Кіріспе

Жапониядағы ұлттық англикан шіркеуі Христиан дінін оқытудағы үкіметтік шектеулер мен тілдік кедергіге байланысты дін қызметкерлерінің діни міндеттері бастапқыда шетелдік қоныстардың американдық және британдық тұрғындарына қызмет етумен шектелген. Уильямстың алғашқы тіркелген крещениесі 1866 жылы ғана болды. Лиггинс пен Уильямсқа 1869 жылдың қаңтарында Англия шіркеуінің миссиялық қоғамының өкілі Джордж Энсор қосылды. 1874 жылдан кейін оларға Нагасакиде Х. Бернсайд, Осакада С. Ф. Уоррен, Йокогамада Филипп Файсон, Токиода (Едо) Дж. Пайпер, Ниигатада Х. Эвингтон және Хоккайдода В. Денинг қосылды. Х. Маундрелл 1875 жылы Жапония миссиясына қосылып, Нагасакиде қызмет етті. Джон Батчелор 1877 жылдан 1941 жылға дейін Хоккайдоның айнұ халқына миссионерлік қызмет атқарды. Мейдзи қайта жаралуынан кейін дін бостандығына қатысты маңызды жаңа заңдар қабылданды, бұл 1873 жылдың қыркүйегінде Александр Крофт Шоу мен Уильям Болл Райттың Токиоға Евангелие тарату қоғамының тарапынан жіберілген алғашқы миссионерлік дін қызметкерлері ретінде келуін жеңілдетті. Уильямс 1866 жылы Қытай мен Жапонияның епископтық епископы болып тағайындалды, ол 1869 жылы Осакаға көшіп барды, содан кейін 1873 жылдың желтоқсанында Токиоға көшті. 1879 жылы әртүрлі англикандық миссиялардың бірлескен жұмысының нәтижесінде «Ортақ дұғалар кітабының» көп бөлігі жапон тіліне аударылып, жарияланды. Мәтіннің толық нұсқасы 1882 жылы аяқталды. 1883 жылғы Палм жексенбісінде Токио теологиялық мектебін бітірген Нобори Канай мен Масакадзу Тай епископ Уильямс тарапынан шіркеудегі алғашқы жапон дьякондары ретінде тағайындалды. 1888 жылы Канаданың Англикан шіркеуі де Жапонияда миссионерлік жұмысты бастады, кейіннен негізінен Нагоя мен Орталық Жапонияға бағытталды. Дін қызметкерлерінің жұмысынан басқа, Англикан шіркеуінің осы ерте миссионерлік кезеңдегі оң беделінің көп бөлігі мектептер, университеттер және медициналық мекемелер құруға жұмыс істейтін миссионерлердің жұмысына байланысты болды. Бұл топтың ішінде Осакадағы Сент-Агнес мектебіндегі Элен Г. Эдди, Сент-Хильда мектебіндегі Элис Хоар және Токиода орналасқан екі мектептегі Сент-Маргарет мектебіндегі Флоренс Питман сияқты миссионер әйелдер болды. Кумамотодағы арақшамен ауыратын адамдарға арналған Кайшун ауруханасын құрған Ханна Ридделл және Гуммадағы Кусацуда осындай мекемені басқарған Мэри Корнуолл Лег екеуі де жапон үкіметі тарапынан еңбектері үшін марапатталды. 1887 жылдың ақпанында Осакада Ниппон Сей Ко Кайдың алғашқы синоды өтті. Бұл кездесуде епископ Эдвард Бикерстет бастаған және епископ Уильямс төрағалық еткен, Жапониядағы әртүрлі англикандық миссионерлік күш-жігерді бір автономды ұлттық шіркеуге біріктіруге келісті; Nippon Sei Ko Kai. Бірінші Синодқа қатысқан 17 еуропалық және американдық қатысушылардың саны 14 дін қызметкерімен және 50 жапондық миссионерлермен шамадан тыс болды. 1887 жылы Ниппон Сей Ко Кай шіркеуінің жалпы мүшелерінің саны 1300 деп есептелді. 1888 жылы дьякон болып тағайындалған және 1889 жылы епископ Бикерстетпен дін қызметкеріне көтерілген Джон Тошимичи Имаи англикандық дін қызметкері болып тағайындалған алғашқы жапон болды. 1890 жылы канадалық англикан дін қызметкері Дж. Г. Уоллер әйелі Лидиямен бірге Жапонияға келді. 1892 жылы олар Наганоға көшіп, онда 1898 жылы Нагано қаласында шіркеулер құрды, ол 2006 жылы маңызды материалдық мәдени мүлік ретінде ұлттық тізілімге енгізілді. Уоллер Канададағы англикандардың қайырымдылықтарымен Нагано штатының Обусе қаласында туберкулезге қарсы санаторий құруға көмектесті.

Дамыған өсім және соғыс уақытындағы қиындықтар (1900-1945 жж.)

1906 жылы Ниппон Сей Ко Кай 13 000 мүшеге дейін өсті, олардың 6880-і 42 діни қызметкер мен 22 диаконнан тұратын, жапондықтар басқаратын діни қызметке қатысты. Санкт-Пол колледжінің президенті және 1913 жылы Киото епископы болып тағайындалған Генри Сент-Джордж Таккер, сол кезеңнің ең белгілі миссионерлік көшбасшыларының бірі болды. Ол тәуелсіз, жапондықтар басқаратын және өзін-өзі қамтамасыз ететін шіркеу ғана христиандықты Жапонияның кеңінен таралған халқына жеткізе алатынын жақтады. Шіркеу қауымдастықтарының қаржылық тәуелсіздігін арттыру үшін бастамалар іске асырылды және 1923 жылы алғашқы жапон епископтары – Осака епископы Джон Ясутаро Найде және Токио епископы Джозеф Сакуношин Мотода тағайындалды. 1930 жылдары шетелдік қаржыландырудың азаюы және Жапониядағы шетелдік англикан миссионерлерінің санының төмендеуі Ниппон Сей Ко Кай шіркеу басшылығы мен діндарлары үшін жаңа қиындықтар тудырды. Бұл қиындықтар мемлекеттік дін ретінде Шинтоға басымдық беру және ішкі және сыртқы саясатта милитаризмнің күшеюімен байланысты болды. Көптеген ұлтшыл саясаткерлер сол кезде христиан дінін жапондықтардың адалдығына қайшы деп есептеді. Жауап ретінде Ниппон Сей Ко Кай Императорлық армияны қолдау туралы үнемі мәлімдемелер жасады. ХХ ғасырдың бірінші жартысында НСКК шетелде кеңінен тарады. Тайвань Шенг Кунг Хуэй құрылды, Маньчжуриядағы Чунг Хуа Шенг Кунг Хуэйдің Солтүстік Қытай епархиясында Далянь Шенг Кунг Хуэй шіркеуі сияқты бірнеше жапон тіліндегі шіркеулер салынды, ал Кореяның Англикан шіркеуі NSKK-ге қосылды. 1937 жылы үкімет тарапынан діни қуғын-сүргін күшейді, әсіресе әлеуметтік реформаларға ұмтылған Құтқару армиясы және Англия шіркеуімен тарихи байланысы бар NSKK үшін. Архиепископ Лангтың қазан айында Қытайдағы Жапон императорлық армиясының әрекеттерін айыптауы НСКК-ге қатысты жағымсыз тексерулерге әкеп соқты және шіркеу басшыларының кейбіреулерін кеңінен англикандық қауыммен байланыстарын үзуге мәжбүр етті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жапониядағы протестант шіркеулерінің көпшілігі жапон үкіметінің күштеп біріктіруімен Жапониядағы Мәсіхтің Біріккен шіркеуі, немесе Киодан құрылды. Англикан қауымының ерекше доктриналық сипатын көрсете отырып, көптеген жеке Ниппон Сей Ко Кай қауымдары оған қосылудан бас тартты. Үкіметтің діни саясатына қарсылық көрсету және онымен ынтымақтастық жасамаудың құны – шіркеу басшылары, мысалы, епископтар Сэмюэл Хизлетт, Хинсуке Яширо және Тодому Сугай, сондай-ақ Примат Пол Шинжи Сасаки түрмеге қамалу және әскери полиция тарапынан қысым көрсету болды. Сент-Эндрю Токио, қазір Токио епархиясының соборлық шіркеуі, үкімет қысымына төтеп беріп, 1945 жылы соғыс аяқталғанға дейін жерін, шіркеу ғимараттарын және англикандық болмысын сақтауға тырысқан қауымдардың бірі болды. Алайда, көптеген қалалық Ниппон Сей Ко Кай шіркеулері, медициналық және білім беру мекемелері сияқты, Сент-Эндрю ғимараттары 1945 жылы одақтастардың өртке қарсы бомбалауынан жоғалды.

Соғыстан кейінгі кезең (1945)

Ұзаққа созылған соғыстың қысымы Ниппон Сей Ко Кай шіркеуінің ішкі бірлігіне де, физикалық инфрақұрылымына да зиян келтірді. Барлығы 246 шіркеудің 71-і қиратылды. Тағы бірқатары әскерилердің талап етуінен, күтімсіздіктен немесе қиратудан зардап шекті. Жеке және ұжымдық кешірім актілері арқылы, сондай-ақ 1946 жылы Англия шіркеуінің Кентербери архиепискобы Джеффри Фишер жіберген Англикан комиссиясының қолдауымен Ниппон Сей Ко Кай 1947 жылы қайта ұйымдастырылды. Ұйымның басшылығы әрбір дін аймағында жапон епископтарынан құралды. 1948 жылғы Ламбет конференциясына қатысқан Бас Епископ Яширо өзімен бірге өте әдемі кестеленген жібек шапан мен митра алып барды және оларды архиепископ Фишерге Ниппон Сей Ко Кай мүшелерінің соғыс азабынан кейін Англикан қауымын біріктіретін достық байланысқа деген алғысын білдіру үшін сыйлады. Кентербери архиепискобы Джеффри Фишер сол жылы Ламбет конференциясының ашылу салтанатында, ал 1953 жылы Елизавета II патшайымның тәж кию рәсімінде осы шапанды киді. Ниппон Сей Ко Кай 1972 жылы Англикан қауымының қаржылық тұрғыдан тәуелсіз провинциясы болды. 1996 жылы Бас Синодта Соғыс жауапкершілігі туралы ресми мәлімдеме қабылданып, Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Қытай мен Кореяны жапондық оккупациялау туралы ойлар ортаға салынып, NSKK Шығыс Азия елдері арасында бейбітшілік, кешірім және жастар алмасу бағдарламаларын ілгерілететін көп жылдық жобаларға белсенді қатысты. 1998 жылдың желтоқсанында Маргарет Рёко Шибукава Ниппон Сей Ко Кай тарихындағы алғашқы әйел дін қызметкері болып тағайындалды. 2009 жылы Ниппон Сей Ко Кай Жапониядағы Англикан христиандығының 150 жылдығын тойлады. Бұл мерекеге шіркеу және қоғамдық іс-шаралар, сондай-ақ Кентербери архиепискобы Роуэн Уильямс пен Америка Құрама Штаттарының Епископтық шіркеуінің Бас Епископы Катарина Джеффертс Шоридің келуі арналды. 2013 жылы NSKK Окинавада Англикандық бейбітшілік конференциясының екінші дүниежүзілік отырысын өткізуге бірлесіп ұйымдастырды. NSKK Жапониядағы Ұлттық Христиан Кеңесінің мүшесі. Натаниел Макото Уэматсу, Хоккайдо епископы, 2006 жылдың 23 мамырынан 2020 жылдың қарашасына дейін Жапония Англикан шіркеуінің басшысы болды.

Қазіргі

Люк Кеничи Муто, Кюсю епискобы, 2020 жылдың 5 қарашасында Ниппон Сей Ко Кайдың қазіргі приматы болып орнатылды. Бүгінде Ниппон Сей Ко Кай шіркеу қауымдық өмірі, ауруханалар, мектептер, әлеуметтік қолдау және коммерциялық емес ұйымдарға көмек көрсету арқылы Жапониядағы қызмет және христиандық куәлік беру дәстүрлерін жалғастыруда. Шіркеу ұлттық және жергілікті деңгейде Жапониядағы әлсіз, шеттетілген немесе кемсітілген қауымдарды, сондай-ақ 2011 жылғы Ұлы Шығыс Жапония жер сілкінісі, цунами және Фукусима Дайичи атом электр станциясындағы келесі дағдарыстан зардап шеккен Тохоку аймағындағы қауымдарды қолдауға жұмыс істейді. NSKK Филиппин сияқты елдердегі миссионерлік жұмыстармен де айналысады. NSKK-нің сегіз епархиясы әйелдерді диакондыққа және священниктікке бекітеді. NSKK 1998 жылдан бері әйелдерді священниктікке бекітеді. Әйелдер 1978 жылдан бері диакондыққа бекітілуде, ал алғашқы диакон және кейін священник болып бекітілген әйел – Маргарет Шибукава Рёко болды. 2021 жылы Хоккайдо епархиясы Грейс Тразу Сасамориді епископ етіп сайлады, осылайша ол шіркеуде епископ болып сайланған алғашқы әйел атанды.

Дін

Дін ғибадатында қолданылатын Жалпы дұғалар кітабы – Ки То Шо (日本聖公会祈禱書, 1959) болып табылады, оның 2000 жылғы соңғы түзетуінде Ниппон Сей Ко Кай (NSKK) мен Жапониядағы Католик шіркеуі арасында ортақ қолданылатын Иеміздің дұғасының мәтіні кірген. Қазір шіркеуде Киелі кітапты оқу көбінесе Жапон Киелі кітап қоғамының конфессияаралық нұсқасынан (2018) жүзеге асырылады, бұл Жапон конфессияаралық Жаңа кітаптың аудармасын (1987) алмастырды. Жапондық ежелгі және заманауи әнұрандар Сей Ка Шу, NSKK әнұраны (日本聖公会聖歌集, 2006) арқылы ауыстырылды.

Епархиялар мен елеулі шіркеулер

Қазіргі уақытта Ниппон Сей Ко Кай дінінде он бір діни округ және бүкіл ел бойынша үш жүзден астам шіркеу мен шағын ғибадатханалар бар. Солтүстіктен оңтүстікке қарай әр діни округтағы атақты шіркеулер:

Хоккайдо

1874 жылдан бастап Хоккайдоға англикандық миссиялық қызметін пастор Уолтер Денинг және пастор Джон Батчелор бастады, олар айну халқының әл-ауқатын жақсартуға және білім беруге үлес қосты. Содан бері 130 жылдан астам уақыт өткен, Хоккайдо епархиясындағы англикандықтар, оның епархиялық соборы Саппоро қаласындағы Христос шіркеуінің соборында, түрлі салаларда ерекше үлес қосып, 24 шіркеу, 5 балабақша және 4 нәрестелер бағын құрды. 2022 жылдан бері епископтық қызметті Мария Грейс Тазу Сасамори (笹森田鶴) атқарып келеді, ол NSKK-нің тарихындағы алғашқы әйел епископ.

Тохоку

Тохоку аймағына, яғни Солтүстік-Шығыс Жапонияға – Аомори, Акита, Ивате, Мияги, Ямагата және Фукусима префектураларына алғашқы англикандық епископтық миссия 1891 жылы басталды. Миссионерлік топты Фукусимаға Солтүстік Токио епархиясының епискобы Джон МакКим (қазіргі Китаканто епархиясы) жіберген кезде осы миссия құрылды. 1894 жылы пастор Х. Дж. Джеффрис аймақтың ең ірі қаласы Сендайға жіберілді. Оның миссионерлік қызметіне шіркеу жиналыстары, тігін мектептері, балабақшалар және сенбілік мектептер кірді. Сендай қаласындағы шіркеу ғимараты 1905 жылы аяқталды, сол кезде АҚШ Епископтық шіркеуінің епископы Н. С. Бинстед Тохоку епархиясының епископы болып келді. Тынық мұхиты соғысының алдында және оның кезінде шетелдік миссионерлер елде болуға мәжбүр болды, ал NSKK таратылды. Бірақ, ол қиын соғыс және соғыстан кейінгі кезеңнен өркендеп, дербес епархияға айналды. Сендай қаласындағы Христос шіркеуі 1945 жылы Сендайды бомбалау кезінде өртеніп кетті, 1965 жылы қайта салынды және 2014 жылы тағы да жаңартылды.

Кітақанто

Солтүстік Токио епархиясындағы (қазіргі Китаканто епархиясы, Маэбашидегі Матиас кафедралы шіркеуі, Ибараки, Точиги, Гунма және Сайтама префектураларындағы NSKK шіркеулерін қамтитын) алғашқы англикандық епископтық миссия 1878 жылы Кавагое қаласына келді. Кавагоеден миссия басқа қалаларға тарады. 1893 жылы епархияның бірінші епискобы Джон МакКим қызметке орнатылды. 1901 жылы Сайтама префектурасындағы алғашқы балабақша Кавагоедегі NSKK шіркеуіне қарасты балабақша ретінде ашылды. 1916 жылы Конвалл Лег Гумма облысының Кусацу қаласында жалқау ауруымен (алапеспен) ауыратын науқастарға медициналық көмек көрсету бөлімін ашты. Иоанн Евангелист қоғамының ғимараты епархияға беріліп, 2004 жылдан бері Кояма дұға үйі ретінде пайдаланылуда. Китакто епархиясының қазіргі епискобы – Франциск Ксавье Хироюки Такахаси (髙橋宏幸) – уақытша басқарушы епископ (管理主教).

Токио

Токио епархиясы қазіргі түрінде 1923 жылдың мамыр айында құрылды. Епархияда 33 шіркеу және 9 шапкіш шіркеу бар, олардың көптегені XIX ғасырдың екінші жартысында алғаш құрылған. Сент-Андрей соборы, Минато-ку, Токио. Сент-Албан, Минато-ку, Токио, Сент-Андрей соборының жанында орналасқан, ағылшын тілінде қызмет ететін NSKK қауымы. Сент-Люка шапкіш шіркеуі, Чуо-ку, Токио, Сент-Люка халықаралық ауруханасының ескі ғимаратында орналасқан. Екінші дүниежүзілік соғыстан аман қалған Токио орталығындағы санаулы NSKK шіркеу ғимараттарының бірі.

Йокогама

Иокогамадағы Әулие Андрей соборы, Иокогамадағы Мәсіх шіркеуі, Йокогама портына көрініс ашатын Яматеде орналасқан танымал шіркеу, ағылшын және жапон тілдеріндегі қауымдарды қабылдайды. Яманаси облысы Киёсатодағы Әулие Андрей шіркеуі.

Чубу

Чубу епархиясы, оның епархиялық кафедрасы Нагоя қаласындағы Сент-Мэтью шіркеуінің кафедрасында орналасқан, Чубу аймағының (яғни "Орталық Жапония") төрт префектурасындағы – Айчи, Гифу, Нагано және Ниигата – приходтар мен басқа да мекемелерді қамтиды. Тарихи себептерге байланысты, Жапонияның Чубу аймағындағы Фукуи, Ишикава және Тояма префектуралары Киото епархиясына, ал Яманаси және Шидзуока префектуралары Йокогама епархиясына қарасты. Чубу епархиясы Канада Англикан шіркеуінің көмегімен құрылған. 2006 жылдан бері ұлттық маңызы бар материалдық мәдени мүлік ретінде тіркелген Наганодағы Қасиетті Құтқарушы шіркеуі, Нагано.

Киото

Киотодағы Әулие Агнес соборы

Осака қаласы

Христос шіркеуінің соборы, Кавагучи, Осака – Осака епископының резиденциясы.

Кобе

Кобедегі Әулие Михаил соборы

Кюсю

Фукуокадағы Әулие Пауыл соборы

Окинава

Михара, Наха, Окинавадағы Әулие Пауыл және Әулие Петір соборы

Қатысушы нысандар

Жапонияда Nippon Sei Ko Kai-ге қатысты білім беру, медициналық және әлеуметтік көмек көрсету мекемелерінің саны екі жүзден астам. Осы ұйымға қарасты мекемелердің толық тізімін NSKK ресми сайтынан табуға болады.

Діни ордерлер

Назарет қауымы, Токио. Англикандық діни орден 1936 жылы Англияның Эпифания қауымының жетекшілігімен құрылған.

Ауруханалар

Сент-Люк халықаралық ауруханасы, Токио. Сент-Барнаба ауруханасы, Осака.

Тиісті әдебиеттер

Текер, Генри Сент-Джордж. Жапониядағы епископтық шіркеу тарихы. Нью-Йорк: Чарльз Скрибнерс ұлдары, 1938.