Кіріспе
Көне римдік әулет
Artoria әулеті – көне Римдегі шағын плебей әулеті. Осы әулеттің мүшелері тарихта аз кездеседі, бірақ көптегендері жазулар арқылы белгілі. Кейінгі империя кезеңінде олардың біразы сенаторлық шенге ие болған.
The gens Artoria was a minor plebeian family at ancient Rome. Few members of this gens are mentioned in history, but a number are known from inscriptions. Under the later Empire at least some of them were of senatorial rank.
Шығу тегі
Арториус атауының кем дегенде екі түрлі тілдік түбірі бар екені ұсынылған. Шульце, Хербиг және Саломиес бұл есімнің этрусктік Арнтур есімінен шыққандығын, ал оның латынша нұсқасы Artor болуы мүмкін екенін айтады. Басқа ғалымдар оның Мессапик тілінен шыққандығын жорамалдайды, Арторрес деген атауды "Артастың ұрпағы" деп түсіндіреді, онда -оррес жұрнағы Мессапик тіліндегі меншік білдіретін және туыстық байланысты көрсететін қосымша. Кейбір зерттеушілер Арториус атауы уэльстік Артур есімінің бастауы болуы мүмкін деп санайды.
Преномина
Арторийлердің басты прееноминалары - Люций, Гай, Марк және Квинт, бұл Рим тарихындағы ең көп таралған төрт есімнің қатарында. Арторийлердің сирек қолданылған прееноминаларына Гней, Секст және Тит кіреді, сондай-ақ басқа да есімдердің кейбір мысалдары кездеседі.
Салалар мен конгомина
Арторийлер анық отбасыларға бөлінгендей көрінбейді, бірақ олардың көпшілігі Secundus сияқты ортақ тегін қолданған, бұл әдетте екінші немесе кіші бала екенін және оның туындыларын көрсетеді.
Мүшелер
Арторий, Квадригарийдің айтуынша, Екінші Пуникалық соғыс кезінде Капуан рыцары Серринус Вибеллиус Тауреяның қарсыласы. Ливийде Тауреяның қарсыласы Тиберий Клавдий Аселл болып табылады. Гай Арторий, Лацийдегі Минтурнада Венераға арналған алтарь, б.з.б. Артория, Гай Арторий Дипилдің бұрынғы сүйіктісі. Гай Арторий Ɔ. л. Дипилус, б.з.б. 84 жылы Казилинумнан табылған жазуда аталған бостандыққа шыққан адам. Маркус Арторий Асклепиад, Октавианның досы және дәрігері, оны Филиппи шайқасында күткен. Ол б.з.б. 31 жылы кеме апатынан қайтыс болды. Маркус Арторий Геминус, Августтың легаты және б.з. 10 жылы әскери қазынаның префекті. Маркус Арторий М. л. Филеро, б.з.б. бірінші ғасырдың соңғы бөлігіне жататын Помпеидегі жазуда аталған бостандыққа шыққан адам. Луций Арторий К. ф., он тоғызыншы легиондағы сарбаз, Август билік құрған кезден бастап Цизальпин Галлиясындағы Кезена қаласынан табылған жазуда аталған. Артория Л. л. Клеопатра, Август патшалық құрған кезден қалған Кезенадағы жазуда аталған бостандыққа шыққан әйел. Гай Арторий Басс, Африка Проконсуляріндегі Тугада муниципалдық лауазымды адамдардың бірі, б.з. 47 жылы понтификс, эдил және дуумвир болды. Артория М. л. Каллиста, бостандыққа шыққан әйел және Маркус Арторий Руфус Зопирустың әйелі, Кампаниядағы Казилинумнан табылған жазбада аталған, б.з.б. бірінші ғасырдың бірінші жартысына жатады. Арторий Q. ф. Histrianus, Венеция мен Хистриядағы Веронаның муниципалды дуумвирі, б.з.б. бірінші ғасырдың басында қазынашылық квесторын қоса алғанда, бірқатар азаматтық лауазымдарды атқарған. Маркус Арторий М. л. Секунд, Римде әйелі Клодия Аптамен бірге жерленген бостандыққа шыққан адам, б.з.б. бірінші ғасырдың бірінші жартысында. Арторий Прокул, грамматик, Квинтилиан тропты фигураның түрі деп санайтындардың қатарында атап өткен. Арторий Либералис, Помпеядағы жазуда аталған. Маркус Арторий, Помпеяның муниципалды дуумвирі. Маркус Арторий, Помпейдегі жазуда аталған гладиатор. Маркус Арторий Стефан, Римдегі жазуда аталған, б.з. 31 және 70 жылдары аралығында. Артория Флакилла күйеуі Децимус Новий Прискиске еріп, б.з. 65 жылы жер аударылды. Прискил жас Сенеканың досы болды, оны император Нерон Гай Кальпурний Писоның құдайындарына қатысқан деп күдіктенді. Артория Хармония, Африкадағы Карфагенде жерленген Проконсуляр, екі жасында, Нерон мен Флавий императорларының билігі аралығындағы қабірде. Арторий Максим Македониядағы Дирахиумда әйелі Валерия Руфинаға отыз екі жастағы және олардың ұлы Арторий Руфинусқа он тоғыз жыл екі айлық, бірінші ғасырдың соңғы жартысынан немесе екінші ғасырдың бірінші жартысынан бастап арналған ескерткіш жасады. Арторий Руфинус, Арторий Максимустың және Валерия Руфинаның ұлы, Дирахиумда жерленген, он тоғыз жасқа екі айға толған. Артория С. ф. Флора, Флавия Сольваның Норикумдағы жазуында аталған. Артория Прима, Клеменстің әйелі, "фактио" үгітшісі, Римде күйеуінің ескерткішімен бірге жерленді, ол б.з.б. бірінші ғасырдың екінші жартысына жатады. Маркус Арторий М. л. Примус, азат етілген адам және сәулетші, оның есімі Помпеядан табылған бірнеше жазуларда кездеседі. Тит Арторий Т. л. Фауст, бірінші немесе екінші ғасырдың басында Канусиумнан табылған жазуда аталған бостандыққа шыққан адам. Тит Арторий Т. л. Фортунатус, бірінші немесе екінші ғасырдың басында Канусиумнан табылған жазуда аталған бостандыққа шыққан адам. Артория Прима, оның ұлы Монтан және Маркус Арторий Секундпен бірге Римдегі бірінші немесе екінші ғасырға жататын жазуда аталған. Маркус Арторий Секунд, Артория Прима мен оның ұлы Монтанмен бірге Римнен бірінші немесе екінші ғасырға жататын жазуда аталған. Арторий Валенс, Александрияның тумасы, Мисенумда жерленген жауынгер, жиырма алты жасында, алты жыл қызмет еткен, Юлия Агриппинаның ескерткішімен, Неронның билігі кезінде немесе екінші ғасырдың соңғы бөлігінде. Арторий Сатурнин, Сиссияның тумасы, Моэзия-Төменгі аймақта орналасқан auxilia-ның бірі I Lusitanorum cohors-тың Decurion-ы болды. Ол 45 жасында, 25 жыл қызмет еткеннен кейін Траян Тропеумының жанында жерленді. Оның балалары Гай Арторий, Россия Сатурнина және Арторий Сатурнин, 130 және 170 жылдар аралығында оның есіне ескерткіш салды. Гай Арторий, Арторий Сатурниннің балаларының бірі, Төменгі Мезиядағы Траян Тропеясына жақын жерленген сарбаз. Арторий Виктор, Дакиядағы Апулумда әйелі Ульпия Максимиллаға арналған ескерткіш, екінші ғасырдың аяғына таман. Артория Эуфраенуса, Кампаниядағы Мисенумда жерленген, жиырма алты жасында, күйеуі Арторий Сабинустың ескерткішімен, екінші ғасырдың соңғы жартысынан немесе үшінші ғасырдың бірінші жартысынан. Арторий Сабинус, Артория Эуфраенусаның күйеуі. Луций Арторий Гилариан, үшінші ғасырдың басында Остиядағы қайық құрылысшылар гильдиясының мүшелерінің тізімінде аталған. Тит Арторий Минервалис, б.з. 223 жылы Канусиумдағы муниципалдық лауазымды адамдардың арасында аталған. Артория Привата, Дальматиядағы Наронада жерленген, алпыс жасында, қызы Аурелия Урсинаның ескерткішімен, үшінші ғасырдан. Луций Арторий Пий Максимус, Диоклетиан билік құрған кезеңде б.з. 284 және 298 жылдары аралығында Азияның губернаторы. Арторий Амахий, б.з. 348 жылы желтоқсанның күнтізбесінен он үш күн бұрын әйелі Аурелия және олардың отбасы үшін Римде қабір салған. Артория Фронтима, Дальматиядағы Салонадан табылған төртінші немесе бесінші ғасырлық жерлеу жазуында аталған. Арторий Юлиан Мегетий, Римнен христиандық жазуда аталған сенатор, бесінші ғасырдан. Ол риторик Виктордың немере қызы Акция немесе Мария Туллиананың күйеуі болды. Олардың қызы Туллиана болды.
Күнін белгілемеген Artorii
Артория, Лациумдағы Остиядағы атты әскери санаттағы муниципалды чиновник Люций Фабий Евтихтің әйелі және оның ізбасары болған Гай Домиций Фабий Гермогеннің анасы, ол бірнеше жауапты лауазымдарды атқарды. Артория М. л., Луканиядағы Грументумдағы жазуда аталған босатылған әйел. Арторий, Далмациядағы Салонадан табылған жерлеу жазбасында аталған. Арторий, бұрынғы Африка Проконсулярының Эль-Гуиба ауылындағы жазуда аталған. Гай Арторий К. ф., Апея Монтанаға арналған ескерткіш Атестеде X аймағында. Гней Арторий Кн. ф., Африкадағы Карфагендегі Проконсуляры жазуында аталған. Марк Арторий, Цизальпин Галлиясындағы Плаценциядағы жазуда аталған. Марк Арторий М. л., Римдегі жазуда аталған босатылған адам. Марк Арторий, Гигинус босатылған адамы, Венеция мен Хистриядағы Аквилея жазуында аталған. Квинт Арторий К. ф., Пицендегі Interamnia Praetuttiorum жазуында аталған. Публий Арторий, Нумидиядағы Тибилис қаласынан табылған жазуда аталған. Секст Арторий Секс. ф., Праэкония Посилланың күйеуі және Секст, Луций және Артория Секунданың әкесі, ол Америяда отбасылық қабір салған. Арторий Адиутор, Гай Арторий Секундтың және Артория Докса Евходияның ұлы, Римде бір жыл, төрт ай, он бес күн және он сағатта жерленген. Гней Арторий Агатопус, Брикселлумда әйелі Бриксия Пиерис, балалары Фортунат және Ингенуа, әйелі Аманда және күтімші Дориспен бірге жерленген. Квинт Арторий Аммпт, Римде әйелі Артория Венерияның ескерткішімен бірге жерленген. Квинт Арторий Антиох, Римдегі жазуда аталған. Квинт Арторий Антиох Приск. Артория Афродизия, Калабриядағы Тарантумда жерленген. Гай Арторий Атимет, Римде әйелі Артория Феликуланың ескерткішімен бірге жерленген. Артория Л. ф. Аттикилла, Луций Арторий Аттикус пен Вилия Фаустинаның қызы, Римде жеті жаста, төрт айда және жиырма жеті күнде жерленген. Луций Арторий Аттикус, Вилия Фаустинаның күйеуі және Артория Аттикилланың әкесі, оған Римде ескерткіш орнатқан. Артория Ауксезис, Этруриядағы Висентийдегі муниципалды дуумвирлердің бірі Маркус Минаций Галлдың әйелі. Артория Базилия, күйеуі Квинт Арторий Памфилмен бірге Римде жерленген. Арторий Капито, Артория Лонгинаның, Арторий Феликс пен Арторий Капитоның әкесі, Остиядан табылған жазуда аталған. Арторий Капито, Арторий Капитоның ұлы, Остиядан табылған жазуда аталған. Гай Арторий Целер Мунациан, эпикурейлік философтың бауыры. Гай Арторий Кило, Кампаниядағы Путеолидегі жазуда аталған. Артория Коринтия, Луций Тибурций Тираннмен бірге Римде өздерінің қамқоршысы Луций Тибурций Телеспорға және босатылған Луций Тибурций Аттикусқа ескерткіш орнатқан. Римде жерленген Квинт Арторий Кресценс, әйелі Турунтия Сабинаның ескерткішімен бірге, екінші ғасырға жатады. Он төртінші қалалық когортаның байрақты көсемі Публий Арторий Докилис Римде сол когортаның сарбазы Публий Герений Македоға ескерткіш орнатқан. Артория Дорис, Римде өзінің қызы Ульпия Марцияға ескерткіш орнатқан, ол император үйінің құлы, он үш жаста, жеті айда және жиырма бір күнде болды. Артория Докса Евходия, Римде жасы жиырма сегізде, ұлы Арторий Адиутормен және күйеуі Гай Арторий Секундтың ескерткішімен бірге жерленген. Арторий Евнус, Римде жерленген бостандыққа шыққан адам, әйелі Артория Евтихиямен бірге. Артория Евплия, Гай Юлий Сабиннің әйелі, онымен бірге Равеннада преториан күзетінің сарбазы Маркус Хелвий Максимусқа ескерткіш орнатқан. Артория Евтихия, Римде күйеуі Арторий Евнуспен бірге жерленген бостандық алған әйел. Секст Арторий Фауст, Римдегі жазуда аталған. Артория Феликула, Римде күйеуі Гай Арторий Атиметусқа ескерткіш орнатқан. Арторий Феликс, Арторий Капитонның ұлы, Остиядан табылған жазуда аталған. Марк Арторий Фест Концессиан, Африка Проконсулярындағы Гиппо Диарритуста жерленген, жасы жетпіс бесте. Артория Фирма, Аквилеядағы жазуда аталған бостандықта тұрған әйел. Децимус Арторий С. ф. Фрукт, Римде жерленген алтын шебер, жиырма жеті жаста. Марк Арторий М. л. Гилар, Грументтен табылған жазуда аталған босатылған адам. Гней Арторий Гигин, Такияда жерленген, Африка Проконсуляры, жасы елу бірде. Квинт Арторий Итамус, Римде 15 жасында, қарындасы Лейлия Стилбе ескерткішімен бірге жерленді. Артория Януария, Мавритания Кесариясындағы Аузияда жерленген, сексен жасында. Гай Арторий Юлий Аугендус, аэрариумға жауапты квесторлардың бірі. Мемориалдық формула екінші ғасырдан бастап расталған. Люций Арторий Л. л. Лицин, Кезенадағы жазуда аталған босатылған адам. Марк Арторий Мелант, Римде Хилараның арнауымен ескерткіш орнатылған. Тит Арторий Модест, Галлия Нарбоненсисіндегі Нарбода жерленген. Артория Намсес, қазіргі Серс орнында, бұрынғы Африка Проконсулярында жерленген. Люций Арторий Л. л. Никефор, Апулиядағы Гердонияда жерленген босатылған адам. Гай Арторий Орта[ ], Валерия Терцияның ұлы, Нарбодан табылған жазуда аталған. Квинт Арторий К. л. Памфил, Римде әйелі Артория Базилиямен бірге жерленген босатылған адам. Квинт Арторий Фоеб, Римдегі жазуда аталған. Арторий Примитив, Валентия Флораның күйеуі, онымен бірге ұлына, жиырма екі жаста, екі айда және он тоғыз күнде жерленген ескерткіш орнатқан. Артория Л. ф. Приска, Венеция мен Хистриядағы Биглияда, анасы Минуция Максима, әкесі Маний Минуций және Луций Ливиймен бірге жерленген. Марк Арторий М. ф. Присцилл Виказий Сабидиан, жетінші легионның әскери трибуны. Луций Арторий Приск, Минуция Максиманың күйеуі және Артория Присканың әкесі. Артория Рипария, Нумидиядағы Циртада жүз жасында жерленген. Марк Арторий Руф, белгісіз бөлімде қызмет ететін суб-оптио, Равеннадағы Сан-Лоренцо шіркеуінен табылған жазуда аталған. Марк Арторий М. л. Скиндалам, Грументтен табылған жазуда аталған босатылған адам. Артория Секундина, Бұл жазу басқа Артория Секундинаның жазуына күдікті түрде ұқсас, бірінің кенотафтан немесе жылжытылған ескерткіштен екенін және бірінің оқуы қате екенін көрсетеді, Децимус Селлий Феликс әйелі және Луций Селлий Арторийдің анасы, Галлия Транспаданадағы Лаус Помпеяда сегіз жаста және тоғыз айда жерленген. Гай Арторий Секунд, әйелі Артория Докса Евходия және ұлы Арторий Адиуторға Римде ескерткіш орнатқан. Гай Арторий Симплиций, Учи Майусте жетпіс жасында жерленген. Луций Арторий Солон, әйелі Сессия Фортунатаға, отыз бір жаста, жеті айда және жиырма үш күнде Римде ескерткіш орнатқан. Артория Тертулла, Тит Фуллоний Фирмустың әйелі және Тит Фуллоний Юстустың анасы, олар Равеннада ескерткіш орнатқан. Гай Арторий Тертулл, Африка Проконсулярындағы Тубурсикумдағы фламен, онда ол әйелі Титания Примулаға, қырқ үш жаста және ұлы Гай Арторий Тертуллға, он төрт жаста ескерткіш орнатқан. Гай Арторий К. ф. Тертулл, Тубурсикумда он төрт жасында жерленген. Артория Венерия, Квинт Арторий Аммпттың әйелі, оған Римде ескерткіш орнатқан. Марк Арторий Зет, Аквилеяда жерленген. Артория Зоя, Римде ұлы Луперцианусқа, алты жаста, он төрт күндік ескерткіш орнатқан. Арторий Руф, Фестуспен құрметтелген грамматик.
Artoria Aphrodisia, buried at Tarentum in Calabria. Gaius Artorius Atimetus, buried at Rome, with a monument from his wife, Artoria Felicula. Artoria L. f. Atticilla, daughter of Lucius Artorius Atticus and Villia Faustina, buried at Rome, aged seven years, four months, and twenty seven days. Lucius Artorius Atticus, husband of Villia Faustina, and father of Artoria Atticilla, for whom he dedicated a monument at Rome. Artoria Auxesis, the wife of Marcus Minatius Gallus, one of the municipal duumvirs at Visentium in Etruria. Artoria Basilia, buried at Rome, together with her husband, Quintus Artorius Pamphilus. Artorius Capito, the father of Artoria Longina, Artorius Felix, and Artorius Capito, named in an inscription from Ostia. Artorius Capito, son of Artorius Capito, named in an inscription from Ostia. Gaius Artorius Celer Munatianus brother of the Epicurean philosopher. Gaius Artorius Cilo, named in an inscription from Puteoli in Campania. Artoria Corinthias, together with Lucius Tiburtius Tyrannus, dedicated a monument at Rome to their patron, Lucius Tiburtius Telesphorus, and freedman, Lucius Tiburtius Atticus. Quintus Artorius Crescens, buried at Rome, with a monument from his wife, Turuntia Sabina, dating to the second century. Publius Artorius Docilis, a standard bearer in the fourteenth urban cohort, dedicated a monument at Rome to Publius Herennius Macedo, a soldier in the same cohort. Artoria Doris, dedicated a monument at Rome to her daughter, Ulpia Marcia, a slave of the imperial household, aged thirteen years, seven months, and twenty one days. Artoria Doxa Euhodia, buried at Rome, aged about twenty eight, with her son, Artorius Adiutor, and a monument from her husband, Gaius Artorius Secundus. Artorius Eunus, a freedman buried at Rome, with his wife, Artoria Eutychia. Artoria Euplia, the wife of Gaius Julius Sabinus, with whom she dedicated a monument at Ravenna for Marcus Helvius Maximus, a soldier in the praetorian guard. Artoria Eutychia, a freedwoman buried at Rome, with her husband, Artorius Eunus. Sextus Artorius Faustus, named in an inscription from Rome. Artoria Felicula, dedicated a monument at Rome to her husband, Gaius Artorius Atimetus. Artorius Felix, son of Artorius Capito, named in an inscription from Ostia. Marcus Artorius Festus Concessianus, buried at Hippo Diarrhytus in Africa Proconsularis, aged seventy five. Artoria Firma, a freedwoman named in an inscription from Aquileia in Venetia and Histria. Decimus Artorius S. f. Fructus, a goldsmith buried at Rome, aged twenty seven. Marcus Artorius M. l. Hilarus, a freedman named in an inscription from Grumentum. Gnaeus Artorius Hyginus, buried at Thacia in Africa Proconsularis, aged fifty one. Quintus Artorius Itamus, buried at Rome, aged fifteen, with a monument from his sister, Laelia Stilbe. Artoria Januaria, buried at Auzia in Mauretania Caesariensis, aged eighty. Gaius Artorius Julius Augendus, one of the quaestors in charge of the aerarium. Memoriae formula is attested from the second century onwards. Lucius Artorius L. l. Licinus, a freedman named in an inscription from Caesena. Marcus Artorius Melanthus, buried at Rome, with a monument dedicated by Hilara. Titus Artorius Modestus, buried at Narbo in Gallia Narbonensis. Artoria Namses, buried at the present site of Sers, formerly in Africa Proconsularis. Lucius Artorius L. l. Nicephor, a freedman buried at Herdonia in Apulia. Gaius Artorius Orta[ ], son of Valeria Tertia, named in an inscription from Narbo. Quintus Artorius Q. l. Pamphilus, a freedman buried at Rome with his wife, Artoria Basilia. Quintus Artorius Phoebus, named in an inscription from Rome. Artorius Primitivus, husband of Valentia Flora, with whom he dedicated a monument at Rome to their son, aged twenty two years, two months, and nineteen days. Artoria L. f. Prisca, buried at Biglia in Venetia and Histria, together with her mother, Minucia Maxima, grandfather, Manius Minucius, and Lucius Livius. Marcus Artorius M. f. Priscillus Vicasius Sabidianus, a military tribune with the seventh legion. Lucius Artorius Priscus, the husband of Minucia Maxima, and father of Artoria Prisca. Artoria Riparia, buried at Cirta in Numidia, aged one hundred. Marcus Artorius Rufus, a suboptio serving in an unidentified unit, mentioned in an inscription found at the church of San Lorenzo in Cesarea, in Ravenna. Marcus Artorius M. l. Scindalamus, a freedman named in an inscription from Grumentum. Artoria Secundina,This inscription is suspiciously similar to that of the other Artoria Secundina, suggesting that one of them is from a cenotaph, or has been moved, and that one of the readings is erroneous. the wife of Decimus Sellius Felix, and mother of Lucius Sellius Artorius, buried at Laus Pompeia in Gallia Transpadana, aged eight years and nine months. Gaius Artorius Secundus, dedicated a monument at Rome to his wife, Artoria Doxa Euhodia, and son, Artorius Adiutor. Gaius Artorius Simplicius, buried at Uchi Maius, aged seventy. Lucius Artorius Solon, dedicated a monument at Rome to his wife, Sessia Fortunata, aged thirty one years, seven months, and twenty three days. Artoria Tertulla, the wife of Titus Fullonius Firmus, and mother of Titus Fullonius Justus, for whom she and her husband dedicated a monument at Ravenna. Gaius Artorius Tertullus, flamen at Thubursicum in Africa Proconsularis, where he dedicated monuments to his wife, Titania Primula, aged forty three, and son, Gaius Artorius Tertullus, aged fourteen. Gaius Artorius C. f. Tertullus, buried at Thubursicum, aged fourteen. Artoria Veneria, wife of Quintus Artorius Amemptus, for whom she dedicated a monument at Rome. Marcus Artorius Zethus, buried at Aquileia. Artoria Zoë, dedicated a monument at Rome to her son, Lupercianus, aged six years, fourteen days. Artorius Rufus, a grammarian honored by Festus.