Кіріспе

Сайлау жүйелерінде сайлаушыны тіркеу (немесе тіркелу) – дауыс беруге құқылы адамның сайлау тізіміне тіркелуі (немесе тіркелуі) қажеттігі, бұл әдетте дауыс беруге құқық алу немесе рұқсат алудың алғы шарты болып табылады. Тіркеуді реттейтін ережелер әртүрлі юрисдикцияларда өзгеше болады. Көптеген юрисдикцияларда тіркеу – сайлау күніне дейін жалпы халық тізілімінен сайлауға жарамды жастағы тұрғындардың аттарын алу арқылы автоматты түрде жүзеге асырылатын процесс. Ал басқаларында сайлауға қатысуға құқығы бар сайлаушы мен тіркелген адамдар тұрғылықты жерін ауыстырғанда немесе басқа да маңызды ақпарат өзгергенде тіркеу деректерін жаңарту немесе қайта тіркелу үшін өтініш беруі қажет. Кейбір юрисдикцияларда «сайлау күні тіркеу» мүмкіндігі бар, ал басқаларында тіркеу талап етілмейді немесе дауыс беру кезінде дауыс беруге құқылы екендігін растайтын құжат ұсыну қажет болуы мүмкін. Тіркеу міндетті емес юрисдикцияларда сайлауға құқығы бар адамдарды тіркеуге ынталандыру мақсатында «сайлаушыны тіркеу науқаны» сияқты шаралар жүргізілуі мүмкін. Тұрғын тіркеуі міндетті елдерде сайлаушыны тіркеу әдетте қажет болмайды, себебі сайлауға қатысуға құқылылық тұрғын тізілімінен анықталады. Тіпті тіркеу жеке адамның жауапкершілігі болып табылатын елдерде де, көптеген реформаторлар сайлауға қатысу деңгейін арттыру үшін қажетті нысандардың қолжетімділігін кеңейтуді немесе тіркеу процесін жеңілдету үшін тіркеу пункттерінің санын көбейтуді ұсынады. Мысалы, АҚШ-та 1993 жылғы «Ұлттық сайлаушыны тіркеу туралы заң» («Автокөлік жүргізушілер заңы») және оған ұқсас заңдар штаттарды автокөлік бөлімдерінде (жүргізуші куәліктерін беру орындарында), мүгедектер орталықтарында, мемлекеттік мектептерде және қоғамдық кітапханаларда сайлаушыны тіркеуге мүмкіндік беруді талап етеді, осылайша жүйеге қолжетімділікті арттыруға болады. Мемлекеттік органдар пошта арқылы келіп түскен тіркеу өтініштерін де қабылдауға міндетті. Көптеген юрисдикцияларда онлайн тіркеу мүмкіндігі де бар.

Ел бойынша сайлаушыларды тіркеу

Сайлаушыларды тіркеу жүйелері елден елге және кейде штаттар немесе провинциялар сияқты төменгі деңгейдегі әкімшілік бірліктер арасында кеңінен әртүрлі болады. Кейбір елдерде сайлаушылар заңды дауыс беру жасына жеткен кезде тізімге автоматты түрде енгізіледі. Ал басқа елдерде сайлауға қатысуға ниет білдірушілер тізімге қосылу үшін өтініш беруі қажет.

Австралия

Австралияда 18 жасқа толған әрбір азаматтың сайлауға тіркелуі міндетті. Австралия сайлау комиссиясы (АЭК) Австралияның федералды сайлау тізімін ұстап тұрады. Әр штаттың өз сайлау комиссиясы немесе кеңсесі бар, бірақ сайлаушылар тек АЭК-те тіркелуі керек, ол тіркеу туралы мәліметтерді тиісті штаттың сайлау комиссиясымен бөліседі.

Чили

2012 жылдан бері Чилиде сайлаушыларды тіркеу автоматты түрде жүзеге асырылады. Ол Чилидің азаматтық хал актілерін тіркеу басқармасының чилиліктер мен жеке куәлік нөмірі бар, тұрақты түрде тұратын шетелдіктердің деректер базасына негізделген. Әр адамға куәлік берілген кезде берілетін және адам қайтыс болғаннан кейін қайта қолданылмайтын осы нөмір бірегей болып табылады. Барлық чилиліктер мен дауыс беруге құқығы бар шетелдіктер 17 жасқа толғанда сайлаушылар тізіміне автоматты түрде енгізіліп, басқармаға хабарланған соңғы мекенжайы бойынша сайлау округіне тіркеледі. Бұл мекенжай "сайлау мекенжайы" деп аталады және қалауынша адамның тұратын мекенжайынан өзгеше болуы мүмкін. Сайлаушылар тізімінде шетелде тұратын көптеген адамдар болуы мүмкін. Алайда, шетелде тұратын азаматтар Чилидегі сайлауда дауыс бере алмайды.

Чехия

Барлық азаматтар мен тұрғындар ұлттық тіркелімге енгізіледі. Әрбір адамға жеке сәйкестендіру нөмірі тағайындалады, ол оның туған күнін қамтиды және 11-ге бөлінеді.

Дания

Данияның барлық азаматтары мен тұрғындары ұлттық тізілімге, яғни Det Centrale Personregister-ге енгізілген. Әр адамға он цифрдан тұратын жеке нөмір тағайындалады, онда оның туған күні де көрсетілген. Бұл тізілім салық тізімдері, сайлаушылар тізімі, жалпыға ортақ денсаулық сақтау жүйесіне қатысу, ресми тұрғын жай тіркелгендігі және басқа да мақсаттар үшін пайдаланылады. Сайлауға құқығы бар барлық азаматтар әр сайлау алдында пошта арқылы күні, уақыты және жергілікті сайлау учаскесінің мекенжайы көрсетілген карточка алады. Оны тек белгіленген жергілікті сайлау учаскесінде ғана көрсетуге болады. Ұлттық сайлауда тек азаматтар ғана дауыс бере алады, ал ұзақ мерзімді тұрғындар жергілікті және аймақтық сайлауда дауыс бере алады. Дауыс беру үшін Данияда тұрақты мекенжайы болуы міндетті. Дауыс беру ерікті болып табылады.

Эстония

Әрбір азаматқа туған күнінен бастап жеке сәйкестендіру коды тағайындалады. Әрбір азамат 18 жасқа толған күнінен бастап автоматты түрде дауыс беруге құқылы болады. Арнайы хабарламалар жіберілмейді және дауыс беру міндетті емес. 16 жастан асқан және тұрақты түрде тұратын (Эстония, Еуроодақ немесе басқа елдердің азаматы болсын) кез келген адам, өзінің ресми тұрғылықты жерін қайда тіркегеніне қарай, жергілікті сайлауда дауыс бере алады.

Финляндия

Финляндияда сайлауға тіркелу автоматты түрде жүзеге асырылады және ол ұлттық халық тізіліміне негізделген. Әрбір азаматқа туған кезде жеке сәйкес нөмір тағайындалады. Тұрақты тұрғындар, олар азамат болмаса да, осы тізілімге тіркеледі және олардың азаматтығы тізілімде көрсетіледі. Тізілімде тіркелген адамдар мекенжайы өзгерген жағдайда тізілімді жүргізушіге хабарлауға заңды міндетті. Тізілімдегі мекенжайдың өзгеруі туралы барлық мемлекеттік органдарға (мысалы, жергілікті салық салу үшін салық инспекциясы, әлеуметтік қамсыздандыру органдары, әскерге шақыру органдары) және белгілі бір сенімді жеке компанияларға (мысалы, банктер мен сақтандыру компаниялары) автоматты түрде хабар беріледі, бұл тұрғын орын ауыстыру процесін өте жеңілдетеді. Сайлау уақытына жақындағанда, үкімет тіркелген тұлғаларға сайлау туралы және дауыс берудің қайда және қашан өтетіні туралы хабарлама жібереді. Ұлттық сайлауда тек азаматтар ғана дауыс бере алады, ал жергілікті сайлауда барлық тұрғындар дауыс бере алады.

Германия

Германияда жеке сайлаушы тіркелімі жоқ, себебі тұрғындарды тіркеу міндетті. Германияда тұрақты тұратын барлық азаматтар өздерінің тұрғылықты жерін (немесе үйсіз екендігін) жергілікті билік органдарына тіркеуге міндетті. Сайлау күні 18 жасқа толатын азаматтар, дауыс беруге құқылы болған кез келген сайлаудан бірнеше апта бұрын пошта арқылы хабарлама картасын автоматты түрде алады: жергілікті сайлауларда басқа ЕО елдерінің азаматтары да осы карталарды алады және дауыс бере алады. Сайлау учаскелерінде сол учаскеге қарасты ауданда тұратын барлық сайлаушылардың тізімі болады; сайлаушының хабарлама картасы (немесе егер хабарлама картасы болмаса, жеке куәлік немесе паспорт сияқты фотосуретті куәлік) осы тізімдермен салыстырылып тексеріледі. Дауыс беру міндетті емес.

Гонконг

Гонконгта 18 жасқа толып, психикалық ауруы жоқ барлық тұрақты тұрғындар сайлаушы ретінде тіркеле алады. Түрмеде отырған адамдар да тіркеліп, дауыс бере алады, себебі оларды дауыс беруден тыйым салатын заңдар 2009 жылы конституцияға қайшы деп танылды және сайлаушылар тізімі жыл сайын жаңарып тұратындықтан 2010 жылдың ортасынан бері олар дауыс бере алады. Тіркелу процесі ерікті. 2002 жылы шамамен 1,6 миллион тұрақты тұрғын тіркелмеген.

Исландия

Исландияның барлық азаматтары туған кезде "Исландия тіркелімдері" ұстап тұратын орталық дерекқорға тіркеледі. Олар дауыс беру үшін жеке тіркелуіне қажеттілік жоқ.

Үндістан

Үндістан Үкіметі сайлаушылар тізімін 5 жыл сайын жаңартады. Жыл сайын қосымша жаңарту жүргізіледі. Бұдан басқа, азаматтар 6-нысан арқылы өтініш білдіріп, сайлаушылар тізіміне енгізілуін сұрай алады. Егер өтініш дұрыс болса, өтініш берушінің аты-жөні тізімге қосылады. 18 жасқа толып, еңбекке қабілетті азаматтар сайлау тізіміне енуге құқылы (тек Үндістан азаматтары үшін).

Израиль

Израильде сайлау күні 18 жасқа толуға тиіс немесе одан үлкен барлық азаматтар автоматты түрде дауыс беруге тіркеледі.

Италия

Италияда барлық муниципалитеттерде тұрғындардың тізілімі және сайлауға қабілетті сайлаушылардың тізілімі болады. Бұл тізімдер әр алты ай сайын және сайлау өтетін кезде жаңартылады. Сайлау процесінің максималды ашықтығын қамтамасыз ету үшін кез келген адам сайлаушылар тізілімімен таныса алады. Сайлау күні 18 жасқа толған немесе одан үлкен барлық азаматтар автоматты түрде дауыс беруге тіркеледі.

Қазақстан

Қазақстанда жалпы сайлауға сайлаушыларды тіркеуді жергілікті атқарушы органдар (әкімдіктер) жүргізеді. 18 және одан жоғары жастағы азаматтар сайлау жарияланғаннан немесе тағайындалғаннан кейін, өздерінің жеке сәйкестендіру нөмірін ұсынған жағдайда, тиісті әкімдікте дауыс беруге тіркеле алады. Сайлаушылар тізіліміндегі деректердің болуын немесе дұрыстығын сайлау күніне 15 күн бұрын тиісті сайлау комиссиясының үй-жайында тексеруге болады. Әртүрлі сайлау түрлері мен орналасқан жеріне байланысты, сайлаушыларды тіркеу үшін арнайы шаралар жасалады және әртүрлі мерзімдер белгіленеді. Сырттай дауыс беру үшін сайлауға дейін кем дегенде отыз күн бұрын жаңа тұрғылықты жеріңіз туралы әкімдікке хабарлау қажет, ал шетелдегі азаматтар жарамды қазақстандық паспортты пайдаланып, шетелдік сайлау комиссиясында тіркелуі керек.

Нидерланды

Жеке сайлаушы тіркеуі жоқ: барлық сайлауға қабілетті азаматтар ұлттық Азаматтық тіркелімнен (Жеке тұлғалардың негізгі тізілімі) сайлау карточкасымен бірге шақыру қағазын алады. Сайлаушылар сайлау учаскесінде кемінде 5 жыл мерзімге жарамды жеке куәлігін көрсетуі керек. Сайлауға қабілеттілік сайлау түріне қарай өзгереді. Ұлттық және облыстық сайлауларда тек голланд азаматтары ғана дауыс бере алады, ал Еуропалық парламент сайлауында ЕО мүше мемлекетінің азаматы болу қажет. Қалалық сайлауларда сайлауға қатысу құқығы тіркеу күні тұрғылықты жеріне байланысты, ал ЕО емес мемлекеттердің азаматтары да Нидерландыда кемінде 5 жыл заңды түрде тұрған жағдайда дауыс бере алады.

Норвегия

Сайлаушылардың жеке тіркелуі жоқ: барлық сайлауға қатыса алуға құқығы бар азаматтар автоматты түрде дауыс бере алады. Норвегияның азаматтары мен тұрғындары ұлттық тіркелімге (Folkeregisteret) енгізіледі, онда әр адамға он бір цифрдан тұратын жеке нөмір беріледі, оған адамның туған күні кіреді. Тіркелім салық тізімдері, сайлау тізімдері, жалпы медициналық сақтандыру жүйесіне мүшелік және басқа да мақсаттар үшін қолданылады және оны салық органы басқарады. Тіркелімде тіркелген адамдар мекенжайы өзгерген жағдайда, өзгергенге дейін 31 күннен ертерек емес және 8 күннен кешіктірмей тіркелімді жүргізушіге хабарлауға заңды міндетті. Тіркелімдегі мекенжайдың өзгеруі туралы ақпарат басқа мемлекеттік органдарға (мысалы, жергілікті салық салу бойынша салық округіне, әлеуметтік қамсыздандыру органдарына, әскерге шақыру органдарына) автоматты түрде жіберіледі, бұл тұрғын жерін ауыстыру процесін өте оңай етеді. Барлық сайлауға қатыса алуға құқығы бар азаматтар әр сайлау алдында пошта арқылы сайлау күні, уақыты және жергілікті сайлау учаскесі көрсетілген карточканы алады. Сайлаушылар сайлау жылының 30 маусымындағы ресми тұрғылықты мекенжайы бойынша сайлау округіне бөлінеді. Сайлау әдетте қыркүйек айының екінші дүйсенбісінде өтеді. Сайлаушылар елдегі кез келген округте, әдетте қала әкімшілігінде немесе осыған ұқсас жерде, сондай-ақ шетелдегі елшіліктер мен консулдықтарда ерте дауыс бере алады. Алдын ала дауыс беру шілдеде басталып, сайлау күніне шамамен бір апта бұрын аяқталады. Ұлттық сайлауда тек азаматтар ғана дауыс бере алады, ал жергілікті және аймақтық сайлауда ұзақ тұрғындар дауыс бере алады. Дауыс беру міндетті емес.

Перу

Перуде 18 мен 70 жас аралығындағы барлық азаматтар Ұлттық жеке сәйкестендіру және азаматтық ахуал тіркелімі арқылы дауыс беруге тіркеледі, бірақ полиция мен қарулы күштердің барлық қызметкерлеріне сайлауға қатысуға рұқсат етілмейді. Елде және шетелдегі барлық азаматтар үшін дауыс беру заңмен рұқсат етілмеген жағдайларды қоспағанда, міндетті болып табылады. 2018 жылғы 7 қазанда өткен сайлауда дауыс бермегендерге S/ 83 айыппұл салынды, кедей және өте кедей аймақтарда 50% немесе 75% жеңілдік көзделді, және көптеген мемлекеттік қызметтер алу үшін осы айыппұл төленуі тиіс.

Филиппин

18 жасқа толған филиппин азаматтары дауыс беруге тіркелуге құқылы. Барлық талаптар орындалған жағдайда сайлаушы куәлігі беріледі. 2022 жылы ұлттық сайлауда дауыс беруге құқылы, шетелде тұратын 1,7 миллион тіркелген сайлаушы болды.

Оңтүстік Корея

Оңтүстік Корея азаматтары үшін сайлаушы тізіміне тіркелудің ресми процедурасы жоқ. Барлық азаматтар әр сайлау күні сайлаушылар тізіміне автоматты түрде енгізіледі. Бұрынғы үйден дауыс беру тоқтатылды және азаматтар нақты сайлау күніне дейінгі демалыс күндері кез келген тұрғындар орталығына (주민센터) барып, алдын ала дауыс бере алады. Дегенмен, шетелде уақытша немесе тұрақты түрде тұратын азаматтар дауыс беру үшін шетелдегі дауыс беруге тіркелуі керек. Дауыс беру Кореяның шетелдегі миссияларында жүзеге асырылады.

Испания

Тіркеу қажет емес: Испанияның дауыс беруге жарамды барлық азаматы Ұлттық Статистика Институтының Сайлау тізімі кеңсесі арқылы сайлаушылар тізіміне енгізіледі. Ұлттық және аймақтық сайлауларда тек азаматтар ғана дауыс бере алады, ал шетелдік тұрғындар өзаралық принцип бойынша жергілікті сайлауларда дауыс бере алады. Еуропалық Одақтың басқа елдерінің азаматтары да еуропалық сайлауда дауыс бере алады. Кейбір сотталған қылмыскерлер жазасын өтеу кезеңінде сайлау құқығынан айырылады, бірақ олардың дауыс беру құқығы кейіннен ешқандай ерекшеліксіз автоматты түрде қайта қалпына келтіріледі. Көптеген тұтқындар сайлау құқығынан айырылмайды және пошта арқылы, сайлау күнінен тыс дауыс бере алады. Барлық дауыс беруге құқылы сайлаушылар сайлау күніне дейін тіркелген мекенжайына сайлау күні, уақыты және жергілікті сайлау учаскесінің мекенжайы көрсетілген хат алады, бұл көбінесе ең жақын мектеп немесе мектепсіз өте шағын қалалардағы қала әкімдігі болып табылады. Шетелде тұратын азаматтар Испанияның дипломатиялық миссияларында да дауыс бере алады. Барлық дауыс беру бюллетеньдері тіркелген жергілікті сайлау учаскесіне жіберіледі, онда дауыс берушінің жеке басын сайлаушылар тізімімен сәйкестіріп, дауыстар екі рет саналып, қайта тексеріледі, осылайша екі рет дауыс беру қаупі болдырмайды. Дауыс беру үшін мемлекеттік үкімет бағалы қағазы ұсыну қажет. Дауыс беру міндетті емес.

Швеция

Швецияда сайлаушыларды тіркеу автоматты түрде жүзеге асырылады және ол Швецияның барлық азаматтары мен тұрғындары кірген Швеция Салық агенттігі басқаратын халық тізіліміне (Folkbokföringsregistret) негізделген. Тұрақты тұрғындар, азамат болмағандарының өзінде, тұруға құқығы болса, осы тізілімге енгізіледі және олардың азаматтық статусы тізілімде көрсетіледі. Сайлау күні 18 жасқа толып, Швецияда тұратын швед азаматтары ғана барлық мемлекеттік сайлауларда дауыс бере алады. Егер сіз басқа Еуроодақ мүше мемлекетінің, Исландияның немесе Норвегияның азаматы болсаңыз, жергілікті және аймақтық сайлауларда дауыс беруге құқығыңыз бар. Басқа елдердің азаматтары мен елсіздер сайлау күніне дейін кемінде үш жыл бойы Швеция халық тізілімінде тіркелген болса, муниципалитет және округ сайлауларында дауыс бере алады. Швециядан тыс жерде тұратын швед азаматтары парламент және Еуроодақ сайлауларында ғана дауыс беруге құқылы. Шетелде тұратын сайлаушы ретінде тізілімде қалу үшін 10 жыл ішінде тіркелуді жаңарту қажет; дауыс беру жарамды жаңарту болып саналады. Барлық сайлауға қатысатын азаматтар сайлау күніне дейін 30 күн бұрын Швецияда немесе шетелде тіркелген мекенжайына хат алады, онда сайлау күні (әрқашан жексенбіде, әдетте 4 жыл сайын қыркүйекте), уақыты және жергілікті сайлау учаскесі көрсетіледі. Сайлау комиссиясы немесе Швецияның дипломатиялық миссиясы белгілеген елдің кез келген жеріндегі түрлі алдын ала дауыс беру пункттерінде немесе сайлаушыларға ыңғайлы болу үшін дауыс беру мүмкіндігі бар.

Тайвань

Тайваньның барлық азаматтары туған кезде ұлттық деректер базасына тіркеледі, оны Тайваньның үй шаруашылығын тіркеу кеңсесі мен Орталық сайлау комиссиясы сақтайды. Тайвань азаматтарына дауыс беру үшін жеке тіркелудің қажеті жоқ, ал жиырма жасқа толған барлық азаматтарға үкімет әрбір жалпы сайлаудан бірнеше апта бұрын пошта арқылы автоматты түрде хабарлайды.

Түркия

Барлық азаматтар әр сайлау күні сайлаушылар тізіміне автоматты түрде енгізіледі. Ішкі және шетелдік тізімдер Бас азаматтық тіркеу және ұлттықтарды тіркеу басқармасының Мекенажай тіркеу жүйесінен (МТЖ) алынған деректер негізінде жасалады. Азаматтар Жоғарғы сайлау кеңесінің немесе электрондық үкімет веб-сайтына кіріп, өздерінің ішкі немесе шетелдік сайлау тізімінде тіркелген-жазылмағанын тексеруге болады.

Ұлыбритания

Ұлыбританияда сайлаушылардың тіркелуі міндетті, бірақ тіркелу талабы сирек орындалады. Біріккен Корольдікте (Ұлыбритания) 2023 жылғы тіркеу жүйесі үздіксіз тіркеу деп аталады. Сайлаушылар жыл бойына кез келген уақытта жергілікті билік органдарында тіркеле алады. Бұл бұрынғы, жылдың екі рет сайлаушылардың санағының орнына келді, ол көшіп кеткендерді жиі сайлау құқығынан айырды. Ел бойынша сайлаушыларды тіркеу әлі де үй шаруашылығының басшысының жауапкершілігінде, бірақ кейбір адамдар мұндай көзқарасты қазіргі қоғамға сай емес деп санайды. 2023 жылдан бастап жүйе даулы болып табылады, себебі бір адам өзімен бірге тұратын адамдарды сайлау тізімінен шығарып тастауы мүмкін. 2012 жылғы қаңтарда 2009 жылғы «Саяси партиялар және сайлаулар» заңына сәйкес міндетті жеке тіркеу күтілуде. 2010 жылы EURIM (Ақпараттық қоғам альянсы) басқа елдердің тәжірибесіне сүйене отырып, электрондық жеке сайлаушы тіркеуін (IVR) жүзеге асырудың мүмкіндігін зерттеуді бастады. Соңғы есеп 2011 жылы жарияланды. 2012 жылғы 16 қаңтардағы House of Commons Hansard мәліметтеріне сәйкес, IVR бастамасы Ұлыбританияда әлі іске асырылмаған. Солтүстік Ирландиядағы деректер көрсетіп тұрғанындай, IVR саясаты енгізілгеннен кейін жеке тіркелген сайлаушылардың саны айтарлықтай төмендеді. Солтүстік Ирландияда ұлттық сақтандыру нөмірі және қолтаңба сияқты жеке сәйкестендіру құралдарын пайдаланған тәжірибе кезінде тіркелген сайлаушылардың саны шамамен он мыңға азайды. Сондай-ақ, жаңа процедураның нәтижесінде жалған сайлаушылар тізімнен шығарылған болуы мүмкін екені де түсінікті болды. «Халықты өкілдік ету» (Англия мен Уэльс) ережелерінің 2001 жылғы 23-бабына (No. 341) сәйкес тіркелу міндетті, және ереже бұзғандар айып төлейді, оның мөлшері 1000 фунт стерлингке дейін жетеді. Ұлттық, жергілікті немесе еуропалық сайлауда дауыс беру үшін сайлаушылар тізімінде болу қажет. Сайлауда дауыс беру үшін жеке тұлғаның тұрақты мекенжайы болуы керек. Егер адамның тұрақты мекенжайы болмаса, ол «Жергілікті байланыс туралы мәлімдеме» нысанын толтырып тіркеле алады. Бұл мәлімдеме аймақпен байланысты, соңғы тұрақты мекенжайы немесе көп уақытын өткізетін жері (мысалы, баспанасыз адамдарға арналған панажай) арқылы анықталады. Әрбір тіркелген сайлаушыға сайлау өткізілгенге дейін сайлау карточкасы жіберіледі. Сайлаушыға картаны сайлау учаскесіне алып бару міндетті емес, ол тек сайлау тізімінде қалдырылған мәліметтерді еске түсіру үшін беріледі.

Америка Құрама Штаттары

Құрама Штаттарда штаттар көбінесе сайлаушылардың тіркелуін талап етеді, Солтүстік Дакота – тіркеу талап етілмейтін жалғыз штат. Кейбір АҚШ штаттары алдын ала тіркеуді талап етпейді, керісінше сайлаушыларға сайлауға келгенде, сол күні тіркеуге (SDR) немесе сайлау күні тіркеуге (EDR) мүмкіндік береді. Бір күндік тіркеу (SDR) жоғары сайлаушы қатысуымен байланысты, SDR штаттары 2012 жылғы АҚШ президенттік сайлауында орташа есеппен 71% сайлаушы қатысуын көрсетті, бұл SDR емес штаттардың 59% орташа көрсеткішінен айтарлықтай жоғары. Құрама Штаттарда сайлаушыларды тіркеу округ немесе муниципалитет деңгейінде жүзеге асырылады және федералдық, штаттық және жергілікті сайлауларда дауыс берудің шарты болып табылады. Бірақ Солтүстік Дакота – жалғыз ерекшелік, алайда Солтүстік Дакота заңдары қалаларға қалалық сайлауларға сайлаушыларды тіркеуге рұқсат береді. 2012 жылғы Pew Charitable Trusts жүргізген зерттеу бойынша, АҚШ-тағы сайлауға құқылы халықтың 24%-ы тіркелмеген, бұл «кем дегенде 51 миллион АҚШ азаматын» құрайды. Көптеген штаттарда түрлі алымдар, сауаттылық немесе түсіну деңгейін тексеру арқылы сайлаушылардың тіркелуіне кедергі келтіру тарихы бар, сондай-ақ нәсілдік немесе этникалық азшылықтарды, тілдік азшылықтарды және басқа топтарды кемсітетін жазбаларды сақтау талаптары да болған. 1965 жылғы Сайлау құқығы туралы заң мұндай бұзушылықтарды тыйымдады және белгілі бір топтардың тарихи жағынан жеткіліксіз өкілдігі бар аумақтарда федералдық бақылауды бекітті. Штаттар кейбір топтарға қатысты кемсітуші жаңа тәжірибелерді әзірлеуді жалғастыруда. 2016 жылдың тамызына дейін федералдық сот шешімдері Огайо, Техас, Солтүстік Каролина, Висконсин және Солтүстік Дакота штаттарында сайлаушыларды тіркеу немесе сайлаушы куәлігін растау туралы заңдардың толық немесе бір бөлігін жойды, олар азшылықтар мен басқа топтарға артық жүк салғаны анықталды. Бұл штаттар 2016 жылғы қарашадағы сайлауға қатысты балама ұсынуға міндеттелді, және осы істердің көптегені қосымша тыңдаулар үшін АҚШ Жоғарғы сотына жеткізілуі күтілуде. Дәстүрлі түрде сайлаушылар сайлаудан белгілі бір уақыт бұрын мемлекеттік кеңселерде тіркелуге тиіс болса, 1990 жылдардың ортасында федералды үкімет сайлауға қатысуды жеңілдету және сайлауға қатысуды арттыру мақсатында тіркеу процедураларын жеңілдетуге күш салды. 1993 жылғы Ұлттық сайлаушыларды тіркеу туралы заң («Автокөлік жүргізушісі – сайлаушы» заңы) штат үкіметтерінен жүргізуші куәлігін тіркеу орталықтары, мүгедектер орталықтары, мектептер, кітапханалар және пошта арқылы бірыңғай тіркеу қызметтерін ұсынуды немесе сайлау күні сайлаушыларды сайлау учаскелерінде тіркеуге рұқсат беруді талап етті. Саяли партиялар мен басқа ұйымдар кейде жаңа сайлаушылардың топтарын тіркеу үшін ұйымдастырылған іс-шараларды өткізеді. АҚШ Сайлауға көмектесу комиссиясы (EAC) тәуелсіз, екі партиялық комиссия ретінде сайлау шенеуніктеріне сайлауды басқаруды жақсартуға және АҚШ азаматтарына дауыс беру процесіне қатысуға көмектесуді ұсынады. EAC – сайлаушыларды тіркеу мәселелері бойынша ресми мемлекеттік агенттік.

Тіркеу жүйелері

Сайлаушы куәлігін онлайн алуға енді үнді сайлаушылары өтініш бере алады.