Кіріспе
Этаноламин (2-аминоэтанол, моноэтаноламин, ЭТА немесе МЭА) – формуласы бойынша табиғи түрде кездесетін органикалық химиялық қосылыс. Молекула екі функционалды, құрамында біріншілік амин және біріншілік спирт бар. Этаноламин – аммиакты еске түсіретін иісі бар түссіз, тұтқыр сұйықтық. Этаноламинді диэтаноламиннен (DEA) және триэтаноламиннен (TEA) ажырату үшін оны көбінесе моноэтаноламин немесе MEA деп атайды. Этаноламиндер аминоалкогольдер тобын құрайды. Карбиноксамин, клемастин, дименгидринат, хлорфеноксамин, дифенгидрамин және доксиламин сияқты антигистаминдік препараттардың бір классы этаноламиндер деп аталады.
Ethanolamine (2 aminoethanol, monoethanolamine, ETA, or MEA) is a naturally occurring organic chemical compound with the formula or The molecule is bifunctional, containing both a primary amine and a primary alcohol. Ethanolamine is a colorless, viscous liquid with an odor reminiscent of ammonia. Ethanolamine is commonly called monoethanolamine or MEA in order to be distinguished from diethanolamine (DEA) and triethanolamine (TEA). The ethanolamines comprise a group of amino alcohols. A class of antihistamines is identified as ethanolamines, which includes carbinoxamine, clemastine, dimenhydrinate, chlorphenoxamine, diphenhydramine and doxylamine.
Өнеркәсіптік өндіріс
Моноэтаноламин этилен оксидін сулы аммиакпен өңдеу арқылы өндіріледі; бұл реакция диэтаноламин мен триэтаноламиннің де түзілуіне әкеледі. Өнімдердің арақатынасын реактивтердің стехиометриясы арқылы реттеуге болады. Мысалы, сулы МЭА түрлі газ ағындарынан көмірқышқыл газы мен күкірттегін жою үшін қолданылады; мысалы, түтін газы және қышқыл табиғи газ. МЭА еріген қышқыл қосылыстарды иондайды, оларды полюстік және айтарлықтай жақсы ерігіш етеді. МЭА тазалау ерітінділерін регенерациялық установка арқылы қайта пайдалануға болады. Қыздырғанда, МЭА өте әлсіз негіз болғандықтан, еріген немесе газды бөліп шығарады, нәтижесінде таза МЭА ерітіндісі алынады.
Басқа қолданыстар
Фармацевтикалық құралымдарда МЭА негізінен буферлеу немесе эмульсия дайындау үшін қолданылады. МЭА косметикада pH реттегіш ретінде қолданылуы мүмкін. Симптомдық геморройларды емдеудің бір жолы ретінде ол инъекциялық склерозант болып табылады. 2–5 мл этаноламин олеатын геморройдың үстіндегі шырышты қабыққа енгізуге болады, бұл ойық жараларды және шырышты қабықтың бекітілуін тудырып, геморройдың тік ішек жолынан түсіп қалмауын қамтамасыз етеді. Сонымен қатар, ол автомобильдердің алдыңғы әйнектерін тазартатын сұйықтықтың құрамында да кездеседі.
pH-ны бақылауға арналған амин
Этаноламин көбінесе электр станцияларының, соның ішінде қысымды су реакторлары бар ядролық электр станцияларының бу циклдерінде суды сілтілендіру үшін қолданылады. Бұл сілтілендіру металл компоненттердің коррозиясын бақылау мақсатында жүзеге асырылады. ЭТА (немесе кейде басқа ұқсас органикалық амин; мысалы, морфолин) оның ұшқыштығының арқасында бу генераторларында (қазандықтарда) және жарықшаларда жиналмай, бүкіл бу циклы бойынша біркелкі таралатындықтан таңдалып алынады. Осындай қолданыста ЭТА судың "толық ұшқыш өңдеу" (AVT) деп аталатын негізгі компоненті болып табылады.
Реакциялар
Көмірқышқыл газымен реакцияға түскенде, этаноламиннің 2 эквиваленті көмір қышқылының аралық қатысуы арқылы карбамат тұзын түзетіп, оны қыздырғанда этаноламин мен көмірқышқыл газына айналады.