Кіріспе

Агуа-Дулсе, Калифорниядағы Васкес-Рокс табиғи аймақ паркі – Калифорния штатының Лос-Анджелес округінің солтүстігіндегі Сьерра-Пелона тауларында орналасқан парк. Ол шөгінді қабаттардың түзілуі және кейіннен болған сейсмикалық көтерілу нәтижесінде пайда болған ерекше тау жыныстарымен әйгілі. Парк Санта-Кларита және Палмдейл қалалары арасында, Агуа-Дулсе қаласының жанында орналасқан. Бұл аймақты Антилопа аңғары тас жолынан (14 мемлекеттік тас жолы) көруге болады. Лос-Анджелес қаласының орталығынан шамамен 40 шақырым (25 миль) қашықтықта орналасқандықтан, ол Голливудтың «студиялық аймағына» жатады және фильмдер мен телебағдарламалар түсіруге танымал орын болып табылады.

Тарих

Бұл тау жыныстары шамамен 25 миллион жыл бұрын жер көтерілісі кезінде қарқынды эрозия нәтижесінде пайда болды, ал кейін Сан-Андреас жарылысы бойындағы жер көтерілісі арқасында жалаңаштанды. Испандықтар келген кезде Татавиам халқы осы жерде тұрған және қазіргі кезде өздерінің тайпалық үкіметімен бірге осы аймақта әлі де өмір сүреді. Бұл жерде Мапипинга ауылы орналасқан. Олардың тілі, болжам бойынша, Такік-Уто-Ацтек тілдер тобына жатады. Олар ауылдар ішінде шөптен тоқылған үйлерде тұрған. Испан миссиясы келгеннен кейін, осы халықтың бір бөлігі миссияда жұмыс істеуге мәжбүр болды. Соңынан олар испан тілінде сөйлей бастады және басқа тайпалармен араласып, некелесе бастады. 1874 жылы Калифорнияның ең танымал мексикалық қарақшысы Тибурсио Васкес осы тастарды заң сақшыларынан жасыру үшін пайдаланды. Оның есімі содан бері осы геологиялық ерекшелікпен байланысты. Тынық мұхитының жотасы паркі арқылы өтеді. Васкес Рокс 1972 жылы Шошоне және Татавиам халықтары үшін тарихи маңызы бар алғашқы қоныс ретінде тарихи орындардың ұлттық тізіліміне (сайт №72000228) енгізілді.

Құрылу

Әдебиеттерді зерделеу көрсеткендей, Васкез формациясының ең ерте шөгіндісі Олигоцен дәуірінің соңғы кезеңі мен төменгі Миоцен дәуірі аралығында қалыптасқан, сәйкесінше 33,9-23 миллион және 23,03-5,3 миллион жыл бұрын. Шөгінділердің эрозиясына жаңбыр, тасқын, жел және жер сілкінісі сияқты процестер әсер еткен. Бассейн төрінде жазық жатқан қабаттарға зор қысым түсіп, олар құмтасқа айналып, одан кейін пайда болған шөгінділермен жабылды. Шөгінді қабаттары тік бүлінген синклинде орналасқан. Жоғартқы жерлердің қарқынды эрозиясы, сондай-ақ вулканизм мен жер көтерілуі нәтижесінде, қиыршық тас шөгінділері Соледад алабы деп аталатын, қарқынды түрде шөгіп жатқан жарылыста алювиалды жаңбырлар арқылы таратылды. Бұл шөгінділер Миоцен дәуірінде көміліп, литификацияланды және Сан-Андреас жарылыс жүйесіндегі белсенділік арқасында соңғы кезде ашыққа шықты. Қазіргі таңда қабаттар күшті еңкейіске ие және бастапқы орналасқан жерлерінен үзіліп қалған. Қабаттар кейінірек болған жарылыс белсенділігінің нәтижесінде деформацияланып, ығыстырылды. Аймақтағы маңызды жарылыс белсенділігін көрнекті түрде көрсету үшін тік беткейлі қабаттардың ерекше шұңқырлы тізбектері қызмет етеді. Ашық жатқан қабаттарда шөгінділердің арасындағы түйірше өлшемдерінің айқын айырмашылығын байқауға болады. Бұл шөгінді тау жыныстары, Мент Каньоны формациясы деп аталады, шамамен 8-15 миллион жыл бұрын қалыптасқан. Жоғарғы қабаттарда түйелер, жылқылар және кеміргіштер сияқты көптеген жануарлардың қазба қалдықтары табылды. Топырақ зерттеушілер парктің көп бөлігін топырақ қабаты жоқ Rock Land ретінде картаға түсірді; топырақ бар жерлерде басым сериясы – 6-ден 20 дюймге дейін қалыңдықтағы Гавиота қиыршықты балшығы.

Экология

Парктің экологиясы Калифорния таулық шапарралы және орманды аймағының ерекшеліктерімен сипатталады. Парк көбінесе қысқа шөптермен, бұталы емендермен, Калифорниялық можжевельдермен, юкамен және Калифорниялық шалфей мен Калифорниялық гречиха сияқты басқа шапаррал бұталарымен жабылған.

Көңіл көтерудегі рөлі

Парктің көз тартарлық ландшафты мен Голливудқа жақын орналасуы оны 1930 жылдан бері жиі фильм түсіру орнына айналдырды. Ол студия аймағында болғандықтан, кәсіподақ актерлері мен түсіру тобынан продюсерлер қосымша төлемсіз жұмыс істеуді сұрай алатын. 1940-1950 жылдары ол вестерн фильмдерінде, одан кейін көптеген телесериалдарда танымал болды, соның нәтижесінде "Кирк тасы" деген есіммен белгілі болды. Бұл орыннан кейін "Star Trek IV: The Voyage Home" (1986) және "Star Trek" (2009) фильмдерінде, сондай-ақ "Star Trek: The Next Generation", "Star Trek Voyager" және "Star Trek: Enterprise" эпизодтарында да пайдаланылды. "Star Trek: Picard" сериалында Васкес тастарында түсірілген көріністер бар, бұл франшиза тарихында тастардың алғаш рет өздерінің түрінде көрсетілуі.

Іс-шаралар

Васкез Рокс табиғи аймақ паркі күн шығудан күн батуға дейін сыртқы іс-шаралар үшін ашық. Паркте атпен жүруге арналған аймақтар, демалысқа арналған орындар, жаяу серуендеу жолдары және тауға өрмелеуге мүмкіндік бар. Тынық мұхитының жотасы Васкез Рокс табиғи аймақ паркінен өтеді және қысқа да, ұзақ та жаяу серуендерге қолданылуы мүмкін. Сондай-ақ, жұлдыздарды қарау кештері мен тойлар сияқты арнайы шараларды да өткізуге болады.