Кіріспе

Доминикан Республикасының провинциясы

Вальверде (balˈβeɾðe) – Доминикан Республикасының провинциясы. 1959 жылы Сантьяго провинциясынан бөлініп шықты. Бұл елдің солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан. Оның астанасы – Санта-Крус-де-Мао қаласы. 1959 жылы құрылған. Бұрын Сантьяго провинциясының муниципалитеті болған, кейін провинция мәртебесіне көтерілді. Вальверде – 1857 жылдың шілдесінен 1858 жылдың тамызына дейін Республика Президенті болған генерал Хосе Дезидерио Вальверденің туған жері. Осы провинция оның құрметіне аталған.

Тарих

Қазіргі Вальверде провинциясының аумағы еуропалықтар зерттеген алғашқы жағалаудан тыс аймақтардың бірі болды, себебі ол аралдағы алғашқы қала – Ла-Исабеланың оңтүстігінде орналасқан. Оған жақын жерде Солтүстік Кордильераны кесіп өтуге ең қолайлы орын болды, оны Христофор Колумб Лос-Идальгостың порты (немесе өткелі) деп атады. Колумб Яке-дель-Норте өзенінің жағасында бекініс салған. Осы ерте зерттеулерге қарамастан, колониялық дәуірде аумақ сирек қоныстанған, тек мал жайылатын шағын шаруашылықтар болды. 17 ғасырда Монте-Кристи мен Баяхадан (“Осорионың қирауы”) қуылған және өздерінің туған жерлеріне жақын қалуды артық көрген адамдардың келуімен халық саны мен мал басы сәл көбейді. Оның француз колониясы Сент-Доминг (кейін Гаити Республикасы) және Сантьяго-де-лос-Кабальерос қаласы арасындағы орталықта орналасуы француз және гаити әскерлерінің Сантьягоға шайқасуға барғанда қазіргі провинцияның аумағынан, кем дегенде солтүстік бөлігінен өтуіне себеп болды. Осы елдің әскерлерінің мақсаты – жау әскерлерінің солтүстік арқылы өтіп, Сантьяго қаласына шабуыл жасауы мен басып алуына кедері келтіру болды. Доминикан Тәуелсіздік соғысы мен Қайта құру соғысынан кейін Мао сияқты бірнеше маңызды қалалар дамуға бастады. 1918 жылы Бельгиялық инженер Луис Л. Богарт елдегі алғашқы суару каналын салып, жерін суаруға және күріш өсіруге мүмкіндік берді. Бұл аймақтағы маңызды өзгеріс болды, және уақыт өте келе провинция елдегі күріш өндірушілердің алдың қатарында болды. 1950 жылдардың соңында Эсперанса муниципалитетінде Esperanza қант фабрикасы салынып, көптеген адамдар осы муниципалитетке көшіп келіп, провинцияның жалпы халқы едәуір артты. Провинция 1958 жылы Сантьяго және Монте-Кристи провинцияларының бөлек аумақтарынан (Лагуна-Салада аумағына сәйкес) ресми түрде құрылды. Оған Вальверде (қазіргі Мао) және Эсперанса муниципалитеттері, сондай-ақ Эсперансаға бағынышты Лагуна-Салада муниципалдық округі кірді. 1967 жылы Мао атауы негізгі муниципалитетке қайта берілді, ал провинция үшін Вальверде атауы сақталды.

Атауы

Вальверде провинциясы Доминикан-Гаити соғысы кезінде Доминикан армиясының офицері Хосе Дезидерио Вальверде құрметіне аталған. Кейін ол бір жылға (1857 жылдың шілдесі – 1858 жылдың тамызы) Доминикан Республикасының президенті болды. Ол Сантьяго-де-лос-Кабальерос қаласынан шыққан.

География

Вальверде провинциясының жалпы ауданы Доминикан Республикасы ауданының бір бөлігін құрайды және ол 31 провинция мен Ұлттық округтің арасында 28-ші орындағы ең үлкен провинция болып саналады. Мао қаласының оңтүстігінде Сьерра-Самба (төменгі төбелер тізбегі) және Кордильера-Централь тау тізбегінің бір бөлігі орналасқан. Аралдағы ең биік таулар Кордильера-Центральде орналасқан, бірақ Вальверде провинциясында тек төменгі таулар бар. Провинция аумағы арқылы бірнеше маңызды өзендер ағып өтеді. Ең маңызды өзен – Яке-дель-Норте, ол шығыстан батысқа қарай ағады; ал қалған өзендер – Яке-дель-Нортенің салалары. Басқа маңызды өзендер – Мао және Амина, олар Кордильера-Центральдан бастау алады.

Орналасқан жері

Вальверде провинциясы Цибао аңғарының солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан. Солтүстігінен Пуэрто-Плата провинциясымен, шығысы мен оңтүстігінен Сантьяго провинциясымен, оңтүстік-батысынан Сантьяго-Родригес провинциясымен және батысынан Монте-Кристи провинциясымен шектеседі.