Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Негізгі арифметикалық амалдарды орындауға арналған механикалық калькулятордың түрі.
Type of mechanical calculator designed to perform basic arithmetic
Қосу машинасы – механикалық калькуляторлардың бір класы, көбінесе бухгалтерлік есептеулерге мамандандырылған. АҚШ-тағы алғашқы қосу машиналары әдетте доллар мен центтерді есептеуге арналған. Қосу машиналары 1970 жылдарға дейін кең таралған кеңсе жабдықтары болды, олар калькуляторлар пайдасына және 1985 жылдан бастап жеке компьютерлер пайдасына кезең-кезеңмен қолданыстан шығарылды. 2000 жылға қарай ескі қосу машиналарын американ кеңселерінде сирек кездестіруге болады. Блез Паскаль мен Вильгельм Шикард 1642 жылы механикалық калькуляторды алғаш рет ойлап тапты. Паскаль үшін бұл қосу және алуды тікелей, ал көбейту мен бөлуді қайталау арқылы орындай алатын қосу машинасы болды, ал Шикардтың бірнеше онжылдық бұрын ойлап тапқан машинасы функционалдық тұрғыдан тиімді болмаса да, механикаландырылған көбейту кестелерімен қолдау көрсетілді. Осы екеуінен кейін Томас де Колмардың өнертабыстары ілесе бастады, ол 1851 жылы өзінің қарапайым арифмометрін шығарып (оның 1820 жылы патенттелген машинасын қарапайым және сенімді формаға жетілдіруге отыз жыл кетті), механикалық калькулятор индустриясын құрды. Алайда, Дорр Э. Фелт өзінің комптометрін (1887) өндіре бастағанға дейін және Берроуз әртүрлі конструкциядағы қосу машиналарын коммерцияландыра бастағанға дейін (1892) олар кеңінен қолданылмады.
An adding machine is a class of mechanical calculator, usually specialized for bookkeeping calculations. In the United States, the earliest adding machines were usually built to read in dollars and cents. Adding machines were ubiquitous office equipment until they were phased out in favor of calculators in the 1970s and by personal computers beginning in about 1985. The older adding machines were rarely seen in American office settings by the year 2000. Blaise Pascal and Wilhelm Schickard were the two original inventors of the mechanical calculator in 1642. For Pascal, this was an adding machine that could perform additions and subtractions directly and multiplication and divisions by repetitions, while Schickard's machine, invented several decades earlier, was less functionally efficient but was supported by a mechanised form of multiplication tables. These two were followed by a series of inventors and inventions leading to those of Thomas de Colmar, who launched the mechanical calculator industry in 1851 when he released his simplified arithmometer (it took him thirty years to refine his machine, patented in 1820, into a simpler and more reliable form). However, they did not gain widespread use until Dorr E. Felt started manufacturing his comptometer (1887) and Burroughs started the commercialization of differently conceived adding machines (1892).
Операция
Жаңа нөмірлер тізімін қосу және жиынтыққа жету үшін пайдаланушы алдымен машинаны "НӨЛДЕУ" қажет еді. Содан кейін, сандар жиынтығын қосу үшін пайдаланушыдан пернетақтадағы нөмірленген пернелерді басу талап етілді, олар басылып қалады (компьютерлік пернетақтаның немесе жазу машинасының пернелері немесе әдеттегі заманауи машинаның пернелері сияқты бірден кері қайтудың орнына). Пайдаланушы бұранданы тартады, бұл айналым дөңгелектерінде нөмірлерді көрсетуді және келесі кіруге дайындық ретінде кілттерді босатуды (яғни қайтадан шығарып салуды) тудырады. Мысалы, 30.72 және 4.49 сандарын қосу үшін (ондық сандарды қосу машинасында - 3,072 және 449 "ондық бірлік") келесі процесс жүргізілді: оң жақтан төртінші бағанадағы кілтті басыңыз (мыңның еселері), оң жақтан екінші бағанадағы кілтті (онның еселері) және оң жақтан соңғы бағанадағы кілтті (бірдің еселері). Бұранданы тарт. Айналым дөңгелектерінде 3072 деген сан бар. Оң жақтан үшінші бағандағы, оң жақтан екінші бағандағы және оң жақтан ең төменгі бағандағы пернелерді басыңыз. Бұранданы тарт. Енді айналым дөңгелектері 3521-ді көрсетеді, бұл, ондық валютаның түстер кодын пайдалану арқылы түсіндірілгенде, 35.21-ке тең. Клавиатураларда әдетте (нөл) пернелер жоқ немесе қажет емес еді; адам нөлді қамтитын бағанда ешқандай пернелерді баспады. Соңғы нөлдер (санның оң жағындағылар) әдетті түрде болды, өйткені машина нөлге ауыстырылған кезде, ротациялық доңғалақтарда көрінетін барлық сандар нөлге қайта орнатылды. Бір санның толықтығын қосу арқылы (мысалы, 2,50-ді 9,997,50-ге қосу арқылы алып тастау) алып тастау мүмкін емес еді. Көбейту - сол жақтағы бір немесе бірнеше бағандағы сандарды енгізудің және "қосу" процесін қайталаудың қарапайым процесі. Мысалы, 34,72 -ді 102 -ге көбейту үшін 3472 -ді түртіп, бұрышты тартып, тағы да қайталаңыз. 6944 деген белгі бар. 3472 (00) кілтін басып, бұранданы тарт. Енді дөңгелектерде 354144, яғни 3541,44 деген сан бар. Кейінгі кезде пайда болған санау машинасы санау үшін бұранданы тартпайды. Сандар кілт басу арқылы ғана енгізілген. Осылайша машина саусақ күшімен қозғалады. Көбейту қосу машинасындағыға ұқсас болды, бірақ пайдаланушылар басқан пернелер үстінде саусақтарын "құрып", оларды қажетті ретпен басып тастайды. Жоғарыда келтірілген мысалды пайдаланып, төрт саусақты (төртінші бағана), (үшінші бағана), (екінші бағана) және (бірінші бағана) пернелерін екі рет басып тұруға болады. Сол саусақ пішіні сол жаққа екі бағанға жылжып, бір рет басып тұрды. Әдетте дөңгелектердің жанында кішкентай бұранда оларды нөлге дейін ысырып тастау үшін қолданылады. Алу қосымша сандарды қосу арқылы мүмкін болды; кілттерде қосымша сандарды қалыптастыруға көмектесетін кішірек қосымша цифрлар болады. Бөлуді сол жақ шетке дивидендті қою және толықтыру әдісін қолдану арқылы қайталап алу арқылы да жасауға болады. Кейбір қосу машиналары электромеханикалық - ескі стильдегі механизм, бірақ электр қуатымен жұмыс істеді. Кейбір "он кілтті" машиналар сандарды енгізуге мүмкіндік алды, өйткені қазіргі заманғы калькуляторда 30.72 ретінде енгізілген, бұл машиналар қосумен қатар шегеруге де қабілетті. Кейбіреулері көбейту мен бөлуді жүзеге асыра алды, бірақ бұл операцияларды қоса алғанда машина күрделірек болды. Көбейте алатындар ескі қосу машинасының көбейту әдісін қолданды. 34.72 еселенудің алдыңғы мысалын 102 еселеу арқылы, сома кілтпен енгізілген, содан кейін "көптеу" кілт бағанындағы 2 перне басылды. Машина екі рет айналып, содан кейін қосқан механизмді пернетақтаның астынан бір баған оң жағына кестелеп қойды. Сандық пернелер пернетақтада жабылып қалды. Пайдаланушы енді көбейту пернесін басып, қосу механизмін бір баған оңға қарай кестелеуге әкелді, бірақ машинаны айналдырмады. Енді пайдаланушы көбейту пернесін басқан. Машина бір рет айналды. Жалпы санын көру үшін пайдаланушыдан перне басу талап етіледі, ал машина нәтижені қағаз таспасына басып шығарады, бұғатталған пернелерді босатып, қосу механизмін нөлге қайтарады және оны бастапқы күйіне қайтарады. Қазіргі заманғы қосу машиналары қарапайым калькуляторларға ұқсайды. Бірақ олардың кіру жүйесі әртүрлі. Осыны табу үшін, есептеу машинасында 2+17+5=? 19 7=? 38 24 + 10 =? 7×6=? 18/3=? (1.99×3) + (.79×8) + (4.29×6)=? Ескерту: Кейде қосу машинасында жоғарыдағы мысалдарда "In this case, substitute for" орнына "key" белгісі болады. Сонымен қатар, + пернесі үздіксіз жиынтық болуы мүмкін. Кейде плюс пернесі тіпті былайша белгіленеді:
To add a new list of numbers and arrive at a total, the user was first required to "ZERO" the machine. Then, to add sets of numbers, the user was required to press numbered keys on a keyboard, which would remain depressed (rather than immediately rebound like the keys of a computer keyboard or typewriter or the buttons of a typical modern machine). The user would then pull the crank, which caused the numbers to be shown on the rotary wheels, and the keys to be released (i. e. to pop back up) in preparation for the next input. To add, for example, the amounts of 30.72 and 4.49 (which, in adding machine terms, on a decimal adding machine is 3,072 plus 449 "decimal units"), the following process took place: Press the key in the column fourth from the right (multiples of one thousand), the key in the column second from right (multiples of ten) and the key in the rightmost column (multiples of 1). Pull the crank. The rotary wheels now showed 3072. Press the key in the third column from the right, the key in the second column from right, and the key in the rightmost column. Pull the crank. The rotary wheels now show a running 'total' of 3521 which, when interpreted using the decimal currency colour coding of the key columns, equates to 35.21. Keyboards typically did not have or need (zero) keys; one simply did not press any key in the column containing a zero. Trailing zeros (those to the right of a number), were there by default because when a machine was zeroed, all numbers visible on the rotary wheels were reset to zero. Subtraction was impossible, except by adding the complement of a number (for instance, subtract 2.50 by adding 9,997.50). Multiplication was a simple process of keying in the numbers one or more columns to the left and repeating the "addition" process. For example, to multiply 34.72 by 102, key in 3472, pull crank, repeat once more. Wheels show 6944. Key in 3472(00), pull crank. Wheels now show 354144, or 3,541.44. A later adding machine, called the comptometer, did not require that a crank be pulled to add. Numbers were input simply by pressing keys. The machine was thus driven by finger power. Multiplication was similar to that on the adding machine, but users would "form" up their fingers over the keys to be pressed and press them down the multiple of times required. Using the above example, four fingers would be used to press down twice on the (fourth column), (third column), (second column) and (first column) keys. That finger shape would then move left two columns and press once. Usually a small crank near the wheels would be used to zero them. Subtraction was possible by adding complementary numbers; keys would also carry a smaller, complementary digit to help the user form complementary numbers. Division was also possible by putting the dividend to the left end and performing repeated subtractions by using the complementary method. Some adding machines were electromechanical – an old style mechanism, but driven by electric power. Some "ten key" machines had input of numbers as on a modern calculator – 30.72 was input as , , , These machines could subtract as well as add. Some could multiply and divide, although including these operations made the machine more complex. Those that could multiply, used a form of the old adding machine multiplication method. Using the previous example of multiplying 34.72 by 102, the amount was keyed in, then the 2 key in the "multiplication" key column was pressed. The machine cycled twice, then tabulated the adding mechanism below the keyboard one column to the right. The number keys remained locked down on the keyboard. The user now pressed the multiplication key which caused tabulation of the adding mechanism one more column to the right, but did not cycle the machine. Now the user pressed the multiplication key. The machine cycled once. To see the total the user was required to press a key and the machine would print the result on a paper tape, release the locked down keys, reset the adding mechanism to zero and tabulate it back to its home position. Modern adding machines are like simple calculators. They often have a different input system, though. To figure this outType this on the adding machine 2+17+5=? 19 7=? 38 24+10=? 7×6=? 18/3=? (1.99×3)+(.79×8)+(4.29×6)=? Note: Sometimes the adding machine will have a key labeled instead of In this case, substitute for in the examples above. Alternatively, the plus key may continuously total instead of either a or key. Sometimes, the plus key is even labeled thus:
Берроуздың есептеу машинасы
Уильям Сьюард Берроуз 1888 жылдың 25 тамызында өзінің қосу машинасына патент алды. Ол American Arithmometer Company компаниясын құрған негіздеушілердің бірі болды, ол кейін Burroughs Corporation болып өсті, электрондық есептеу машиналарын және мейнфреймдерді шығаруға дамыды, соңында Sperry компаниясымен бірігіп Unisys құрды. Қосу машинасының ойлап тапқан авторының немересі - бит қарушысы Уильям С. Берроуз; оның эсселер жинағы "Қосу машинасы" деп аталады.
William Seward Burroughs received a patent for his adding machine on August 25, 1888. He was a founder of American Arithmometer Company, which became Burroughs Corporation and evolved to produce electronic billing machines and mainframes, and eventually merged with Sperry to form Unisys. The grandson of the inventor of the adding machine is Beat author William S. Burroughs; a collection of his essays is called The Adding Machine.