Кіріспе

Нажам Азиз Сетхи (ұрду,; 20 мамыр 1948 жылы туған) – пәкістандық журналист, кәсіпкер және крикет әкімшісі. Ол үш рет Пәкістан Крикет Кеңесінің (ПКК) төрағасы қызметін атқарған. Сонымен қатар, ол The Friday Times және Vanguard Books құрылтайшысы. Пәкістанның уақытша федералды министрі және Пәнджаб бас министрі лауазымдарында жұмыс істеген. Журналист ретінде ол солшыл саяси сарашы, The Friday Times газетінің бас редакторы және бұрын Пәкістан Суперлигасының төрағасы болды. Қазіргі таңда "Аап" Медиа Желісі / "Индс Ньюс" АҚ президенті. Нажам Сетхи әлеуметтік-саяси қызметін Балучистан халқының құқықтары үшін күрескен социалистік қозғалыстан бастады, нәтижесінде 1975 жылы тұтқындалып, 1978 жылы босатылды. Одан кейін саясаттан қол үзген ол прогрессивті кітап баспасы Vanguard Books-ты құрды. 2013 жылдың 27 наурызында қызметке кірісіп, 2013 жылдың мамыр айындағы сайлаудан кейін 6 маусымда қызметтен босады.

Мансап

Сетхидің айтуынша, ол тәуелсіз пакистандық газет туралы ойды наразылықтан тудырған: 1984 жылы негізсіз авторлық құқық бұзу айыбымен қысқа мерзімге түрмеге қамалғанда, ешбір газет оның тұтқындалуына қарсылық білдірмеген. Келесі жылы ол Мохсинмен бірге Мохсиннің атынан баспа лицензиясы алуға өтініш берді, себебі Сетхи "өте жақсы танымал қылмыскер" болғандықтан, Мохсин оған өтініште пайдалануға болмайтынын айтты. Мохсин оған "әлеуметтік әңгімелер жинағын, яғни көптеген кештер мен тойлардың суреттерін" жариялауды жоспарлап отырғанын мәлімдеді. 1987 жылы лицензия мақұлданды, бірақ Мохсин генерал Зия әл-Хақтың диктатурасы кезінде бірінші нөмірдің шығуына жол бермеу үшін бір жылға кешіктіруді сұрады. Газеттің алғашқы саны 1989 жылдың мамыр айында жарық көрді.

1999 жылғы тұтқындалу

1999 жылдың басында Сетхи BBC телешоуының «Корреспондент» бағдарламасына сұхбат берді, ол Наваз Шариф үкіметіндегі жемқорлық туралы хабарлауды жоспарлап отырды. Мамыр айының басында оған сенімді байланыстары үкіметтің оның командамен ынтымақтастығын тұрақтандыруға бағытталған әрекет деп қабылдап алғанын және ресми тұлғалар Сетхиді тұтқындауды жоспарлап отырғанын ескертті. Сетхидің әйелі Мохсиннің айтуынша, кем дегенде сегіз қарулы офицер үйге күшпен кірді, отбасының күзетшілеріне шабуыл жасады; ордерді көрсетуді сұрағанда, олардың бірі Сетхиді сол жерде атып тастаумен қорқытты. Мохсин қол-аяғын байлап, басқа бөлмеде жалғыз қалдырды. АҚШ-тағы Журналистерді қорғау комитеті Премьер-министр Наваз Шарифке наразылық хат жіберіп, ұйымның «мемлекет тәуелсіз журналистерді қуғындауын тоқтатпауына» деген алаңдаушылығын білдірді. 1999 жылдың 19 мамырында, Сетхи бір ай бойы байланыссыз ұсталған кезде Дуррани баспасөз мәслихатын өткізіп, оны кітаптан түскен барлық табысын ұрлаған деп айыптады, сондай-ақ оның іс-әрекеті «феодалдық жүйедегі тәжірибемнен де артық екіжүзділік» екенін мәлімдеді. Дуррани Сетхиге психикалық азап үшін сотқа берді, ал ол оған қарсы жала жабуға шағымданып, сотқа жүгінді. 1992 жылы шетелдік құқықтарға қатысты бұрынғы дау соттан тыс келісіммен шешілді. Ұлыбританиялық «The Independent» газеті келісімшарттарды қарап, Сетхинің адал ниетпен әрекет еткенін және оның Мохсинмен бірге «зардап шеккен тарап» екенін жазды.

Пенджабтың уақытша бас министрі

Нажам Сети 2013 жылғы 26 наурызда Пәнжабтың уақытша бас министрі болып тағайындалды, ол 2013 жылғы 11 мамырда өтетін жалпы сайлауға дайындық үшін жасалды. Оның кандидатурасын оппозициялық PPP партиясы ұсынды, ал үкіметтік PML(N) партиясы оған келісім берді. Осылайша ол уақытша бас министр болып тағайындалды. 2013 жылғы 6 маусымда оның орнына жаңадан сайланған Шехбаз Шариф келді. 2013 жылғы сайлауда жеңілген PTI партиясы Нажам Сетиді 35 округте сайлау қорытындысын манипуляциялауда айыптады және бұл жағдайды «35 тесік» деп атады.

Бірінші кезең

Сол кездегі премьер-министр Наваз Шариф оны Пакистан крикет басқармасының міндетін атқарушы төрағасы етіп тағайындады, себебі Исламабад жоғары соты қолданыстағы төраға Зака Ашрафқа қатысты іс шешілгенге дейін уақытша төраға тағайындауды бұйырған болатын. Кейін Исламабад жоғары сотының екі мүшеден тұратын алқасы Зака Ашрафты ақтап, оны ПХБ төрағасы лауазымына қайта орналастыруға бұйрық берді. Сетхи содан кейін төрағалықтан бас тартты.

Екінші мерзім

2017 жылдың тамызында Сетхи басқа бір мүше кандидат болмағандықтан, дауыс біріге сайлау арқылы ПХБ төрағасы болып екінші рет сайланды. 2018 жылғы жалпы сайлауда Имран Хан билікке келгеннен кейін Нажам Сети ПХБ төрағасы лауазымынан қанағаттану себептерімен кетті. Оның кеткенінен кейін көп ұзамай Имран Хан бұрынғы ХКҚ президенті Эхсан Манидің Сетхи орнына келетінін жариялады.

Үшінші мерзім

2022 жылдың сәуірінде Имран Хан сенімсіздік дауысы арқылы үкіметтен қуылғаннан кейін, Сетхи 2022 жылдың желтоқсанында жаңа премьер-министр Шейхбаз Шариф тағайындаған 13 кеңес мүшесімен бірге үшінші рет ПХБ Басқару комитетінің төрағасы болып тағайындалды. Оларға төрт ай ішінде ПХБ-ның 2014 жылғы конституциясын қайта жаңарту және Эхсан Мани кезінде қабылданған 2019 жылғы конституцияны күштен шығару міндеті жүктелді. Бірақ 2023 жылдың сәуірінде Басқару комитетінің өкілеттігі тағы екі айға ұзартылды. 2023 жылдың 20 маусымында Нажам Сетхи Twitter желісінде үшінші мерзімінде ПХБ төрағасы лауазымын атқаруға ниеті жоқ екенін мәлімдеді. Тұрақсыздық пен белгісіздікке қатысты алаңдаушылықтарын білдірген Сетхи осы лауазымға үміткер ретінде қарастырылмауды шешті. 2023 жылдың 5 шілдесінде Зака Ашраф Пакистан Крикет Басқармасының 37-ші төрағасы болып тағайындалды.

Жеке өмір

Сетхи The Friday Times газетінің баспашысы, журналист Джугну Мохсинге үйленген. Нажам Сеттидің қызы журналист және актриса Мира Сетти.

Марапаттар мен мойындау

1999 жылы Сетхи мен Мохсинге АҚШ-тағы Журналистерді қорғау комитетінің Халықаралық баспасөз бостандығы сыйлығы табысталды, бұл сыйлық шабуылға, қорқытуға немесе түрмеге қамалуға қарамастан баспасөз бостандығын қорғауда батылдық танытқан журналистерді марапаттайды. Он жыл өткен соң ол 2009 жылы Дүниежүзілік газеттер қауымдастығының жыл сайынғы баспасөз бостандығы сыйлығы – "Алтын қалам" сыйлығымен марапатталды. 2011 жылы Пәкістан Президентінің Хилал-и Имтиаз орденімен марапатталды.