ұстанымдары ықпал етті: мысалы, жаһандық жылыну және қоршаған ортаны қорғау, Халықаралық қылмыстық сот, алдын ала шабуыл жасау және Буш әкімшілігінің және оның ішіндегі неоконсерваторлардың табанды бір жақты саясаты ретінде ұзақ уақыттан бері танылған саясат. Жалпы айтылған себептерге мыналар кірді: БҰҰ процесіне (оның ішінде Ханс Бликс инспекцияларына) табиғи қорытындыға жетуге рұқсат беру қажеттігі, Американың неоконсервативті саясатына қарсылық, Ирактан туындаған қауіптің жоғары бағаланғанына сенім, көпжақтылықты бағалау, соғыс тек «Әл-Қаида үшін жаңа сарбаздық орта құруы мүмкін» деген ой және «соғыс тұманынан» қорқу, яғни басқа елге шабуыл жасаудың белгісіз және болжауға болмайтын салдары. 9 қыркүйекке дейін және 2002 жылдың соңына дейін Еуропадағы көзқарастардың өзгеруі таңғаларлық болды, 9 қыркүйекке дейінгі кезеңдегі үлкен ізгі ниет пен қолдау айтарлықтай төмендеді. Ирландия Республикасындағы өзгерістер осыған мысал бола алады. Дүниежүзілік сауда орталығы қирағаннан кейін Ирландия құрбандарға арналған бұрын-соңды болмаған ұлттық аза тұту күнін жариялады. Реакция екі жақты болды: өлім-жітімге қорқыныш, сонымен қатар Ирландияның досы ретінде қараған АҚШ-қа деген жанашырлық, әсіресе АҚШ президенті Билл Клинтонның Ұлы жұма келісімін келіссөздер кезінде қолдауы. 2003 жылдың ақпан айына қарай Буш әкімшілігінің Иракқа қатысты әрекеттеріне болған қоғамдық реакция Американың беделін түбегейлі өзгертті. Буш билігі кезіндегі АҚШ оң көзқараспен қарағанның орнына, халықаралық қауымдастықты Иракқа қарсы соғыс талабын қабылдауға мәжбүрлеуге және қажет болған жағдайда БҰҰ-дағы халықаралық қауымдастықты елемеуге бел буған «қарақшы» ретінде қаралды. Осылайша, Дублинде 100 000 адам соғысқа қарсы шеруге қатысты (ұйымдастырушылар 20 000 адам күткен еді), олар АҚШ-қа өздерінің сарбаздарын АҚШ-тан Иракпен шекаралас елдерге ұшатын кезде Шаннон әуежайын аялдама ретінде пайдалану рұқсатынан бас тартуды талап етті. Дегенмен, сауалнамалар көрсеткендей, егер Біріккен Ұлттар Ұйымы соғыс бастауға келіссе, олар соғыс бастауды қолдайды. Олар БҰҰ санкцияламаған соғысты қолдамайды, бұл соғысты Буш әкімшілігі БҰҰ-ға қарсы жариялады. Мұндай «Бушка қарсы» және соғысқа қарсы сезімдер көптеген Батыс Еуропа елдерінде көрінді, әдетте халық АҚШ ұстанымына деген жанашырлығы төмен, тіпті белгілі бір елдің саясаткерлері (мысалы, Ұлыбритания мен Испания) АҚШ ұстанымына сай болған кезде де. Франция мен Германияның жалпы халқы соғысқа қарсы болды және олардың үкіметтері бұл сезімдерді саясатта көрсете алмаса, бұл қиын болар еді. Францияның позициясы АҚШ-та қатты сынға ұшырады. БҰҰ-ның бірінші қарарынан кейін Франция АҚШ-қа (АҚШ) соғысты бастауға жеткілікті БҰҰ қолдауы бар екенін және екінші резолюция үшін БҰҰ-ға қайта оралудың қажеті жоқ екенін айтты. Дегенмен, АҚШ пен Ұлыбритания екінші резолюцияны (Блэр мырзаға Ұлыбританиядағы соғысқа қолдау табуға көмектесу үшін) ұсынды, ал Франция өзінің бұрынғы ұстанымын өзгертті, содан кейін ұсынылғанға келісе алмады. Франция үкіметі БҰҰ инспекция процесін аяқтау керек деген ұстанымға келді. Кейбір бақылаушылар, Ирактың зайырлы үкіметінің АҚШ-қа шабуыл жасаған террорлық топ - «Әл-Қаидамен» байланысы бар екеніне сенімді емес, АҚШ-тың Иракқа қарсы әскери іс-қимыл жасауды қарастыратынын, бірақ Солтүстік Кореяға қарсы емес екенін білдірді. Ол ядролық қаруды иемденгенін және АҚШ-пен соғыс туралы ойлануға дайын екенін мәлімдеген. Американың Сауд Арабиясы сияқты Таяу Шығыс елдерімен байланысы ислам фундаменталистерінің зорлық-зомбылық әрекеттерін жасауына себепші болған наразылық көзі болды. АҚШ өзінің барлығын және бар базаларын (мысалы, Сауд Арабиясы) қысқартқанмен, АҚШ-тың Ирактағы қатысуы тұрақтандырмайды, себебі көптеген мұсылман әлемі Таяу Шығыста «кәпірлердің» болуына наразылық білдіреді, осыны өздерінің халқындағы наразыларға зорлық-зомбылыққа шақыру құралы ретінде пайдаланады. Екінші жағынан, Ирактағы тұрақты демократия тұрақтандырушы күшке ие болуы мүмкін. Бұл тәуекел болды және соғыстан кейінгі кезең ғана қай ұстаным дұрыс екенін көрсетеді. Болжам бойынша, ең көп естілген сын, кемінде АҚШ-тан тыс, Буш әкімшілігінің Саддаммен соғысқа түсу себебі Ирактың табиғи ресурстарын (яғни, мұнайды) бақылауға алу болды. Ядролық және массалық қырып-жою қаруларының таралуы тұрақсыздық пен әл-ауқатқа қауіптің күрделі мәселе екеніне күмән келтірмейді, көптеген адамдар Ирактағы соғыс бұл қауіпті жоюға көмектеспейді және нақты себеп Ирактың мұнай кендерін бақылауға алу болды (Сауд Арабиясымен байланыстардың тәуекелге ұшырауы кезінде). Ирактағы соғысқа қарсы Еуропадағы халықтың қарсылығы соғысқа қарсы митингтер толқынына әкелді, оның шыңы 2003 жылдың 15 ақпанында бүкіл әлемде синхронды соғысқа қарсы демонстрация болды. Осы митингтердің ең ірілері Римде, Барселонада және Лондонда өтті, онда «Соғысты тоқтату коалициясы» ұйымдастырған митингіге бір миллионнан астам адам қатысты. Осы үш қаланың барлығы Ирактағы соғысқа қатысқан «ынтымақтастық коалициясының» құрамына кірді.

There was widespread and passionate support for the U. S. in Europe after the September 11 attacks, and little opposition to the invasion of Afghanistan and moves against the Al'Qaeda network. However, a large anti war movement began to develop when the American government started agitating for an invasion of Iraq. Before and during the invasion and subsequent occupation of Iraq, opposition to George W. Bush the war was widespread in Europe. Many were angered by what was seen as a stubborn unilateralism. Some have speculated that European countries were against a war because of a resurgence of "anti American" sentiment. Contributing to these feelings were the positions taken by the George W. Bush administration on international issues: for example, American policies on global warming and environmental protection, on the International Criminal Court, on pre emptive attack, and what has long been perceived as a policy of stubborn unilateralism practiced by successive American governments culminating in the Bush administration and especially the neoconservatives within it. The commonly articulated reasons included: a belief that the UN process (including Hans Blix's inspections) should be allowed to reach its natural conclusion, an aversion to America's neo con bellicosity, a belief that the threat posed by Iraq was being exaggerated, a preference for multilateralism, a belief that war might just "serve as a recruiting sergeant for Al Qaida", and fear of the "fog of war" i. e. the uncertain and unpredictable consequences of invading another country. The scale of the change in attitudes in Europe between 9/11 and late 2002 was astonishing, with the enormous goodwill and support of the immediate 9/11 period having been greatly eroded. Changes in the Republic of Ireland are an example of this. In the aftermath of the destruction of the World Trade Center, Ireland declared an unprecedented full national day of mourning for the victims. The reaction was two fold: horror at the deaths but also a strong degree of sympathy for the United States, whom Ireland saw as a friend, particularly after US President Bill Clinton's welcome interventions during the negotiation of the Good Friday Agreement. By February 2003, the public reaction to the Bush administration actions over Iraq had changed America's image utterly. Instead of being seen in a positive light, the United States under Bush was seen as a 'bully' determined to force the international community to accept its demand for a war against Iraq, and if necessary ignore the international community in the United Nations. Hence, an estimated 100,000 people took part in an anti war march in Dublin (the organisers had expected 20,000) with demands being made that the United States be refused permission to use Shannon Airport as a stop over point when flying their soldiers from the United States to countries bordering Iraq. Yet opinion polls showed that the Irish would support a war if it had United Nations approval. What they would not support was a non UN sanctioned war declared in defiance of the UN by the Bush administration. Such 'anti Bush' and anti war sentiments were reflected in many western European countries, generally with the populace less sympathetic to the U. S. stance even when politicians in a given country (e. g. the UK and Spain) aligned themselves with the U. S. position. The general populations of France and Germany were opposed to the war and it would have been difficult for their governments had they failed to reflect those sentiments in policy. France's position in particular has been very much maligned within the U. S. After the first UN resolution, France advised the U. S. that it (the USA) had sufficient UN support to launch a war and that it (the USA) need not return to the UN for a second resolution. Nonetheless, the U. S. and the UK did push for a second resolution (to help Mr. Blair gain support for the war within the UK) and France reversed its earlier positions, unable then to agree to what was proposed. The French government took the position that the UN inspection process should be allowed to be completed. Some observers, being then unconvinced that Iraq's secular government had any links to Al Qaida, the terrorist group that attacked the U. S., expressed puzzlement that the U. S. would consider military action against Iraq and not against North Korea, which had claimed it already had nuclear weapons and had announced that it was willing to contemplate war with the U. S.

Many critics of the American War on Terror, including the UK's foreign intelligence services, did not believe that American actions would help to end terror, and believed that they would actually increase the ranks and capabilities of terrorist groups; some believed that during the war and immediate post war period there would be a greatly increased risk that weapons of mass destruction would fall into the wrong hands (including Al Qaida). America's presence in Middle Eastern countries like Saudi Arabia has been one source of discontent that has served as an excuse to Islamic fundamentalists to commit acts of violence. Even as the U. S. downscales its presence and existing bases (e. g. Saudi Arabia), it is not clear that the U. S. presence in Iraq will be anything but de stabilising because many in the Muslim world resent the "infidel" presence in the Middle East, using this as a means of inciting the disenfranchised in their populations to violence. On the other hand, a stable democracy in Iraq could have a stabilising influence. Clearly, there was a gamble there, and only the post war period will prove which viewpoint was correct. Perhaps the most commonly heard criticism, at least outside of the U. S., was that the Bush Administration's reason for going to war with Saddam was to gain control over Iraqi natural resources (i. e., oil). Though few doubt that nuclear and WMD proliferation is a serious threat to stability and well being, many felt that a war in Iraq would not aid in eliminating this threat and that the real reason was to secure control over the Iraqi oil fields (at a time when arguably links with Saudi Arabia were at risk). Popular opposition to war on Iraq in Europe led to a wave of anti war rallies, which climaxed in an international synchronized anti war demonstration around the world on February 15, 2003. The largest of these rallies were in Rome, Barcelona, and in London where over one million marched at a rally organised by the Stop the War Coalition. All three of these cities are in countries that were part of the "coalition of the willing" which took part in the war in Iraq.

Екіжүзділік және "радикалды" топтардың ықпалы туралы айыптаулар

Кейбір сыншылар, мысалы, эмигрантта болған ирандық жазушы Әмір Тахери, Батыс Еуропадағы соғысқа қарсы қозғалыстың бір бөлігін «радикалды солшылдар мен қатал исламистердің одағы» деп қарастырады. 2004 жылғы 10 маусымда «Jerusalem Post» газетінде жарияланған мақаласы, көбінесе 2003 жылғы 18 қарашада «National Review» журналында жарияланған мақаласының қайталануы болып табылады. Тахери былай деп жазады: «Осы айдағы Еуропалық парламентке сайлауда Франция және Ұлыбритания сияқты бірнеше Еуропалық Одақ елдеріндегі сайлаушыларға исламистер мен солшыл кандидаттардың бірлескен тізімі ұсынылуда. Еуропаның тоқыраған радикалды сол жағы жүздерше жас мұсылман радикалдарының арқасында жаңа өмірге ие болды».

Ол Ұлыбританиядағы «Соғысты тоқтату коалициясы» деп аталатын ұйымды тікелей атамай, оның басқару комитетінің құрамын талқылайды: «18 адам түрлі радикалды солшыл топтардан: коммунистер, троцкистер, маоистер және кастрошылар. Тағы үш адам Лейбористік партияның радикалды қанатына жатады. Сонымен қатар, сегіз радикалды исламист бар. Қалған төртеуі – «сырты жасыл, іші қызыл» деп аталатын солшыл экологтар». Ол француздық революциялық коммунистік лигасы (ЛКР) мен «Жұмысшы күресі» (ЛО) ұйымдарының радикалды исламистермен ұқсас одақ құрғанын айтады. «Бұл жаңа құлдар емес пе?» – дейді ол Оливье Бесансононың (оның айтуынша, «француз троцкистерінің жетекшісі») сөзін келтіреді: «Олардың жұмысшы табымен бірігіп, капиталистік жүйені жоюы табиғи емес пе?» «Еуропалық марксистік-исламистік коалиция», – деп дәлелдейді Тахери, – «біртұтас саяси платформа ұсынбайды. Оның идеологиясы үш негізгі тақырыпқа құрылған: Америка Құрама Штаттарына деген жек көру, Израильді картадан жою арманы және жаһандық экономикалық жүйенің құлдырауына үміт». Тахери сондай-ақ, Француз коммунистік партиясының (ФКП) «мұсылман ұйымдарымен сайлау одағының мүмкіндіктерін зерттеуді тапсырғанын» мәлімдейді. Ол бұл мұсылман ұйымдарының исламистер екенін немесе зерттеудің нәтижесі қандай болғанын айтпайды. Тахери исламистермен одақ құруды солшылдардың дәстүрлі гуманистік құндылықтарымен және жалпы «солшылдық» құндылықтарымен қақтығыс деп санайды. Ол бұл коалицияның терроризмді қолдауға дейін баратынын айқын білдіреді, «Шакал Карлос» деп танылатын венесуэлалық террорист Илих Рамирес Санчестің сөзін келтіріп: «Ислам – көптеген адамдарды АҚШ-қа қарсы шаһидтік шабуылдарға «еріктілер» болуға көндіре алатын жалғыз күш» десе, тікелей оның сөзінен: «АҚШ-ты марксистер мен исламистердің одағы ғана жоя алады» деп цитата келтіреді. Көптеген солшылдар АҚШ немесе Израильдің империализміне қарсы араб немесе мұсылман топтарымен қуана жұмыс істесе де, солшылдар мен исламистер арасындағы одақтар салыстырмалы түрде сирек кездеседі, ал Тахеридің солшылдардың исламист террористерді мақтауының жалғыз мысалы – өзі террорист болған Карлос Шакалдан алынған. Жоғарыда айтылғандай, солшылдар 11 қыркүйектегі шабуылдарды кеңінен айыптады, бірақ кейбіреулері оңшылдардан өзгеше, шабуылдарды империалистік зорлық-зомбылықтың салыстырмалы немесе одан да жаман әрекеттері ретінде қарастырды. Солшылдардың мұсылмандармен соғысқа қарсы коалицияларда жұмыс істеуінің ең танымал мысалдары – UFPJ ұйымындағы Иерусалим үшін американдық мұсылмандар, мұсылман студенттер қауымдастығы, жаһандық бейбітшілік үшін американдық мұсылмандар және Atlanta Masjid of Al Islam ұйымдарының ANSWER ұйымындағы мүшелігі. Бұл мұсылман топтары, бірақ олар исламист топтары емес.

Without actually naming the UK based Stop the War Coalition, he discusses the membership of its steering committee: "18 come from various hard Left groups: communists, Trotskyites, Maoists, and Castroists. Three others belong to the radical wing of the Labour Party. There are also eight radical Islamists. The remaining four are leftist ecologists known as Watermelons (Green outside, red inside)." He points to a similar alliance of the French Revolutionary Communist League (LCR) and Workers' Struggle (LO) with radical Islamists. "Are these not the new slaves?" he quotes Olivier Besançonneau (who he describes as "leader of the French Trotskyites"), "Is it not natural that they should unite with the working class to destroy the capitalist system?" "The European Marxist–Islamist coalition", argues Taheri, "does not offer a coherent political platform. Its ideology is built around three themes: hatred of the United States, the dream of wiping Israel off the map, and the hoped for collapse of the global economic system." Taheri also claims that the French Communist Party (PCF) "commissioned a study of the possibilities of electoral alliances with Muslim organizations." He does not say that these Muslim organizations were Islamists or that anything ever came of the study. Taheri clearly views this alliance with Islamists as compromising traditional humanist values of the left and all "leftist" values in general. He clearly implies that this coalition could go on to embrace terrorism, paraphrasing Ilich Ramírez Sánchez, the Venezuelan terrorist known as "Carlos the Jackal" to the effect that "Islam is the only force capable of persuading large numbers of people to become 'volunteers' for suicide attacks against the US", and directly quoting him, "Only a coalition of Marxists and Islamists can destroy the US." While many leftists have happily worked with Arab or Muslim groups in opposition to perceived U. S. or Israeli imperialism, alliances between leftists and Islamists are relatively unusual, and Taheri's sole example of a leftist actually praising Islamist terrorists is from Carlos the Jackal, a terrorist himself. As discussed above, leftists widely condemned the September 11 attacks, although some differed from those to their right by contextualizing the attacks in terms of what they see as comparable or worse acts of imperialist violence. More typical examples of leftists working in anti war coalitions with Muslims would be the membership of American Muslims for Jerusalem in UFPJ or of the Muslim Student Association, American Muslims for Global Peace, and Atlanta Masjid of Al Islam in ANSWER. These are Muslim groups, but they are not Islamist groups.

Еуропалық соғысқа қарсы қозғалыста антиамериканизм мен антисемитизм туралы айыптар

Кейбіреулер Еуропадағы соғысқа қарсы наразылық акцияларының көпшілігінде американдыққа қарсы сезімдер білдірілгенін айтады. Кейбір митингілер тіпті зорлық-зомбылыққа ұласып, полицияға, дүкендерге және қара жолмен келе жатқан адамдарға шабуылдар жасалды, мысалы, 2003 жылғы 24 наурызда Германияның Гамбург қаласында өткен митинг. Кейбіреулер мұсылман азшылықтары көптеген еуропалық елдерде АҚШ-қа қарағанда үлкен болғандықтан, олар осы қозғалысқа әсер еткенін мәлімдейді. (CIA World Factbook мәліметтері бойынша Франция үшін 5–10%, Германия үшін 3,7%, Грекия үшін 1,3%). Еуропадағы соғысқа қарсы митингілерде мұсылмандық компонент ұйымдастырылды, бұл көбінесе араб/мұсылман ынтымағының нәтижесінде Американың терроризмге қарсы соғысына кеңінен қарсылық білдірді. Кейбір топтарда, мысалы, британдық "Соғысты тоқтату" коалициясында, мұсылмандар жетекші орындарға ие болды. Тахери сияқты сарапшылар соғысқа қарсы топтардың адам құқықтарына адалдығын күмәндандыратын экстремистер мен исламистердің бар екенін атап өтті. Израильге қарсы ұрандар мен әрекеттер, көбінесе исламистер айқайлап, жасаған деп есептеледі, бұл кейбір адамдар соғысқа қарсы митингілерді "басып алған" деп санайды, олар Израильге қарсы, сионизмге қарсы және Батысқа қарсы шараларға айналды. Францияда соғысқа қарсы митингілерде Ирак пен Палестина тулары жиі кездеседі, ал Израиль тулары көбінесе өртеліп жатты. Бір жағдайда, шиеленіскен атмосфера зорлық-зомбылыққа әкелді: екі еврей жасөспірім, Хашомер Хацаир мүшелері, Ирактағы соғысқа қарсы Париждегі демонстрацияда шабуылға ұшырады. Демонстрацияны ұйымдастырушылардың бірі – Париждегі "Жасылдар" партиясының өкілі Орели Филиппетти. Ол Maariv тілшісі Сефи Хандлерге берген сұхбатында кейбір француз солшылдарының антиизраильдік атмосфераны құрып, антисемитизмді ынталандыратыны үшін сынға алды. Ол былай деді: "Біз құмға басымызды тығып, бұл тек шеткі құбылыс, сондықтан бізге қатысы жоқ деп айтуды тоқтатуымыз керек, бұл оларды айыптауға және ештеңе жасамауға әкеледі". Олар маған "Буш пен Шарон – кісі өлтірушілер" деген ұран антисемитизм емес, антисионизм екенін түсіндірді. Бірақ мен үшін Израиль туын өртеп жіберу – антисемитизм. Бұл Израильдің өмір сүру құқығын жоққа шығарудың мәні бар. Филиппетти келесі демонстрацияда Израиль мен Палестина туларын алып жүруге уәде берді, бұл бейбітшілік пен Израильдің өмір сүру құқығына қолдау білдірудің белгісі болды. Нәтижесінде ол қорқытуларға ұшырады және "Жасылдар" партиясының кезекті отырысында партия белсенділеріне ұлттық туды көтеріп жүруге тыйым салу туралы шешім қабылданды. Филиппетти бұл шешімді қабылдады, бірақ соғысқа қарсы наразылық акциялары әлі де Ирак пен Палестина туларымен толы екенін айтты. "Бұл зорлық оқиғасы болды", - деп есіне алады ол. "Егер мен Израиль мен Палестина туларын көтерсем, маған үлкен қиындықтар туар еді деп ойладым". Туларға байланысты даумен қатар, Филиппетти солтүстікке бағытталған француздық Libération газетінде өз лагерінде байқалатын антисемитизмге қарсы ескерту жариялады. Бұл оның солшыл әріптестеріне шабуыл болды, өйткені олар өздерінің митингілері мен демонстрацияларының кейбір бөліктерінің айқын солшылға қарсы сипаты ретінде сипатталған нәрсеге көз жұмды. Мақала француз солшылдарының кейбір мүшелерін екі жүзділікпен айыптады (олар наразылық білдірген нәсілшіл мінез-құлықтарға төзімділік танытты деп), сондықтан үлкен шок тудырып, көптеген дау-дамайларға себеп болды. Бұл айыптаулар үлкен дау тудырды, әсіресе солшылдықтың өзінен шыққандықтан. Алайда, 2004 жылғы Pew сауалнамасы Еуропада еврейлерге қарағанда мұсылмандарға қатысты жағымды пікірлердің жоғары екенін көрсетті.

Some allege that anti American sentiments were expressed at most of these anti war protests in Europe. Some rallies even turned into violent events, with attacks on police, shops and passers by, such as the March 24, 2003 rally in Hamburg, Germany. Some also allege that as Muslim minorities are bigger in many European countries than in the U. S., they influenced the movement. (5%–10% for France, 3.7% for Germany, 1.3% for Greece, according to the CIA World Factbook). There has been an organised Muslim component in many European anti war rallies, reflecting widespread opposition to the American War on Terror campaign, often because of Arab/Muslim solidarity. In some groups, such as the British Stop the War Coalition, Muslims have taken leading positions. The presence of extremists and alleged Islamists has been cited by commentators such as Taheri in questioning the anti war groups' commitment to human rights. Anti Israeli slogans and acts, allegedly most often chanted and committed by Islamists, have caused some to see anti war rallies to be "hijacked" by them to become anti Israeli, anti Zionist and anti Western events. In France, Iraqi and Palestinian flags were common in anti war rallies, while Israeli flags were often set on fire. In one case, the inflammatory atmosphere led to a serious case of violence: two Jewish teenagers, members of Hashomer Hatzair, were attacked in a demonstration in Paris against the war in Iraq. Aurélie Filippetti, a spokeswoman of the Green Party in Paris, was among the organizers of the demonstration. In an interview she gave Maariv correspondent Sefi Handler, she criticized some of her fellow French left wingers for creating an anti Israeli atmosphere which encourages antisemitism. She said:
I felt we should stop putting our head in the sand, saying that these are only fringe effects and therefore 'none of our concern', which leads us to just condemn them and do nothing more They explained to me that the slogan 'Bush and Sharon are murderers' is not antisemitism but anti Zionism. But for me, when you burn the flag of Israel, it is antisemitism. The meaning is the delegitimation of Israel's right to exist. As a protest, Fillipetti promised to carry both flags of Israel and the Palestinians in the next demonstration as a message of peace and solidarity with Israel's right to exist. As a result, she received threats and an urged meeting of the Green Party decided to forbid party activists to carry any national flag. Fillipetti honored the decision, but said that anti war protests were still full with Iraq and Palestinian flags. "It was a violent event" she recalls. "I said to myself that if I would carry the flags of Israel and Palestinian, I then would face some serious troubles." Parallel to the controversy over the flags, Filipetti published an article in the left oriented French newspaper Libération in which she warned against the antisemitism that seemed to plague their own camp. It was an attack on her fellow leftists for turning a blind eye at what she characterized as the clearly anti leftist character of some parts of their rallies and demonstrations. The article essentially accused certain members of the French left of being hypocrites (for allegedly tolerating the same kind of racist behavior that they were protesting against), and, as such, it came as a major shock and sparked much controversy. These accusations have generated great controversy, particularly because they come from within the Left itself. However, a 2004 Pew poll showed that in Europe, favourability ratings are much higher for Jews than for Muslims.