Кіріспе
Қоспаның бір бөлігінің жалпы көлеміне қатынасы. Химияда концентрация – қоспаның жалпы көлеміне бөлінген құраушы компонентінің мөлшері. Математикалық сипаттаманың бірнеше түрі бар: массалық концентрация, молярлық концентрация, сандық концентрация және көлемдік концентрация. Концентрация кез келген химиялық қоспаға қатысты болуы мүмкін, бірақ көбінесе ерітінділердегі еріген заттар мен еріткіштерге қатысты айтылады. Молярлық (молы) концентрацияның нормалық және осмостық концентрация сияқты түрлері де бар. Сұйыту – концентрацияны төмендету, мысалы, ерітіндіге еріткіш қосу арқылы. "Концентрациялау" етістігі концентрацияны арттыруды білдіреді, бұл сұйытудың кері процесі.
In chemistry, concentration is the abundance of a constituent divided by the total volume of a mixture. Several types of mathematical description can be distinguished: mass concentration, molar concentration, number concentration, and volume concentration. The concentration can refer to any kind of chemical mixture, but most frequently refers to solutes and solvents in solutions. The molar (amount) concentration has variants, such as normal concentration and osmotic concentration. Dilution is reduction of concentration, e. g. by adding solvent to a solution. The verb to concentrate means to increase concentration, the opposite of dilute.
Этимология
Концентрация, концентрация, бір орынға жиналу, ортақ ортаға біріктіру әрекеті 1550 жылға дейін немесе одан ертерек постклассикалық латын тілінде қолданылған. Ұқсас терминдер итальян тілінде (1589), испан тілінде (1589), ағылшын тілінде (1606), француз тілінде (1632) тіркелген.
Сапалық сипаттама
Көбінесе бейресми, техникалық емес тілде концентрация, салыстырмалы түрде төмен концентрациялы ерітінділер үшін "қоюлығы азайған" және салыстырмалы түрде жоғары концентрациялы ерітінділер үшін "концентрацияланған" сияқты сын есімдер арқылы сапалық түрде сипатталады. Ерітіндіні концентрациялау үшін, еріген затты көбірек қосу керек (мысалы, спирт), немесе еріткіш мөлшерін азайту керек (мысалы, су). Керісінше, ерітіндіні сұйыту үшін еріткішті көбірек қосу немесе еріген заттың мөлшерін азайту керек. Егер екі зат араласпаса, онда еріген заттың ерітіндіде ерімейтін концентрациясы болады. Осы кезде ерітінді қаныққан деп аталады. Егер қаныққан ерітіндіге қосымша еріген зат қосылса, ол, кейбір жағдайларда ғана, толусыздану пайда болуы мүмкін болғанда ғана ерімейді. Оның орнына фазалық бөліну пайда болады, бұл толық бөлінген немесе суспензия ретінде араластырылған, қатар тұрған фазаларға әкеледі. Қанығу нүктесі, қоршаған ортаның температурасы және еріткіш пен еріген заттың нақты химиялық қасиеттері сияқты көптеген факторларға байланысты. Концентрациялар көбінесе деңгейлер деп аталады, бұл графиктің тік осіндегі деңгейлердің ақыл-ой схемасын көрсетеді, ол жоғары немесе төмен болуы мүмкін (мысалы, "билирубиннің жоғары сарысу деңгейі" – қан сарысуындағы билирубиннің қалыпты көрсеткіштен жоғары концентрациясы).
Байланысты мөлшерлер
Қоспаның құрамын сипаттау үшін тағы бірнеше шамалар қолданылуы мүмкін. Бұларға концентрация деуге болмайды.
Қалыптылық
Нормалдылық – молярлық концентрацияның эквиваленттік факторға бөлінуімен анықталады. Эквиваленттік фактордың анықтамасы зерттеліп отырған реакцияға (контекстке) байланысты болғандықтан, Халықаралық таза және қолданбалы химия одағы мен Ұлттық стандарттар және технология институты нормалдылықты пайдаланудан бас тартуға шақырады.
Көлем мен температураға тәуелділік
Концентрация ерітінді көлемінің температураға қарай өзгеруіне байланысты, көбінесе жылулық кеңею салдарынан.