Кіріспе

Британдық шығыстанушы Роберт Колдуэлл (7 мамыр 1814 – 28 тамыз 1891) – британдық миссионер және тіл білімі маманы. Лондондық миссионерлік қоғамның миссионері ретінде ол 24 жасында Британдық Үндістанға келді. Жергілікті тілді зерттеп, Киелі кітапты халық тілінде таратуға тырысты, бұл оны Оңтүстік Үндістан тілдерінің салыстырмалы грамматикасы туралы еңбек жазуға жетеледі. Кітабында Колдуэлл Ескі өсиеттегі еврей тілінде, көне грек тілінде және Птолемей атаған жерлерде дравидтік сөздердің болу мүмкіндігін айтты. Колдуэлл Үндістанда миссионерлік қызмет атқаратын басқа миссионердің қызы – Элиза Мольтқа үйленді. 1877 жылдан бастап Тирунелвелидің көмекші епископы қызметін атқарды. Тамилнад үкіметі оның құрметіне ескерткіш орнатып, пошта маркасын шығарды. 1967 жылы Оңтүстік Үндістан шіркеуінің сыйы ретінде Марина жағажайының жанында Колдуэллтің ескерткіші орнатылды.

Ерте өмір

Роберт Колдуэлл 1814 жылғы 7 мамырда Ирландияның Антрим графтығындағы Клэди қаласында шотландтық пресвитериандық ата-аналарының отбасында дүниеге келді. Отбасы Глазгоға көшті, ол тоғыз жасында жұмыс істеуге кірісті. Көбінесе өзімен-өзі оқыған ол 15 жасында Ирландияға оралып, 1829-1833 жылдар аралығында өнерді оқыған кезде Дублинде үлкен ағасымен бірге тұрды. Содан кейін ол, мүмкін, діни сенімінің күңкілдеуінен кейін, Глазгоға қайтып келді және Конгрегациялық шіркеуде белсенділік танытты. Колдуэлл Оксфордтың Балиол колледжіне стипендия алды, бірақ ол Ирландияда туғаны анықталған соң стипендиясы алынып тасталды. Ол Лондон миссионерлік қоғамына қосылып, оқу үшін Глазго университетіне жіберілді. Сол жерде ол грек тілінің профессоры және англикандық дінді насихаттаушы Дэниел Кейт Сэндфордтың ықпалына түсті. Сэндфордтың жаңаша зерттеулері Колдуэллдің салыстырмалы тіл біліміне және теологияға деген қызығушылығын арттырды. Колдуэлл университетті үздік дипломмен бітіріп, конгрегационалистік пастор болып тағайындалды. 24 жасында Колдуэлл 1838 жылғы 8 қаңтарда Лондон миссионерлік қоғамының миссионері ретінде Мадрасқа келді, кейіннен ол Евангелияны тарату қоғамына (SPG) қосылды. Миссионерлік мақсаттарын ілгерілету үшін Колдуэлл "халықты" дінге өткізу үшін тамил тілін жақсы білуі керек екенін түсінді және тілді жүйелі түрде зерттеуге кірісті. 1877 жылы ол Тирунелвели епископы болып бекітілді. 1844 жылы Колдуэлл Нагеркойлда Элиза Маултке (1822–99) үйленді, олардың жеті баласы болды. Нагеркойлда туған Элиза Маулт – Лондон миссионерлік қоғамының мүшесі, тәжірибелі Траванкор миссионері, пастор Чарльз Маулттың (1791–1858) кіші қызы. Элиза қырық жылдан астам уақыт бойы Идайянгуди мен Тирунелвелиде жұмыс істеді, халықты, әсіресе тамил тілінде сөйлейтін әйелдерді дінге шақырды.

Колдуэллдің салыстырмалы грамматикасы

Роберт Колдуэлл «Дравидия немесе Оңтүстік Үндістан тілдері отбасының салыстырмалы грамматикасы» атты кітап жазды. Ол Оңтүстік Үндістан брахмандарымен үнді-еуропалықтарды теңестірді, бұл оның үнді-еуропалықтардың «жоғары зиялы қабілеттері мен өркениетке қабілеттілігі жоғары» деген сеніміне негізделген. Колдуэлл төменгі кастадағы чанарлардың тек тамил тілінде сөйлейтін емес, сонымен қатар этникалық және, ең бастысы, діни тұрғыдан жоғары кастадағы қанаушыларынан ерекшеленетін «түпкі дравид» халқы екенін айтты. Оларға ол «брахмандық арийлер» деп атады (бұл жағдайда «арий» этникалық белгі ретінде шетелдіктерді, ал «брахмандық» жоғары кастаның «хиндуизмін» білдіреді). Бұл негізсіз болжамдар тіл білімі саласынан тыс, «туған жердің дравидтері брахмандық арийлермен бағындырылып, отарланды» деген тарихты жасауға бағытталған. Алайда Колдуэллдің грамматикасының бірінші басылымы чанарлар тарапынан «қатты қарсылыққа» ұшырады, себебі олар «брахмандық өркениеттен бөліну идеясын қабылдағысы келмеді», дәл осы бөлінуді пайдалануды Колдуэлл үміттенеді. Ол Оңтүстік Үндістанның қазіргі тарихындағы маңызды тұлға болып табылады. Оның есімі бүгінге дейін сақталып келеді және қайтыс болғаннан кейін сексен жыл өткен соң Ченнаидегі Марина жағажайының жанында оның ескерткіші орнатылды. Делидегі дамушы қоғамдарды зерттеу орталығының қонақ профессоры, үнді тарихшысы доктор М. С. С. Пандиан жақында Колдуэллдің «Оңтүстік Үндістандағы христиан дініне және аймақтың мәдени оянуына қосқан үлесі соңғы екі жүз жылда теңдесі жоқ» деп мәлімдеді. Оған арналған ескерткіш пошта маркасы 2010 жылдың 7 мамырында шығарылды.

Шығармалары

Тиневелли миссиясы туралы дәрістер, аймақтың сипаттамасы, жұмыс және нәтижелер: Үндістандағы христиандықтың дамуы туралы кіріспе дәріспен. Біздің қауымдар арасында миссионерлік қызметке қызығушылықты арттырудың ең жақсы жолы: Епископ Колдуэллдің 1879 жылғы 20 наурыздағы діни конференцияда сөйлеген сөзі. 1880 (Мадрас: S. P. C. K. Press) Христиандық және индуизм. Білімді индустарға арналған дәріс және т.б. : S. P. C. K.: Лондон, [1879.] Дравид немесе Оңтүстік Үндістан тілдері отбасының салыстырмалы грамматикасы. Харрисон: Лондон, 1856. Тиневеллидегі жоғарғы сыныптар мен касталар арасындағы евангелистік жұмыс. Әулие доктор Колдуэллдің үшінші журналы. [1876.] Діннің ішкі қамалы. S. P. C. K.: Лондон, [1879.] Құтқарылмағандардың жорығы. [Діни трактат.] Г. Стоунман: Лондон, [1896.] Наркарунаит тиянамалай = Қасиетті тағайымға серік. Христиандық білімді насихаттау қоғамының Мадрас епархиялық комитеті, 1871. «Уэльс принці Тиневеллиде» және «Делахеи көшесінен Эдиенгудиге дейін». Лондон : S. P. C. K., 1876. Кудуми туралы байқаулар. Дж. Дж. Крен: [Мадрас?] 1867. 1845 жылдың 30 маусымымен аяқталған жылдық Едейенкуди ауданының есебі. Лондон : Ізгі хабарды тарату қоғамы, 1847. Үндістандағы миссионерлік мектептерде христиан емес оқушыларға діни білім беруде сақтық тану: Мадрас епископына арналған хат. Мадрас : S. P. C. K. Press, 1879. Христиандық пен индуизмнің байланысы. R. Clay, Sons, & Taylor: Лондон, [1885.] Тиневелли миссиясының ерте тарихы туралы жазбалар және т.б. Higginbotham & Co.: Мадрас, 1881. Тиневелли Шаннары: олардың дінінің, моральдық жағдайы мен сипаттамаларының шолуы: олардың арасында христиандықтың дамуына мүмкіндіктер мен кедергілерге ерекше назар аудара отырып. Лондон : Ізгі хабарды тарату қоғамы үшін Clay, 1850. Үш белгі. Христиандық жергілікті білім беру қоғамы: Мадрас, 1860. Мадрас президенттігіндегі Тиневелли ауданының саяси және жалпы тарихы, ең ерте кезеңнен бастап 1801 жылы ағылшын үкіметіне өткенге дейін. Мадрас : E. Keys, 1881.