Кіріспе

Пәкістан темір жолы – штаб-пәтері Лахорда орналасқан Пәкістанның ұлттық, мемлекеттік темір жолы компаниясы. 1861 жылы Солтүстік-Батыс мемлекеттік темір жолы ретінде құрылған және штаб-пәтері Лахорда орналасқан, ол Пешавардан Карачиге дейін созылатын Пәкістанның операциялық жолдарының иесі, 488 операциялық станцияны қамтитын жүк және жолаушылар қызметтерін ұсынады. 2014 жылы Темір жол министрлігі Қытай-Пәкістан экономикалық дәлізінің темір жолды жаңартуын пайдалана отырып, ПР-дің Пәкістанның көлік секторындағы үлесін 4%-дан 20%-ға дейін ұлғайтуды көздейтін «Пәкістан темір жолдарының 2026 жылға дейінгі көрегейлік жоспары» (Pakistan Railways Vision 2026) іске қосты. Жоспарға жаңа локомотивтер салу, қазіргі темір жол инфрақұрылымын дамыту және жетілдіру, пойыздардың орташа жылдамдығын арттыру, уақытылы келуді жақсарту және жолаушылар қызметін кеңейту кіреді. Жобаның бірінші кезеңі 2017 жылы аяқталды, ал екінші кезеңі 2021 жылға дейін аяқталуы жоспарланған. Олардың ішінде ML 1 жобасы бар, ол үш кезеңмен жүзеге асырылады. 2022 жылдың қазанына дейін бұл жобалар құрылыс немесе тендерге қойылған жоқ. Пәкістан темір жолы Халықаралық темір жол одағының белсенді мүшесі болып табылады. 2018/19 қаржы жылында Пәкістан темір жолы 70 миллион жолаушыны тасымалданды. Қазіргі уақытта ол нашар күтімге ұшырауда.

Тарих

1855 жылы Британдық Радж кезінде бірнеше теміржол компаниялары Синд пен Пенджабта рельстер төсеуге және жұмыс істей бастады. Елдің теміржол жүйесі бастапқыда Скинди темір жолы, Пенджаб темір жолы, Дели темір жолы және Индус флотилиясы сияқты шағын, жеке компаниялар басқаратын жергілікті теміржол желілерінің жиынтығы болды. 1870 жылы төрт компания бірігіп, Скинди, Пенджаб және Дели теміржолын құрды. Одан кейін Инд өзені мемлекеттік темір жолы, Пенджаб солтүстік мемлекеттік темір жолы, Синд-Сагар темір жолы, Синд-Пишин мемлекеттік темір жолы, Транс-Баллучистан темір жолы және Кандагар мемлекеттік темір жолы сияқты бірнеше басқа теміржол желілері салынды. Бұл алты компания 1880 жылы Скинди, Пенджаб және Дели теміржолымен бірігіп, Солтүстік-Батыс мемлекеттік теміржолын құрды. 1880 жылдан 1947 жылға дейін Солтүстік-Батыс мемлекеттік теміржолы Пенджаб пен Синдтің барлық аймақтарына тарады. 1947 жылы Британдық Үндістанның бөлінуі мен Пәкістанның тәуелсіздігінен кейін Солтүстік-Батыс мемлекеттік теміржолының инфрақұрылымының көп бөлігі Пәкістан аумағында қалды және Пәкістан Батыс теміржолы деп аталды. Шығыс Бенгалияда Ассам-Бенгал теміржолының Пәкістан аумағындағы бөлігі Пәкістан Шығыс теміржолы деп аталды. Елде кең жолдың ені 1676 мм, тар жолдың ені 762 мм болды. 1954 жылы Қарачи-Пешавар теміржолынан Мардан мен Чарсадаға тармақ желісі салынды. Екі жылдан кейін Жақобабад-Кашмор метрлік жолы 1676 мм кең жолға айналдырылды. Котри-Атток теміржолының Кот Аду-Кашмор бөлігі 1969 жылдан 1973 жылға дейін салынды, бұл Қарачиден Солтүстік Пәкістанға балама маршрутты қамтамасыз етті. 1974 жылы Пәкістан Батыс теміржолы Пәкістан теміржолы деп аталды. 2006 жылдың ақпан айында Хайдарабад-Хохрапар тармақ желісі 1676 мм-ге ауыстырылды. 2000-ші жылдарда елдегі барлық тар жолдар 1676 мм-ге ауыстырылды немесе таратылды. 2016 жылдың 8 қаңтарында Лодхран-Райвинд тармақ желісіндегі екі рельстік жоба аяқталды.

Құрылымы

Пәкістан темір жолдары – Пәкістан үкіметінің Темір жол министрлігіне (МоR) қарасты мемлекеттік кәсіпорын. Ол жолаушылар темір жол қызметін жоспарлау, басқару және құру, сондай-ақ темір жол компаниялары мен салаларын реттеумен міндеттендірілген және негізгі жауапкершілікті көтереді. Пәкістан темір жолдарының саясаты мен дамуы министрлікпен басқарылады. 1947 жылдан 1959 жылға дейін Пәкістанның Батыс темір жолы мен Пәкістанның Шығыс темір жолы Коммуникация министрлігінің Темір жол бөлімі тарапынан басқарылды, бөлімді министрліктегі Темір жолдардың Бас директоры (DG Railways) басқарды. 1959 жылы Парламент жартылай тәуелсіз теміржол басқармасын құру қажеттігін көрсететін қаулы қабылдады. Басқарма 1890 жылғы IX нөміріндегі «Темір жол туралы» заңда белгіленген орталық үкіметтің негізгі өкілеттіктеріне сәйкес құрылды. Үшінші ұлттық ассамблеяның бірінші сессиясынан кейін президент Мұхаммед Әйүп Хан 1962 жылдың 9 маусымында №33 Президенттік жарлық шығарды. Жарлықта екі темір жолдың (PWR және PER) бақылауын орталық үкіметтен Батыс Пәкістан мен Шығыс Пәкістанның провинциялық үкіметтеріне беру тапсырылды. 1962 жылдың 1 шілдесінде №33 жарлық күшіне енген кезде екі провинция теміржол басқармаларын құрды (1959 жылғы Теміржол басқармасының жарлығы күштен шығарылды). Президенттік жарлық сонымен қатар теміржол қаржысын 1961–1962 қаржы жылынан бастап жалпы қаржыдан бөлу конвенциясын қайта орнатты, бұл әр басқармаға үлкен тәуелсіздік берді. 1974 жылы теміржолды жоспарлау, саясат қалыптастыру, техникалық кеңес беру және басқаруды жүзеге асыру үшін Темір жол министрлігі құрылды. 1982 жылы Темір жол министрлігі президенттік жарлық арқылы Теміржол басқармасымен біріктіріліп, федералды министрлік құрылды.

Бөлшектер мен бөлімдер

Пәкістан темір жолының үш функционалдық бөлімшесі бар: операциялар, өндіріс және әл-ауқат және арнайы бастамалар. Операциялар бөлімшесі үш негізгі департаментке бөлінеді. Инфрақұрылым департаменті азаматтық инженерия, сигнал беру, телекоммуникация, жобалау және мүлік дирекциясын қадағалайды. Механикалық инженерия департаменті механикалық инженерия, сатып алу, қойма шаруашылығы және электр инженериясын қадағалайды, ал Қозғалыс департаменті жолаушылар сервисі, операциялар, маркетинг және ақпараттық технологиялар дирекциясын қадағалайды. Персонал, теміржол полициясы, жоспарлау, құқықтық мәселелер, қоғамдық байланыстар және Пәкістан теміржол академиясы сияқты бірнеше кішігірім департаменттер де операциялар бөлімшесінің құрамына кіреді. Теміржолда сегіз аумақтық операциялық бөлімше бар: Карачи, Лахор, Мултан, Пешавар, Кветта, Равалпинди, Суккур және Гвадар. Гвадар бөлімшесі әлі жұмыс істемейді. Осы 8 бөлімшеден басқа, жұмыс істемейтін бір бөлімше бар, ол – Лахор қаласындағы Мугулпура бөлімшесі. Бұл бөлімше негізінен жылжымалы құрамды күтіп жөндеумен айналысады.

Жылжымалы құрам

Пәкістан темір жолында 190 дизельді-электрлік локомотивтер жұмыс істейді. Локомотивтер паркінің орташа қызмет мерзімі 25 жылды құрайды және олар Пакистан локомотив зауытында күтіледі. 2016 жылдың қаңтар айында темір жол 800 хоппер вагонына Цзинань темір жол көлік құралдары жабдықтарынан тапсырыс берді. Алғашқы 205 вагон Қытайда жасалады, ал қалған 595 вагоны Пакистанның Могалпура темір жол шеберханасында құрастырылады. Вагондар Карачи және Кадирабадтағы электр станцияларына көмір тасымалдайтын болады.

Өңдеу

1993 жылы Рисалпур қаласында Пәкістан локомотив зауыты салынды. Зауыттың бір ауысымдағы жылдық қуаты – 150 вагон. Лахордағы Могалпура теміржол стансасындағы (Moghalpura Junction railway station (MGPR)) Лахор-Вагах тармақ желісінде орналасқан Могалпура теміржол шеберханасы – жылжымалы құрамды жөндеуге арналған бірнеше орындардың бірі. Бұл шеберхана 1904 жылы Солтүстік-Батыс мемлекеттік темір жолы үшін жолаушылар вагондарын және жүк вагондарын жасау, жөндеу және күрделі жөндеу мақсатымен құрылды. 1947 жылы ол Пәкістан темір жолының ең заманауи шеберханасы болды. Темір жол Суккур, Ханевал, Кохат, Шахинабад және Котри қалаларында бес бетонды ұйық зауытына ие. Бірінші зауыт 1967 жылы Суккурда салынды, ал қалған төрт зауыт 1979 және 1981 жылдар аралығында ашылды. 2017 жылы АҚШ-та жасалған 55 қосымша локомотив (4000 ат күші) Пәкістан темір жолының паркіне қосылды.

Желілер

Пәкістан темір жолы желісі негізгі бағыттар мен тармақты бағыттарға бөлінеді. Қарачи-Пешавар бағыты – негізгі солтүстік-оңтүстік бағыты, ал Рохри-Чаман бағыты – негізгі шығыс-батыс бағыты.

Жолдар

Пәкістан темір жолының желісі 7791 шақырымды құрайды (7346 шақырымы кең жол, ал 445 шақырымы метрлік жол). Барлық екі рельсті учаскелердің ұзындығы 1043 км. Кең жолдың осьтік жүктемесі 22,86 тоннаға дейін, Рохри-Чаман желісінде (17,78 тонна) және Кветта-Тафтан желісінде (17,27 тонна) бұл шектеуден басқа. Көптеген желілерде максималды жылдамдық сағатта 120 км, бірақ Карачи-Пешавар желісінің жаңартылған бөлімдері сағатта 160 км жылдамдыққа жол береді. Болашақта Пәкістан темір жолы барлық негізгі желілерді сағатта 160 км жылдамдыққа дейін жаңартуды жоспарлап отыр.

Электрмен жабдықтау

Лахор-Ханвал желісі 25 кВ айнымалы токпен электрлендірілді, бірақ 2011 жылы электрмен жабдықтау тоқтатылды. Себебі – жоғары кернеулі сымдардың ұрлануы. Болашақта 25 кВ айнымалы токпен жабдықтау үшін, жоғары кернеулі сымдардың ең төменгі биіктігі рельстің үстінен болуы керек, ең төменгі жол ортасы арақашықтығы көрсетілген мәнге тең болуы керек, ал платформа биіктігі рельстің үстінен артық болмауы керек, бұл катенер ұрлықтарын болдырмау үшін жасалуы тиіс.

Қазіргі Пәкістан темір жол министрі

Әмір Әли Балуч – Пәкістан темір жолының ең жоғары дәрежедегі қызметкері, 2022 жылдың қазан айынан бері Пәкістан темір жолының бас директоры және бас менеджері. Шахид Ашраф Тарар қазіргі уақытта темір жол министрі. Қазіргі таңдағы Пәкістан темір жолында 6 бөлімше және 1 еншілес компания бар. Темір жол министрлігі ұсынған «Пәкістан темір жолы – 2026» көрінісі Пәкістанның көлік жүйесіндегі Пәкістан темір жолының үлесін 4%-дан 20%-ға дейін арттыруды көздейді. Бұл жоспарға жаңа құрылыстар, локомотивтерді сатып алу және жаңарту жұмыстары кіреді. Бұл – маңызды және кең ауқымды теміржол ұйымы.

Жүк тасымалы қызметі

Пәкістан темір жолдары жағалау порттарынан ішкі аймаққа жүктерді тасымалдаудың басым түрі болды. Ең жоғарғы деңгейде, 1955-1960 жылдар аралығында, PR елдің жүк тасымалының 73 пайызын жүргізді (2015 жылы төрт пайыздан аспады). Жүк тасымалдау бизнес-бөлімі 200-ден астам жүк станциясын, соның ішінде Карачи портын, Бин Касим портын және Пәкістанның төрт провинциясындағы бірнеше құрғақ порттарды басқарады. 12 000 қызметкері бар бұл бөлімше ауыл шаруашылығы, өнеркәсіп және импортталған өнімдерді – мұнай және майлау материалдарын, бидай, көмір, тыңайтқыш, тас фосфаты, цемент және қантты порттардан ішкі аймаққа тасымалдаудан табыс табады. 2009 жылдың 14 тамызында премьер-министр Юсуф Раза Гилани Тегеран арқылы Исламабад пен Стамбул арасындағы жүк пойызын іске қосты. Бірінші пойыз 20 контейнерді тасымалдады, сыйымдылығы 500 тоннаны құрады. 2015 жылы Пәкістан темір жолының жүк тасымалы 3,3 миллион тоннаға дейін өсті. 2020 жылдың 22 ақпанында Ауғанстанға бағытталған алғашқы жүк пойызы Карачидегі Пәкістан халықаралық контейнерлік терминалынан 35 контейнермен аттанды. Тауарлар Ауғанстанмен шектес Шаман қаласына жеткізіліп, содан кейін автокөлікпен шекарадан өтті.

2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017
Тасымалданған жүк (млн. тонна) 1.75 0.40 0.42 1.09 3.30 4.77 5.63

Мұралық

Гангхапур қаласында 2 футтық тар жолмен жүретін атпен тартылатын трамвай іске қосылған. Ол алғаш рет 1898 жылы ашылып, 1998 жылы жабылып, 2010 жылы қайта ашылды, бірақ көп ұзамай қайтадан қолданудан шығарылды. Хайбер пойызы сафариі – Пешавар мен Аттоқ Құрд арасындағы бумен жүретін пойыз. Ол 1925 жылы ашылып, 1982 жылы тоқтатылып, 1996 жылы «Хайбер бу сафариі» деген атпен қайта ашылды, 2006 жылы тағы тоқтатылып, соңында 2015 жылы қазіргі атымен қайта ашылды, бірақ көп ұзамай қайтадан қолданудан шығарылды.

Апаттар мен оқиғалар

Пакистанда пойыз апаттары жиі болады. Суккур теміржол апаты: 1990 жылдың 4 қаңтарында Синд провинциясындағы Суккур маңындағы Санги ауылында болды. Пакистанның ең ауыр теміржол апатында 307 адам қаза тапты. Бахауддин Закария экспресі Мултаннан Карачиге дейінгі түнгі сапарда 16 вагонда 1408 орыннан асып түскен жолаушыларды тасымалдады. Поезд Санги ауылынан өтуі керек еді, бірақ дұрыс орнатылмаған стрелка оны басқа жолға жіберіп, 67 вагонды бос жүк пойызына шапты, жылдамдығы сағатына кем дегенде 200 км болды. 2005 Готки теміржол апаты: PR тарихындағы соңғы жылдардағы ең ауыр апатта үш жолаушылар пойзы 2005 жылдың 13 шілдесінде соқтығысты. Он үш вагон жолдан шығып, 120-дан астам адам қаза тапты. Қарачи экспресі Кветта экспресінің артқы жағына, ал Тезгам (қарсы бағытта келе жатқан) жолдан шыққан вагондардың бірнешеуіне шапты. Ресми тұлғалардың мәлімдемесіне сәйкес, Қарачи экспресінің машинисі сигналды дұрыс түсінбеген. Super Parcel Express апаты: 2005 жылдың 21 тамызында Super Parcels Express Ландидегі Малир көпірінен өте келе жолдан шықты. Сегіз вагон артық жүк салдарынан зақымдалып, теміржол қозғалысы 24 сағатқа тоқтатылды. Мехрабпурдан шығу: 2007 жылдың 19 желтоқсанында Синд штатының Мехрабпур қаласының жанында Карачиден Лахорға бара жатқан Қарачи экспресі жолдан шықты. Жергілікті уақыт бойынша сағат 02:25-те пойыздың 16 вагонының 14-і жолдан шықты; кейбіреулері апаттан зақымдалып, ал басқалары суға құлап кетті. Саботаж және терроризм жолдың бұзылуына себеп болған жоқ, шенеуніктер жолдың нашар күйін кінәлады. 2011 Болан поштасына жасалған шабуыл: 2011 жылдың 29 шілдесінде Болан поштасының Карачиден Кветтаға келе жатқан бес вагоны жарылыстан жолдан шығып, Дера Алла Ярдың Марри фермасы маңында 300 метрлік жол зақымдалды. Белуджистан Республикалық Армиясы жауапкершілікті өз мойнына алды. 2012 Болан поштасының соқтығысуы: 2012 жылдың 16 қарашасында Болан поштасының машинисі Котри теміржол станциясының жанында басқа локомотивпен соқтығысып жарақат алды. Болан поштасына жолға шығуға рұқсат берілген, бірақ ол сол жолда тоқтаған локомотивке шапты. 2015 Болан поштасының жолдан шығуы: 2015 жылдың 17 маусымында Кветтаға бара жатқан Болан поштасының бес вагоны Мадежи маңында жолдан шығып, бірнеше жолаушы жарақат алды. Даду каналының бөгетіндегі жарықтан жолдың астында ойық пайда болды, нәтижесінде апат болды. 2015 Гуджанвала апаты: 2015 жылдың 2 шілдесінде арнайы пойыздың үш вагоны каналға құлап, тағы біреуі Гуджанвала маңында жолдан шықты. 19 адам қаза тапты. Ааб-э-Гум апаты: 2015 жылдың 17 қарашасында Джаффар экспресі Белуджистанда жолдан шықты. Жиырма адам қаза тапты. Қарачидегі теміржол апаты: Бахауддин Закария экспресі 2016 жылдың 3 қарашасында Ланди теміржол станциясында тұрған Фарид экспресімен соқтығысып, 21 адам қаза тапты. 2017 Мехр экспресінің жолдан шығуы: 2017 жылдың 23 желтоқсанында Мултанға бара жатқан Мехр экспресі қанттабын тасымалдаған тіркемелік көлікпен соқтығысты. Кем дегенде төрт адам жарақат алды. 2018 жылдың 17 қыркүйегінде Пешаварға бара жатқан Хушал Хан Хаттак экспресі Масан теміржол станциясы мен Саван көпірі арасындағы таулы аймақта, шамамен 45 шақырым жерде жолдан шықты. Жеті вагон мен локомотив жолдан шығып, 21 жолаушы жарақат алды. 1122 құтқару қызметінің хабарлауынша, жарақат алған жолаушылардың бірі Калабаг аудандық ауруханасына ауыр халде жеткізілді. Теміржол баспасөз қызметінің мәлімдемесіне сәйкес, 20 жолаушы жарақат алды, олардың төртеуі емдеу үшін Мянвали ДХК ауруханасына жеткізілді. 2019 жылдың 17 наурызында Насирабад маңында теміржолдың жарылғаннан кейін Жаффар экспресінің бес вагоны жолдан шықты. Бұл оқиғада кем дегенде бес адам қаза тауып, сегіз адам жарақат алды. Жаффар экспресі оқиға болған кезде Кветтаға бара жатқан. Жолдың бұзылуынан кейін құтқарушылар жедел түрде оқиға орнына жетіп, зардап шеккендерге көмек көрсетті және оларды жақын маңдағы ауруханаларға жеткізді. Жарылыс теміржолға ғана емес, аймақтағы басқа пойыздардың қозғалысына да кедергі келтірді. Садиқабад теміржол апаты: 2019 жылдың 11 шілдесінде "Акбар экспресі" Вальхар теміржол станциясында тоқтаған жүк пойызына шапты, нәтижесінде 21 адам қаза тауып, 100 адам жарақат алды. Теміржол министрі Шейх Рашид Ахмад апаттан қаза болғандарға көңіл айтты. Ол қаза болғандардың отбасыларына 2 миллион рупий, ал жарақат алғандарға 1,5 миллион рупий көлемінде өтемақы жариялады. 2019 Тезгам пойызындағы өрт: 2019 жылдың 31 қазанында Тезгам экспресінде (Карачиден Равалпиндиге бара жатқан) газ баллоны жарылғаннан кейін өрт шығып, кем дегенде 75 адам қаза тапты. Пойызбен келе жатқан жолаушылар тамақ пішіргеннен кейін өрт шықты, нәтижесінде пойыздың үш эконом-класс вагоны қирады. Көзі куәгерінің сөзінше, өрт газ баллонының жарылуына байланысты емес, өйткені барлық баллондар стансада босатылған. Көптеген құрбандар өрттен қашу үшін қозғалып жатқан пойызбен секіріп кеткен кезде қаза тапты. 2020 Шейхупура деңгейлік өткеліндегі апат: 2020 жылдың 3 шілдесінде Шах Хуссейн экспресі Шейхупура ауданындағы Сачча Сауда теміржол станциясының жанында автобуспен соқтығысып, кем дегенде 20 адам қаза тауып, он адам жарақат алды, олардың көпшілігі Пәкістандық сикх қауымының мүшелері еді. 2021 Готки теміржол апаты: 2021 жылдың 7 маусымында Миллат экспресі мен Сир Сейд экспресінің соқтығысуынан кем дегенде 62 адам қаза тауып, 200-ге жуық адам жарақат алды. 2022 Жаффар экспресіне жасалған шабуыл: 2022 жылдың 19 қаңтарында Жаффар экспресінің төрт вагоны Кветтадан Равалпиндиге бара жатқанда бомба жарылып жолдан шықты. Пәкістан теміржолының қызметкерлерінің мәлімдемесіне сәйкес, күшті жарылыстан алты жолаушы жарақат алды. 2022 жылдың 25 сәуірінде Болан поштасы мен жүк пойызының Белуджистанда соқтығысуынан төрт адам жарақат алды. Оқиға Качхи облысының Пиру Кунри Пост ауданында болды. Карачидан Кветтаға бара жатқан Болан поштасы жүк пойызымен соқтығысып, пойыздың үш вагоны жолдан шықты. Жарақат алған жолаушылар жедел түрде жақын ауруханаға жеткізілді, Леви қауіпсіздік күштерінің хабарлауынша. 2023 Хазара экспресінің жолдан шығуы: Жесенбі күні Сінд провинциясының Навабшах ауданындағы Сахара теміржол станциясының жанында Хавелианға бара жатқан Хазара экспресінің 10 вагоны жолдан шығып, кем дегенде 30 адам қаза тауып, 80-нен астам адам жарақат алды. Пойыздың жолдан шығуының себебі әлі белгісіз.

Жолдарды қайталау жобасы

1990 жылдардан бастап жолдарды екі еселеу жобасы іске қосылғалы бері жолдардың көп бөлігі екіленді. Ең қысқа уақытта елдің ең жұқ жүретін және ең ұзын жолы – Карачи-Пешавар желісінің бөлімдері екіленді.

Қайта құрылымдау

2010 жылдың наурыз айында Пәкістан үкіметі Пәкістан темір жолын жекешелендіру және оны жолаушылар тасымалы, жүк тасымалы, инфрақұрылым және өндіріс салаларына бағытталған төрт жекелеген кәсіпорға бөлу жоспарларын жариялады. 2010 жылдың ақпан айында, өткен айда "бөлшектеу" ұсынылған болатын, оған сәйкес қызметтер сырттан тартуға, жекешелендіруге немесе дербес түрде жүргізілуге тиіс болды. Дегенмен, толық жекешелендіруден бас тартылды.

Мемлекеттік-жекеменшік әріптестік

Пәкістан темір жолы қаржылық және басқару дағдарысына ұшырады және жеке операторлармен келісімдер жүргізді. Көптеген пойыздер мемлекеттік-жекеменшік серіктестігі негізінде жұмыс істейді. Пәкістан Бизнес Экспресі алғашқы рейсін 2012 жылдың 3 ақпанында жасады, ал Шалимар Экспресі сол жылдың 25 ақпанында қызметін қайта бастады.

Қаракорум темір жолы

Пәкістан халықаралық консорциумға 72 миллион рупия (1,2 миллион АҚШ доллары) сомасында келісім-шарт тапсырды. Зерттеу жұмыстары Мансехра ауданы және Қарақорым тас жолы арқылы Хавеллиан мен Хунджераб жотасы арасындағы бөлікте жүргізіледі. Хавеллиан қазірдің өзінде Пәкістан теміржол желісімен байланысқан; Қытай Кашғардан Хунджераб жотасына дейін Қытай аумағында теміржол құрылысын жүргізуді жоспарлап отыр, бұл Пәкістанды Қытайдың теміржол желісімен (көбінесе Қарақорым тас жолы бойымен) байланыстырады. Қытай Пәкістанның теміржол секторындағы үлесін кеңейту арқылы елдің Оңтүстік, Орталық және Батыс Азия тоғысқан жердегі тиімді географиялық орналасуын пайдалана алады. 2007 жылдың ақпан айының бірінші аптасында Пәкістан теміржолдары мен Dongfang Electric компаниясы Хавеллиан мен Хунджераб арасында теміржол байланысын құру туралы келісімге қол қойды. Хавеллиан мен Хунджерабтан өтетін маршрутқа тоннельдер кіруі мүмкін. Алдын ала жүзеге асыру мүмкіндігін зерттеу 2011 жылдың шілдесінде аяқталды.

Гвадар байланысы

Көлік және коммуникация желісін дамыту жоспарының бір бөлігі ретінде Пәкістан темір жолы Ауғанстан арқылы Пәкістан мен Түрікменстан арасында рельс төсеу үшін Чаман-Кандагар учаскесінің техникалық-экономикалық негіздемесін аяқтады. Гвадардан Балучистан облысының Мастунг ауданындағы қолданыстағы темір жол желісіне дейін темір жол құрылысының құн, инженерлік және жобалау жұмыстарының техникалық-экономикалық негіздемесі аяқталды. Гвадар портына қосылу Балучистанның қалыптаспаған аймақтарының дамуына мүмкіндік береді. Жобаның басты мақсаты – Орталық Азия республикаларын Ауғанстан арқылы Пәкістан темір жолы желісімен байланыстыру. Қытай Гвадар арқылы Орталық Азия республикаларымен және Қытайдың Синьцзян шекаралық аймағымен халықаралық сауда жолдарын пайдалана алады. Қытайдың Қашғар шекаралық қаласынан Пәкістанның солтүстік-батысындағы Пешаварға дейінгі шығыс-батыс темір жолын ұзарту арқылы Пекин ең қысқа маршрут (Карачиден Пешаварға дейін) бойынша Гвадарға және кері жүк тасымалдауға мүмкіндік алады. Пәкістанның темір жол желісі Персия шығанағынан Синьцзянға мұнай жеткізуге, сондай-ақ Қытайға Иранға темір жол арқылы қатынас жасауға да мүмкіндік береді. Пәкістан темір жолы екі қытай компаниясымен «Темір жол автоматтандырылған брондау және саяхатқа көмек» (RABTA) деп аталатын жаңа қосымшаны іске қосу туралы келісімге қол қойды. Қосымша жолаушыларға билеттерді, орынды, брондауды, тамақтандыруды, қонақ үй және такси қызметтерін басқаруға ыңғайлы жағдай жасайды. Темір жол министрі бұл бастаманы ведомство үшін өте пайдалы деп санайды, себебі қосымша оның кіріс тіркемесін сақтауға да көмектеседі.