Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ескі жұлдыздар мен аз шаңнан тұратын жарықтылығы төмен галактика.
Low luminosity galaxy of old stars & little dust
Карлик сфералық галактика (dSph) – астрономияда шаң мөлшері өте аз және ескі жұлдыз популяциясы бар шағын, жарықтылығы төмен галактикаларды белгілеу үшін қолданылатын термин. Олар Жергілікті топта Күн Жолының серіктері ретінде, сондай-ақ Андромеда галактикасының (M31) серіктері ретінде кездеседі. Көрінісі мен қасиеттері жағынан карлик эллипстік галактикаларға ұқсас болғанымен, газ немесе шаң мөлшері аз немесе жақында жұлдыз пайда болуы болмаған, олар шамамен сфералық пішінде және әдетте жарықтылығы төмен болады.
A dwarf spheroidal galaxy (dSph) is a term in astronomy applied to small, low luminosity galaxies with very little dust and an older stellar population. They are found in the Local Group as companions to the Milky Way and as systems that are companions to the Andromeda Galaxy (M31). While similar to dwarf elliptical galaxies in appearance and properties such as little to no gas or dust or recent star formation, they are approximately spheroidal in shape and generally have lower luminosity.
Ашылу
dSph-тің радиусы шарлы шоғырлардың радиустарынан әлдеқайда үлкен болғанына қарамастан, оларды табу әлдеқайда қиын, себебі олардың жарқырауы мен беттік жарқырауы төмен. Кәрі шар тәрізді галактикалардың жарқырауы кең диапазонды, ал белгілі кәрі шар тәрізді галактикалар жарқырауының бірнеше деңгейін қамтиды. Олардың жарқырауы соншалықты төмен, сондықтан Кіші Аю, Карина және Драко – ең төмен жарқырауы бар кәрі шар тәрізді галактикалардың масса мен жарқырау арақатынасы (М/Л) Құс жолынан жоғары. Кәрі шар тәрізді галактикаларда газ да аз, тіпті жоқ, және жақында жұлдыздар пайда болғандығын көрсететін ешқандай айқын белгілер жоқ. Жергілікті топта dSph негізінен Құс жолы мен M31 галактикаларының жанында кездеседі. 1938 жылы алғаш рет табылған кәрі шар тәрізді галактикалар – Скульптор мен Форнакс. 2015 жылға қарай, көптеген өте әлсіз dSph табылды, барлығы Құс жолының серіктері. 2015 жылы Қара энергия зерттеуінде 9 жаңа dSph табылды. Әр dSph олардың табылған шоқжұлдыздарының атымен аталады, мысалы, Шаян жұлдызды шар тәрізді галактикасы, олардың барлығы көптеген гигажылдар бойында қалыптасқан 1–2 млрд жылдан әлдеқайда ескі жұлдыздардан тұрады. Бұл жұлдыздық шоғырлардан өзгеше, себебі жұлдыздық шоғырлардағы жұлдыздар көбінесе бір уақытта пайда болса, кәрі шар тәрізді галактикалар жұлдыздардың бірнеше рет пайда болуын бастан кешіреді. Дегенмен, басқа да соңғы зерттеулер жұлдыздардың қозғалысынан есептелген жалпы массаның, жұлдыздардың массасымен есептелген массадан әлдеқайда көп екенін анықтады. Зерттеулер көрсеткендей, кәрі шар тәрізді галактикалардың динамикалық массасы шамамен 10-ға тең, бұл dSph галактикаларының төмен жарқырауына қарамастан өте үлкен. dSph-те қара материяның кең таралғанын көрсететін қосымша дәлел – Форнакс кәрі шар тәрізді галактикасының мысалы, оның массасы мен қара материяның мөлшерін бағалау үшін динамикалық тепе-теңдікте деп есептеуге болады, себебі Құс жолының гравитациялық әсері шамалы. Форнакс галактикасынан айырмашылығы, Үлкен Аю шоқжұлдызындағы UMa2 кәрі шар тәрізді галактикасы Құс жолынан күшті бұзылуларға ұшырауда. Сонымен қатар, Үлкен Аю шоқжұлдызындағы UMa2 кәрі шар тәрізді галактикасының Құс жолынан күшті бұзылуларға ұшырауына дәлелдер бар.
Despite the radii of dSphs being much larger than those of globular clusters, they are much more difficult to find due to their low luminosities and surface brightnesses. Dwarf spheroidal galaxies have a large range of luminosities, and known dwarf spheroidal galaxies span several orders of magnitude of luminosity. Their luminosities are so low that Ursa Minor, Carina, and Draco, the known dwarf spheroidal galaxies with the lowest luminosities, have mass to light ratios (M/L) greater than that of the Milky Way. Dwarf spheroidals also have little to no gas with no obvious signs of recent star formation. Within the Local Group, dSphs are primarily found near the Milky Way and M31. The first dwarf spheroidal galaxies discovered were Sculptor and Fornax in 1938. By 2015, many more ultra faint dSphs were discovered, all satellites of the Milky Way. Nine potentially new dSphs were discovered in the Dark Energy Survey in 2015. Each dSph is named after constellations they are discovered in, such as the Sagittarius dwarf spheroidal galaxy, all of which consist of stars generally much older than 1–2 Gyr that formed over the span of many gigayears. This is unlike star clusters because, while star clusters have stars which formed more or less the same time, dwarf spheroidal galaxies experience multiple bursts of star formation. Other recent studies, however, have found a distinction in that the total amount of mass inferred from the motions of stars in dwarf spheroidals is many times that which can be accounted for by the mass of the stars themselves. Studies reveal that dwarf spheroidal galaxies have a dynamical mass of around 10 , which is very large despite the low luminosity of dSph galaxies. Further evidence of the prevalence of dark matter in dSphs includes the case of Fornax dwarf spheroidal galaxy, which can be assumed to be in dynamic equilibrium to estimate mass and amount of dark matter, since the gravitational effects of the Milky Way are small. Unlike the Fornax galaxy, there is evidence that the UMa2, a dwarf spheroidal galaxy in the Ursa Major constellation, experiences strong tidal disturbances from the Milky Way. Furthermore, there is evidence that the UMa2, a dwarf spheroidal galaxy in the Ursa Major constellation, experiences strong tidal disturbances from the Milky Way.